Ἡ καινὴ διαθήκη
Εὐαγγέλιον κατὰ Ματθαῖον
1
1 Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ υἱοῦ Δαυὶδ υἱοῦ Ἀβραάμ.
2 Ἀβραὰμ ἐγέννησεν τὸν Ἰσαάκ, Ἰσαὰκ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰακώβ, Ἰακὼβ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰούδαν καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ,
3 Ἰούδας δὲ ἐγέννησεν τὸν Φάρες καὶ τὸν Ζάρα ἐκ τῆς Θαμάρ, Φάρες δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἑσρώμ, Ἑσρὼμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀράμ,
4 Ἀρὰμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀμιναδάβ, Ἀμιναδὰβ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ναασσών, Ναασσὼν δὲ ἐγέννησεν τὸν Σαλμών,
5 Σαλμὼν δὲ ἐγέννησεν τὸν Βόες ἐκ τῆς Ῥαχάβ, Βόες δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰωβὴδ ἐκ τῆς Ῥούθ, Ἰωβὴδ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰεσσαί,
6 Ἰεσσαὶ δὲ ἐγέννησεν τὸν Δαυὶδ τὸν βασιλέα. Δαυὶδ δὲ ἐγέννησεν τὸν Σολομῶνα ἐκ τῆς τοῦ Οὐρίου,
7 Σολομὼν δὲ ἐγέννησεν τὸν Ῥοβοάμ, Ῥοβοὰμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀβιά, Ἀβιὰ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀσάφ,
8 Ἀσὰφ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰωσαφάτ, Ἰωσαφὰτ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰωράμ, Ἰωρὰμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ὀζίαν,
9 Ὀζίας δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰωαθάμ, Ἰωαθὰμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀχάζ, Ἀχὰζ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἑζεκίαν,
10 Ἑζεκίας δὲ ἐγέννησεν τὸν Μανασσῆ, Μανασσῆς δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀμώς, Ἀμὼς δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰωσίαν,
11 Ἰωσίας δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰεχονίαν καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ ἐπὶ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος.
12 Μετὰ δὲ τὴν μετοικεσίαν Βαβυλῶνος Ἰεχονίας ἐγέννησεν τὸν Σαλαθιήλ, Σαλαθιὴλ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ζοροβαβέλ,
13 Ζοροβαβὲλ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀβιούδ, Ἀβιοὺδ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἐλιακίμ, Ἐλιακὶμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀζώρ,
14 Ἀζὼρ δὲ ἐγέννησεν τὸν Σαδώκ, Σαδὼκ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἀχίμ, Ἀχὶμ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἐλιούδ,
15 Ἐλιοὺδ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἐλεάζαρ, Ἐλεάζαρ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ματθάν, Ματθὰν δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰακώβ,
16 Ἰακὼβ δὲ ἐγέννησεν τὸν Ἰωσὴφ τὸν ἄνδρα Μαρίας, ἐξ ἧς ἐγεννήθη Ἰησοῦς ὁ λεγόμενος Χριστός.
17 Πᾶσαι οὖν αἱ γενεαὶ ἀπὸ Ἀβραὰμ ἕως Δαυὶδ γενεαὶ δεκατέσσαρες, καὶ ἀπὸ Δαυὶδ ἕως τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος γενεαὶ δεκατέσσαρες, καὶ ἀπὸ τῆς μετοικεσίας Βαβυλῶνος ἕως τοῦ Χριστοῦ γενεαὶ δεκατέσσαρες.
18 Τοῦ δὲ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ γένεσις οὕτως ἦν. μνηστευθείσης τῆς μητρὸς αὐτοῦ Μαρίας τῷ Ἰωσήφ, πρὶν ἢ συνελθεῖν αὐτοὺς εὑρέθη ἐν γαστρὶ ἔχουσα ἐκ πνεύματος ἁγίου.
19 Ἰωσὴφ δὲ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, δίκαιος ὢν καὶ μὴ θέλων αὐτὴν δειγματίσαι, ἐβουλήθη λάθρᾳ ἀπολῦσαι αὐτήν.
20 ταῦτα δὲ αὐτοῦ ἐνθυμηθέντος ἰδοὺ ἄγγελος κυρίου κατ᾽ ὄναρ ἐφάνη αὐτῷ λέγων, Ἰωσὴφ υἱὸς Δαυίδ, μὴ φοβηθῇς παραλαβεῖν Μαριὰμ τὴν γυναῖκά σου, τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ γεννηθὲν ἐκ πνεύματός ἐστιν ἁγίου·
21 τέξεται δὲ υἱὸν καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν, αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν.
22 Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος,
23 Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσουσιν τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ, ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον Μεθ᾽ ἡμῶν ὁ θεός.
24 ἐγερθεὶς δὲ [ὁ] Ἰωσὴφ ἀπὸ τοῦ ὕπνου ἐποίησεν ὡς προσέταξεν αὐτῷ ὁ ἄγγελος κυρίου καὶ παρέλαβεν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ·
25 καὶ οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτὴν ἕως οὗ ἔτεκεν υἱόν· καὶ ἐκάλεσεν τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν.
2
1 Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος ἐν Βηθλέεμ τῆς Ἰουδαίας ἐν ἡμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως, ἰδοὺ μάγοι ἀπὸ ἀνατολῶν παρεγένοντο εἰς Ἱεροσόλυμα
2 λέγοντες, Ποῦ ἐστιν ὁ τεχθεὶς βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; εἴδομεν γὰρ αὐτοῦ τὸν ἀστέρα ἐν τῇ ἀνατολῇ καὶ ἤλθομεν προσκυνῆσαι αὐτῷ.
3 ἀκούσας δὲ ὁ βασιλεὺς Ἡρῴδης ἐταράχθη καὶ πᾶσα Ἱεροσόλυμα μετ᾽ αὐτοῦ,
4 καὶ συναγαγὼν πάντας τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ γραμματεῖς τοῦ λαοῦ ἐπυνθάνετο παρ᾽ αὐτῶν ποῦ ὁ Χριστὸς γεννᾶται.
5 οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ, Ἐν Βηθλέεμ τῆς Ἰουδαίας· οὕτως γὰρ γέγραπται διὰ τοῦ προφήτου·
6 Καὶ σύ, Βηθλέεμ γῆ Ἰούδα, οὐδαμῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ἰούδα· ἐκ σοῦ γὰρ ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποιμανεῖ τὸν λαόν μου τὸν Ἰσραήλ.
7 Τότε Ἡρῴδης λάθρᾳ καλέσας τοὺς μάγους ἠκρίβωσεν παρ᾽ αὐτῶν τὸν χρόνον τοῦ φαινομένου ἀστέρος,
8 καὶ πέμψας αὐτοὺς εἰς Βηθλέεμ εἶπεν, Πορευθέντες ἐξετάσατε ἀκριβῶς περὶ τοῦ παιδίου· ἐπὰν δὲ εὕρητε ἀπαγγείλατέ μοι, ὅπως κἀγὼ ἐλθὼν προσκυνήσω αὐτῷ.
9 οἱ δὲ ἀκούσαντες τοῦ βασιλέως ἐπορεύθησαν, καὶ ἰδοὺ ὁ ἀστὴρ ὃν εἶδον ἐν τῇ ἀνατολῇ προῆγεν αὐτοὺς ἕως ἐλθὼν ἐστάθη ἐπάνω οὗ ἦν τὸ παιδίον.
10 ἰδόντες δὲ τὸν ἀστέρα ἐχάρησαν χαρὰν μεγάλην σφόδρα.
11 καὶ ἐλθόντες εἰς τὴν οἰκίαν εἶδον τὸ παιδίον μετὰ Μαρίας τῆς μητρὸς αὐτοῦ, καὶ πεσόντες προσεκύνησαν αὐτῷ, καὶ ἀνοίξαντες τοὺς θησαυροὺς αὐτῶν προσήνεγκαν αὐτῷ δῶρα, χρυσὸν καὶ λίβανον καὶ σμύρναν.
12 καὶ χρηματισθέντες κατ᾽ ὄναρ μὴ ἀνακάμψαι πρὸς Ἡρῴδην, δι᾽ ἄλλης ὁδοῦ ἀνεχώρησαν εἰς τὴν χώραν αὐτῶν.
13 Ἀναχωρησάντων δὲ αὐτῶν ἰδοὺ ἄγγελος κυρίου φαίνεται κατ᾽ ὄναρ τῷ Ἰωσὴφ λέγων, Ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ φεῦγε εἰς Αἴγυπτον, καὶ ἴσθι ἐκεῖ ἕως ἂν εἴπω σοι· μέλλει γὰρ Ἡρῴδης ζητεῖν τὸ παιδίον τοῦ ἀπολέσαι αὐτό.
14 ὁ δὲ ἐγερθεὶς παρέλαβεν τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ νυκτὸς καὶ ἀνεχώρησεν εἰς Αἴγυπτον,
15 καὶ ἦν ἐκεῖ ἕως τῆς τελευτῆς Ἡρῴδου· ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος, Ἐξ Αἰγύπτου ἐκάλεσα τὸν υἱόν μου.
16 Τότε Ἡρῴδης ἰδὼν ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τῶν μάγων ἐθυμώθη λίαν, καὶ ἀποστείλας ἀνεῖλεν πάντας τοὺς παῖδας τοὺς ἐν Βηθλέεμ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῆς ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω, κατὰ τὸν χρόνον ὃν ἠκρίβωσεν παρὰ τῶν μάγων.
17 τότε ἐπληρώθη τὸ ῥηθὲν διὰ Ἰερεμίου τοῦ προφήτου λέγοντος,
18 Φωνὴ ἐν Ῥαμὰ ἠκούσθη, κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς πολύς· Ῥαχὴλ κλαίουσα τὰ τέκνα αὐτῆς, καὶ οὐκ ἤθελεν παρακληθῆναι, ὅτι οὐκ εἰσίν.
19 Τελευτήσαντος δὲ τοῦ Ἡρῴδου ἰδοὺ ἄγγελος κυρίου φαίνεται κατ᾽ ὄναρ τῷ Ἰωσὴφ ἐν Αἰγύπτῳ
20 λέγων, Ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ πορεύου εἰς γῆν Ἰσραήλ, τεθνήκασιν γὰρ οἱ ζητοῦντες τὴν ψυχὴν τοῦ παιδίου.
21 ὁ δὲ ἐγερθεὶς παρέλαβεν τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ εἰσῆλθεν εἰς γῆν Ἰσραήλ.
22 ἀκούσας δὲ ὅτι Ἀρχέλαος βασιλεύει τῆς Ἰουδαίας ἀντὶ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Ἡρῴδου ἐφοβήθη ἐκεῖ ἀπελθεῖν· χρηματισθεὶς δὲ κατ᾽ ὄναρ ἀνεχώρησεν εἰς τὰ μέρη τῆς Γαλιλαίας,
23 καὶ ἐλθὼν κατῴκησεν εἰς πόλιν λεγομένην Ναζαρέτ, ὅπως πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τῶν προφητῶν ὅτι Ναζωραῖος κληθήσεται.
3
1 Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις ἐκείναις παραγίνεται Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς κηρύσσων ἐν τῇ ἐρήμῳ τῆς Ἰουδαίας
2 [καὶ] λέγων, Μετανοεῖτε, ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
3 οὗτος γάρ ἐστιν ὁ ῥηθεὶς διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου λέγοντος, Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ.
4 Αὐτὸς δὲ ὁ Ἰωάννης εἶχεν τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ ἀπὸ τριχῶν καμήλου καὶ ζώνην δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ, ἡ δὲ τροφὴ ἦν αὐτοῦ ἀκρίδες καὶ μέλι ἄγριον.
5 τότε ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν Ἱεροσόλυμα καὶ πᾶσα ἡ Ἰουδαία καὶ πᾶσα ἡ περίχωρος τοῦ Ἰορδάνου,
6 καὶ ἐβαπτίζοντο ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ ὑπ᾽ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν.
7 Ἰδὼν δὲ πολλοὺς τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων ἐρχομένους ἐπὶ τὸ βάπτισμα αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς, Γεννήματα ἐχιδνῶν, τίς ὑπέδειξεν ὑμῖν φυγεῖν ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς;
8 ποιήσατε οὖν καρπὸν ἄξιον τῆς μετανοίας·
9 καὶ μὴ δόξητε λέγειν ἐν ἑαυτοῖς, Πατέρα ἔχομεν τὸν Ἀβραάμ, λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι δύναται ὁ θεὸς ἐκ τῶν λίθων τούτων ἐγεῖραι τέκνα τῷ Ἀβραάμ.
10 ἤδη δὲ ἡ ἀξίνη πρὸς τὴν ῥίζαν τῶν δένδρων κεῖται· πᾶν οὖν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται.
11 ἐγὼ μὲν ὑμᾶς βαπτίζω ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν· ὁ δὲ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μού ἐστιν, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς τὰ ὑποδήματα βαστάσαι· αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί·
12 οὗ τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ διακαθαριεῖ τὴν ἅλωνα αὐτοῦ, καὶ συνάξει τὸν σῖτον αὐτοῦ εἰς τὴν ἀποθήκην [αὐτοῦ], τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ.
13 Τότε παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην πρὸς τὸν Ἰωάννην τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ.
14 ὁ δὲ Ἰωάννης διεκώλυεν αὐτὸν λέγων, Ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με;
15 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς αὐτόν, Ἄφες ἄρτι, οὕτως γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην. τότε ἀφίησιν αὐτόν.
16 βαπτισθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εὐθὺς ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος· καὶ ἰδοὺ ἠνεῴχθησαν [αὐτῷ] οἱ οὐρανοί, καὶ εἶδεν [τὸ] πνεῦμα [τοῦ] θεοῦ καταβαῖνον ὡσεὶ περιστερὰν [καὶ] ἐρχόμενον ἐπ᾽ αὐτόν·
17 καὶ ἰδοὺ φωνὴ ἐκ τῶν οὐρανῶν λέγουσα, Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα.
4
1 Τότε ὁ Ἰησοῦς ἀνήχθη εἰς τὴν ἔρημον ὑπὸ τοῦ πνεύματος, πειρασθῆναι ὑπὸ τοῦ διαβόλου.
2 καὶ νηστεύσας ἡμέρας τεσσαράκοντα καὶ νύκτας τεσσαράκοντα ὕστερον ἐπείνασεν.
3 Καὶ προσελθὼν ὁ πειράζων εἶπεν αὐτῷ, Εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, εἰπὲ ἵνα οἱ λίθοι οὗτοι ἄρτοι γένωνται.
4 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Γέγραπται, Οὐκ ἐπ᾽ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἐπὶ παντὶ ῥήματι ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος θεοῦ.
5 Τότε παραλαμβάνει αὐτὸν ὁ διάβολος εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, καὶ ἵστησιν αὐτὸν ἐπὶ τὸ πτερύγιον τοῦ ἱεροῦ,
6 καὶ λέγει αὐτῷ, Εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, βάλε σεαυτὸν κάτω· γέγραπται γὰρ ὅτι Τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ καὶ ἐπὶ χειρῶν ἀροῦσίν σε, μήποτε προσκόψῃς πρὸς λίθον τὸν πόδα σου.
7 ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Πάλιν γέγραπται, Οὐκ ἐκπειράσεις κύριον τὸν θεόν σου.
8 Πάλιν παραλαμβάνει αὐτὸν ὁ διάβολος εἰς ὄρος ὑψηλὸν λίαν, καὶ δείκνυσιν αὐτῷ πάσας τὰς βασιλείας τοῦ κόσμου καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν,
9 καὶ λέγει αὐτῷ, Ταῦτά σοι πάντα δώσω ἐὰν πεσὼν προσκυνήσῃς μοι.
10 τότε λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ὕπαγε, Σατανᾶ· γέγραπται γάρ, Κύριον τὸν θεόν σου προσκυνήσεις καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις.
11 Τότε ἀφίησιν αὐτὸν ὁ διάβολος, καὶ ἰδοὺ ἄγγελοι προσῆλθον καὶ διηκόνουν αὐτῷ.
12 Ἀκούσας δὲ ὅτι Ἰωάννης παρεδόθη ἀνεχώρησεν εἰς τὴν Γαλιλαίαν.
13 καὶ καταλιπὼν τὴν Ναζαρὰ ἐλθὼν κατῴκησεν εἰς Καφαρναοὺμ τὴν παραθαλασσίαν ἐν ὁρίοις Ζαβουλὼν καὶ Νεφθαλίμ·
14 ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου λέγοντος,
15 Γῆ Ζαβουλὼν καὶ γῆ Νεφθαλίμ, ὁδὸν θαλάσσης, πέραν τοῦ Ἰορδάνου, Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν,
16 ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει φῶς εἶδεν μέγα, καὶ τοῖς καθημένοις ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου φῶς ἀνέτειλεν αὐτοῖς.
17 Ἀπὸ τότε ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς κηρύσσειν καὶ λέγειν, Μετανοεῖτε, ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
18 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδεν δύο ἀδελφούς, Σίμωνα τὸν λεγόμενον Πέτρον καὶ Ἀνδρέαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, βάλλοντας ἀμφίβληστρον εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς.
19 καὶ λέγει αὐτοῖς, Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων.
20 οἱ δὲ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα ἠκολούθησαν αὐτῷ.
21 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν εἶδεν ἄλλους δύο ἀδελφούς, Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἐν τῷ πλοίῳ μετὰ Ζεβεδαίου τοῦ πατρὸς αὐτῶν καταρτίζοντας τὰ δίκτυα αὐτῶν· καὶ ἐκάλεσεν αὐτούς.
22 οἱ δὲ εὐθέως ἀφέντες τὸ πλοῖον καὶ τὸν πατέρα αὐτῶν ἠκολούθησαν αὐτῷ.
23 Καὶ περιῆγεν ἐν ὅλῃ τῇ Γαλιλαίᾳ, διδάσκων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν καὶ κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας καὶ θεραπεύων πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν ἐν τῷ λαῷ.
24 καὶ ἀπῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εἰς ὅλην τὴν Συρίαν· καὶ προσήνεγκαν αὐτῷ πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας ποικίλαις νόσοις καὶ βασάνοις συνεχομένους καὶ δαιμονιζομένους καὶ σεληνιαζομένους καὶ παραλυτικούς, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτούς.
25 καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ ὄχλοι πολλοὶ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας καὶ Δεκαπόλεως καὶ Ἱεροσολύμων καὶ Ἰουδαίας καὶ πέραν τοῦ Ἰορδάνου.
5
1 Ἰδὼν δὲ τοὺς ὄχλους ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος· καὶ καθίσαντος αὐτοῦ προσῆλθαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ·
2 καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ ἐδίδασκεν αὐτοὺς λέγων,
3 Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
4 μακάριοι οἱ πενθοῦντες, ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται.
5 μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσιν τὴν γῆν.
6 μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην, ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται.
7 μακάριοι οἱ ἐλεήμονες, ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται.
8 μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν θεὸν ὄψονται.
9 μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι [αὐτοὶ] υἱοὶ θεοῦ κληθήσονται.
10 μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
11 μακάριοί ἐστε ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσιν καὶ εἴπωσιν πᾶν πονηρὸν καθ᾽ ὑμῶν [ψευδόμενοι] ἕνεκεν ἐμοῦ·
12 χαίρετε καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς· οὕτως γὰρ ἐδίωξαν τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν.
13 Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι ἁλισθήσεται; εἰς οὐδὲν ἰσχύει ἔτι εἰ μὴ βληθῆναι ἔξω καὶ καταπατεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων.
14 Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου. οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω ὄρους κειμένη·
15 οὐδὲ καίουσιν λύχνον καὶ τιθέασιν αὐτὸν ὑπὸ τὸν μόδιον ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν λυχνίαν, καὶ λάμπει πᾶσιν τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ.
16 οὕτως λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα καὶ δοξάσωσιν τὸν πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
17 Μὴ νομίσητε ὅτι ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον ἢ τοὺς προφήτας· οὐκ ἦλθον καταλῦσαι ἀλλὰ πληρῶσαι.
18 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν, ἕως ἂν παρέλθῃ ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ, ἰῶτα ἓν ἢ μία κεραία οὐ μὴ παρέλθῃ ἀπὸ τοῦ νόμου ἕως ἂν πάντα γένηται.
19 ὃς ἐὰν οὖν λύσῃ μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων τῶν ἐλαχίστων καὶ διδάξῃ οὕτως τοὺς ἀνθρώπους, ἐλάχιστος κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν· ὃς δ᾽ ἂν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ, οὗτος μέγας κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν.
20 λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ὑμῶν ἡ δικαιοσύνη πλεῖον τῶν γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.
21 Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις, Οὐ φονεύσεις· ὃς δ᾽ ἂν φονεύσῃ, ἔνοχος ἔσται τῇ κρίσει.
22 ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν ὅτι πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ ἔνοχος ἔσται τῇ κρίσει· ὃς δ᾽ ἂν εἴπῃ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ, Ῥακά, ἔνοχος ἔσται τῷ συνεδρίῳ· ὃς δ᾽ ἂν εἴπῃ, Μωρέ, ἔνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός.
23 ἐὰν οὖν προσφέρῃς τὸ δῶρόν σου ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον κἀκεῖ μνησθῇς ὅτι ὁ ἀδελφός σου ἔχει τι κατὰ σοῦ,
24 ἄφες ἐκεῖ τὸ δῶρόν σου ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ὕπαγε πρῶτον διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου, καὶ τότε ἐλθὼν πρόσφερε τὸ δῶρόν σου.
25 ἴσθι εὐνοῶν τῷ ἀντιδίκῳ σου ταχὺ ἕως ὅτου εἶ μετ᾽ αὐτοῦ ἐν τῇ ὁδῷ, μήποτέ σε παραδῷ ὁ ἀντίδικος τῷ κριτῇ, καὶ ὁ κριτὴς τῷ ὑπηρέτῃ, καὶ εἰς φυλακὴν βληθήσῃ·
26 ἀμὴν λέγω σοι, οὐ μὴ ἐξέλθῃς ἐκεῖθεν ἕως ἂν ἀποδῷς τὸν ἔσχατον κοδράντην.
27 Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη, Οὐ μοιχεύσεις.
28 ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν ὅτι πᾶς ὁ βλέπων γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτὴν ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ.
29 εἰ δὲ ὁ ὀφθαλμός σου ὁ δεξιὸς σκανδαλίζει σε, ἔξελε αὐτὸν καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ· συμφέρει γάρ σοι ἵνα ἀπόληται ἓν τῶν μελῶν σου καὶ μὴ ὅλον τὸ σῶμά σου βληθῇ εἰς γέενναν.
30 καὶ εἰ ἡ δεξιά σου χεὶρ σκανδαλίζει σε, ἔκκοψον αὐτὴν καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ· συμφέρει γάρ σοι ἵνα ἀπόληται ἓν τῶν μελῶν σου καὶ μὴ ὅλον τὸ σῶμά σου εἰς γέενναν ἀπέλθῃ.
31 Ἐρρέθη δέ, Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, δότω αὐτῇ ἀποστάσιον.
32 ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν ὅτι πᾶς ὁ ἀπολύων τὴν γυναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας ποιεῖ αὐτὴν μοιχευθῆναι, καὶ ὃς ἐὰν ἀπολελυμένην γαμήσῃ μοιχᾶται.
33 Πάλιν ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις, Οὐκ ἐπιορκήσεις, ἀποδώσεις δὲ τῷ κυρίῳ τοὺς ὅρκους σου.
34 ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν μὴ ὀμόσαι ὅλως· μήτε ἐν τῷ οὐρανῷ, ὅτι θρόνος ἐστὶν τοῦ θεοῦ·
35 μήτε ἐν τῇ γῇ, ὅτι ὑποπόδιόν ἐστιν τῶν ποδῶν αὐτοῦ· μήτε εἰς Ἱεροσόλυμα, ὅτι πόλις ἐστὶν τοῦ μεγάλου βασιλέως·
36 μήτε ἐν τῇ κεφαλῇ σου ὀμόσῃς, ὅτι οὐ δύνασαι μίαν τρίχα λευκὴν ποιῆσαι ἢ μέλαιναν.
37 ἔστω δὲ ὁ λόγος ὑμῶν ναὶ ναί, οὒ οὔ· τὸ δὲ περισσὸν τούτων ἐκ τοῦ πονηροῦ ἐστιν.
38 Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη, Ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ καὶ ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος.
39 ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ· ἀλλ᾽ ὅστις σε ῥαπίζει εἰς τὴν δεξιὰν σιαγόνα [σου], στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην·
40 καὶ τῷ θέλοντί σοι κριθῆναι καὶ τὸν χιτῶνά σου λαβεῖν, ἄφες αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάτιον·
41 καὶ ὅστις σε ἀγγαρεύσει μίλιον ἕν, ὕπαγε μετ᾽ αὐτοῦ δύο.
42 τῷ αἰτοῦντί σε δός, καὶ τὸν θέλοντα ἀπὸ σοῦ δανίσασθαι μὴ ἀποστραφῇς.
43 Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη, Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου καὶ μισήσεις τὸν ἐχθρόν σου.
44 ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν, ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν καὶ προσεύχεσθε ὑπὲρ τῶν διωκόντων ὑμᾶς,
45 ὅπως γένησθε υἱοὶ τοῦ πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν οὐρανοῖς, ὅτι τὸν ἥλιον αὐτοῦ ἀνατέλλει ἐπὶ πονηροὺς καὶ ἀγαθοὺς καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους.
46 ἐὰν γὰρ ἀγαπήσητε τοὺς ἀγαπῶντας ὑμᾶς, τίνα μισθὸν ἔχετε; οὐχὶ καὶ οἱ τελῶναι τὸ αὐτὸ ποιοῦσιν;
47 καὶ ἐὰν ἀσπάσησθε τοὺς ἀδελφοὺς ὑμῶν μόνον, τί περισσὸν ποιεῖτε; οὐχὶ καὶ οἱ ἐθνικοὶ τὸ αὐτὸ ποιοῦσιν;
48 Ἔσεσθε οὖν ὑμεῖς τέλειοι ὡς ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τέλειός ἐστιν.
6
1 Προσέχετε [δὲ] τὴν δικαιοσύνην ὑμῶν μὴ ποιεῖν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων πρὸς τὸ θεαθῆναι αὐτοῖς· εἰ δὲ μήγε, μισθὸν οὐκ ἔχετε παρὰ τῷ πατρὶ ὑμῶν τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
2 Ὅταν οὖν ποιῇς ἐλεημοσύνην, μὴ σαλπίσῃς ἔμπροσθέν σου, ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ ποιοῦσιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ ἐν ταῖς ῥύμαις, ὅπως δοξασθῶσιν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπέχουσιν τὸν μισθὸν αὐτῶν.
3 σοῦ δὲ ποιοῦντος ἐλεημοσύνην μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου,
4 ὅπως ᾖ σου ἡ ἐλεημοσύνη ἐν τῷ κρυπτῷ· καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ [αὐτὸς] ἀποδώσει σοι.
5 Καὶ ὅταν προσεύχησθε, οὐκ ἔσεσθε ὡς οἱ ὑποκριταί· ὅτι φιλοῦσιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ ἐν ταῖς γωνίαις τῶν πλατειῶν ἑστῶτες προσεύχεσθαι, ὅπως φανῶσιν τοῖς ἀνθρώποις· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπέχουσιν τὸν μισθὸν αὐτῶν.
6 σὺ δὲ ὅταν προσεύχῃ, εἴσελθε εἰς τὸ ταμεῖόν σου καὶ κλείσας τὴν θύραν σου πρόσευξαι τῷ πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυπτῷ· καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι.
7 Προσευχόμενοι δὲ μὴ βατταλογήσητε ὥσπερ οἱ ἐθνικοί, δοκοῦσιν γὰρ ὅτι ἐν τῇ πολυλογίᾳ αὐτῶν εἰσακουσθήσονται.
8 μὴ οὖν ὁμοιωθῆτε αὐτοῖς, οἶδεν γὰρ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὧν χρείαν ἔχετε πρὸ τοῦ ὑμᾶς αἰτῆσαι αὐτόν.
9 Οὕτως οὖν προσεύχεσθε ὑμεῖς· Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου,
10 ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς.
11 Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον·
12 καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφήκαμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν·
13 καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ.
14 Ἐὰν γὰρ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει καὶ ὑμῖν ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος·
15 ἐὰν δὲ μὴ ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις, οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν.
16 Ὅταν δὲ νηστεύητε, μὴ γίνεσθε ὡς οἱ ὑποκριταὶ σκυθρωποί, ἀφανίζουσιν γὰρ τὰ πρόσωπα αὐτῶν ὅπως φανῶσιν τοῖς ἀνθρώποις νηστεύοντες· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπέχουσιν τὸν μισθὸν αὐτῶν.
17 σὺ δὲ νηστεύων ἄλειψαί σου τὴν κεφαλὴν καὶ τὸ πρόσωπόν σου νίψαι,
18 ὅπως μὴ φανῇς τοῖς ἀνθρώποις νηστεύων ἀλλὰ τῷ πατρί σου τῷ ἐν τῷ κρυφαίῳ· καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυφαίῳ ἀποδώσει σοι.
19 Μὴ θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς, ὅπου σὴς καὶ βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται διορύσσουσιν καὶ κλέπτουσιν·
20 θησαυρίζετε δὲ ὑμῖν θησαυροὺς ἐν οὐρανῷ, ὅπου οὔτε σὴς οὔτε βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται οὐ διορύσσουσιν οὐδὲ κλέπτουσιν·
21 ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρός σου, ἐκεῖ ἔσται καὶ ἡ καρδία σου.
22 Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός. ἐὰν οὖν ᾖ ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς, ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινὸν ἔσται·
23 ἐὰν δὲ ὁ ὀφθαλμός σου πονηρὸς ᾖ, ὅλον τὸ σῶμά σου σκοτεινὸν ἔσται. εἰ οὖν τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ σκότος ἐστίν, τὸ σκότος πόσον.
24 Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν· ἢ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει, ἢ ἑνὸς ἀνθέξεται καὶ τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει· οὐ δύνασθε θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ.
25 Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν τί φάγητε [ἢ τί πίητε], μηδὲ τῷ σώματι ὑμῶν τί ἐνδύσησθε· οὐχὶ ἡ ψυχὴ πλεῖόν ἐστιν τῆς τροφῆς καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος;
26 ἐμβλέψατε εἰς τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ ὅτι οὐ σπείρουσιν οὐδὲ θερίζουσιν οὐδὲ συνάγουσιν εἰς ἀποθήκας, καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά· οὐχ ὑμεῖς μᾶλλον διαφέρετε αὐτῶν;
27 τίς δὲ ἐξ ὑμῶν μεριμνῶν δύναται προσθεῖναι ἐπὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ πῆχυν ἕνα;
28 καὶ περὶ ἐνδύματος τί μεριμνᾶτε; καταμάθετε τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ πῶς αὐξάνουσιν· οὐ κοπιῶσιν οὐδὲ νήθουσιν·
29 λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι οὐδὲ Σολομὼν ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ περιεβάλετο ὡς ἓν τούτων.
30 εἰ δὲ τὸν χόρτον τοῦ ἀγροῦ σήμερον ὄντα καὶ αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον ὁ θεὸς οὕτως ἀμφιέννυσιν, οὐ πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, ὀλιγόπιστοι;
31 μὴ οὖν μεριμνήσητε λέγοντες, Τί φάγωμεν; ἤ, Τί πίωμεν; ἤ, Τί περιβαλώμεθα;
32 πάντα γὰρ ταῦτα τὰ ἔθνη ἐπιζητοῦσιν· οἶδεν γὰρ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος ὅτι χρῄζετε τούτων ἁπάντων.
33 ζητεῖτε δὲ πρῶτον τὴν βασιλείαν καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν.
34 μὴ οὖν μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον, ἡ γὰρ αὔριον μεριμνήσει αὑτῆς· ἀρκετὸν τῇ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς.
7
1 Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε·
2 ἐν ᾧ γὰρ κρίματι κρίνετε κριθήσεσθε, καὶ ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε μετρηθήσεται ὑμῖν.
3 τί δὲ βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, τὴν δὲ ἐν τῷ σῷ ὀφθαλμῷ δοκὸν οὐ κατανοεῖς;
4 ἢ πῶς ἐρεῖς τῷ ἀδελφῷ σου, Ἄφες ἐκβάλω τὸ κάρφος ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σου, καὶ ἰδοὺ ἡ δοκὸς ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σοῦ;
5 ὑποκριτά, ἔκβαλε πρῶτον τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σοῦ, καὶ τότε διαβλέψεις ἐκβαλεῖν τὸ κάρφος ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ τοῦ ἀδελφοῦ σου.
6 Μὴ δῶτε τὸ ἅγιον τοῖς κυσίν, μηδὲ βάλητε τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, μήποτε καταπατήσουσιν αὐτοὺς ἐν τοῖς ποσὶν αὐτῶν καὶ στραφέντες ῥήξωσιν ὑμᾶς.
7 Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε· κρούετε, καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν.
8 πᾶς γὰρ ὁ αἰτῶν λαμβάνει καὶ ὁ ζητῶν εὑρίσκει καὶ τῷ κρούοντι ἀνοιγήσεται.
9 ἢ τίς ἐστιν ἐξ ὑμῶν ἄνθρωπος, ὃν αἰτήσει ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἄρτον - μὴ λίθον ἐπιδώσει αὐτῷ;
10 ἢ καὶ ἰχθὺν αἰτήσει - μὴ ὄφιν ἐπιδώσει αὐτῷ;
11 εἰ οὖν ὑμεῖς πονηροὶ ὄντες οἴδατε δόματα ἀγαθὰ διδόναι τοῖς τέκνοις ὑμῶν, πόσῳ μᾶλλον ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς δώσει ἀγαθὰ τοῖς αἰτοῦσιν αὐτόν.
12 Πάντα οὖν ὅσα ἐὰν θέλητε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, οὕτως καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς· οὗτος γάρ ἐστιν ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται.
13 Εἰσέλθατε διὰ τῆς στενῆς πύλης· ὅτι πλατεῖα ἡ πύλη καὶ εὐρύχωρος ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ἀπώλειαν, καὶ πολλοί εἰσιν οἱ εἰσερχόμενοι δι᾽ αὐτῆς·
14 τί στενὴ ἡ πύλη καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὑρίσκοντες αὐτήν.
15 Προσέχετε ἀπὸ τῶν ψευδοπροφητῶν, οἵτινες ἔρχονται πρὸς ὑμᾶς ἐν ἐνδύμασιν προβάτων, ἔσωθεν δέ εἰσιν λύκοι ἅρπαγες.
16 ἀπὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς· μήτι συλλέγουσιν ἀπὸ ἀκανθῶν σταφυλὰς ἢ ἀπὸ τριβόλων σῦκα;
17 οὕτως πᾶν δένδρον ἀγαθὸν καρποὺς καλοὺς ποιεῖ, τὸ δὲ σαπρὸν δένδρον καρποὺς πονηροὺς ποιεῖ·
18 οὐ δύναται δένδρον ἀγαθὸν καρποὺς πονηροὺς ποιεῖν, οὐδὲ δένδρον σαπρὸν καρποὺς καλοὺς ποιεῖν.
19 πᾶν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται.
20 ἄρα γε ἀπὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς.
21 Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι, Κύριε κύριε, εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἀλλ᾽ ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
22 πολλοὶ ἐροῦσίν μοι ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, Κύριε κύριε, οὐ τῷ σῷ ὀνόματι ἐπροφητεύσαμεν, καὶ τῷ σῷ ὀνόματι δαιμόνια ἐξεβάλομεν, καὶ τῷ σῷ ὀνόματι δυνάμεις πολλὰς ἐποιήσαμεν;
23 καὶ τότε ὁμολογήσω αὐτοῖς ὅτι Οὐδέποτε ἔγνων ὑμᾶς· ἀποχωρεῖτε ἀπ᾽ ἐμοῦ οἱ ἐργαζόμενοι τὴν ἀνομίαν.
24 Πᾶς οὖν ὅστις ἀκούει μου τοὺς λόγους τούτους καὶ ποιεῖ αὐτοὺς ὁμοιωθήσεται ἀνδρὶ φρονίμῳ, ὅστις ᾠκοδόμησεν αὐτοῦ τὴν οἰκίαν ἐπὶ τὴν πέτραν.
25 καὶ κατέβη ἡ βροχὴ καὶ ἦλθον οἱ ποταμοὶ καὶ ἔπνευσαν οἱ ἄνεμοι καὶ προσέπεσαν τῇ οἰκίᾳ ἐκείνῃ, καὶ οὐκ ἔπεσεν, τεθεμελίωτο γὰρ ἐπὶ τὴν πέτραν.
26 καὶ πᾶς ὁ ἀκούων μου τοὺς λόγους τούτους καὶ μὴ ποιῶν αὐτοὺς ὁμοιωθήσεται ἀνδρὶ μωρῷ, ὅστις ᾠκοδόμησεν αὐτοῦ τὴν οἰκίαν ἐπὶ τὴν ἄμμον.
27 καὶ κατέβη ἡ βροχὴ καὶ ἦλθον οἱ ποταμοὶ καὶ ἔπνευσαν οἱ ἄνεμοι καὶ προσέκοψαν τῇ οἰκίᾳ ἐκείνῃ, καὶ ἔπεσεν, καὶ ἦν ἡ πτῶσις αὐτῆς μεγάλη.
28 Καὶ ἐγένετο ὅτε ἐτέλεσεν ὁ Ἰησοῦς τοὺς λόγους τούτους ἐξεπλήσσοντο οἱ ὄχλοι ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ·
29 ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξουσίαν ἔχων καὶ οὐχ ὡς οἱ γραμματεῖς αὐτῶν.
8
1 Καταβάντος δὲ αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ ὄρους ἠκολούθησαν αὐτῷ ὄχλοι πολλοί.
2 καὶ ἰδοὺ λεπρὸς προσελθὼν προσεκύνει αὐτῷ λέγων, Κύριε, ἐὰν θέλῃς δύνασαί με καθαρίσαι.
3 καὶ ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο αὐτοῦ λέγων, Θέλω, καθαρίσθητι· καὶ εὐθέως ἐκαθαρίσθη αὐτοῦ ἡ λέπρα.
4 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ὅρα μηδενὶ εἴπῃς, ἀλλὰ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ ἱερεῖ, καὶ προσένεγκον τὸ δῶρον ὃ προσέταξεν Μωϋσῆς, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς.
5 Εἰσελθόντος δὲ αὐτοῦ εἰς Καφαρναοὺμ προσῆλθεν αὐτῷ ἑκατόνταρχος παρακαλῶν αὐτὸν
6 καὶ λέγων, Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, δεινῶς βασανιζόμενος.
7 καὶ λέγει αὐτῷ, Ἐγὼ ἐλθὼν θεραπεύσω αὐτόν.
8 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἑκατόνταρχος ἔφη, Κύριε, οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην εἰσέλθῃς· ἀλλὰ μόνον εἰπὲ λόγῳ, καὶ ἰαθήσεται ὁ παῖς μου.
9 καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι ὑπὸ ἐξουσίαν, ἔχων ὑπ᾽ ἐμαυτὸν στρατιώτας, καὶ λέγω τούτῳ, Πορεύθητι, καὶ πορεύεται, καὶ ἄλλῳ, Ἔρχου, καὶ ἔρχεται, καὶ τῷ δούλῳ μου, Ποίησον τοῦτο, καὶ ποιεῖ.
10 ἀκούσας δὲ ὁ Ἰησοῦς ἐθαύμασεν καὶ εἶπεν τοῖς ἀκολουθοῦσιν, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, παρ᾽ οὐδενὶ τοσαύτην πίστιν ἐν τῷ Ἰσραὴλ εὗρον.
11 λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι πολλοὶ ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν ἥξουσιν καὶ ἀνακλιθήσονται μετὰ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν·
12 οἱ δὲ υἱοὶ τῆς βασιλείας ἐκβληθήσονται εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων.
13 καὶ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς τῷ ἑκατοντάρχῃ, Ὕπαγε, ὡς ἐπίστευσας γενηθήτω σοι. καὶ ἰάθη ὁ παῖς [αὐτοῦ] ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ.
14 Καὶ ἐλθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὴν οἰκίαν Πέτρου εἶδεν τὴν πενθερὰν αὐτοῦ βεβλημένην καὶ πυρέσσουσαν·
15 καὶ ἥψατο τῆς χειρὸς αὐτῆς, καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ πυρετός· καὶ ἠγέρθη καὶ διηκόνει αὐτῷ.
16 Ὀψίας δὲ γενομένης προσήνεγκαν αὐτῷ δαιμονιζομένους πολλούς· καὶ ἐξέβαλεν τὰ πνεύματα λόγῳ, καὶ πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας ἐθεράπευσεν·
17 ὅπως πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου λέγοντος, Αὐτὸς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἔλαβεν καὶ τὰς νόσους ἐβάστασεν.
18 Ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὄχλον περὶ αὐτὸν ἐκέλευσεν ἀπελθεῖν εἰς τὸ πέραν.
19 καὶ προσελθὼν εἷς γραμματεὺς εἶπεν αὐτῷ, Διδάσκαλε, ἀκολουθήσω σοι ὅπου ἐὰν ἀπέρχῃ.
20 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Αἱ ἀλώπεκες φωλεοὺς ἔχουσιν καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνώσεις, ὁ δὲ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ.
21 ἕτερος δὲ τῶν μαθητῶν [αὐτοῦ] εἶπεν αὐτῷ, Κύριε, ἐπίτρεψόν μοι πρῶτον ἀπελθεῖν καὶ θάψαι τὸν πατέρα μου.
22 ὁ δὲ Ἰησοῦς λέγει αὐτῷ, Ἀκολούθει μοι, καὶ ἄφες τοὺς νεκροὺς θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς.
23 Καὶ ἐμβάντι αὐτῷ εἰς [τὸ] πλοῖον ἠκολούθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.
24 καὶ ἰδοὺ σεισμὸς μέγας ἐγένετο ἐν τῇ θαλάσσῃ, ὥστε τὸ πλοῖον καλύπτεσθαι ὑπὸ τῶν κυμάτων· αὐτὸς δὲ ἐκάθευδεν.
25 καὶ προσελθόντες ἤγειραν αὐτὸν λέγοντες, Κύριε, σῶσον, ἀπολλύμεθα.
26 καὶ λέγει αὐτοῖς, Τί δειλοί ἐστε, ὀλιγόπιστοι; τότε ἐγερθεὶς ἐπετίμησεν τοῖς ἀνέμοις καὶ τῇ θαλάσσῃ, καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη.
27 οἱ δὲ ἄνθρωποι ἐθαύμασαν λέγοντες, Ποταπός ἐστιν οὗτος ὅτι καὶ οἱ ἄνεμοι καὶ ἡ θάλασσα αὐτῷ ὑπακούουσιν;
28 Καὶ ἐλθόντος αὐτοῦ εἰς τὸ πέραν εἰς τὴν χώραν τῶν Γαδαρηνῶν ὑπήντησαν αὐτῷ δύο δαιμονιζόμενοι ἐκ τῶν μνημείων ἐξερχόμενοι, χαλεποὶ λίαν, ὥστε μὴ ἰσχύειν τινὰ παρελθεῖν διὰ τῆς ὁδοῦ ἐκείνης.
29 καὶ ἰδοὺ ἔκραξαν λέγοντες, Τί ἡμῖν καὶ σοί, υἱὲ τοῦ θεοῦ; ἦλθες ὧδε πρὸ καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς;
30 ἦν δὲ μακρὰν ἀπ᾽ αὐτῶν ἀγέλη χοίρων πολλῶν βοσκομένη.
31 οἱ δὲ δαίμονες παρεκάλουν αὐτὸν λέγοντες, Εἰ ἐκβάλλεις ἡμᾶς, ἀπόστειλον ἡμᾶς εἰς τὴν ἀγέλην τῶν χοίρων.
32 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ὑπάγετε. οἱ δὲ ἐξελθόντες ἀπῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ἰδοὺ ὥρμησεν πᾶσα ἡ ἀγέλη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ ἀπέθανον ἐν τοῖς ὕδασιν.
33 οἱ δὲ βόσκοντες ἔφυγον, καὶ ἀπελθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀπήγγειλαν πάντα καὶ τὰ τῶν δαιμονιζομένων.
34 καὶ ἰδοὺ πᾶσα ἡ πόλις ἐξῆλθεν εἰς ὑπάντησιν τῷ Ἰησοῦ, καὶ ἰδόντες αὐτὸν παρεκάλεσαν ὅπως μεταβῇ ἀπὸ τῶν ὁρίων αὐτῶν.
9
1 Καὶ ἐμβὰς εἰς πλοῖον διεπέρασεν καὶ ἦλθεν εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν.
2 καὶ ἰδοὺ προσέφερον αὐτῷ παραλυτικὸν ἐπὶ κλίνης βεβλημένον. καὶ ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν εἶπεν τῷ παραλυτικῷ, Θάρσει, τέκνον· ἀφίενταί σου αἱ ἁμαρτίαι.
3 καὶ ἰδού τινες τῶν γραμματέων εἶπαν ἐν ἑαυτοῖς, Οὗτος βλασφημεῖ.
4 καὶ εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς τὰς ἐνθυμήσεις αὐτῶν εἶπεν, Ἱνατί ἐνθυμεῖσθε πονηρὰ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν;
5 τί γάρ ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν, Ἀφίενταί σου αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, Ἔγειρε καὶ περιπάτει;
6 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας - τότε λέγει τῷ παραλυτικῷ, Ἐγερθεὶς ἆρόν σου τὴν κλίνην καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου.
7 καὶ ἐγερθεὶς ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ.
8 ἰδόντες δὲ οἱ ὄχλοι ἐφοβήθησαν καὶ ἐδόξασαν τὸν θεὸν τὸν δόντα ἐξουσίαν τοιαύτην τοῖς ἀνθρώποις.
9 Καὶ παράγων ὁ Ἰησοῦς ἐκεῖθεν εἶδεν ἄνθρωπον καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον, Μαθθαῖον λεγόμενον, καὶ λέγει αὐτῷ, Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς ἠκολούθησεν αὐτῷ.
10 Καὶ ἐγένετο αὐτοῦ ἀνακειμένου ἐν τῇ οἰκίᾳ, καὶ ἰδοὺ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ ἐλθόντες συνανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ.
11 καὶ ἰδόντες οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Διὰ τί μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει ὁ διδάσκαλος ὑμῶν;
12 ὁ δὲ ἀκούσας εἶπεν, Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ ἀλλ᾽ οἱ κακῶς ἔχοντες.
13 πορευθέντες δὲ μάθετε τί ἐστιν, Ἔλεος θέλω καὶ οὐ θυσίαν· οὐ γὰρ ἦλθον καλέσαι δικαίους ἀλλὰ ἁμαρτωλούς.
14 Τότε προσέρχονται αὐτῷ οἱ μαθηταὶ Ἰωάννου λέγοντες, Διὰ τί ἡμεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι νηστεύομεν πολλά, οἱ δὲ μαθηταί σου οὐ νηστεύουσιν;
15 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ νυμφῶνος πενθεῖν ἐφ᾽ ὅσον μετ᾽ αὐτῶν ἐστιν ὁ νυμφίος; ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ᾽ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν.
16 οὐδεὶς δὲ ἐπιβάλλει ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· αἴρει γὰρ τὸ πλήρωμα αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ ἱματίου, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται.
17 οὐδὲ βάλλουσιν οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μήγε, ῥήγνυνται οἱ ἀσκοί, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ οἱ ἀσκοὶ ἀπόλλυνται· ἀλλὰ βάλλουσιν οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς, καὶ ἀμφότεροι συντηροῦνται.
18 Ταῦτα αὐτοῦ λαλοῦντος αὐτοῖς ἰδοὺ ἄρχων εἷς ἐλθὼν προσεκύνει αὐτῷ λέγων ὅτι Ἡ θυγάτηρ μου ἄρτι ἐτελεύτησεν· ἀλλὰ ἐλθὼν ἐπίθες τὴν χεῖρά σου ἐπ᾽ αὐτήν, καὶ ζήσεται.
19 καὶ ἐγερθεὶς ὁ Ἰησοῦς ἠκολούθησεν αὐτῷ καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.
20 Καὶ ἰδοὺ γυνὴ αἱμορροοῦσα δώδεκα ἔτη προσελθοῦσα ὄπισθεν ἥψατο τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ·
21 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ, Ἐὰν μόνον ἅψωμαι τοῦ ἱματίου αὐτοῦ σωθήσομαι.
22 ὁ δὲ Ἰησοῦς στραφεὶς καὶ ἰδὼν αὐτὴν εἶπεν, Θάρσει, θύγατερ· ἡ πίστις σου σέσωκέν σε. καὶ ἐσώθη ἡ γυνὴ ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης.
23 Καὶ ἐλθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἄρχοντος καὶ ἰδὼν τοὺς αὐλητὰς καὶ τὸν ὄχλον θορυβούμενον
24 ἔλεγεν, Ἀναχωρεῖτε, οὐ γὰρ ἀπέθανεν τὸ κοράσιον ἀλλὰ καθεύδει. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ.
25 ὅτε δὲ ἐξεβλήθη ὁ ὄχλος, εἰσελθὼν ἐκράτησεν τῆς χειρὸς αὐτῆς, καὶ ἠγέρθη τὸ κοράσιον.
26 καὶ ἐξῆλθεν ἡ φήμη αὕτη εἰς ὅλην τὴν γῆν ἐκείνην.
27 Καὶ παράγοντι ἐκεῖθεν τῷ Ἰησοῦ ἠκολούθησαν [αὐτῷ] δύο τυφλοὶ κράζοντες καὶ λέγοντες, Ἐλέησον ἡμᾶς, υἱὲ Δαυίδ.
28 ἐλθόντι δὲ εἰς τὴν οἰκίαν προσῆλθον αὐτῷ οἱ τυφλοί, καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Πιστεύετε ὅτι δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι; λέγουσιν αὐτῷ, Ναί, κύριε.
29 τότε ἥψατο τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν λέγων, Κατὰ τὴν πίστιν ὑμῶν γενηθήτω ὑμῖν.
30 καὶ ἠνεῴχθησαν αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοί. καὶ ἐνεβριμήθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς λέγων, Ὁρᾶτε μηδεὶς γινωσκέτω.
31 οἱ δὲ ἐξελθόντες διεφήμισαν αὐτὸν ἐν ὅλῃ τῇ γῇ ἐκείνῃ.
32 Αὐτῶν δὲ ἐξερχομένων ἰδοὺ προσήνεγκαν αὐτῷ ἄνθρωπον κωφὸν δαιμονιζόμενον·
33 καὶ ἐκβληθέντος τοῦ δαιμονίου ἐλάλησεν ὁ κωφός. καὶ ἐθαύμασαν οἱ ὄχλοι λέγοντες, Οὐδέποτε ἐφάνη οὕτως ἐν τῷ Ἰσραήλ.
34 οἱ δὲ Φαρισαῖοι ἔλεγον, Ἐν τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια.
35 Καὶ περιῆγεν ὁ Ἰησοῦς τὰς πόλεις πάσας καὶ τὰς κώμας, διδάσκων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν καὶ κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας καὶ θεραπεύων πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν.
36 Ἰδὼν δὲ τοὺς ὄχλους ἐσπλαγχνίσθη περὶ αὐτῶν ὅτι ἦσαν ἐσκυλμένοι καὶ ἐρριμμένοι ὡσεὶ πρόβατα μὴ ἔχοντα ποιμένα.
37 τότε λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Ὁ μὲν θερισμὸς πολύς, οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι·
38 δεήθητε οὖν τοῦ κυρίου τοῦ θερισμοῦ ὅπως ἐκβάλῃ ἐργάτας εἰς τὸν θερισμὸν αὐτοῦ.
10
1 Καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς δώδεκα μαθητὰς αὐτοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν πνευμάτων ἀκαθάρτων ὥστε ἐκβάλλειν αὐτὰ καὶ θεραπεύειν πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν.
2 Τῶν δὲ δώδεκα ἀποστόλων τὰ ὀνόματά ἐστιν ταῦτα· πρῶτος Σίμων ὁ λεγόμενος Πέτρος καὶ Ἀνδρέας ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ, καὶ Ἰάκωβος ὁ τοῦ Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννης ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ,
3 Φίλιππος καὶ Βαρθολομαῖος, Θωμᾶς καὶ Μαθθαῖος ὁ τελώνης, Ἰάκωβος ὁ τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖος,
4 Σίμων ὁ Καναναῖος καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριώτης ὁ καὶ παραδοὺς αὐτόν.
5 Τούτους τοὺς δώδεκα ἀπέστειλεν ὁ Ἰησοῦς παραγγείλας αὐτοῖς λέγων, Εἰς ὁδὸν ἐθνῶν μὴ ἀπέλθητε, καὶ εἰς πόλιν Σαμαριτῶν μὴ εἰσέλθητε·
6 πορεύεσθε δὲ μᾶλλον πρὸς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οἴκου Ἰσραήλ.
7 πορευόμενοι δὲ κηρύσσετε λέγοντες ὅτι Ἤγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
8 ἀσθενοῦντας θεραπεύετε, νεκροὺς ἐγείρετε, λεπροὺς καθαρίζετε, δαιμόνια ἐκβάλλετε· δωρεὰν ἐλάβετε, δωρεὰν δότε.
9 Μὴ κτήσησθε χρυσὸν μηδὲ ἄργυρον μηδὲ χαλκὸν εἰς τὰς ζώνας ὑμῶν,
10 μὴ πήραν εἰς ὁδὸν μηδὲ δύο χιτῶνας μηδὲ ὑποδήματα μηδὲ ῥάβδον· ἄξιος γὰρ ὁ ἐργάτης τῆς τροφῆς αὐτοῦ.
11 εἰς ἣν δ᾽ ἂν πόλιν ἢ κώμην εἰσέλθητε, ἐξετάσατε τίς ἐν αὐτῇ ἄξιός ἐστιν· κἀκεῖ μείνατε ἕως ἂν ἐξέλθητε.
12 εἰσερχόμενοι δὲ εἰς τὴν οἰκίαν ἀσπάσασθε αὐτήν·
13 καὶ ἐὰν μὲν ᾖ ἡ οἰκία ἀξία, ἐλθάτω ἡ εἰρήνη ὑμῶν ἐπ᾽ αὐτήν· ἐὰν δὲ μὴ ᾖ ἀξία, ἡ εἰρήνη ὑμῶν πρὸς ὑμᾶς ἐπιστραφήτω.
14 καὶ ὃς ἂν μὴ δέξηται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσῃ τοὺς λόγους ὑμῶν, ἐξερχόμενοι ἔξω τῆς οἰκίας ἢ τῆς πόλεως ἐκείνης ἐκτινάξατε τὸν κονιορτὸν [ἐκ] τῶν ποδῶν ὑμῶν.
15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀνεκτότερον ἔσται γῇ Σοδόμων καὶ Γομόρρων ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ.
16 Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων· γίνεσθε οὖν φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί.
17 προσέχετε δὲ ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων· παραδώσουσιν γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια, καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν μαστιγώσουσιν ὑμᾶς·
18 καὶ ἐπὶ ἡγεμόνας δὲ καὶ βασιλεῖς ἀχθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς καὶ τοῖς ἔθνεσιν.
19 ὅταν δὲ παραδῶσιν ὑμᾶς, μὴ μεριμνήσητε πῶς ἢ τί λαλήσητε· δοθήσεται γὰρ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τί λαλήσητε·
20 οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες ἀλλὰ τὸ πνεῦμα τοῦ πατρὸς ὑμῶν τὸ λαλοῦν ἐν ὑμῖν.
21 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον, καὶ ἐπαναστήσονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς.
22 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ ὑπομείνας εἰς τέλος οὗτος σωθήσεται.
23 ὅταν δὲ διώκωσιν ὑμᾶς ἐν τῇ πόλει ταύτῃ, φεύγετε εἰς τὴν ἑτέραν· ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ τελέσητε τὰς πόλεις τοῦ Ἰσραὴλ ἕως [ἂν] ἔλθῃ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου.
24 Οὐκ ἔστιν μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον οὐδὲ δοῦλος ὑπὲρ τὸν κύριον αὐτοῦ.
25 ἀρκετὸν τῷ μαθητῇ ἵνα γένηται ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ, καὶ ὁ δοῦλος ὡς ὁ κύριος αὐτοῦ. εἰ τὸν οἰκοδεσπότην Βεελζεβοὺλ ἐπεκάλεσαν, πόσῳ μᾶλλον τοὺς οἰκιακοὺς αὐτοῦ.
26 Μὴ οὖν φοβηθῆτε αὐτούς· οὐδὲν γάρ ἐστιν κεκαλυμμένον ὃ οὐκ ἀποκαλυφθήσεται, καὶ κρυπτὸν ὃ οὐ γνωσθήσεται.
27 ὃ λέγω ὑμῖν ἐν τῇ σκοτίᾳ, εἴπατε ἐν τῷ φωτί· καὶ ὃ εἰς τὸ οὖς ἀκούετε, κηρύξατε ἐπὶ τῶν δωμάτων.
28 καὶ μὴ φοβεῖσθε ἀπὸ τῶν ἀποκτεννόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· φοβεῖσθε δὲ μᾶλλον τὸν δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν γεέννῃ.
29 οὐχὶ δύο στρουθία ἀσσαρίου πωλεῖται; καὶ ἓν ἐξ αὐτῶν οὐ πεσεῖται ἐπὶ τὴν γῆν ἄνευ τοῦ πατρὸς ὑμῶν.
30 ὑμῶν δὲ καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς πᾶσαι ἠριθμημέναι εἰσίν.
31 μὴ οὖν φοβεῖσθε· πολλῶν στρουθίων διαφέρετε ὑμεῖς.
32 Πᾶς οὖν ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν [τοῖς] οὐρανοῖς·
33 ὅστις δ᾽ ἂν ἀρνήσηταί με ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι κἀγὼ αὐτὸν ἔμπροσθεν τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν [τοῖς] οὐρανοῖς.
34 Μὴ νομίσητε ὅτι ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην ἐπὶ τὴν γῆν· οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην ἀλλὰ μάχαιραν.
35 ἦλθον γὰρ διχάσαι ἄνθρωπον κατὰ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ καὶ θυγατέρα κατὰ τῆς μητρὸς αὐτῆς καὶ νύμφην κατὰ τῆς πενθερᾶς αὐτῆς,
36 καὶ ἐχθροὶ τοῦ ἀνθρώπου οἱ οἰκιακοὶ αὐτοῦ.
37 Ὁ φιλῶν πατέρα ἢ μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ οὐκ ἔστιν μου ἄξιος· καὶ ὁ φιλῶν υἱὸν ἢ θυγατέρα ὑπὲρ ἐμὲ οὐκ ἔστιν μου ἄξιος·
38 καὶ ὃς οὐ λαμβάνει τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθεῖ ὀπίσω μου, οὐκ ἔστιν μου ἄξιος.
39 ὁ εὑρὼν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἀπολέσει αὐτήν, καὶ ὁ ἀπολέσας τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ εὑρήσει αὐτήν.
40 Ὁ δεχόμενος ὑμᾶς ἐμὲ δέχεται, καὶ ὁ ἐμὲ δεχόμενος δέχεται τὸν ἀποστείλαντά με.
41 ὁ δεχόμενος προφήτην εἰς ὄνομα προφήτου μισθὸν προφήτου λήμψεται, καὶ ὁ δεχόμενος δίκαιον εἰς ὄνομα δικαίου μισθὸν δικαίου λήμψεται.
42 καὶ ὃς ἂν ποτίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων ποτήριον ψυχροῦ μόνον εἰς ὄνομα μαθητοῦ, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν αὐτοῦ.
11
1 Καὶ ἐγένετο ὅτε ἐτέλεσεν ὁ Ἰησοῦς διατάσσων τοῖς δώδεκα μαθηταῖς αὐτοῦ, μετέβη ἐκεῖθεν τοῦ διδάσκειν καὶ κηρύσσειν ἐν ταῖς πόλεσιν αὐτῶν.
2 Ὁ δὲ Ἰωάννης ἀκούσας ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ τὰ ἔργα τοῦ Χριστοῦ πέμψας διὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ
3 εἶπεν αὐτῷ, Σὺ εἶ ὁ ἐρχόμενος ἢ ἕτερον προσδοκῶμεν;
4 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Πορευθέντες ἀπαγγείλατε Ἰωάννῃ ἃ ἀκούετε καὶ βλέπετε·
5 τυφλοὶ ἀναβλέπουσιν καὶ χωλοὶ περιπατοῦσιν, λεπροὶ καθαρίζονται καὶ κωφοὶ ἀκούουσιν, καὶ νεκροὶ ἐγείρονται καὶ πτωχοὶ εὐαγγελίζονται·
6 καὶ μακάριός ἐστιν ὃς ἐὰν μὴ σκανδαλισθῇ ἐν ἐμοί.
7 Τούτων δὲ πορευομένων ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς λέγειν τοῖς ὄχλοις περὶ Ἰωάννου, Τί ἐξήλθατε εἰς τὴν ἔρημον θεάσασθαι; κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευόμενον;
8 ἀλλὰ τί ἐξήλθατε ἰδεῖν; ἄνθρωπον ἐν μαλακοῖς ἠμφιεσμένον; ἰδοὺ οἱ τὰ μαλακὰ φοροῦντες ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασιλέων εἰσίν.
9 ἀλλὰ τί ἐξήλθατε ἰδεῖν; προφήτην; ναί, λέγω ὑμῖν, καὶ περισσότερον προφήτου.
10 οὗτός ἐστιν περὶ οὗ γέγραπται, Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου.
11 ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ· ὁ δὲ μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μείζων αὐτοῦ ἐστιν.
12 ἀπὸ δὲ τῶν ἡμερῶν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ ἕως ἄρτι ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν βιάζεται, καὶ βιασταὶ ἁρπάζουσιν αὐτήν.
13 πάντες γὰρ οἱ προφῆται καὶ ὁ νόμος ἕως Ἰωάννου ἐπροφήτευσαν·
14 καὶ εἰ θέλετε δέξασθαι, αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων ἔρχεσθαι.
15 ὁ ἔχων ὦτα ἀκουέτω.
16 Τίνι δὲ ὁμοιώσω τὴν γενεὰν ταύτην; ὁμοία ἐστὶν παιδίοις καθημένοις ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἃ προσφωνοῦντα τοῖς ἑτέροις
17 λέγουσιν, Ηὐλήσαμεν ὑμῖν καὶ οὐκ ὠρχήσασθε· ἐθρηνήσαμεν καὶ οὐκ ἐκόψασθε.
18 ἦλθεν γὰρ Ἰωάννης μήτε ἐσθίων μήτε πίνων, καὶ λέγουσιν, Δαιμόνιον ἔχει·
19 ἦλθεν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐσθίων καὶ πίνων, καὶ λέγουσιν, Ἰδοὺ ἄνθρωπος φάγος καὶ οἰνοπότης, τελωνῶν φίλος καὶ ἁμαρτωλῶν. καὶ ἐδικαιώθη ἡ σοφία ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτῆς.
20 Τότε ἤρξατο ὀνειδίζειν τὰς πόλεις ἐν αἷς ἐγένοντο αἱ πλεῖσται δυνάμεις αὐτοῦ, ὅτι οὐ μετενόησαν·
21 Οὐαί σοι, Χοραζίν· οὐαί σοι, Βηθσαϊδά· ὅτι εἰ ἐν Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἐγένοντο αἱ δυνάμεις αἱ γενόμεναι ἐν ὑμῖν, πάλαι ἂν ἐν σάκκῳ καὶ σποδῷ μετενόησαν.
22 πλὴν λέγω ὑμῖν, Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἀνεκτότερον ἔσται ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ ὑμῖν.
23 καὶ σύ, Καφαρναούμ, μὴ ἕως οὐρανοῦ ὑψωθήσῃ; ἕως ᾅδου καταβήσῃ. ὅτι εἰ ἐν Σοδόμοις ἐγενήθησαν αἱ δυνάμεις αἱ γενόμεναι ἐν σοί, ἔμεινεν ἂν μέχρι τῆς σήμερον.
24 πλὴν λέγω ὑμῖν ὅτι γῇ Σοδόμων ἀνεκτότερον ἔσται ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ σοί.
25 Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἐξομολογοῦμαί σοι, πάτερ, κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅτι ἔκρυψας ταῦτα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις·
26 ναί, ὁ πατήρ, ὅτι οὕτως εὐδοκία ἐγένετο ἔμπροσθέν σου.
27 Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ πατρός μου, καὶ οὐδεὶς ἐπιγινώσκει τὸν υἱὸν εἰ μὴ ὁ πατήρ, οὐδὲ τὸν πατέρα τις ἐπιγινώσκει εἰ μὴ ὁ υἱὸς καὶ ᾧ ἐὰν βούληται ὁ υἱὸς ἀποκαλύψαι.
28 Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς.
29 ἄρατε τὸν ζυγόν μου ἐφ᾽ ὑμᾶς καὶ μάθετε ἀπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι πραΰς εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ, καὶ εὑρήσετε ἀνάπαυσιν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν·
30 ὁ γὰρ ζυγός μου χρηστὸς καὶ τὸ φορτίον μου ἐλαφρόν ἐστιν.
12
1 Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἐπορεύθη ὁ Ἰησοῦς τοῖς σάββασιν διὰ τῶν σπορίμων· οἱ δὲ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπείνασαν, καὶ ἤρξαντο τίλλειν στάχυας καὶ ἐσθίειν.
2 οἱ δὲ Φαρισαῖοι ἰδόντες εἶπαν αὐτῷ, Ἰδοὺ οἱ μαθηταί σου ποιοῦσιν ὃ οὐκ ἔξεστιν ποιεῖν ἐν σαββάτῳ.
3 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Οὐκ ἀνέγνωτε τί ἐποίησεν Δαυὶδ ὅτε ἐπείνασεν καὶ οἱ μετ᾽ αὐτοῦ;
4 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ καὶ τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως ἔφαγον, ὃ οὐκ ἐξὸν ἦν αὐτῷ φαγεῖν οὐδὲ τοῖς μετ᾽ αὐτοῦ, εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσιν μόνοις;
5 ἢ οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῷ νόμῳ ὅτι τοῖς σάββασιν οἱ ἱερεῖς ἐν τῷ ἱερῷ τὸ σάββατον βεβηλοῦσιν καὶ ἀναίτιοί εἰσιν;
6 λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι τοῦ ἱεροῦ μεῖζόν ἐστιν ὧδε.
7 εἰ δὲ ἐγνώκειτε τί ἐστιν, Ἔλεος θέλω καὶ οὐ θυσίαν, οὐκ ἂν κατεδικάσατε τοὺς ἀναιτίους.
8 κύριος γάρ ἐστιν τοῦ σαββάτου ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου.
9 Καὶ μεταβὰς ἐκεῖθεν ἦλθεν εἰς τὴν συναγωγὴν αὐτῶν·
10 καὶ ἰδοὺ ἄνθρωπος χεῖρα ἔχων ξηράν. καὶ ἐπηρώτησαν αὐτὸν λέγοντες, Εἰ ἔξεστιν τοῖς σάββασιν θεραπεῦσαι; ἵνα κατηγορήσωσιν αὐτοῦ.
11 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Τίς ἔσται ἐξ ὑμῶν ἄνθρωπος ὃς ἕξει πρόβατον ἕν, καὶ ἐὰν ἐμπέσῃ τοῦτο τοῖς σάββασιν εἰς βόθυνον, οὐχὶ κρατήσει αὐτὸ καὶ ἐγερεῖ;
12 πόσῳ οὖν διαφέρει ἄνθρωπος προβάτου. ὥστε ἔξεστιν τοῖς σάββασιν καλῶς ποιεῖν.
13 τότε λέγει τῷ ἀνθρώπῳ, Ἔκτεινόν σου τὴν χεῖρα. καὶ ἐξέτεινεν, καὶ ἀπεκατεστάθη ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη.
14 ἐξελθόντες δὲ οἱ Φαρισαῖοι συμβούλιον ἔλαβον κατ᾽ αὐτοῦ ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσιν.
15 Ὁ δὲ Ἰησοῦς γνοὺς ἀνεχώρησεν ἐκεῖθεν. καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ πολλοί, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτοὺς πάντας,
16 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσιν·
17 ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου λέγοντος,
18 Ἰδοὺ ὁ παῖς μου ὃν ᾑρέτισα, ὁ ἀγαπητός μου εἰς ὃν εὐδόκησεν ἡ ψυχή μου· θήσω τὸ πνεῦμά μου ἐπ᾽ αὐτόν, καὶ κρίσιν τοῖς ἔθνεσιν ἀπαγγελεῖ.
19 οὐκ ἐρίσει οὐδὲ κραυγάσει, οὐδὲ ἀκούσει τις ἐν ταῖς πλατείαις τὴν φωνὴν αὐτοῦ.
20 κάλαμον συντετριμμένον οὐ κατεάξει καὶ λίνον τυφόμενον οὐ σβέσει, ἕως ἂν ἐκβάλῃ εἰς νῖκος τὴν κρίσιν.
21 καὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἔθνη ἐλπιοῦσιν.
22 Τότε προσηνέχθη αὐτῷ δαιμονιζόμενος τυφλὸς καὶ κωφός· καὶ ἐθεράπευσεν αὐτόν, ὥστε τὸν κωφὸν λαλεῖν καὶ βλέπειν.
23 καὶ ἐξίσταντο πάντες οἱ ὄχλοι καὶ ἔλεγον, Μήτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς Δαυίδ;
24 οἱ δὲ Φαρισαῖοι ἀκούσαντες εἶπον, Οὗτος οὐκ ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια εἰ μὴ ἐν τῷ Βεελζεβοὺλ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων.
25 εἰδὼς δὲ τὰς ἐνθυμήσεις αὐτῶν εἶπεν αὐτοῖς, Πᾶσα βασιλεία μερισθεῖσα καθ᾽ ἑαυτῆς ἐρημοῦται, καὶ πᾶσα πόλις ἢ οἰκία μερισθεῖσα καθ᾽ ἑαυτῆς οὐ σταθήσεται.
26 καὶ εἰ ὁ Σατανᾶς τὸν Σατανᾶν ἐκβάλλει, ἐφ᾽ ἑαυτὸν ἐμερίσθη· πῶς οὖν σταθήσεται ἡ βασιλεία αὐτοῦ;
27 καὶ εἰ ἐγὼ ἐν Βεελζεβοὺλ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβάλλουσιν; διὰ τοῦτο αὐτοὶ κριταὶ ἔσονται ὑμῶν.
28 εἰ δὲ ἐν πνεύματι θεοῦ ἐγὼ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, ἄρα ἔφθασεν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ.
29 ἢ πῶς δύναταί τις εἰσελθεῖν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἰσχυροῦ καὶ τὰ σκεύη αὐτοῦ ἁρπάσαι, ἐὰν μὴ πρῶτον δήσῃ τὸν ἰσχυρόν; καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει.
30 ὁ μὴ ὢν μετ᾽ ἐμοῦ κατ᾽ ἐμοῦ ἐστιν, καὶ ὁ μὴ συνάγων μετ᾽ ἐμοῦ σκορπίζει.
31 Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, πᾶσα ἁμαρτία καὶ βλασφημία ἀφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις, ἡ δὲ τοῦ πνεύματος βλασφημία οὐκ ἀφεθήσεται.
32 καὶ ὃς ἐὰν εἴπῃ λόγον κατὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ· ὃς δ᾽ ἂν εἴπῃ κατὰ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου, οὐκ ἀφεθήσεται αὐτῷ οὔτε ἐν τούτῳ τῷ αἰῶνι οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι.
33 Ἢ ποιήσατε τὸ δένδρον καλὸν καὶ τὸν καρπὸν αὐτοῦ καλόν, ἢ ποιήσατε τὸ δένδρον σαπρὸν καὶ τὸν καρπὸν αὐτοῦ σαπρόν· ἐκ γὰρ τοῦ καρποῦ τὸ δένδρον γινώσκεται.
34 γεννήματα ἐχιδνῶν, πῶς δύνασθε ἀγαθὰ λαλεῖν πονηροὶ ὄντες; ἐκ γὰρ τοῦ περισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεῖ.
35 ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ ἐκβάλλει ἀγαθά, καὶ ὁ πονηρὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ πονηροῦ θησαυροῦ ἐκβάλλει πονηρά.
36 λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι πᾶν ῥῆμα ἀργὸν ὃ λαλήσουσιν οἱ ἄνθρωποι ἀποδώσουσιν περὶ αὐτοῦ λόγον ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως·
37 ἐκ γὰρ τῶν λόγων σου δικαιωθήσῃ, καὶ ἐκ τῶν λόγων σου καταδικασθήσῃ.
38 Τότε ἀπεκρίθησαν αὐτῷ τινες τῶν γραμματέων καὶ Φαρισαίων λέγοντες, Διδάσκαλε, θέλομεν ἀπὸ σοῦ σημεῖον ἰδεῖν.
39 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Γενεὰ πονηρὰ καὶ μοιχαλὶς σημεῖον ἐπιζητεῖ, καὶ σημεῖον οὐ δοθήσεται αὐτῇ εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου.
40 ὥσπερ γὰρ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας, οὕτως ἔσται ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδίᾳ τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας.
41 ἄνδρες Νινευῖται ἀναστήσονται ἐν τῇ κρίσει μετὰ τῆς γενεᾶς ταύτης καὶ κατακρινοῦσιν αὐτήν· ὅτι μετενόησαν εἰς τὸ κήρυγμα Ἰωνᾶ, καὶ ἰδοὺ πλεῖον Ἰωνᾶ ὧδε.
42 βασίλισσα νότου ἐγερθήσεται ἐν τῇ κρίσει μετὰ τῆς γενεᾶς ταύτης καὶ κατακρινεῖ αὐτήν· ὅτι ἦλθεν ἐκ τῶν περάτων τῆς γῆς ἀκοῦσαι τὴν σοφίαν Σολομῶνος, καὶ ἰδοὺ πλεῖον Σολομῶνος ὧδε.
43 Ὅταν δὲ τὸ ἀκάθαρτον πνεῦμα ἐξέλθῃ ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου, διέρχεται δι᾽ ἀνύδρων τόπων ζητοῦν ἀνάπαυσιν, καὶ οὐχ εὑρίσκει.
44 τότε λέγει, Εἰς τὸν οἶκόν μου ἐπιστρέψω ὅθεν ἐξῆλθον· καὶ ἐλθὸν εὑρίσκει σχολάζοντα σεσαρωμένον καὶ κεκοσμημένον.
45 τότε πορεύεται καὶ παραλαμβάνει μεθ᾽ ἑαυτοῦ ἑπτὰ ἕτερα πνεύματα πονηρότερα ἑαυτοῦ, καὶ εἰσελθόντα κατοικεῖ ἐκεῖ· καὶ γίνεται τὰ ἔσχατα τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου χείρονα τῶν πρώτων. οὕτως ἔσται καὶ τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ πονηρᾷ.
46 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος τοῖς ὄχλοις ἰδοὺ ἡ μήτηρ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ εἱστήκεισαν ἔξω ζητοῦντες αὐτῷ λαλῆσαι.
47 [εἶπεν δέ τις αὐτῷ, Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ἑστήκασιν ζητοῦντές σοι λαλῆσαι.]
48 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν τῷ λέγοντι αὐτῷ, Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου, καὶ τίνες εἰσὶν οἱ ἀδελφοί μου;
49 καὶ ἐκτείνας τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν, Ἰδοὺ ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου·
50 ὅστις γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς αὐτός μου ἀδελφὸς καὶ ἀδελφὴ καὶ μήτηρ ἐστίν.
13
1 Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς τῆς οἰκίας ἐκάθητο παρὰ τὴν θάλασσαν·
2 καὶ συνήχθησαν πρὸς αὐτὸν ὄχλοι πολλοί, ὥστε αὐτὸν εἰς πλοῖον ἐμβάντα καθῆσθαι, καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν εἱστήκει.
3 καὶ ἐλάλησεν αὐτοῖς πολλὰ ἐν παραβολαῖς λέγων, Ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπείρειν.
4 καὶ ἐν τῷ σπείρειν αὐτὸν ἃ μὲν ἔπεσεν παρὰ τὴν ὁδόν, καὶ ἐλθόντα τὰ πετεινὰ κατέφαγεν αὐτά.
5 ἄλλα δὲ ἔπεσεν ἐπὶ τὰ πετρώδη ὅπου οὐκ εἶχεν γῆν πολλήν, καὶ εὐθέως ἐξανέτειλεν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς.
6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος ἐκαυματίσθη καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ῥίζαν ἐξηράνθη.
7 ἄλλα δὲ ἔπεσεν ἐπὶ τὰς ἀκάνθας, καὶ ἀνέβησαν αἱ ἄκανθαι καὶ ἔπνιξαν αὐτά.
8 ἄλλα δὲ ἔπεσεν ἐπὶ τὴν γῆν τὴν καλὴν καὶ ἐδίδου καρπόν, ὃ μὲν ἑκατόν, ὃ δὲ ἑξήκοντα, ὃ δὲ τριάκοντα.
9 ὁ ἔχων ὦτα ἀκουέτω.
10 Καὶ προσελθόντες οἱ μαθηταὶ εἶπαν αὐτῷ, Διὰ τί ἐν παραβολαῖς λαλεῖς αὐτοῖς;
11 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν [αὐτοῖς] ὅτι Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ἐκείνοις δὲ οὐ δέδοται.
12 ὅστις γὰρ ἔχει, δοθήσεται αὐτῷ καὶ περισσευθήσεται· ὅστις δὲ οὐκ ἔχει, καὶ ὃ ἔχει ἀρθήσεται ἀπ᾽ αὐτοῦ.
13 διὰ τοῦτο ἐν παραβολαῖς αὐτοῖς λαλῶ, ὅτι βλέποντες οὐ βλέπουσιν καὶ ἀκούοντες οὐκ ἀκούουσιν οὐδὲ συνίουσιν·
14 καὶ ἀναπληροῦται αὐτοῖς ἡ προφητεία Ἠσαΐου ἡ λέγουσα, Ἀκοῇ ἀκούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε, καὶ βλέποντες βλέψετε καὶ οὐ μὴ ἴδητε.
15 ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ τοῖς ὠσὶν βαρέως ἤκουσαν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν· μήποτε ἴδωσιν τοῖς ὀφθαλμοῖς καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσιν καὶ τῇ καρδίᾳ συνῶσιν καὶ ἐπιστρέψωσιν, καὶ ἰάσομαι αὐτούς.
16 ὑμῶν δὲ μακάριοι οἱ ὀφθαλμοὶ ὅτι βλέπουσιν, καὶ τὰ ὦτα ὑμῶν ὅτι ἀκούουσιν.
17 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι πολλοὶ προφῆται καὶ δίκαιοι ἐπεθύμησαν ἰδεῖν ἃ βλέπετε καὶ οὐκ εἶδαν, καὶ ἀκοῦσαι ἃ ἀκούετε καὶ οὐκ ἤκουσαν.
18 Ὑμεῖς οὖν ἀκούσατε τὴν παραβολὴν τοῦ σπείραντος.
19 παντὸς ἀκούοντος τὸν λόγον τῆς βασιλείας καὶ μὴ συνιέντος, ἔρχεται ὁ πονηρὸς καὶ ἁρπάζει τὸ ἐσπαρμένον ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· οὗτός ἐστιν ὁ παρὰ τὴν ὁδὸν σπαρείς.
20 ὁ δὲ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπαρείς, οὗτός ἐστιν ὁ τὸν λόγον ἀκούων καὶ εὐθὺς μετὰ χαρᾶς λαμβάνων αὐτόν·
21 οὐκ ἔχει δὲ ῥίζαν ἐν ἑαυτῷ ἀλλὰ πρόσκαιρός ἐστιν, γενομένης δὲ θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον εὐθὺς σκανδαλίζεται.
22 ὁ δὲ εἰς τὰς ἀκάνθας σπαρείς, οὗτός ἐστιν ὁ τὸν λόγον ἀκούων καὶ ἡ μέριμνα τοῦ αἰῶνος [τούτου] καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου συμπνίγει τὸν λόγον, καὶ ἄκαρπος γίνεται.
23 ὁ δὲ ἐπὶ τὴν καλὴν γῆν σπαρείς, οὗτός ἐστιν ὁ τὸν λόγον ἀκούων καὶ συνιείς, ὃς δὴ καρποφορεῖ καὶ ποιεῖ ὃ μὲν ἑκατόν, ὃ δὲ ἑξήκοντα, ὃ δὲ τριάκοντα.
24 Ἄλλην παραβολὴν παρέθηκεν αὐτοῖς λέγων, Ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ σπείραντι καλὸν σπέρμα ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ.
25 ἐν δὲ τῷ καθεύδειν τοὺς ἀνθρώπους ἦλθεν αὐτοῦ ὁ ἐχθρὸς καὶ ἐπέσπειρεν ζιζάνια ἀνὰ μέσον τοῦ σίτου καὶ ἀπῆλθεν.
26 ὅτε δὲ ἐβλάστησεν ὁ χόρτος καὶ καρπὸν ἐποίησεν, τότε ἐφάνη καὶ τὰ ζιζάνια.
27 προσελθόντες δὲ οἱ δοῦλοι τοῦ οἰκοδεσπότου εἶπον αὐτῷ, Κύριε, οὐχὶ καλὸν σπέρμα ἔσπειρας ἐν τῷ σῷ ἀγρῷ; πόθεν οὖν ἔχει ζιζάνια;
28 ὁ δὲ ἔφη αὐτοῖς, Ἐχθρὸς ἄνθρωπος τοῦτο ἐποίησεν. οἱ δὲ δοῦλοι λέγουσιν αὐτῷ, Θέλεις οὖν ἀπελθόντες συλλέξωμεν αὐτά;
29 ὁ δέ φησιν, Οὔ, μήποτε συλλέγοντες τὰ ζιζάνια ἐκριζώσητε ἅμα αὐτοῖς τὸν σῖτον.
30 ἄφετε συναυξάνεσθαι ἀμφότερα ἕως τοῦ θερισμοῦ· καὶ ἐν καιρῷ τοῦ θερισμοῦ ἐρῶ τοῖς θερισταῖς, Συλλέξατε πρῶτον τὰ ζιζάνια καὶ δήσατε αὐτὰ εἰς δέσμας πρὸς τὸ κατακαῦσαι αὐτά, τὸν δὲ σῖτον συναγάγετε εἰς τὴν ἀποθήκην μου.
31 Ἄλλην παραβολὴν παρέθηκεν αὐτοῖς λέγων, Ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν κόκκῳ σινάπεως, ὃν λαβὼν ἄνθρωπος ἔσπειρεν ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ·
32 ὃ μικρότερον μέν ἐστιν πάντων τῶν σπερμάτων, ὅταν δὲ αὐξηθῇ μεῖζον τῶν λαχάνων ἐστὶν καὶ γίνεται δένδρον, ὥστε ἐλθεῖν τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ καὶ κατασκηνοῦν ἐν τοῖς κλάδοις αὐτοῦ.
33 Ἄλλην παραβολὴν ἐλάλησεν αὐτοῖς· Ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ζύμῃ, ἣν λαβοῦσα γυνὴ ἐνέκρυψεν εἰς ἀλεύρου σάτα τρία ἕως οὗ ἐζυμώθη ὅλον.
34 Ταῦτα πάντα ἐλάλησεν ὁ Ἰησοῦς ἐν παραβολαῖς τοῖς ὄχλοις, καὶ χωρὶς παραβολῆς οὐδὲν ἐλάλει αὐτοῖς·
35 ὅπως πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος, Ἀνοίξω ἐν παραβολαῖς τὸ στόμα μου, ἐρεύξομαι κεκρυμμένα ἀπὸ καταβολῆς [κόσμου].
36 Τότε ἀφεὶς τοὺς ὄχλους ἦλθεν εἰς τὴν οἰκίαν. καὶ προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ λέγοντες, Διασάφησον ἡμῖν τὴν παραβολὴν τῶν ζιζανίων τοῦ ἀγροῦ.
37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Ὁ σπείρων τὸ καλὸν σπέρμα ἐστὶν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου·
38 ὁ δὲ ἀγρός ἐστιν ὁ κόσμος· τὸ δὲ καλὸν σπέρμα, οὗτοί εἰσιν οἱ υἱοὶ τῆς βασιλείας· τὰ δὲ ζιζάνιά εἰσιν οἱ υἱοὶ τοῦ πονηροῦ,
39 ὁ δὲ ἐχθρὸς ὁ σπείρας αὐτά ἐστιν ὁ διάβολος· ὁ δὲ θερισμὸς συντέλεια αἰῶνός ἐστιν, οἱ δὲ θερισταὶ ἄγγελοί εἰσιν.
40 ὥσπερ οὖν συλλέγεται τὰ ζιζάνια καὶ πυρὶ καίεται, οὕτως ἔσται ἐν τῇ συντελείᾳ τοῦ αἰῶνος·
41 ἀποστελεῖ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ, καὶ συλλέξουσιν ἐκ τῆς βασιλείας αὐτοῦ πάντα τὰ σκάνδαλα καὶ τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν,
42 καὶ βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρός· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων.
43 Τότε οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ πατρὸς αὐτῶν. ὁ ἔχων ὦτα ἀκουέτω.
44 Ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν θησαυρῷ κεκρυμμένῳ ἐν τῷ ἀγρῷ, ὃν εὑρὼν ἄνθρωπος ἔκρυψεν, καὶ ἀπὸ τῆς χαρᾶς αὐτοῦ ὑπάγει καὶ πωλεῖ πάντα ὅσα ἔχει καὶ ἀγοράζει τὸν ἀγρὸν ἐκεῖνον.
45 Πάλιν ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ ἐμπόρῳ ζητοῦντι καλοὺς μαργαρίτας·
46 εὑρὼν δὲ ἕνα πολύτιμον μαργαρίτην ἀπελθὼν πέπρακεν πάντα ὅσα εἶχεν καὶ ἠγόρασεν αὐτόν.
47 Πάλιν ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν σαγήνῃ βληθείσῃ εἰς τὴν θάλασσαν καὶ ἐκ παντὸς γένους συναγαγούσῃ·
48 ἣν ὅτε ἐπληρώθη ἀναβιβάσαντες ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν καὶ καθίσαντες συνέλεξαν τὰ καλὰ εἰς ἄγγη, τὰ δὲ σαπρὰ ἔξω ἔβαλον.
49 οὕτως ἔσται ἐν τῇ συντελείᾳ τοῦ αἰῶνος· ἐξελεύσονται οἱ ἄγγελοι καὶ ἀφοριοῦσιν τοὺς πονηροὺς ἐκ μέσου τῶν δικαίων
50 καὶ βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρός· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων.
51 Συνήκατε ταῦτα πάντα; λέγουσιν αὐτῷ, Ναί.
52 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Διὰ τοῦτο πᾶς γραμματεὺς μαθητευθεὶς τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ οἰκοδεσπότῃ ὅστις ἐκβάλλει ἐκ τοῦ θησαυροῦ αὐτοῦ καινὰ καὶ παλαιά.
53 Καὶ ἐγένετο ὅτε ἐτέλεσεν ὁ Ἰησοῦς τὰς παραβολὰς ταύτας, μετῆρεν ἐκεῖθεν.
54 καὶ ἐλθὼν εἰς τὴν πατρίδα αὐτοῦ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν, ὥστε ἐκπλήσσεσθαι αὐτοὺς καὶ λέγειν, Πόθεν τούτῳ ἡ σοφία αὕτη καὶ αἱ δυνάμεις;
55 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τοῦ τέκτονος υἱός; οὐχ ἡ μήτηρ αὐτοῦ λέγεται Μαριὰμ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ Ἰάκωβος καὶ Ἰωσὴφ καὶ Σίμων καὶ Ἰούδας;
56 καὶ αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ οὐχὶ πᾶσαι πρὸς ἡμᾶς εἰσιν; πόθεν οὖν τούτῳ ταῦτα πάντα;
57 καὶ ἐσκανδαλίζοντο ἐν αὐτῷ. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Οὐκ ἔστιν προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ ἐν τῇ πατρίδι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ.
58 καὶ οὐκ ἐποίησεν ἐκεῖ δυνάμεις πολλὰς διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν.
14
1 Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἤκουσεν Ἡρῴδης ὁ τετραάρχης τὴν ἀκοὴν Ἰησοῦ,
2 καὶ εἶπεν τοῖς παισὶν αὐτοῦ, Οὗτός ἐστιν Ἰωάννης ὁ βαπτιστής· αὐτὸς ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο αἱ δυνάμεις ἐνεργοῦσιν ἐν αὐτῷ.
3 Ὁ γὰρ Ἡρῴδης κρατήσας τὸν Ἰωάννην ἔδησεν [αὐτὸν] καὶ ἐν φυλακῇ ἀπέθετο διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ·
4 ἔλεγεν γὰρ ὁ Ἰωάννης αὐτῷ, Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν αὐτήν.
5 καὶ θέλων αὐτὸν ἀποκτεῖναι ἐφοβήθη τὸν ὄχλον, ὅτι ὡς προφήτην αὐτὸν εἶχον.
6 γενεσίοις δὲ γενομένοις τοῦ Ἡρῴδου ὠρχήσατο ἡ θυγάτηρ τῆς Ἡρῳδιάδος ἐν τῷ μέσῳ καὶ ἤρεσεν τῷ Ἡρῴδῃ,
7 ὅθεν μεθ᾽ ὅρκου ὡμολόγησεν αὐτῇ δοῦναι ὃ ἐὰν αἰτήσηται.
8 ἡ δὲ προβιβασθεῖσα ὑπὸ τῆς μητρὸς αὐτῆς, Δός μοι, φησίν, ὧδε ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ.
9 καὶ λυπηθεὶς ὁ βασιλεὺς διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους ἐκέλευσεν δοθῆναι,
10 καὶ πέμψας ἀπεκεφάλισεν τὸν Ἰωάννην ἐν τῇ φυλακῇ·
11 καὶ ἠνέχθη ἡ κεφαλὴ αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι καὶ ἐδόθη τῷ κορασίῳ, καὶ ἤνεγκεν τῇ μητρὶ αὐτῆς.
12 καὶ προσελθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἦραν τὸ πτῶμα καὶ ἔθαψαν αὐτό, καὶ ἐλθόντες ἀπήγγειλαν τῷ Ἰησοῦ.
13 Ἀκούσας δὲ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησεν ἐκεῖθεν ἐν πλοίῳ εἰς ἔρημον τόπον κατ᾽ ἰδίαν· καὶ ἀκούσαντες οἱ ὄχλοι ἠκολούθησαν αὐτῷ πεζῇ ἀπὸ τῶν πόλεων.
14 καὶ ἐξελθὼν εἶδεν πολὺν ὄχλον, καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ᾽ αὐτοῖς καὶ ἐθεράπευσεν τοὺς ἀρρώστους αὐτῶν.
15 ὀψίας δὲ γενομένης προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ λέγοντες, Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἡ ὥρα ἤδη παρῆλθεν· ἀπόλυσον τοὺς ὄχλους, ἵνα ἀπελθόντες εἰς τὰς κώμας ἀγοράσωσιν ἑαυτοῖς βρώματα.
16 ὁ δὲ [Ἰησοῦς] εἶπεν αὐτοῖς, Οὐ χρείαν ἔχουσιν ἀπελθεῖν· δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν.
17 οἱ δὲ λέγουσιν αὐτῷ, Οὐκ ἔχομεν ὧδε εἰ μὴ πέντε ἄρτους καὶ δύο ἰχθύας.
18 ὁ δὲ εἶπεν, Φέρετέ μοι ὧδε αὐτούς.
19 καὶ κελεύσας τοὺς ὄχλους ἀνακλιθῆναι ἐπὶ τοῦ χόρτου, λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας, ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησεν καὶ κλάσας ἔδωκεν τοῖς μαθηταῖς τοὺς ἄρτους οἱ δὲ μαθηταὶ τοῖς ὄχλοις.
20 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ ἐχορτάσθησαν, καὶ ἦραν τὸ περισσεῦον τῶν κλασμάτων δώδεκα κοφίνους πλήρεις.
21 οἱ δὲ ἐσθίοντες ἦσαν ἄνδρες ὡσεὶ πεντακισχίλιοι χωρὶς γυναικῶν καὶ παιδίων.
22 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασεν τοὺς μαθητὰς ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν αὐτὸν εἰς τὸ πέραν, ἕως οὗ ἀπολύσῃ τοὺς ὄχλους.
23 καὶ ἀπολύσας τοὺς ὄχλους ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος κατ᾽ ἰδίαν προσεύξασθαι. ὀψίας δὲ γενομένης μόνος ἦν ἐκεῖ.
24 τὸ δὲ πλοῖον ἤδη σταδίους πολλοὺς ἀπὸ τῆς γῆς ἀπεῖχεν, βασανιζόμενον ὑπὸ τῶν κυμάτων, ἦν γὰρ ἐναντίος ὁ ἄνεμος.
25 τετάρτῃ δὲ φυλακῇ τῆς νυκτὸς ἦλθεν πρὸς αὐτοὺς περιπατῶν ἐπὶ τὴν θάλασσαν.
26 οἱ δὲ μαθηταὶ ἰδόντες αὐτὸν ἐπὶ τῆς θαλάσσης περιπατοῦντα ἐταράχθησαν λέγοντες ὅτι Φάντασμά ἐστιν, καὶ ἀπὸ τοῦ φόβου ἔκραξαν.
27 εὐθὺς δὲ ἐλάλησεν [ὁ Ἰησοῦς] αὐτοῖς λέγων, Θαρσεῖτε, ἐγώ εἰμι· μὴ φοβεῖσθε.
28 ἀποκριθεὶς δὲ αὐτῷ ὁ Πέτρος εἶπεν, Κύριε, εἰ σὺ εἶ, κέλευσόν με ἐλθεῖν πρὸς σὲ ἐπὶ τὰ ὕδατα·
29 ὁ δὲ εἶπεν, Ἐλθέ. καὶ καταβὰς ἀπὸ τοῦ πλοίου ὁ Πέτρος περιεπάτησεν ἐπὶ τὰ ὕδατα καὶ ἦλθεν πρὸς τὸν Ἰησοῦν.
30 βλέπων δὲ τὸν ἄνεμον ἐφοβήθη, καὶ ἀρξάμενος καταποντίζεσθαι ἔκραξεν λέγων, Κύριε, σῶσόν με.
31 εὐθέως δὲ ὁ Ἰησοῦς ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἐπελάβετο αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ, Ὀλιγόπιστε, εἰς τί ἐδίστασας;
32 καὶ ἀναβάντων αὐτῶν εἰς τὸ πλοῖον ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος.
33 οἱ δὲ ἐν τῷ πλοίῳ προσεκύνησαν αὐτῷ λέγοντες, Ἀληθῶς θεοῦ υἱὸς εἶ.
34 Καὶ διαπεράσαντες ἦλθον ἐπὶ τὴν γῆν εἰς Γεννησαρέτ.
35 καὶ ἐπιγνόντες αὐτὸν οἱ ἄνδρες τοῦ τόπου ἐκείνου ἀπέστειλαν εἰς ὅλην τὴν περίχωρον ἐκείνην, καὶ προσήνεγκαν αὐτῷ πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας,
36 καὶ παρεκάλουν αὐτὸν ἵνα μόνον ἅψωνται τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· καὶ ὅσοι ἥψαντο διεσώθησαν.
15
1 Τότε προσέρχονται τῷ Ἰησοῦ ἀπὸ Ἱεροσολύμων Φαρισαῖοι καὶ γραμματεῖς λέγοντες,
2 Διὰ τί οἱ μαθηταί σου παραβαίνουσιν τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων; οὐ γὰρ νίπτονται τὰς χεῖρας αὐτῶν ὅταν ἄρτον ἐσθίωσιν.
3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Διὰ τί καὶ ὑμεῖς παραβαίνετε τὴν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν;
4 ὁ γὰρ θεὸς εἶπεν, Τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα, καί, Ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα θανάτῳ τελευτάτω·
5 ὑμεῖς δὲ λέγετε, Ὃς ἂν εἴπῃ τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί, Δῶρον ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς,
6 οὐ μὴ τιμήσει τὸν πατέρα αὐτοῦ· καὶ ἠκυρώσατε τὸν λόγον τοῦ θεοῦ διὰ τὴν παράδοσιν ὑμῶν.
7 ὑποκριταί, καλῶς ἐπροφήτευσεν περὶ ὑμῶν Ἠσαΐας λέγων,
8 Ὁ λαὸς οὗτος τοῖς χείλεσίν με τιμᾷ, ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ᾽ ἐμοῦ·
9 μάτην δὲ σέβονταί με, διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων.
10 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον εἶπεν αὐτοῖς, Ἀκούετε καὶ συνίετε·
11 οὐ τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὸ στόμα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ τὸ ἐκπορευόμενον ἐκ τοῦ στόματος τοῦτο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον.
12 Τότε προσελθόντες οἱ μαθηταὶ λέγουσιν αὐτῷ, Οἶδας ὅτι οἱ Φαρισαῖοι ἀκούσαντες τὸν λόγον ἐσκανδαλίσθησαν;
13 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Πᾶσα φυτεία ἣν οὐκ ἐφύτευσεν ὁ πατήρ μου ὁ οὐράνιος ἐκριζωθήσεται.
14 ἄφετε αὐτούς· τυφλοί εἰσιν ὁδηγοί· τυφλὸς δὲ τυφλὸν ἐὰν ὁδηγῇ, ἀμφότεροι εἰς βόθυνον πεσοῦνται.
15 Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ, Φράσον ἡμῖν τὴν παραβολήν.
16 ὁ δὲ εἶπεν, Ἀκμὴν καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε;
17 οὐ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ εἰσπορευόμενον εἰς τὸ στόμα εἰς τὴν κοιλίαν χωρεῖ καὶ εἰς ἀφεδρῶνα ἐκβάλλεται;
18 τὰ δὲ ἐκπορευόμενα ἐκ τοῦ στόματος ἐκ τῆς καρδίας ἐξέρχεται, κἀκεῖνα κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον.
19 ἐκ γὰρ τῆς καρδίας ἐξέρχονται διαλογισμοὶ πονηροί, φόνοι, μοιχεῖαι, πορνεῖαι, κλοπαί, ψευδομαρτυρίαι, βλασφημίαι.
20 ταῦτά ἐστιν τὰ κοινοῦντα τὸν ἄνθρωπον, τὸ δὲ ἀνίπτοις χερσὶν φαγεῖν οὐ κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον.
21 Καὶ ἐξελθὼν ἐκεῖθεν ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησεν εἰς τὰ μέρη Τύρου καὶ Σιδῶνος.
22 καὶ ἰδοὺ γυνὴ Χαναναία ἀπὸ τῶν ὁρίων ἐκείνων ἐξελθοῦσα ἔκραζεν λέγουσα, Ἐλέησόν με, κύριε, υἱὸς Δαυίδ· ἡ θυγάτηρ μου κακῶς δαιμονίζεται.
23 ὁ δὲ οὐκ ἀπεκρίθη αὐτῇ λόγον. καὶ προσελθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἠρώτουν αὐτὸν λέγοντες, Ἀπόλυσον αὐτήν, ὅτι κράζει ὄπισθεν ἡμῶν.
24 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Οὐκ ἀπεστάλην εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα οἴκου Ἰσραήλ.
25 ἡ δὲ ἐλθοῦσα προσεκύνει αὐτῷ λέγουσα, Κύριε, βοήθει μοι.
26 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Οὐκ ἔστιν καλὸν λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων καὶ βαλεῖν τοῖς κυναρίοις.
27 ἡ δὲ εἶπεν, Ναί, κύριε, καὶ γὰρ τὰ κυνάρια ἐσθίει ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τῶν κυρίων αὐτῶν.
28 τότε ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ, Ὦ γύναι, μεγάλη σου ἡ πίστις· γενηθήτω σοι ὡς θέλεις. καὶ ἰάθη ἡ θυγάτηρ αὐτῆς ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης.
29 Καὶ μεταβὰς ἐκεῖθεν ὁ Ἰησοῦς ἦλθεν παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας, καὶ ἀναβὰς εἰς τὸ ὄρος ἐκάθητο ἐκεῖ.
30 καὶ προσῆλθον αὐτῷ ὄχλοι πολλοὶ ἔχοντες μεθ᾽ ἑαυτῶν χωλούς, τυφλούς, κυλλούς, κωφούς, καὶ ἑτέρους πολλούς, καὶ ἔρριψαν αὐτοὺς παρὰ τοὺς πόδας αὐτοῦ, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτούς·
31 ὥστε τὸν ὄχλον θαυμάσαι βλέποντας κωφοὺς λαλοῦντας, κυλλοὺς ὑγιεῖς, καὶ χωλοὺς περιπατοῦντας καὶ τυφλοὺς βλέποντας· καὶ ἐδόξασαν τὸν θεὸν Ἰσραήλ.
32 Ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν, Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον, ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσίν μοι καὶ οὐκ ἔχουσιν τί φάγωσιν· καὶ ἀπολῦσαι αὐτοὺς νήστεις οὐ θέλω, μήποτε ἐκλυθῶσιν ἐν τῇ ὁδῷ.
33 καὶ λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταί, Πόθεν ἡμῖν ἐν ἐρημίᾳ ἄρτοι τοσοῦτοι ὥστε χορτάσαι ὄχλον τοσοῦτον;
34 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Πόσους ἄρτους ἔχετε; οἱ δὲ εἶπαν, Ἑπτά, καὶ ὀλίγα ἰχθύδια.
35 καὶ παραγγείλας τῷ ὄχλῳ ἀναπεσεῖν ἐπὶ τὴν γῆν
36 ἔλαβεν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους καὶ τοὺς ἰχθύας καὶ εὐχαριστήσας ἔκλασεν καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς, οἱ δὲ μαθηταὶ τοῖς ὄχλοις.
37 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ ἐχορτάσθησαν, καὶ τὸ περισσεῦον τῶν κλασμάτων ἦραν, ἑπτὰ σπυρίδας πλήρεις.
38 οἱ δὲ ἐσθίοντες ἦσαν τετρακισχίλιοι ἄνδρες χωρὶς γυναικῶν καὶ παιδίων.
39 Καὶ ἀπολύσας τοὺς ὄχλους ἐνέβη εἰς τὸ πλοῖον, καὶ ἦλθεν εἰς τὰ ὅρια Μαγαδάν.
16
1 Καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι καὶ Σαδδουκαῖοι πειράζοντες ἐπηρώτησαν αὐτὸν σημεῖον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἐπιδεῖξαι αὐτοῖς.
2 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, [Ὀψίας γενομένης λέγετε, Εὐδία, πυρράζει γὰρ ὁ οὐρανός·
3 καὶ πρωΐ, Σήμερον χειμών, πυρράζει γὰρ στυγνάζων ὁ οὐρανός. τὸ μὲν πρόσωπον τοῦ οὐρανοῦ γινώσκετε διακρίνειν, τὰ δὲ σημεῖα τῶν καιρῶν οὐ δύνασθε.]
4 Γενεὰ πονηρὰ καὶ μοιχαλὶς σημεῖον ἐπιζητεῖ, καὶ σημεῖον οὐ δοθήσεται αὐτῇ εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ. καὶ καταλιπὼν αὐτοὺς ἀπῆλθεν.
5 Καὶ ἐλθόντες οἱ μαθηταὶ εἰς τὸ πέραν ἐπελάθοντο ἄρτους λαβεῖν.
6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Ὁρᾶτε καὶ προσέχετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων.
7 οἱ δὲ διελογίζοντο ἐν ἑαυτοῖς λέγοντες ὅτι Ἄρτους οὐκ ἐλάβομεν.
8 γνοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Τί διαλογίζεσθε ἐν ἑαυτοῖς, ὀλιγόπιστοι, ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε;
9 οὔπω νοεῖτε, οὐδὲ μνημονεύετε τοὺς πέντε ἄρτους τῶν πεντακισχιλίων καὶ πόσους κοφίνους ἐλάβετε;
10 οὐδὲ τοὺς ἑπτὰ ἄρτους τῶν τετρακισχιλίων καὶ πόσας σπυρίδας ἐλάβετε;
11 πῶς οὐ νοεῖτε ὅτι οὐ περὶ ἄρτων εἶπον ὑμῖν; προσέχετε δὲ ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων.
12 τότε συνῆκαν ὅτι οὐκ εἶπεν προσέχειν ἀπὸ τῆς ζύμης [τῶν ἄρτων] ἀλλὰ ἀπὸ τῆς διδαχῆς τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων.
13 Ἐλθὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς εἰς τὰ μέρη Καισαρείας τῆς Φιλίππου ἠρώτα τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγων, Τίνα λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου;
14 οἱ δὲ εἶπαν, Οἱ μὲν Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν, ἄλλοι δὲ Ἠλίαν, ἕτεροι δὲ Ἰερεμίαν ἢ ἕνα τῶν προφητῶν.
15 λέγει αὐτοῖς, Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε εἶναι;
16 ἀποκριθεὶς δὲ Σίμων Πέτρος εἶπεν, Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος.
17 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Μακάριος εἶ, Σίμων Βαριωνᾶ, ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα οὐκ ἀπεκάλυψέν σοι ἀλλ᾽ ὁ πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
18 κἀγὼ δέ σοι λέγω ὅτι σὺ εἶ Πέτρος, καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τὴν ἐκκλησίαν, καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς.
19 δώσω σοι τὰς κλεῖδας τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, καὶ ὃ ἐὰν δήσῃς ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται δεδεμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ ὃ ἐὰν λύσῃς ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
20 τότε διεστείλατο τοῖς μαθηταῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός.
21 Ἀπὸ τότε ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς δεικνύειν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ὅτι δεῖ αὐτὸν εἰς Ἱεροσόλυμα ἀπελθεῖν καὶ πολλὰ παθεῖν ἀπὸ τῶν πρεσβυτέρων καὶ ἀρχιερέων καὶ γραμματέων καὶ ἀποκτανθῆναι καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἐγερθῆναι.
22 καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ λέγων, Ἵλεώς σοι, κύριε· οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο.
23 ὁ δὲ στραφεὶς εἶπεν τῷ Πέτρῳ, Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ· σκάνδαλον εἶ ἐμοῦ, ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ θεοῦ ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων.
24 Τότε ὁ Ἰησοῦς εἶπεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθείτω μοι.
25 ὃς γὰρ ἐὰν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ᾽ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ εὑρήσει αὐτήν.
26 τί γὰρ ὠφεληθήσεται ἄνθρωπος ἐὰν τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ; ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ;
27 μέλλει γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεσθαι ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων αὐτοῦ, καὶ τότε ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὴν πρᾶξιν αὐτοῦ.
28 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσίν τινες τῶν ὧδε ἑστώτων οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσιν τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ.
17
1 Καὶ μεθ᾽ ἡμέρας ἓξ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν Πέτρον καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ᾽ ἰδίαν.
2 καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν, καὶ ἔλαμψεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τὰ δὲ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο λευκὰ ὡς τὸ φῶς.
3 καὶ ἰδοὺ ὤφθη αὐτοῖς Μωϋσῆς καὶ Ἠλίας συλλαλοῦντες μετ᾽ αὐτοῦ.
4 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπεν τῷ Ἰησοῦ, Κύριε, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι· εἰ θέλεις, ποιήσω ὧδε τρεῖς σκηνάς, σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν καὶ Ἠλίᾳ μίαν.
5 ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἰδοὺ νεφέλη φωτεινὴ ἐπεσκίασεν αὐτούς, καὶ ἰδοὺ φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα, Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα· ἀκούετε αὐτοῦ.
6 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ ἔπεσαν ἐπὶ πρόσωπον αὐτῶν καὶ ἐφοβήθησαν σφόδρα.
7 καὶ προσῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἁψάμενος αὐτῶν εἶπεν, Ἐγέρθητε καὶ μὴ φοβεῖσθε.
8 ἐπάραντες δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν οὐδένα εἶδον εἰ μὴ αὐτὸν Ἰησοῦν μόνον.
9 Καὶ καταβαινόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ ὄρους ἐνετείλατο αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς λέγων, Μηδενὶ εἴπητε τὸ ὅραμα ἕως οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἐγερθῇ.
10 καὶ ἐπηρώτησαν αὐτὸν οἱ μαθηταὶ λέγοντες, Τί οὖν οἱ γραμματεῖς λέγουσιν ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον;
11 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Ἠλίας μὲν ἔρχεται καὶ ἀποκαταστήσει πάντα·
12 λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι Ἠλίας ἤδη ἦλθεν, καὶ οὐκ ἐπέγνωσαν αὐτὸν ἀλλὰ ἐποίησαν ἐν αὐτῷ ὅσα ἠθέλησαν· οὕτως καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου μέλλει πάσχειν ὑπ᾽ αὐτῶν.
13 τότε συνῆκαν οἱ μαθηταὶ ὅτι περὶ Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ εἶπεν αὐτοῖς.
14 Καὶ ἐλθόντων πρὸς τὸν ὄχλον προσῆλθεν αὐτῷ ἄνθρωπος γονυπετῶν αὐτὸν
15 καὶ λέγων, Κύριε, ἐλέησόν μου τὸν υἱόν, ὅτι σεληνιάζεται καὶ κακῶς πάσχει· πολλάκις γὰρ πίπτει εἰς τὸ πῦρ καὶ πολλάκις εἰς τὸ ὕδωρ.
16 καὶ προσήνεγκα αὐτὸν τοῖς μαθηταῖς σου, καὶ οὐκ ἠδυνήθησαν αὐτὸν θεραπεῦσαι.
17 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη, ἕως πότε μεθ᾽ ὑμῶν ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν; φέρετέ μοι αὐτὸν ὧδε.
18 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐξῆλθεν ἀπ᾽ αὐτοῦ τὸ δαιμόνιον· καὶ ἐθεραπεύθη ὁ παῖς ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης.
19 Τότε προσελθόντες οἱ μαθηταὶ τῷ Ἰησοῦ κατ᾽ ἰδίαν εἶπον, Διὰ τί ἡμεῖς οὐκ ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό;
20 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς, Διὰ τὴν ὀλιγοπιστίαν ὑμῶν· ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν, ἐὰν ἔχητε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως, ἐρεῖτε τῷ ὄρει τούτῳ, Μετάβα ἔνθεν ἐκεῖ, καὶ μεταβήσεται· καὶ οὐδὲν ἀδυνατήσει ὑμῖν.
22 Συστρεφομένων δὲ αὐτῶν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Μέλλει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων,
23 καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἐγερθήσεται. καὶ ἐλυπήθησαν σφόδρα.
24 Ἐλθόντων δὲ αὐτῶν εἰς Καφαρναοὺμ προσῆλθον οἱ τὰ δίδραχμα λαμβάνοντες τῷ Πέτρῳ καὶ εἶπαν, Ὁ διδάσκαλος ὑμῶν οὐ τελεῖ τὰ δίδραχμα;
25 λέγει, Ναί. καὶ ἐλθόντα εἰς τὴν οἰκίαν προέφθασεν αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς λέγων, Τί σοι δοκεῖ, Σίμων; οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς ἀπὸ τίνων λαμβάνουσιν τέλη ἢ κῆνσον; ἀπὸ τῶν υἱῶν αὐτῶν ἢ ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων;
26 εἰπόντος δέ, Ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων, ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἄρα γε ἐλεύθεροί εἰσιν οἱ υἱοί.
27 ἵνα δὲ μὴ σκανδαλίσωμεν αὐτούς, πορευθεὶς εἰς θάλασσαν βάλε ἄγκιστρον καὶ τὸν ἀναβάντα πρῶτον ἰχθὺν ἆρον, καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ εὑρήσεις στατῆρα· ἐκεῖνον λαβὼν δὸς αὐτοῖς ἀντὶ ἐμοῦ καὶ σοῦ.
18
1 Ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ προσῆλθον οἱ μαθηταὶ τῷ Ἰησοῦ λέγοντες, Τίς ἄρα μείζων ἐστὶν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν;
2 καὶ προσκαλεσάμενος παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν
3 καὶ εἶπεν, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ στραφῆτε καὶ γένησθε ὡς τὰ παιδία, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.
4 ὅστις οὖν ταπεινώσει ἑαυτὸν ὡς τὸ παιδίον τοῦτο, οὗτός ἐστιν ὁ μείζων ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν.
5 καὶ ὃς ἐὰν δέξηται ἓν παιδίον τοιοῦτο ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐμὲ δέχεται.
6 Ὃς δ᾽ ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων εἰς ἐμέ, συμφέρει αὐτῷ ἵνα κρεμασθῇ μύλος ὀνικὸς περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ καταποντισθῇ ἐν τῷ πελάγει τῆς θαλάσσης.
7 οὐαὶ τῷ κόσμῳ ἀπὸ τῶν σκανδάλων· ἀνάγκη γὰρ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα, πλὴν οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ δι᾽ οὗ τὸ σκάνδαλον ἔρχεται.
8 Εἰ δὲ ἡ χείρ σου ἢ ὁ πούς σου σκανδαλίζει σε, ἔκκοψον αὐτὸν καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν κυλλὸν ἢ χωλόν, ἢ δύο χεῖρας ἢ δύο πόδας ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον.
9 καὶ εἰ ὁ ὀφθαλμός σου σκανδαλίζει σε, ἔξελε αὐτὸν καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ· καλόν σοί ἐστιν μονόφθαλμον εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν, ἢ δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός.
10 Ὁρᾶτε μὴ καταφρονήσητε ἑνὸς τῶν μικρῶν τούτων· λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οἱ ἄγγελοι αὐτῶν ἐν οὐρανοῖς διὰ παντὸς βλέπουσι τὸ πρόσωπον τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς.
12 Τί ὑμῖν δοκεῖ; ἐὰν γένηταί τινι ἀνθρώπῳ ἑκατὸν πρόβατα καὶ πλανηθῇ ἓν ἐξ αὐτῶν, οὐχὶ ἀφήσει τὰ ἐνενήκοντα ἐννέα ἐπὶ τὰ ὄρη καὶ πορευθεὶς ζητεῖ τὸ πλανώμενον;
13 καὶ ἐὰν γένηται εὑρεῖν αὐτό, ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι χαίρει ἐπ᾽ αὐτῷ μᾶλλον ἢ ἐπὶ τοῖς ἐνενήκοντα ἐννέα τοῖς μὴ πεπλανημένοις.
14 οὕτως οὐκ ἔστιν θέλημα ἔμπροσθεν τοῦ πατρὸς ὑμῶν τοῦ ἐν οὐρανοῖς ἵνα ἀπόληται ἓν τῶν μικρῶν τούτων.
15 Ἐὰν δὲ ἁμαρτήσῃ [εἰς σὲ] ὁ ἀδελφός σου, ὕπαγε ἔλεγξον αὐτὸν μεταξὺ σοῦ καὶ αὐτοῦ μόνου. ἐάν σου ἀκούσῃ, ἐκέρδησας τὸν ἀδελφόν σου·
16 ἐὰν δὲ μὴ ἀκούσῃ, παράλαβε μετὰ σοῦ ἔτι ἕνα ἢ δύο, ἵνα ἐπὶ στόματος δύο μαρτύρων ἢ τριῶν σταθῇ πᾶν ῥῆμα·
17 ἐὰν δὲ παρακούσῃ αὐτῶν, εἰπὲ τῇ ἐκκλησίᾳ· ἐὰν δὲ καὶ τῆς ἐκκλησίας παρακούσῃ, ἔστω σοι ὥσπερ ὁ ἐθνικὸς καὶ ὁ τελώνης.
18 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται δεδεμένα ἐν οὐρανῷ καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς ἔσται λελυμένα ἐν οὐρανῷ.
19 Πάλιν λέγω ὑμῖν ὅτι ἐὰν δύο συμφωνήσωσιν ἐξ ὑμῶν ἐπὶ τῆς γῆς περὶ παντὸς πράγματος οὗ ἐὰν αἰτήσωνται, γενήσεται αὐτοῖς παρὰ τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς.
20 οὗ γάρ εἰσιν δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν.
21 Τότε προσελθὼν ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ, Κύριε, ποσάκις ἁμαρτήσει εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου καὶ ἀφήσω αὐτῷ; ἕως ἑπτάκις;
22 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Οὐ λέγω σοι ἕως ἑπτάκις ἀλλὰ ἕως ἑβδομηκοντάκις ἑπτά.
23 Διὰ τοῦτο ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ βασιλεῖ ὃς ἠθέλησεν συνᾶραι λόγον μετὰ τῶν δούλων αὐτοῦ.
24 ἀρξαμένου δὲ αὐτοῦ συναίρειν προσηνέχθη αὐτῷ εἷς ὀφειλέτης μυρίων ταλάντων.
25 μὴ ἔχοντος δὲ αὐτοῦ ἀποδοῦναι ἐκέλευσεν αὐτὸν ὁ κύριος πραθῆναι καὶ τὴν γυναῖκα καὶ τὰ τέκνα καὶ πάντα ὅσα ἔχει, καὶ ἀποδοθῆναι.
26 πεσὼν οὖν ὁ δοῦλος προσεκύνει αὐτῷ λέγων, Μακροθύμησον ἐπ᾽ ἐμοί, καὶ πάντα ἀποδώσω σοι.
27 σπλαγχνισθεὶς δὲ ὁ κύριος τοῦ δούλου ἐκείνου ἀπέλυσεν αὐτόν, καὶ τὸ δάνειον ἀφῆκεν αὐτῷ.
28 ἐξελθὼν δὲ ὁ δοῦλος ἐκεῖνος εὗρεν ἕνα τῶν συνδούλων αὐτοῦ ὃς ὤφειλεν αὐτῷ ἑκατὸν δηνάρια, καὶ κρατήσας αὐτὸν ἔπνιγεν λέγων, Ἀπόδος εἴ τι ὀφείλεις.
29 πεσὼν οὖν ὁ σύνδουλος αὐτοῦ παρεκάλει αὐτὸν λέγων, Μακροθύμησον ἐπ᾽ ἐμοί, καὶ ἀποδώσω σοι.
30 ὁ δὲ οὐκ ἤθελεν, ἀλλὰ ἀπελθὼν ἔβαλεν αὐτὸν εἰς φυλακὴν ἕως ἀποδῷ τὸ ὀφειλόμενον.
31 ἰδόντες οὖν οἱ σύνδουλοι αὐτοῦ τὰ γενόμενα ἐλυπήθησαν σφόδρα, καὶ ἐλθόντες διεσάφησαν τῷ κυρίῳ ἑαυτῶν πάντα τὰ γενόμενα.
32 τότε προσκαλεσάμενος αὐτὸν ὁ κύριος αὐτοῦ λέγει αὐτῷ, Δοῦλε πονηρέ, πᾶσαν τὴν ὀφειλὴν ἐκείνην ἀφῆκά σοι, ἐπεὶ παρεκάλεσάς με·
33 οὐκ ἔδει καὶ σὲ ἐλεῆσαι τὸν σύνδουλόν σου, ὡς κἀγὼ σὲ ἠλέησα;
34 καὶ ὀργισθεὶς ὁ κύριος αὐτοῦ παρέδωκεν αὐτὸν τοῖς βασανισταῖς ἕως οὗ ἀποδῷ πᾶν τὸ ὀφειλόμενον.
35 Οὕτως καὶ ὁ πατήρ μου ὁ οὐράνιος ποιήσει ὑμῖν ἐὰν μὴ ἀφῆτε ἕκαστος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν καρδιῶν ὑμῶν.
19
1 Καὶ ἐγένετο ὅτε ἐτέλεσεν ὁ Ἰησοῦς τοὺς λόγους τούτους, μετῆρεν ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἦλθεν εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας πέραν τοῦ Ἰορδάνου.
2 καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ ὄχλοι πολλοί, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτοὺς ἐκεῖ.
3 Καὶ προσῆλθον αὐτῷ Φαρισαῖοι πειράζοντες αὐτὸν καὶ λέγοντες, Εἰ ἔξεστιν ἀνθρώπῳ ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα αὐτοῦ κατὰ πᾶσαν αἰτίαν;
4 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Οὐκ ἀνέγνωτε ὅτι ὁ κτίσας ἀπ᾽ ἀρχῆς ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς;
5 καὶ εἶπεν, Ἕνεκα τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα καὶ κολληθήσεται τῇ γυναικὶ αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν.
6 ὥστε οὐκέτι εἰσὶν δύο ἀλλὰ σὰρξ μία. ὃ οὖν ὁ θεὸς συνέζευξεν ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω.
7 λέγουσιν αὐτῷ, Τί οὖν Μωϋσῆς ἐνετείλατο δοῦναι βιβλίον ἀποστασίου καὶ ἀπολῦσαι [αὐτήν];
8 λέγει αὐτοῖς ὅτι Μωϋσῆς πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρεψεν ὑμῖν ἀπολῦσαι τὰς γυναῖκας ὑμῶν, ἀπ᾽ ἀρχῆς δὲ οὐ γέγονεν οὕτως.
9 λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ μὴ ἐπὶ πορνείᾳ καὶ γαμήσῃ ἄλλην μοιχᾶται.
10 λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ [αὐτοῦ], Εἰ οὕτως ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἀνθρώπου μετὰ τῆς γυναικός, οὐ συμφέρει γαμῆσαι.
11 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Οὐ πάντες χωροῦσιν τὸν λόγον [τοῦτον], ἀλλ᾽ οἷς δέδοται.
12 εἰσὶν γὰρ εὐνοῦχοι οἵτινες ἐκ κοιλίας μητρὸς ἐγεννήθησαν οὕτως, καὶ εἰσὶν εὐνοῦχοι οἵτινες εὐνουχίσθησαν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων, καὶ εἰσὶν εὐνοῦχοι οἵτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. ὁ δυνάμενος χωρεῖν χωρείτω.
13 Τότε προσηνέχθησαν αὐτῷ παιδία, ἵνα τὰς χεῖρας ἐπιθῇ αὐτοῖς καὶ προσεύξηται· οἱ δὲ μαθηταὶ ἐπετίμησαν αὐτοῖς.
14 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἄφετε τὰ παιδία καὶ μὴ κωλύετε αὐτὰ ἐλθεῖν πρός με, τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
15 καὶ ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας αὐτοῖς ἐπορεύθη ἐκεῖθεν.
16 Καὶ ἰδοὺ εἷς προσελθὼν αὐτῷ εἶπεν, Διδάσκαλε, τί ἀγαθὸν ποιήσω ἵνα σχῶ ζωὴν αἰώνιον;
17 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, Τί με ἐρωτᾷς περὶ τοῦ ἀγαθοῦ; εἷς ἐστιν ὁ ἀγαθός. εἰ δὲ θέλεις εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν, τήρησον τὰς ἐντολάς.
18 λέγει αὐτῷ, Ποίας; ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Τὸ Οὐ φονεύσεις, Οὐ μοιχεύσεις, Οὐ κλέψεις, Οὐ ψευδομαρτυρήσεις,
19 Τίμα τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα, καί, Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν.
20 λέγει αὐτῷ ὁ νεανίσκος, Πάντα ταῦτα ἐφύλαξα· τί ἔτι ὑστερῶ;
21 ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ὕπαγε πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα καὶ δὸς τοῖς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανοῖς, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι.
22 ἀκούσας δὲ ὁ νεανίσκος τὸν λόγον ἀπῆλθεν λυπούμενος, ἦν γὰρ ἔχων κτήματα πολλά.
23 Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πλούσιος δυσκόλως εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.
24 πάλιν δὲ λέγω ὑμῖν, εὐκοπώτερόν ἐστιν κάμηλον διὰ τρυπήματος ῥαφίδος διελθεῖν ἢ πλούσιον εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ.
25 ἀκούσαντες δὲ οἱ μαθηταὶ ἐξεπλήσσοντο σφόδρα λέγοντες, Τίς ἄρα δύναται σωθῆναι;
26 ἐμβλέψας δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Παρὰ ἀνθρώποις τοῦτο ἀδύνατόν ἐστιν, παρὰ δὲ θεῷ πάντα δυνατά.
27 Τότε ἀποκριθεὶς ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ, Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήσαμέν σοι· τί ἄρα ἔσται ἡμῖν;
28 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ὑμεῖς οἱ ἀκολουθήσαντές μοι, ἐν τῇ παλιγγενεσίᾳ, ὅταν καθίσῃ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, καθήσεσθε καὶ ὑμεῖς ἐπὶ δώδεκα θρόνους κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ.
29 καὶ πᾶς ὅστις ἀφῆκεν οἰκίας ἢ ἀδελφοὺς ἢ ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός μου ἑκατονταπλασίονα λήμψεται καὶ ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσει.
30 Πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι.
20
1 Ὁμοία γάρ ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ οἰκοδεσπότῃ ὅστις ἐξῆλθεν ἅμα πρωῒ μισθώσασθαι ἐργάτας εἰς τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ·
2 συμφωνήσας δὲ μετὰ τῶν ἐργατῶν ἐκ δηναρίου τὴν ἡμέραν ἀπέστειλεν αὐτοὺς εἰς τὸν ἀμπελῶνα αὐτοῦ.
3 καὶ ἐξελθὼν περὶ τρίτην ὥραν εἶδεν ἄλλους ἑστῶτας ἐν τῇ ἀγορᾷ ἀργούς·
4 καὶ ἐκείνοις εἶπεν, Ὑπάγετε καὶ ὑμεῖς εἰς τὸν ἀμπελῶνα, καὶ ὃ ἐὰν ᾖ δίκαιον δώσω ὑμῖν.
5 οἱ δὲ ἀπῆλθον. πάλιν [δὲ] ἐξελθὼν περὶ ἕκτην καὶ ἐνάτην ὥραν ἐποίησεν ὡσαύτως.
6 περὶ δὲ τὴν ἑνδεκάτην ἐξελθὼν εὗρεν ἄλλους ἑστῶτας, καὶ λέγει αὐτοῖς, Τί ὧδε ἑστήκατε ὅλην τὴν ἡμέραν ἀργοί;
7 λέγουσιν αὐτῷ, Ὅτι οὐδεὶς ἡμᾶς ἐμισθώσατο. λέγει αὐτοῖς, Ὑπάγετε καὶ ὑμεῖς εἰς τὸν ἀμπελῶνα.
8 ὀψίας δὲ γενομένης λέγει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος τῷ ἐπιτρόπῳ αὐτοῦ, Κάλεσον τοὺς ἐργάτας καὶ ἀπόδος αὐτοῖς τὸν μισθὸν ἀρξάμενος ἀπὸ τῶν ἐσχάτων ἕως τῶν πρώτων.
9 καὶ ἐλθόντες οἱ περὶ τὴν ἑνδεκάτην ὥραν ἔλαβον ἀνὰ δηνάριον.
10 καὶ ἐλθόντες οἱ πρῶτοι ἐνόμισαν ὅτι πλεῖον λήμψονται· καὶ ἔλαβον [τὸ] ἀνὰ δηνάριον καὶ αὐτοί.
11 λαβόντες δὲ ἐγόγγυζον κατὰ τοῦ οἰκοδεσπότου
12 λέγοντες, Οὗτοι οἱ ἔσχατοι μίαν ὥραν ἐποίησαν, καὶ ἴσους ἡμῖν αὐτοὺς ἐποίησας τοῖς βαστάσασι τὸ βάρος τῆς ἡμέρας καὶ τὸν καύσωνα.
13 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς ἑνὶ αὐτῶν εἶπεν, Ἑταῖρε, οὐκ ἀδικῶ σε· οὐχὶ δηναρίου συνεφώνησάς μοι;
14 ἆρον τὸ σὸν καὶ ὕπαγε· θέλω δὲ τούτῳ τῷ ἐσχάτῳ δοῦναι ὡς καὶ σοί.
15 [ἢ] οὐκ ἔξεστίν μοι ὃ θέλω ποιῆσαι ἐν τοῖς ἐμοῖς; ἢ ὁ ὀφθαλμός σου πονηρός ἐστιν ὅτι ἐγὼ ἀγαθός εἰμι;
16 Οὕτως ἔσονται οἱ ἔσχατοι πρῶτοι καὶ οἱ πρῶτοι ἔσχατοι.
17 Καὶ ἀναβαίνων ὁ Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα παρέλαβεν τοὺς δώδεκα [μαθητὰς] κατ᾽ ἰδίαν, καὶ ἐν τῇ ὁδῷ εἶπεν αὐτοῖς,
18 Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ γραμματεῦσιν, καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ,
19 καὶ παραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν εἰς τὸ ἐμπαῖξαι καὶ μαστιγῶσαι καὶ σταυρῶσαι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἐγερθήσεται.
20 Τότε προσῆλθεν αὐτῷ ἡ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου μετὰ τῶν υἱῶν αὐτῆς προσκυνοῦσα καὶ αἰτοῦσά τι ἀπ᾽ αὐτοῦ.
21 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ, Τί θέλεις; λέγει αὐτῷ, Εἰπὲ ἵνα καθίσωσιν οὗτοι οἱ δύο υἱοί μου εἷς ἐκ δεξιῶν σου καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων σου ἐν τῇ βασιλείᾳ σου.
22 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Οὐκ οἴδατε τί αἰτεῖσθε· δύνασθε πιεῖν τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ μέλλω πίνειν; λέγουσιν αὐτῷ, Δυνάμεθα.
23 λέγει αὐτοῖς, Τὸ μὲν ποτήριόν μου πίεσθε, τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν τοῦτο δοῦναι, ἀλλ᾽ οἷς ἡτοίμασται ὑπὸ τοῦ πατρός μου.
24 Καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα ἠγανάκτησαν περὶ τῶν δύο ἀδελφῶν.
25 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος αὐτοὺς εἶπεν, Οἴδατε ὅτι οἱ ἄρχοντες τῶν ἐθνῶν κατακυριεύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι κατεξουσιάζουσιν αὐτῶν.
26 οὐχ οὕτως ἔσται ἐν ὑμῖν· ἀλλ᾽ ὃς ἐὰν θέλῃ ἐν ὑμῖν μέγας γενέσθαι ἔσται ὑμῶν διάκονος,
27 καὶ ὃς ἂν θέλῃ ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος ἔσται ὑμῶν δοῦλος·
28 ὥσπερ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθεν διακονηθῆναι ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν.
29 Καὶ ἐκπορευομένων αὐτῶν ἀπὸ Ἰεριχὼ ἠκολούθησεν αὐτῷ ὄχλος πολύς.
30 καὶ ἰδοὺ δύο τυφλοὶ καθήμενοι παρὰ τὴν ὁδόν, ἀκούσαντες ὅτι Ἰησοῦς παράγει, ἔκραξαν λέγοντες, [Κύριε,] ἐλέησον ἡμᾶς, υἱὲ Δαυίδ.
31 ὁ δὲ ὄχλος ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα σιωπήσωσιν· οἱ δὲ μεῖζον ἔκραξαν λέγοντες, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, υἱὲ Δαυίδ.
32 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς ἐφώνησεν αὐτοὺς καὶ εἶπεν, Τί θέλετε ποιήσω ὑμῖν;
33 λέγουσιν αὐτῷ, Κύριε, ἵνα ἀνοιγῶσιν οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν.
34 σπλαγχνισθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς ἥψατο τῶν ὀμμάτων αὐτῶν, καὶ εὐθέως ἀνέβλεψαν καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ.
21
1 Καὶ ὅτε ἤγγισαν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ἦλθον εἰς Βηθφαγὴ εἰς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, τότε Ἰησοῦς ἀπέστειλεν δύο μαθητὰς
2 λέγων αὐτοῖς, Πορεύεσθε εἰς τὴν κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν, καὶ εὐθέως εὑρήσετε ὄνον δεδεμένην καὶ πῶλον μετ᾽ αὐτῆς· λύσαντες ἀγάγετέ μοι.
3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ τι, ἐρεῖτε ὅτι Ὁ κύριος αὐτῶν χρείαν ἔχει· εὐθὺς δὲ ἀποστελεῖ αὐτούς.
4 Τοῦτο δὲ γέγονεν ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος,
5 Εἴπατε τῇ θυγατρὶ Σιών, Ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεταί σοι, πραῢς καὶ ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ ὄνον, καὶ ἐπὶ πῶλον υἱὸν ὑποζυγίου.
6 πορευθέντες δὲ οἱ μαθηταὶ καὶ ποιήσαντες καθὼς συνέταξεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς
7 ἤγαγον τὴν ὄνον καὶ τὸν πῶλον, καὶ ἐπέθηκαν ἐπ᾽ αὐτῶν τὰ ἱμάτια, καὶ ἐπεκάθισεν ἐπάνω αὐτῶν.
8 ὁ δὲ πλεῖστος ὄχλος ἔστρωσαν ἑαυτῶν τὰ ἱμάτια ἐν τῇ ὁδῷ, ἄλλοι δὲ ἔκοπτον κλάδους ἀπὸ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον ἐν τῇ ὁδῷ.
9 οἱ δὲ ὄχλοι οἱ προάγοντες αὐτὸν καὶ οἱ ἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγοντες, Ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαυίδ· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου· Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις.
10 καὶ εἰσελθόντος αὐτοῦ εἰς Ἱεροσόλυμα ἐσείσθη πᾶσα ἡ πόλις λέγουσα, Τίς ἐστιν οὗτος;
11 οἱ δὲ ὄχλοι ἔλεγον, Οὗτός ἐστιν ὁ προφήτης Ἰησοῦς ὁ ἀπὸ Ναζαρὲθ τῆς Γαλιλαίας.
12 Καὶ εἰσῆλθεν Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερόν, καὶ ἐξέβαλεν πάντας τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν κατέστρεψεν καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστεράς,
13 καὶ λέγει αὐτοῖς, Γέγραπται, Ὁ οἶκός μου οἶκος προσευχῆς κληθήσεται, ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ποιεῖτε σπήλαιον λῃστῶν.
14 Καὶ προσῆλθον αὐτῷ τυφλοὶ καὶ χωλοὶ ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτούς.
15 ἰδόντες δὲ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς τὰ θαυμάσια ἃ ἐποίησεν καὶ τοὺς παῖδας τοὺς κράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ καὶ λέγοντας, Ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαυίδ, ἠγανάκτησαν
16 καὶ εἶπαν αὐτῷ, Ἀκούεις τί οὗτοι λέγουσιν; ὁ δὲ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς, Ναί· οὐδέποτε ἀνέγνωτε ὅτι Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον;
17 Καὶ καταλιπὼν αὐτοὺς ἐξῆλθεν ἔξω τῆς πόλεως εἰς Βηθανίαν, καὶ ηὐλίσθη ἐκεῖ.
18 Πρωῒ δὲ ἐπανάγων εἰς τὴν πόλιν ἐπείνασεν.
19 καὶ ἰδὼν συκῆν μίαν ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ἦλθεν ἐπ᾽ αὐτήν, καὶ οὐδὲν εὗρεν ἐν αὐτῇ εἰ μὴ φύλλα μόνον, καὶ λέγει αὐτῇ, Μηκέτι ἐκ σοῦ καρπὸς γένηται εἰς τὸν αἰῶνα. καὶ ἐξηράνθη παραχρῆμα ἡ συκῆ.
20 καὶ ἰδόντες οἱ μαθηταὶ ἐθαύμασαν λέγοντες, Πῶς παραχρῆμα ἐξηράνθη ἡ συκῆ;
21 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν ἔχητε πίστιν καὶ μὴ διακριθῆτε, οὐ μόνον τὸ τῆς συκῆς ποιήσετε, ἀλλὰ κἂν τῷ ὄρει τούτῳ εἴπητε, Ἄρθητι καὶ βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν, γενήσεται·
22 καὶ πάντα ὅσα ἂν αἰτήσητε ἐν τῇ προσευχῇ πιστεύοντες λήμψεσθε.
23 Καὶ ἐλθόντος αὐτοῦ εἰς τὸ ἱερὸν προσῆλθον αὐτῷ διδάσκοντι οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ λέγοντες, Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; καὶ τίς σοι ἔδωκεν τὴν ἐξουσίαν ταύτην;
24 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Ἐρωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ λόγον ἕνα, ὃν ἐὰν εἴπητέ μοι κἀγὼ ὑμῖν ἐρῶ ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ·
25 τὸ βάπτισμα τὸ Ἰωάννου πόθεν ἦν; ἐξ οὐρανοῦ ἢ ἐξ ἀνθρώπων; οἱ δὲ διελογίζοντο ἐν ἑαυτοῖς λέγοντες, Ἐὰν εἴπωμεν, Ἐξ οὐρανοῦ, ἐρεῖ ἡμῖν, Διὰ τί οὖν οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ;
26 ἐὰν δὲ εἴπωμεν, Ἐξ ἀνθρώπων, φοβούμεθα τὸν ὄχλον, πάντες γὰρ ὡς προφήτην ἔχουσιν τὸν Ἰωάννην.
27 καὶ ἀποκριθέντες τῷ Ἰησοῦ εἶπαν, Οὐκ οἴδαμεν. ἔφη αὐτοῖς καὶ αὐτός, Οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ.
28 Τί δὲ ὑμῖν δοκεῖ; ἄνθρωπος εἶχεν τέκνα δύο. καὶ προσελθὼν τῷ πρώτῳ εἶπεν, Τέκνον, ὕπαγε σήμερον ἐργάζου ἐν τῷ ἀμπελῶνι.
29 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Οὐ θέλω, ὕστερον δὲ μεταμεληθεὶς ἀπῆλθεν.
30 προσελθὼν δὲ τῷ ἑτέρῳ εἶπεν ὡσαύτως. ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Ἐγώ, κύριε· καὶ οὐκ ἀπῆλθεν.
31 τίς ἐκ τῶν δύο ἐποίησεν τὸ θέλημα τοῦ πατρός; λέγουσιν, Ὁ πρῶτος. λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οἱ τελῶναι καὶ αἱ πόρναι προάγουσιν ὑμᾶς εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ.
32 ἦλθεν γὰρ Ἰωάννης πρὸς ὑμᾶς ἐν ὁδῷ δικαιοσύνης, καὶ οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ· οἱ δὲ τελῶναι καὶ αἱ πόρναι ἐπίστευσαν αὐτῷ· ὑμεῖς δὲ ἰδόντες οὐδὲ μετεμελήθητε ὕστερον τοῦ πιστεῦσαι αὐτῷ.
33 Ἄλλην παραβολὴν ἀκούσατε. Ἄνθρωπος ἦν οἰκοδεσπότης ὅστις ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα καὶ φραγμὸν αὐτῷ περιέθηκεν καὶ ὤρυξεν ἐν αὐτῷ ληνὸν καὶ ᾠκοδόμησεν πύργον, καὶ ἐξέδοτο αὐτὸν γεωργοῖς, καὶ ἀπεδήμησεν.
34 ὅτε δὲ ἤγγισεν ὁ καιρὸς τῶν καρπῶν, ἀπέστειλεν τοὺς δούλους αὐτοῦ πρὸς τοὺς γεωργοὺς λαβεῖν τοὺς καρποὺς αὐτοῦ.
35 καὶ λαβόντες οἱ γεωργοὶ τοὺς δούλους αὐτοῦ ὃν μὲν ἔδειραν, ὃν δὲ ἀπέκτειναν, ὃν δὲ ἐλιθοβόλησαν.
36 πάλιν ἀπέστειλεν ἄλλους δούλους πλείονας τῶν πρώτων, καὶ ἐποίησαν αὐτοῖς ὡσαύτως.
37 ὕστερον δὲ ἀπέστειλεν πρὸς αὐτοὺς τὸν υἱὸν αὐτοῦ λέγων, Ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου.
38 οἱ δὲ γεωργοὶ ἰδόντες τὸν υἱὸν εἶπον ἐν ἑαυτοῖς, Οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείνωμεν αὐτὸν καὶ σχῶμεν τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ.
39 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἐξέβαλον ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος καὶ ἀπέκτειναν.
40 ὅταν οὖν ἔλθῃ ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος, τί ποιήσει τοῖς γεωργοῖς ἐκείνοις;
41 λέγουσιν αὐτῷ, Κακοὺς κακῶς ἀπολέσει αὐτούς, καὶ τὸν ἀμπελῶνα ἐκδώσεται ἄλλοις γεωργοῖς, οἵτινες ἀποδώσουσιν αὐτῷ τοὺς καρποὺς ἐν τοῖς καιροῖς αὐτῶν.
42 λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Οὐδέποτε ἀνέγνωτε ἐν ταῖς γραφαῖς, Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· παρὰ κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστιν θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν;
43 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν ὅτι ἀρθήσεται ἀφ᾽ ὑμῶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ καὶ δοθήσεται ἔθνει ποιοῦντι τοὺς καρποὺς αὐτῆς.
44 [Καὶ ὁ πεσὼν ἐπὶ τὸν λίθον τοῦτον συνθλασθήσεται· ἐφ᾽ ὃν δ᾽ ἂν πέσῃ λικμήσει αὐτόν.]
45 Καὶ ἀκούσαντες οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι τὰς παραβολὰς αὐτοῦ ἔγνωσαν ὅτι περὶ αὐτῶν λέγει·
46 καὶ ζητοῦντες αὐτὸν κρατῆσαι ἐφοβήθησαν τοὺς ὄχλους, ἐπεὶ εἰς προφήτην αὐτὸν εἶχον.
22
1 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς πάλιν εἶπεν ἐν παραβολαῖς αὐτοῖς λέγων,
2 Ὡμοιώθη ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀνθρώπῳ βασιλεῖ, ὅστις ἐποίησεν γάμους τῷ υἱῷ αὐτοῦ.
3 καὶ ἀπέστειλεν τοὺς δούλους αὐτοῦ καλέσαι τοὺς κεκλημένους εἰς τοὺς γάμους, καὶ οὐκ ἤθελον ἐλθεῖν.
4 πάλιν ἀπέστειλεν ἄλλους δούλους λέγων, Εἴπατε τοῖς κεκλημένοις, Ἰδοὺ τὸ ἄριστόν μου ἡτοίμακα, οἱ ταῦροί μου καὶ τὰ σιτιστὰ τεθυμένα, καὶ πάντα ἕτοιμα· δεῦτε εἰς τοὺς γάμους.
5 οἱ δὲ ἀμελήσαντες ἀπῆλθον, ὃς μὲν εἰς τὸν ἴδιον ἀγρόν, ὃς δὲ ἐπὶ τὴν ἐμπορίαν αὐτοῦ·
6 οἱ δὲ λοιποὶ κρατήσαντες τοὺς δούλους αὐτοῦ ὕβρισαν καὶ ἀπέκτειναν.
7 ὁ δὲ βασιλεὺς ὠργίσθη, καὶ πέμψας τὰ στρατεύματα αὐτοῦ ἀπώλεσεν τοὺς φονεῖς ἐκείνους καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐνέπρησεν.
8 τότε λέγει τοῖς δούλοις αὐτοῦ, Ὁ μὲν γάμος ἕτοιμός ἐστιν, οἱ δὲ κεκλημένοι οὐκ ἦσαν ἄξιοι·
9 πορεύεσθε οὖν ἐπὶ τὰς διεξόδους τῶν ὁδῶν, καὶ ὅσους ἐὰν εὕρητε καλέσατε εἰς τοὺς γάμους.
10 καὶ ἐξελθόντες οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι εἰς τὰς ὁδοὺς συνήγαγον πάντας οὓς εὗρον, πονηρούς τε καὶ ἀγαθούς· καὶ ἐπλήσθη ὁ γάμος ἀνακειμένων.
11 εἰσελθὼν δὲ ὁ βασιλεὺς θεάσασθαι τοὺς ἀνακειμένους εἶδεν ἐκεῖ ἄνθρωπον οὐκ ἐνδεδυμένον ἔνδυμα γάμου·
12 καὶ λέγει αὐτῷ, Ἑταῖρε, πῶς εἰσῆλθες ὧδε μὴ ἔχων ἔνδυμα γάμου; ὁ δὲ ἐφιμώθη.
13 τότε ὁ βασιλεὺς εἶπεν τοῖς διακόνοις, Δήσαντες αὐτοῦ πόδας καὶ χεῖρας ἐκβάλετε αὐτὸν εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων.
14 πολλοὶ γάρ εἰσιν κλητοὶ ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί.
15 Τότε πορευθέντες οἱ Φαρισαῖοι συμβούλιον ἔλαβον ὅπως αὐτὸν παγιδεύσωσιν ἐν λόγῳ.
16 καὶ ἀποστέλλουσιν αὐτῷ τοὺς μαθητὰς αὐτῶν μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν λέγοντες, Διδάσκαλε, οἴδαμεν ὅτι ἀληθὴς εἶ καὶ τὴν ὁδὸν τοῦ θεοῦ ἐν ἀληθείᾳ διδάσκεις, καὶ οὐ μέλει σοι περὶ οὐδενός, οὐ γὰρ βλέπεις εἰς πρόσωπον ἀνθρώπων.
17 εἰπὲ οὖν ἡμῖν τί σοι δοκεῖ· ἔξεστιν δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ οὔ;
18 γνοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πονηρίαν αὐτῶν εἶπεν, Τί με πειράζετε, ὑποκριταί;
19 ἐπιδείξατέ μοι τὸ νόμισμα τοῦ κήνσου. οἱ δὲ προσήνεγκαν αὐτῷ δηνάριον.
20 καὶ λέγει αὐτοῖς, Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ ἡ ἐπιγραφή;
21 λέγουσιν αὐτῷ, Καίσαρος. τότε λέγει αὐτοῖς, Ἀπόδοτε οὖν τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ θεοῦ τῷ θεῷ.
22 καὶ ἀκούσαντες ἐθαύμασαν, καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἀπῆλθον.
23 Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ προσῆλθον αὐτῷ Σαδδουκαῖοι, λέγοντες μὴ εἶναι ἀνάστασιν, καὶ ἐπηρώτησαν αὐτὸν
24 λέγοντες, Διδάσκαλε, Μωϋσῆς εἶπεν, Ἐάν τις ἀποθάνῃ μὴ ἔχων τέκνα, ἐπιγαμβρεύσει ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ ἀναστήσει σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ.
25 ἦσαν δὲ παρ᾽ ἡμῖν ἑπτὰ ἀδελφοί· καὶ ὁ πρῶτος γήμας ἐτελεύτησεν, καὶ μὴ ἔχων σπέρμα ἀφῆκεν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ·
26 ὁμοίως καὶ ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτος, ἕως τῶν ἑπτά.
27 ὕστερον δὲ πάντων ἀπέθανεν ἡ γυνή.
28 ἐν τῇ ἀναστάσει οὖν τίνος τῶν ἑπτὰ ἔσται γυνή; πάντες γὰρ ἔσχον αὐτήν.
29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Πλανᾶσθε μὴ εἰδότες τὰς γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ·
30 ἐν γὰρ τῇ ἀναστάσει οὔτε γαμοῦσιν οὔτε γαμίζονται, ἀλλ᾽ ὡς ἄγγελοι ἐν τῷ οὐρανῷ εἰσιν.
31 περὶ δὲ τῆς ἀναστάσεως τῶν νεκρῶν οὐκ ἀνέγνωτε τὸ ῥηθὲν ὑμῖν ὑπὸ τοῦ θεοῦ λέγοντος,
32 Ἐγώ εἰμι ὁ θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ θεὸς Ἰσαὰκ καὶ ὁ θεὸς Ἰακώβ; οὐκ ἔστιν [ὁ] θεὸς νεκρῶν ἀλλὰ ζώντων.
33 καὶ ἀκούσαντες οἱ ὄχλοι ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ.
34 Οἱ δὲ Φαρισαῖοι ἀκούσαντες ὅτι ἐφίμωσεν τοὺς Σαδδουκαίους συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτό.
35 καὶ ἐπηρώτησεν εἷς ἐξ αὐτῶν [νομικὸς] πειράζων αὐτόν,
36 Διδάσκαλε, ποία ἐντολὴ μεγάλη ἐν τῷ νόμῳ;
37 ὁ δὲ ἔφη αὐτῷ, Ἀγαπήσεις κύριον τὸν θεόν σου ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ διανοίᾳ σου·
38 αὕτη ἐστὶν ἡ μεγάλη καὶ πρώτη ἐντολή.
39 δευτέρα δὲ ὁμοία αὐτῇ, Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν.
40 ἐν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὅλος ὁ νόμος κρέμαται καὶ οἱ προφῆται.
41 Συνηγμένων δὲ τῶν Φαρισαίων ἐπηρώτησεν αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς
42 λέγων, Τί ὑμῖν δοκεῖ περὶ τοῦ Χριστοῦ; τίνος υἱός ἐστιν; λέγουσιν αὐτῷ, Τοῦ Δαυίδ.
43 λέγει αὐτοῖς, Πῶς οὖν Δαυὶδ ἐν πνεύματι καλεῖ αὐτὸν κύριον λέγων,
44 Εἶπεν κύριος τῷ κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποκάτω τῶν ποδῶν σου;
45 εἰ οὖν Δαυὶδ καλεῖ αὐτὸν κύριον, πῶς υἱὸς αὐτοῦ ἐστιν;
46 καὶ οὐδεὶς ἐδύνατο ἀποκριθῆναι αὐτῷ λόγον, οὐδὲ ἐτόλμησέν τις ἀπ᾽ ἐκείνης τῆς ἡμέρας ἐπερωτῆσαι αὐτὸν οὐκέτι.
23
1 Τότε ὁ Ἰησοῦς ἐλάλησεν τοῖς ὄχλοις καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ
2 λέγων, Ἐπὶ τῆς Μωϋσέως καθέδρας ἐκάθισαν οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι.
3 πάντα οὖν ὅσα ἐὰν εἴπωσιν ὑμῖν ποιήσατε καὶ τηρεῖτε, κατὰ δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν μὴ ποιεῖτε· λέγουσιν γὰρ καὶ οὐ ποιοῦσιν.
4 δεσμεύουσιν δὲ φορτία βαρέα καὶ ἐπιτιθέασιν ἐπὶ τοὺς ὤμους τῶν ἀνθρώπων, αὐτοὶ δὲ τῷ δακτύλῳ αὐτῶν οὐ θέλουσιν κινῆσαι αὐτά.
5 πάντα δὲ τὰ ἔργα αὐτῶν ποιοῦσιν πρὸς τὸ θεαθῆναι τοῖς ἀνθρώποις· πλατύνουσιν γὰρ τὰ φυλακτήρια αὐτῶν καὶ μεγαλύνουσιν τὰ κράσπεδα,
6 φιλοῦσιν δὲ τὴν πρωτοκλισίαν ἐν τοῖς δείπνοις καὶ τὰς πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς συναγωγαῖς
7 καὶ τοὺς ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς καὶ καλεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων, Ῥαββί.
8 ὑμεῖς δὲ μὴ κληθῆτε, Ῥαββί, εἷς γάρ ἐστιν ὑμῶν ὁ διδάσκαλος, πάντες δὲ ὑμεῖς ἀδελφοί ἐστε.
9 καὶ πατέρα μὴ καλέσητε ὑμῖν ἐπὶ τῆς γῆς, εἷς γάρ ἐστιν ὑμῶν ὁ πατὴρ ὁ οὐράνιος.
10 μηδὲ κληθῆτε καθηγηταί, ὅτι καθηγητὴς ὑμῶν ἐστιν εἷς ὁ Χριστός.
11 ὁ δὲ μείζων ὑμῶν ἔσται ὑμῶν διάκονος.
12 ὅστις δὲ ὑψώσει ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, καὶ ὅστις ταπεινώσει ἑαυτὸν ὑψωθήσεται.
13 Οὐαὶ δὲ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι κλείετε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων· ὑμεῖς γὰρ οὐκ εἰσέρχεσθε, οὐδὲ τοὺς εἰσερχομένους ἀφίετε εἰσελθεῖν.
15 Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι περιάγετε τὴν θάλασσαν καὶ τὴν ξηρὰν ποιῆσαι ἕνα προσήλυτον, καὶ ὅταν γένηται ποιεῖτε αὐτὸν υἱὸν γεέννης διπλότερον ὑμῶν.
16 Οὐαὶ ὑμῖν, ὁδηγοὶ τυφλοὶ οἱ λέγοντες, Ὃς ἂν ὀμόσῃ ἐν τῷ ναῷ, οὐδέν ἐστιν· ὃς δ᾽ ἂν ὀμόσῃ ἐν τῷ χρυσῷ τοῦ ναοῦ ὀφείλει.
17 μωροὶ καὶ τυφλοί, τίς γὰρ μείζων ἐστίν, ὁ χρυσὸς ἢ ὁ ναὸς ὁ ἁγιάσας τὸν χρυσόν;
18 καί, Ὃς ἂν ὀμόσῃ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ, οὐδέν ἐστιν· ὃς δ᾽ ἂν ὀμόσῃ ἐν τῷ δώρῳ τῷ ἐπάνω αὐτοῦ ὀφείλει.
19 τυφλοί, τί γὰρ μεῖζον, τὸ δῶρον ἢ τὸ θυσιαστήριον τὸ ἁγιάζον τὸ δῶρον;
20 ὁ οὖν ὀμόσας ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ὀμνύει ἐν αὐτῷ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ἐπάνω αὐτοῦ·
21 καὶ ὁ ὀμόσας ἐν τῷ ναῷ ὀμνύει ἐν αὐτῷ καὶ ἐν τῷ κατοικοῦντι αὐτόν·
22 καὶ ὁ ὀμόσας ἐν τῷ οὐρανῷ ὀμνύει ἐν τῷ θρόνῳ τοῦ θεοῦ καὶ ἐν τῷ καθημένῳ ἐπάνω αὐτοῦ.
23 Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι ἀποδεκατοῦτε τὸ ἡδύοσμον καὶ τὸ ἄνηθον καὶ τὸ κύμινον, καὶ ἀφήκατε τὰ βαρύτερα τοῦ νόμου, τὴν κρίσιν καὶ τὸ ἔλεος καὶ τὴν πίστιν· ταῦτα [δὲ] ἔδει ποιῆσαι κἀκεῖνα μὴ ἀφιέναι.
24 ὁδηγοὶ τυφλοί, οἱ διϋλίζοντες τὸν κώνωπα τὴν δὲ κάμηλον καταπίνοντες.
25 Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι καθαρίζετε τὸ ἔξωθεν τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος, ἔσωθεν δὲ γέμουσιν ἐξ ἁρπαγῆς καὶ ἀκρασίας.
26 Φαρισαῖε τυφλέ, καθάρισον πρῶτον τὸ ἐντὸς τοῦ ποτηρίου, ἵνα γένηται καὶ τὸ ἐκτὸς αὐτοῦ καθαρόν.
27 Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι παρομοιάζετε τάφοις κεκονιαμένοις, οἵτινες ἔξωθεν μὲν φαίνονται ὡραῖοι ἔσωθεν δὲ γέμουσιν ὀστέων νεκρῶν καὶ πάσης ἀκαθαρσίας.
28 οὕτως καὶ ὑμεῖς ἔξωθεν μὲν φαίνεσθε τοῖς ἀνθρώποις δίκαιοι, ἔσωθεν δέ ἐστε μεστοὶ ὑποκρίσεως καὶ ἀνομίας.
29 Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι οἰκοδομεῖτε τοὺς τάφους τῶν προφητῶν καὶ κοσμεῖτε τὰ μνημεῖα τῶν δικαίων,
30 καὶ λέγετε, Εἰ ἤμεθα ἐν ταῖς ἡμέραις τῶν πατέρων ἡμῶν, οὐκ ἂν ἤμεθα αὐτῶν κοινωνοὶ ἐν τῷ αἵματι τῶν προφητῶν.
31 ὥστε μαρτυρεῖτε ἑαυτοῖς ὅτι υἱοί ἐστε τῶν φονευσάντων τοὺς προφήτας.
32 καὶ ὑμεῖς πληρώσατε τὸ μέτρον τῶν πατέρων ὑμῶν.
33 ὄφεις γεννήματα ἐχιδνῶν, πῶς φύγητε ἀπὸ τῆς κρίσεως τῆς γεέννης;
34 διὰ τοῦτο ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω πρὸς ὑμᾶς προφήτας καὶ σοφοὺς καὶ γραμματεῖς· ἐξ αὐτῶν ἀποκτενεῖτε καὶ σταυρώσετε, καὶ ἐξ αὐτῶν μαστιγώσετε ἐν ταῖς συναγωγαῖς ὑμῶν καὶ διώξετε ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν·
35 ὅπως ἔλθῃ ἐφ᾽ ὑμᾶς πᾶν αἷμα δίκαιον ἐκχυννόμενον ἐπὶ τῆς γῆς ἀπὸ τοῦ αἵματος Ἅβελ τοῦ δικαίου ἕως τοῦ αἵματος Ζαχαρίου υἱοῦ Βαραχίου, ὃν ἐφονεύσατε μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου.
36 ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἥξει ταῦτα πάντα ἐπὶ τὴν γενεὰν ταύτην.
37 Ἰερουσαλὴμ Ἰερουσαλήμ, ἡ ἀποκτείνουσα τοὺς προφήτας καὶ λιθοβολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτήν, ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου, ὃν τρόπον ὄρνις ἐπισυνάγει τὰ νοσσία αὐτῆς ὑπὸ τὰς πτέρυγας, καὶ οὐκ ἠθελήσατε.
38 ἰδοὺ ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος.
39 λέγω γὰρ ὑμῖν, οὐ μή με ἴδητε ἀπ᾽ ἄρτι ἕως ἂν εἴπητε, Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου.
24
1 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ ἐπορεύετο, καὶ προσῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπιδεῖξαι αὐτῷ τὰς οἰκοδομὰς τοῦ ἱεροῦ·
2 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Οὐ βλέπετε ταῦτα πάντα; ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ καταλυθήσεται.
3 Καθημένου δὲ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ Ὄρους τῶν Ἐλαιῶν προσῆλθον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ κατ᾽ ἰδίαν λέγοντες, Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται, καὶ τί τὸ σημεῖον τῆς σῆς παρουσίας καὶ συντελείας τοῦ αἰῶνος.
4 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Βλέπετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ·
5 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου λέγοντες, Ἐγώ εἰμι ὁ Χριστός, καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν.
6 μελλήσετε δὲ ἀκούειν πολέμους καὶ ἀκοὰς πολέμων· ὁρᾶτε, μὴ θροεῖσθε· δεῖ γὰρ γενέσθαι, ἀλλ᾽ οὔπω ἐστὶν τὸ τέλος.
7 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν, καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ σεισμοὶ κατὰ τόπους·
8 πάντα δὲ ταῦτα ἀρχὴ ὠδίνων.
9 τότε παραδώσουσιν ὑμᾶς εἰς θλῖψιν καὶ ἀποκτενοῦσιν ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων τῶν ἐθνῶν διὰ τὸ ὄνομά μου.
10 καὶ τότε σκανδαλισθήσονται πολλοὶ καὶ ἀλλήλους παραδώσουσιν καὶ μισήσουσιν ἀλλήλους·
11 καὶ πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐγερθήσονται καὶ πλανήσουσιν πολλούς·
12 καὶ διὰ τὸ πληθυνθῆναι τὴν ἀνομίαν ψυγήσεται ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν.
13 ὁ δὲ ὑπομείνας εἰς τέλος οὗτος σωθήσεται.
14 καὶ κηρυχθήσεται τοῦτο τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ εἰς μαρτύριον πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν, καὶ τότε ἥξει τὸ τέλος.
15 Ὅταν οὖν ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως τὸ ῥηθὲν διὰ Δανιὴλ τοῦ προφήτου ἑστὸς ἐν τόπῳ ἁγίῳ, ὁ ἀναγινώσκων νοείτω,
16 τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη,
17 ὁ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ καταβάτω ἆραι τὰ ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ,
18 καὶ ὁ ἐν τῷ ἀγρῷ μὴ ἐπιστρεψάτω ὀπίσω ἆραι τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ.
19 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις.
20 προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γένηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος μηδὲ σαββάτῳ·
21 ἔσται γὰρ τότε θλῖψις μεγάλη οἵα οὐ γέγονεν ἀπ᾽ ἀρχῆς κόσμου ἕως τοῦ νῦν οὐδ᾽ οὐ μὴ γένηται.
22 καὶ εἰ μὴ ἐκολοβώθησαν αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι, οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα σάρξ· διὰ δὲ τοὺς ἐκλεκτοὺς κολοβωθήσονται αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι.
23 τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ, Ἰδοὺ ὧδε ὁ Χριστός, ἤ, Ὧδε, μὴ πιστεύσητε·
24 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται, καὶ δώσουσιν σημεῖα μεγάλα καὶ τέρατα ὥστε πλανῆσαι, εἰ δυνατόν, καὶ τοὺς ἐκλεκτούς·
25 ἰδοὺ προείρηκα ὑμῖν.
26 ἐὰν οὖν εἴπωσιν ὑμῖν, Ἰδοὺ ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐστίν, μὴ ἐξέλθητε· Ἰδοὺ ἐν τοῖς ταμείοις, μὴ πιστεύσητε·
27 ὥσπερ γὰρ ἡ ἀστραπὴ ἐξέρχεται ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ φαίνεται ἕως δυσμῶν, οὕτως ἔσται ἡ παρουσία τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου.
28 ὅπου ἐὰν ᾖ τὸ πτῶμα, ἐκεῖ συναχθήσονται οἱ ἀετοί.
29 Εὐθέως δὲ μετὰ τὴν θλῖψιν τῶν ἡμερῶν ἐκείνων, ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς, καὶ οἱ ἀστέρες πεσοῦνται ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ αἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν σαλευθήσονται.
30 καὶ τότε φανήσεται τὸ σημεῖον τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἐν οὐρανῷ, καὶ τότε κόψονται πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς καὶ ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς·
31 καὶ ἀποστελεῖ τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ μετὰ σάλπιγγος μεγάλης, καὶ ἐπισυνάξουσιν τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν τεσσάρων ἀνέμων ἀπ᾽ ἄκρων οὐρανῶν ἕως ἄκρων αὐτῶν.
32 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν παραβολήν· ὅταν ἤδη ὁ κλάδος αὐτῆς γένηται ἁπαλὸς καὶ τὰ φύλλα ἐκφύῃ, γινώσκετε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος·
33 οὕτως καὶ ὑμεῖς, ὅταν ἴδητε ταῦτα πάντα, γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις.
34 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη ἕως ἂν πάντα ταῦτα γένηται.
35 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσεται, οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσιν.
36 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὥρας οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν οὐδὲ ὁ υἱός, εἰ μὴ ὁ πατὴρ μόνος.
37 ὥσπερ δὲ αἱ ἡμέραι τοῦ Νῶε, οὕτως ἔσται ἡ παρουσία τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου.
38 ὡς γὰρ ἦσαν ἐν ταῖς ἡμέραις ταῖς πρὸ τοῦ κατακλυσμοῦ τρώγοντες καὶ πίνοντες, γαμοῦντες καὶ γαμίζοντες, ἄχρι ἧς ἡμέρας εἰσῆλθεν Νῶε εἰς τὴν κιβωτόν,
39 καὶ οὐκ ἔγνωσαν ἕως ἦλθεν ὁ κατακλυσμὸς καὶ ἦρεν ἅπαντας, οὕτως ἔσται [καὶ] ἡ παρουσία τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου.
40 τότε δύο ἔσονται ἐν τῷ ἀγρῷ, εἷς παραλαμβάνεται καὶ εἷς ἀφίεται·
41 δύο ἀλήθουσαι ἐν τῷ μύλῳ, μία παραλαμβάνεται καὶ μία ἀφίεται.
42 γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε ποίᾳ ἡμέρᾳ ὁ κύριος ὑμῶν ἔρχεται.
43 ἐκεῖνο δὲ γινώσκετε ὅτι εἰ ᾔδει ὁ οἰκοδεσπότης ποίᾳ φυλακῇ ὁ κλέπτης ἔρχεται, ἐγρηγόρησεν ἂν καὶ οὐκ ἂν εἴασεν διορυχθῆναι τὴν οἰκίαν αὐτοῦ.
44 διὰ τοῦτο καὶ ὑμεῖς γίνεσθε ἕτοιμοι, ὅτι ᾗ οὐ δοκεῖτε ὥρᾳ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται.
45 Τίς ἄρα ἐστὶν ὁ πιστὸς δοῦλος καὶ φρόνιμος ὃν κατέστησεν ὁ κύριος ἐπὶ τῆς οἰκετείας αὐτοῦ τοῦ δοῦναι αὐτοῖς τὴν τροφὴν ἐν καιρῷ;
46 μακάριος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος ὃν ἐλθὼν ὁ κύριος αὐτοῦ εὑρήσει οὕτως ποιοῦντα·
47 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἐπὶ πᾶσιν τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτοῦ καταστήσει αὐτόν.
48 ἐὰν δὲ εἴπῃ ὁ κακὸς δοῦλος ἐκεῖνος ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, Χρονίζει μου ὁ κύριος,
49 καὶ ἄρξηται τύπτειν τοὺς συνδούλους αὐτοῦ, ἐσθίῃ δὲ καὶ πίνῃ μετὰ τῶν μεθυόντων,
50 ἥξει ὁ κύριος τοῦ δούλου ἐκείνου ἐν ἡμέρᾳ ᾗ οὐ προσδοκᾷ καὶ ἐν ὥρᾳ ᾗ οὐ γινώσκει,
51 καὶ διχοτομήσει αὐτὸν καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ὑποκριτῶν θήσει· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων.
25
1 Τότε ὁμοιωθήσεται ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν δέκα παρθένοις, αἵτινες λαβοῦσαι τὰς λαμπάδας ἑαυτῶν ἐξῆλθον εἰς ὑπάντησιν τοῦ νυμφίου.
2 πέντε δὲ ἐξ αὐτῶν ἦσαν μωραὶ καὶ πέντε φρόνιμοι.
3 αἱ γὰρ μωραὶ λαβοῦσαι τὰς λαμπάδας αὐτῶν οὐκ ἔλαβον μεθ᾽ ἑαυτῶν ἔλαιον·
4 αἱ δὲ φρόνιμοι ἔλαβον ἔλαιον ἐν τοῖς ἀγγείοις μετὰ τῶν λαμπάδων ἑαυτῶν.
5 χρονίζοντος δὲ τοῦ νυμφίου ἐνύσταξαν πᾶσαι καὶ ἐκάθευδον.
6 μέσης δὲ νυκτὸς κραυγὴ γέγονεν, Ἰδοὺ ὁ νυμφίος, ἐξέρχεσθε εἰς ἀπάντησιν αὐτοῦ.
7 τότε ἠγέρθησαν πᾶσαι αἱ παρθένοι ἐκεῖναι καὶ ἐκόσμησαν τὰς λαμπάδας ἑαυτῶν.
8 αἱ δὲ μωραὶ ταῖς φρονίμοις εἶπαν, Δότε ἡμῖν ἐκ τοῦ ἐλαίου ὑμῶν, ὅτι αἱ λαμπάδες ἡμῶν σβέννυνται.
9 ἀπεκρίθησαν δὲ αἱ φρόνιμοι λέγουσαι, Μήποτε οὐκ ἀρκέσῃ ἡμῖν καὶ ὑμῖν· πορεύεσθε μᾶλλον πρὸς τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγοράσατε ἑαυταῖς.
10 ἀπερχομένων δὲ αὐτῶν ἀγοράσαι ἦλθεν ὁ νυμφίος, καὶ αἱ ἕτοιμοι εἰσῆλθον μετ᾽ αὐτοῦ εἰς τοὺς γάμους, καὶ ἐκλείσθη ἡ θύρα.
11 ὕστερον δὲ ἔρχονται καὶ αἱ λοιπαὶ παρθένοι λέγουσαι, Κύριε κύριε, ἄνοιξον ἡμῖν.
12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ οἶδα ὑμᾶς.
13 Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἡμέραν οὐδὲ τὴν ὥραν.
14 Ὥσπερ γὰρ ἄνθρωπος ἀποδημῶν ἐκάλεσεν τοὺς ἰδίους δούλους καὶ παρέδωκεν αὐτοῖς τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ,
15 καὶ ᾧ μὲν ἔδωκεν πέντε τάλαντα, ᾧ δὲ δύο, ᾧ δὲ ἕν, ἑκάστῳ κατὰ τὴν ἰδίαν δύναμιν, καὶ ἀπεδήμησεν. εὐθέως
16 πορευθεὶς ὁ τὰ πέντε τάλαντα λαβὼν ἠργάσατο ἐν αὐτοῖς καὶ ἐκέρδησεν ἄλλα πέντε·
17 ὡσαύτως ὁ τὰ δύο ἐκέρδησεν ἄλλα δύο.
18 ὁ δὲ τὸ ἓν λαβὼν ἀπελθὼν ὤρυξεν γῆν καὶ ἔκρυψεν τὸ ἀργύριον τοῦ κυρίου αὐτοῦ.
19 μετὰ δὲ πολὺν χρόνον ἔρχεται ὁ κύριος τῶν δούλων ἐκείνων καὶ συναίρει λόγον μετ᾽ αὐτῶν.
20 καὶ προσελθὼν ὁ τὰ πέντε τάλαντα λαβὼν προσήνεγκεν ἄλλα πέντε τάλαντα λέγων, Κύριε, πέντε τάλαντά μοι παρέδωκας· ἴδε ἄλλα πέντε τάλαντα ἐκέρδησα.
21 ἔφη αὐτῷ ὁ κύριος αὐτοῦ, Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἦς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω· εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ κυρίου σου.
22 προσελθὼν δὲ καὶ ὁ τὰ δύο τάλαντα εἶπεν, Κύριε, δύο τάλαντά μοι παρέδωκας· ἴδε ἄλλα δύο τάλαντα ἐκέρδησα.
23 ἔφη αὐτῷ ὁ κύριος αὐτοῦ, Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἦς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω· εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ κυρίου σου.
24 προσελθὼν δὲ καὶ ὁ τὸ ἓν τάλαντον εἰληφὼς εἶπεν, Κύριε, ἔγνων σε ὅτι σκληρὸς εἶ ἄνθρωπος, θερίζων ὅπου οὐκ ἔσπειρας καὶ συνάγων ὅθεν οὐ διεσκόρπισας·
25 καὶ φοβηθεὶς ἀπελθὼν ἔκρυψα τὸ τάλαντόν σου ἐν τῇ γῇ· ἴδε ἔχεις τὸ σόν.
26 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ κύριος αὐτοῦ εἶπεν αὐτῷ, Πονηρὲ δοῦλε καὶ ὀκνηρέ, ᾔδεις ὅτι θερίζω ὅπου οὐκ ἔσπειρα καὶ συνάγω ὅθεν οὐ διεσκόρπισα;
27 ἔδει σε οὖν βαλεῖν τὰ ἀργύριά μου τοῖς τραπεζίταις, καὶ ἐλθὼν ἐγὼ ἐκομισάμην ἂν τὸ ἐμὸν σὺν τόκῳ.
28 ἄρατε οὖν ἀπ᾽ αὐτοῦ τὸ τάλαντον καὶ δότε τῷ ἔχοντι τὰ δέκα τάλαντα·
29 τῷ γὰρ ἔχοντι παντὶ δοθήσεται καὶ περισσευθήσεται· τοῦ δὲ μὴ ἔχοντος καὶ ὃ ἔχει ἀρθήσεται ἀπ᾽ αὐτοῦ.
30 καὶ τὸν ἀχρεῖον δοῦλον ἐκβάλετε εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων.
31 Ὅταν δὲ ἔλθῃ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ καὶ πάντες οἱ ἄγγελοι μετ᾽ αὐτοῦ, τότε καθίσει ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ·
32 καὶ συναχθήσονται ἔμπροσθεν αὐτοῦ πάντα τὰ ἔθνη, καὶ ἀφορίσει αὐτοὺς ἀπ᾽ ἀλλήλων, ὥσπερ ὁ ποιμὴν ἀφορίζει τὰ πρόβατα ἀπὸ τῶν ἐρίφων,
33 καὶ στήσει τὰ μὲν πρόβατα ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ τὰ δὲ ἐρίφια ἐξ εὐωνύμων.
34 τότε ἐρεῖ ὁ βασιλεὺς τοῖς ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ, Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου·
35 ἐπείνασα γὰρ καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν, ἐδίψησα καὶ ἐποτίσατέ με, ξένος ἤμην καὶ συνηγάγετέ με,
36 γυμνὸς καὶ περιεβάλετέ με, ἠσθένησα καὶ ἐπεσκέψασθέ με, ἐν φυλακῇ ἤμην καὶ ἤλθατε πρός με.
37 τότε ἀποκριθήσονται αὐτῷ οἱ δίκαιοι λέγοντες, Κύριε, πότε σε εἴδομεν πεινῶντα καὶ ἐθρέψαμεν, ἢ διψῶντα καὶ ἐποτίσαμεν;
38 πότε δέ σε εἴδομεν ξένον καὶ συνηγάγομεν, ἢ γυμνὸν καὶ περιεβάλομεν;
39 πότε δέ σε εἴδομεν ἀσθενοῦντα ἢ ἐν φυλακῇ καὶ ἤλθομεν πρός σε;
40 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ βασιλεὺς ἐρεῖ αὐτοῖς, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐφ᾽ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε.
41 Τότε ἐρεῖ καὶ τοῖς ἐξ εὐωνύμων, Πορεύεσθε ἀπ᾽ ἐμοῦ [οἱ] κατηραμένοι εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ·
42 ἐπείνασα γὰρ καὶ οὐκ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν, ἐδίψησα καὶ οὐκ ἐποτίσατέ με,
43 ξένος ἤμην καὶ οὐ συνηγάγετέ με, γυμνὸς καὶ οὐ περιεβάλετέ με, ἀσθενὴς καὶ ἐν φυλακῇ καὶ οὐκ ἐπεσκέψασθέ με.
44 τότε ἀποκριθήσονται καὶ αὐτοὶ λέγοντες, Κύριε, πότε σε εἴδομεν πεινῶντα ἢ διψῶντα ἢ ξένον ἢ γυμνὸν ἢ ἀσθενῆ ἢ ἐν φυλακῇ καὶ οὐ διηκονήσαμέν σοι;
45 τότε ἀποκριθήσεται αὐτοῖς λέγων, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐφ᾽ ὅσον οὐκ ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἐλαχίστων, οὐδὲ ἐμοὶ ἐποιήσατε.
46 καὶ ἀπελεύσονται οὗτοι εἰς κόλασιν αἰώνιον, οἱ δὲ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον.
26
1 Καὶ ἐγένετο ὅτε ἐτέλεσεν ὁ Ἰησοῦς πάντας τοὺς λόγους τούτους, εἶπεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ,
2 Οἴδατε ὅτι μετὰ δύο ἡμέρας τὸ πάσχα γίνεται, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς τὸ σταυρωθῆναι.
3 Τότε συνήχθησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως τοῦ λεγομένου Καϊάφα,
4 καὶ συνεβουλεύσαντο ἵνα τὸν Ἰησοῦν δόλῳ κρατήσωσιν καὶ ἀποκτείνωσιν·
5 ἔλεγον δέ, Μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, ἵνα μὴ θόρυβος γένηται ἐν τῷ λαῷ.
6 Τοῦ δὲ Ἰησοῦ γενομένου ἐν Βηθανίᾳ ἐν οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ,
7 προσῆλθεν αὐτῷ γυνὴ ἔχουσα ἀλάβαστρον μύρου βαρυτίμου καὶ κατέχεεν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ ἀνακειμένου.
8 ἰδόντες δὲ οἱ μαθηταὶ ἠγανάκτησαν λέγοντες, Εἰς τί ἡ ἀπώλεια αὕτη;
9 ἐδύνατο γὰρ τοῦτο πραθῆναι πολλοῦ καὶ δοθῆναι πτωχοῖς.
10 γνοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Τί κόπους παρέχετε τῇ γυναικί; ἔργον γὰρ καλὸν ἠργάσατο εἰς ἐμέ·
11 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε μεθ᾽ ἑαυτῶν, ἐμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε·
12 βαλοῦσα γὰρ αὕτη τὸ μύρον τοῦτο ἐπὶ τοῦ σώματός μου πρὸς τὸ ἐνταφιάσαι με ἐποίησεν.
13 ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅπου ἐὰν κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ, λαληθήσεται καὶ ὃ ἐποίησεν αὕτη εἰς μνημόσυνον αὐτῆς.
14 Τότε πορευθεὶς εἷς τῶν δώδεκα, ὁ λεγόμενος Ἰούδας Ἰσκαριώτης, πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς
15 εἶπεν, Τί θέλετέ μοι δοῦναι κἀγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν; οἱ δὲ ἔστησαν αὐτῷ τριάκοντα ἀργύρια.
16 καὶ ἀπὸ τότε ἐζήτει εὐκαιρίαν ἵνα αὐτὸν παραδῷ.
17 Τῇ δὲ πρώτῃ τῶν ἀζύμων προσῆλθον οἱ μαθηταὶ τῷ Ἰησοῦ λέγοντες, Ποῦ θέλεις ἑτοιμάσωμέν σοι φαγεῖν τὸ πάσχα;
18 ὁ δὲ εἶπεν, Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν πρὸς τὸν δεῖνα καὶ εἴπατε αὐτῷ, Ὁ διδάσκαλος λέγει, Ὁ καιρός μου ἐγγύς ἐστιν· πρὸς σὲ ποιῶ τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν μου.
19 καὶ ἐποίησαν οἱ μαθηταὶ ὡς συνέταξεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἡτοίμασαν τὸ πάσχα.
20 Ὀψίας δὲ γενομένης ἀνέκειτο μετὰ τῶν δώδεκα.
21 καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν εἶπεν, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με.
22 καὶ λυπούμενοι σφόδρα ἤρξαντο λέγειν αὐτῷ εἷς ἕκαστος, Μήτι ἐγώ εἰμι, κύριε;
23 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Ὁ ἐμβάψας μετ᾽ ἐμοῦ τὴν χεῖρα ἐν τῷ τρυβλίῳ οὗτός με παραδώσει.
24 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ, οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾽ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος.
25 ἀποκριθεὶς δὲ Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν εἶπεν, Μήτι ἐγώ εἰμι, ῥαββί; λέγει αὐτῷ, Σὺ εἶπας.
26 Ἐσθιόντων δὲ αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον καὶ εὐλογήσας ἔκλασεν καὶ δοὺς τοῖς μαθηταῖς εἶπεν, Λάβετε φάγετε, τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου.
27 καὶ λαβὼν ποτήριον καὶ εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων, Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες,
28 τοῦτο γάρ ἐστιν τὸ αἷμά μου τῆς διαθήκης τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυννόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.
29 λέγω δὲ ὑμῖν, οὐ μὴ πίω ἀπ᾽ ἄρτι ἐκ τούτου τοῦ γενήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὅταν αὐτὸ πίνω μεθ᾽ ὑμῶν καινὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ πατρός μου.
30 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν.
31 Τότε λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Πάντες ὑμεῖς σκανδαλισθήσεσθε ἐν ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ, γέγραπται γάρ, Πατάξω τὸν ποιμένα, καὶ διασκορπισθήσονται τὰ πρόβατα τῆς ποίμνης·
32 μετὰ δὲ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν.
33 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος εἶπεν αὐτῷ, Εἰ πάντες σκανδαλισθήσονται ἐν σοί, ἐγὼ οὐδέποτε σκανδαλισθήσομαι.
34 ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι ἐν ταύτῃ τῇ νυκτὶ πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με.
35 λέγει αὐτῷ ὁ Πέτρος, Κἂν δέῃ με σὺν σοὶ ἀποθανεῖν, οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. ὁμοίως καὶ πάντες οἱ μαθηταὶ εἶπαν.
36 Τότε ἔρχεται μετ᾽ αὐτῶν ὁ Ἰησοῦς εἰς χωρίον λεγόμενον Γεθσημανί, καὶ λέγει τοῖς μαθηταῖς, Καθίσατε αὐτοῦ ἕως ἂν ἀπελθὼν ἐκεῖ προσεύξωμαι.
37 καὶ παραλαβὼν τὸν Πέτρον καὶ τοὺς δύο υἱοὺς Ζεβεδαίου ἤρξατο λυπεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν.
38 τότε λέγει αὐτοῖς, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε μετ᾽ ἐμοῦ.
39 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον αὐτοῦ προσευχόμενος καὶ λέγων, Πάτερ μου, εἰ δυνατόν ἐστιν, παρελθάτω ἀπ᾽ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο· πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω ἀλλ᾽ ὡς σύ.
40 καὶ ἔρχεται πρὸς τοὺς μαθητὰς καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας, καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ, Οὕτως οὐκ ἰσχύσατε μίαν ὥραν γρηγορῆσαι μετ᾽ ἐμοῦ;
41 γρηγορεῖτε καὶ προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής.
42 πάλιν ἐκ δευτέρου ἀπελθὼν προσηύξατο λέγων, Πάτερ μου, εἰ οὐ δύναται τοῦτο παρελθεῖν ἐὰν μὴ αὐτὸ πίω, γενηθήτω τὸ θέλημά σου.
43 καὶ ἐλθὼν πάλιν εὗρεν αὐτοὺς καθεύδοντας, ἦσαν γὰρ αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοὶ βεβαρημένοι.
44 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς πάλιν ἀπελθὼν προσηύξατο ἐκ τρίτου τὸν αὐτὸν λόγον εἰπὼν πάλιν.
45 τότε ἔρχεται πρὸς τοὺς μαθητὰς καὶ λέγει αὐτοῖς, Καθεύδετε τὸ λοιπὸν καὶ ἀναπαύεσθε; ἰδοὺ ἤγγικεν ἡ ὥρα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς χεῖρας ἁμαρτωλῶν.
46 ἐγείρεσθε, ἄγωμεν· ἰδοὺ ἤγγικεν ὁ παραδιδούς με.
47 Καὶ ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἰδοὺ Ἰούδας εἷς τῶν δώδεκα ἦλθεν καὶ μετ᾽ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων ἀπὸ τῶν ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων τοῦ λαοῦ.
48 ὁ δὲ παραδιδοὺς αὐτὸν ἔδωκεν αὐτοῖς σημεῖον λέγων, Ὃν ἂν φιλήσω αὐτός ἐστιν· κρατήσατε αὐτόν.
49 καὶ εὐθέως προσελθὼν τῷ Ἰησοῦ εἶπεν, Χαῖρε, ῥαββί· καὶ κατεφίλησεν αὐτόν.
50 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Ἑταῖρε, ἐφ᾽ ὃ πάρει. τότε προσελθόντες ἐπέβαλον τὰς χεῖρας ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν καὶ ἐκράτησαν αὐτόν.
51 καὶ ἰδοὺ εἷς τῶν μετὰ Ἰησοῦ ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἀπέσπασεν τὴν μάχαιραν αὐτοῦ καὶ πατάξας τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον.
52 τότε λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἀπόστρεψον τὴν μάχαιράν σου εἰς τὸν τόπον αὐτῆς, πάντες γὰρ οἱ λαβόντες μάχαιραν ἐν μαχαίρῃ ἀπολοῦνται.
53 ἢ δοκεῖς ὅτι οὐ δύναμαι παρακαλέσαι τὸν πατέρα μου, καὶ παραστήσει μοι ἄρτι πλείω δώδεκα λεγιῶνας ἀγγέλων;
54 πῶς οὖν πληρωθῶσιν αἱ γραφαὶ ὅτι οὕτως δεῖ γενέσθαι;
55 Ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς τοῖς ὄχλοις, Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθατε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων συλλαβεῖν με; καθ᾽ ἡμέραν ἐν τῷ ἱερῷ ἐκαθεζόμην διδάσκων καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με.
56 τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν ἵνα πληρωθῶσιν αἱ γραφαὶ τῶν προφητῶν. Τότε οἱ μαθηταὶ πάντες ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον.
57 Οἱ δὲ κρατήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήγαγον πρὸς Καϊάφαν τὸν ἀρχιερέα, ὅπου οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι συνήχθησαν.
58 ὁ δὲ Πέτρος ἠκολούθει αὐτῷ ἀπὸ μακρόθεν ἕως τῆς αὐλῆς τοῦ ἀρχιερέως, καὶ εἰσελθὼν ἔσω ἐκάθητο μετὰ τῶν ὑπηρετῶν ἰδεῖν τὸ τέλος.
59 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ τὸ συνέδριον ὅλον ἐζήτουν ψευδομαρτυρίαν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ ὅπως αὐτὸν θανατώσωσιν,
60 καὶ οὐχ εὗρον πολλῶν προσελθόντων ψευδομαρτύρων. ὕστερον δὲ προσελθόντες δύο
61 εἶπαν, Οὗτος ἔφη, Δύναμαι καταλῦσαι τὸν ναὸν τοῦ θεοῦ καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν οἰκοδομῆσαι.
62 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἶπεν αὐτῷ, Οὐδὲν ἀποκρίνῃ; τί οὗτοί σου καταμαρτυροῦσιν;
63 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐσιώπα. καὶ ὁ ἀρχιερεὺς εἶπεν αὐτῷ, Ἐξορκίζω σε κατὰ τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος ἵνα ἡμῖν εἴπῃς εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ.
64 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Σὺ εἶπας· πλὴν λέγω ὑμῖν, ἀπ᾽ ἄρτι ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου καθήμενον ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ.
65 τότε ὁ ἀρχιερεὺς διέρρηξεν τὰ ἱμάτια αὐτοῦ λέγων, Ἐβλασφήμησεν· τί ἔτι χρείαν ἔχομεν μαρτύρων; ἴδε νῦν ἠκούσατε τὴν βλασφημίαν·
66 τί ὑμῖν δοκεῖ; οἱ δὲ ἀποκριθέντες εἶπαν, Ἔνοχος θανάτου ἐστίν.
67 Τότε ἐνέπτυσαν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ ἐκολάφισαν αὐτόν, οἱ δὲ ἐράπισαν
68 λέγοντες, Προφήτευσον ἡμῖν, Χριστέ, τίς ἐστιν ὁ παίσας σε;
69 Ὁ δὲ Πέτρος ἐκάθητο ἔξω ἐν τῇ αὐλῇ· καὶ προσῆλθεν αὐτῷ μία παιδίσκη λέγουσα, Καὶ σὺ ἦσθα μετὰ Ἰησοῦ τοῦ Γαλιλαίου.
70 ὁ δὲ ἠρνήσατο ἔμπροσθεν πάντων λέγων, Οὐκ οἶδα τί λέγεις.
71 ἐξελθόντα δὲ εἰς τὸν πυλῶνα εἶδεν αὐτὸν ἄλλη καὶ λέγει τοῖς ἐκεῖ, Οὗτος ἦν μετὰ Ἰησοῦ τοῦ Ναζωραίου.
72 καὶ πάλιν ἠρνήσατο μετὰ ὅρκου ὅτι Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον.
73 μετὰ μικρὸν δὲ προσελθόντες οἱ ἑστῶτες εἶπον τῷ Πέτρῳ, Ἀληθῶς καὶ σὺ ἐξ αὐτῶν εἶ, καὶ γὰρ ἡ λαλιά σου δῆλόν σε ποιεῖ.
74 τότε ἤρξατο καταθεματίζειν καὶ ὀμνύειν ὅτι Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον. καὶ εὐθέως ἀλέκτωρ ἐφώνησεν.
75 καὶ ἐμνήσθη ὁ Πέτρος τοῦ ῥήματος Ἰησοῦ εἰρηκότος ὅτι Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με· καὶ ἐξελθὼν ἔξω ἔκλαυσεν πικρῶς.
27
1 Πρωΐας δὲ γενομένης συμβούλιον ἔλαβον πάντες οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ κατὰ τοῦ Ἰησοῦ ὥστε θανατῶσαι αὐτόν·
2 καὶ δήσαντες αὐτὸν ἀπήγαγον καὶ παρέδωκαν Πιλάτῳ τῷ ἡγεμόνι.
3 Τότε ἰδὼν Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν ὅτι κατεκρίθη μεταμεληθεὶς ἔστρεψεν τὰ τριάκοντα ἀργύρια τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ πρεσβυτέροις
4 λέγων, Ἥμαρτον παραδοὺς αἷμα ἀθῷον. οἱ δὲ εἶπαν, Τί πρὸς ἡμᾶς; σὺ ὄψῃ.
5 καὶ ῥίψας τὰ ἀργύρια εἰς τὸν ναὸν ἀνεχώρησεν, καὶ ἀπελθὼν ἀπήγξατο.
6 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς λαβόντες τὰ ἀργύρια εἶπαν, Οὐκ ἔξεστιν βαλεῖν αὐτὰ εἰς τὸν κορβανᾶν, ἐπεὶ τιμὴ αἵματός ἐστιν.
7 συμβούλιον δὲ λαβόντες ἠγόρασαν ἐξ αὐτῶν τὸν Ἀγρὸν τοῦ Κεραμέως εἰς ταφὴν τοῖς ξένοις.
8 διὸ ἐκλήθη ὁ ἀγρὸς ἐκεῖνος Ἀγρὸς Αἵματος ἕως τῆς σήμερον.
9 τότε ἐπληρώθη τὸ ῥηθὲν διὰ Ἰερεμίου τοῦ προφήτου λέγοντος, Καὶ ἔλαβον τὰ τριάκοντα ἀργύρια, τὴν τιμὴν τοῦ τετιμημένου ὃν ἐτιμήσαντο ἀπὸ υἱῶν Ἰσραήλ,
10 καὶ ἔδωκαν αὐτὰ εἰς τὸν ἀγρὸν τοῦ κεραμέως, καθὰ συνέταξέν μοι κύριος.
11 Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐστάθη ἔμπροσθεν τοῦ ἡγεμόνος· καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ ἡγεμὼν λέγων, Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; ὁ δὲ Ἰησοῦς ἔφη, Σὺ λέγεις.
12 καὶ ἐν τῷ κατηγορεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων οὐδὲν ἀπεκρίνατο.
13 τότε λέγει αὐτῷ ὁ Πιλᾶτος, Οὐκ ἀκούεις πόσα σου καταμαρτυροῦσιν;
14 καὶ οὐκ ἀπεκρίθη αὐτῷ πρὸς οὐδὲ ἓν ῥῆμα, ὥστε θαυμάζειν τὸν ἡγεμόνα λίαν.
15 Κατὰ δὲ ἑορτὴν εἰώθει ὁ ἡγεμὼν ἀπολύειν ἕνα τῷ ὄχλῳ δέσμιον ὃν ἤθελον.
16 εἶχον δὲ τότε δέσμιον ἐπίσημον λεγόμενον [Ἰησοῦν] Βαραββᾶν.
17 συνηγμένων οὖν αὐτῶν εἶπεν αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος, Τίνα θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν, [Ἰησοῦν τὸν] Βαραββᾶν ἢ Ἰησοῦν τὸν λεγόμενον Χριστόν;
18 ᾔδει γὰρ ὅτι διὰ φθόνον παρέδωκαν αὐτόν.
19 Καθημένου δὲ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος ἀπέστειλεν πρὸς αὐτὸν ἡ γυνὴ αὐτοῦ λέγουσα, Μηδὲν σοὶ καὶ τῷ δικαίῳ ἐκείνῳ, πολλὰ γὰρ ἔπαθον σήμερον κατ᾽ ὄναρ δι᾽ αὐτόν.
20 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι ἔπεισαν τοὺς ὄχλους ἵνα αἰτήσωνται τὸν Βαραββᾶν τὸν δὲ Ἰησοῦν ἀπολέσωσιν.
21 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἡγεμὼν εἶπεν αὐτοῖς, Τίνα θέλετε ἀπὸ τῶν δύο ἀπολύσω ὑμῖν; οἱ δὲ εἶπαν, Τὸν Βαραββᾶν.
22 λέγει αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος, Τί οὖν ποιήσω Ἰησοῦν τὸν λεγόμενον Χριστόν; λέγουσιν πάντες, Σταυρωθήτω.
23 ὁ δὲ ἔφη, Τί γὰρ κακὸν ἐποίησεν; οἱ δὲ περισσῶς ἔκραζον λέγοντες, Σταυρωθήτω.
24 ἰδὼν δὲ ὁ Πιλᾶτος ὅτι οὐδὲν ὠφελεῖ ἀλλὰ μᾶλλον θόρυβος γίνεται, λαβὼν ὕδωρ ἀπενίψατο τὰς χεῖρας ἀπέναντι τοῦ ὄχλου, λέγων, Ἀθῷός εἰμι ἀπὸ τοῦ αἵματος τούτου· ὑμεῖς ὄψεσθε.
25 καὶ ἀποκριθεὶς πᾶς ὁ λαὸς εἶπεν, Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ᾽ ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν.
26 τότε ἀπέλυσεν αὐτοῖς τὸν Βαραββᾶν, τὸν δὲ Ἰησοῦν φραγελλώσας παρέδωκεν ἵνα σταυρωθῇ.
27 Τότε οἱ στρατιῶται τοῦ ἡγεμόνος παραλαβόντες τὸν Ἰησοῦν εἰς τὸ πραιτώριον συνήγαγον ἐπ᾽ αὐτὸν ὅλην τὴν σπεῖραν.
28 καὶ ἐκδύσαντες αὐτὸν χλαμύδα κοκκίνην περιέθηκαν αὐτῷ,
29 καὶ πλέξαντες στέφανον ἐξ ἀκανθῶν ἐπέθηκαν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ καὶ κάλαμον ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτοῦ, καὶ γονυπετήσαντες ἔμπροσθεν αὐτοῦ ἐνέπαιξαν αὐτῷ λέγοντες, Χαῖρε, βασιλεῦ τῶν Ἰουδαίων,
30 καὶ ἐμπτύσαντες εἰς αὐτὸν ἔλαβον τὸν κάλαμον καὶ ἔτυπτον εἰς τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ.
31 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ, ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν χλαμύδα καὶ ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, καὶ ἀπήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ σταυρῶσαι.
32 Ἐξερχόμενοι δὲ εὗρον ἄνθρωπον Κυρηναῖον ὀνόματι Σίμωνα· τοῦτον ἠγγάρευσαν ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ.
33 Καὶ ἐλθόντες εἰς τόπον λεγόμενον Γολγοθᾶ, ὅ ἐστιν Κρανίου Τόπος λεγόμενος,
34 ἔδωκαν αὐτῷ πιεῖν οἶνον μετὰ χολῆς μεμιγμένον· καὶ γευσάμενος οὐκ ἠθέλησεν πιεῖν.
35 σταυρώσαντες δὲ αὐτὸν διεμερίσαντο τὰ ἱμάτια αὐτοῦ βάλλοντες κλῆρον,
36 καὶ καθήμενοι ἐτήρουν αὐτὸν ἐκεῖ.
37 καὶ ἐπέθηκαν ἐπάνω τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ τὴν αἰτίαν αὐτοῦ γεγραμμένην· Οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ βασιλεῦς τῶν Ἰουδαίων.
38 Τότε σταυροῦνται σὺν αὐτῷ δύο λῃσταί, εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων.
39 Οἱ δὲ παραπορευόμενοι ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν
40 καὶ λέγοντες, Ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν, σῶσον σεαυτόν, εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, [καὶ] κατάβηθι ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.
41 ὁμοίως καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες μετὰ τῶν γραμματέων καὶ πρεσβυτέρων ἔλεγον,
42 Ἄλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι· βασιλεὺς Ἰσραήλ ἐστιν, καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ καὶ πιστεύσομεν ἐπ᾽ αὐτόν.
43 πέποιθεν ἐπὶ τὸν θεόν, ῥυσάσθω νῦν εἰ θέλει αὐτόν· εἶπεν γὰρ ὅτι Θεοῦ εἰμι υἱός.
44 τὸ δ᾽ αὐτὸ καὶ οἱ λῃσταὶ οἱ συσταυρωθέντες σὺν αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν.
45 Ἀπὸ δὲ ἕκτης ὥρας σκότος ἐγένετο ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης.
46 περὶ δὲ τὴν ἐνάτην ὥραν ἀνεβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων, Ηλι ηλι λεμα σαβαχθανι; τοῦτ᾽ ἔστιν, Θεέ μου θεέ μου, ἱνατί με ἐγκατέλιπες;
47 τινὲς δὲ τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον ὅτι Ἠλίαν φωνεῖ οὗτος.
48 καὶ εὐθέως δραμὼν εἷς ἐξ αὐτῶν καὶ λαβὼν σπόγγον πλήσας τε ὄξους καὶ περιθεὶς καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν.
49 οἱ δὲ λοιποὶ ἔλεγον, Ἄφες ἴδωμεν εἰ ἔρχεται Ἠλίας σώσων αὐτόν.
50 ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν κράξας φωνῇ μεγάλῃ ἀφῆκεν τὸ πνεῦμα.
51 Καὶ ἰδοὺ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη ἀπ᾽ ἄνωθεν ἕως κάτω εἰς δύο, καὶ ἡ γῆ ἐσείσθη, καὶ αἱ πέτραι ἐσχίσθησαν,
52 καὶ τὰ μνημεῖα ἀνεῴχθησαν καὶ πολλὰ σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἠγέρθησαν,
53 καὶ ἐξελθόντες ἐκ τῶν μνημείων μετὰ τὴν ἔγερσιν αὐτοῦ εἰσῆλθον εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν καὶ ἐνεφανίσθησαν πολλοῖς.
54 Ὁ δὲ ἑκατόνταρχος καὶ οἱ μετ᾽ αὐτοῦ τηροῦντες τὸν Ἰησοῦν ἰδόντες τὸν σεισμὸν καὶ τὰ γενόμενα ἐφοβήθησαν σφόδρα, λέγοντες, Ἀληθῶς θεοῦ υἱὸς ἦν οὗτος.
55 Ἦσαν δὲ ἐκεῖ γυναῖκες πολλαὶ ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι, αἵτινες ἠκολούθησαν τῷ Ἰησοῦ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας διακονοῦσαι αὐτῷ·
56 ἐν αἷς ἦν Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Ἰωσὴφ μήτηρ καὶ ἡ μήτηρ τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου.
57 Ὀψίας δὲ γενομένης ἦλθεν ἄνθρωπος πλούσιος ἀπὸ Ἁριμαθαίας, τοὔνομα Ἰωσήφ, ὃς καὶ αὐτὸς ἐμαθητεύθη τῷ Ἰησοῦ·
58 οὗτος προσελθὼν τῷ Πιλάτῳ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. τότε ὁ Πιλᾶτος ἐκέλευσεν ἀποδοθῆναι.
59 καὶ λαβὼν τὸ σῶμα ὁ Ἰωσὴφ ἐνετύλιξεν αὐτὸ ἐν σινδόνι καθαρᾷ,
60 καὶ ἔθηκεν αὐτὸ ἐν τῷ καινῷ αὐτοῦ μνημείῳ ὃ ἐλατόμησεν ἐν τῇ πέτρᾳ, καὶ προσκυλίσας λίθον μέγαν τῇ θύρᾳ τοῦ μνημείου ἀπῆλθεν.
61 ἦν δὲ ἐκεῖ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ ἡ ἄλλη Μαρία καθήμεναι ἀπέναντι τοῦ τάφου.
62 Τῇ δὲ ἐπαύριον, ἥτις ἐστὶν μετὰ τὴν παρασκευήν, συνήχθησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι πρὸς Πιλᾶτον
63 λέγοντες, Κύριε, ἐμνήσθημεν ὅτι ἐκεῖνος ὁ πλάνος εἶπεν ἔτι ζῶν, Μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐγείρομαι.
64 κέλευσον οὖν ἀσφαλισθῆναι τὸν τάφον ἕως τῆς τρίτης ἡμέρας, μήποτε ἐλθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ κλέψωσιν αὐτὸν καὶ εἴπωσιν τῷ λαῷ, Ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν, καὶ ἔσται ἡ ἐσχάτη πλάνη χείρων τῆς πρώτης.
65 ἔφη αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος, Ἔχετε κουστωδίαν· ὑπάγετε ἀσφαλίσασθε ὡς οἴδατε.
66 οἱ δὲ πορευθέντες ἠσφαλίσαντο τὸν τάφον σφραγίσαντες τὸν λίθον μετὰ τῆς κουστωδίας.
28
1 Ὀψὲ δὲ σαββάτων, τῇ ἐπιφωσκούσῃ εἰς μίαν σαββάτων, ἦλθεν Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ ἡ ἄλλη Μαρία θεωρῆσαι τὸν τάφον.
2 καὶ ἰδοὺ σεισμὸς ἐγένετο μέγας· ἄγγελος γὰρ κυρίου καταβὰς ἐξ οὐρανοῦ καὶ προσελθὼν ἀπεκύλισεν τὸν λίθον καὶ ἐκάθητο ἐπάνω αὐτοῦ.
3 ἦν δὲ ἡ εἰδέα αὐτοῦ ὡς ἀστραπὴ καὶ τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ λευκὸν ὡς χιών.
4 ἀπὸ δὲ τοῦ φόβου αὐτοῦ ἐσείσθησαν οἱ τηροῦντες καὶ ἐγενήθησαν ὡς νεκροί.
5 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἄγγελος εἶπεν ταῖς γυναιξίν, Μὴ φοβεῖσθε ὑμεῖς, οἶδα γὰρ ὅτι Ἰησοῦν τὸν ἐσταυρωμένον ζητεῖτε·
6 οὐκ ἔστιν ὧδε, ἠγέρθη γὰρ καθὼς εἶπεν· δεῦτε ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο.
7 καὶ ταχὺ πορευθεῖσαι εἴπατε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ὅτι Ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν, καὶ ἰδοὺ προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε· ἰδοὺ εἶπον ὑμῖν.
8 καὶ ἀπελθοῦσαι ταχὺ ἀπὸ τοῦ μνημείου μετὰ φόβου καὶ χαρᾶς μεγάλης ἔδραμον ἀπαγγεῖλαι τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ.
9 καὶ ἰδοὺ Ἰησοῦς ὑπήντησεν αὐταῖς λέγων, Χαίρετε. αἱ δὲ προσελθοῦσαι ἐκράτησαν αὐτοῦ τοὺς πόδας καὶ προσεκύνησαν αὐτῷ.
10 τότε λέγει αὐταῖς ὁ Ἰησοῦς, Μὴ φοβεῖσθε· ὑπάγετε ἀπαγγείλατε τοῖς ἀδελφοῖς μου ἵνα ἀπέλθωσιν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, κἀκεῖ με ὄψονται.
11 Πορευομένων δὲ αὐτῶν ἰδού τινες τῆς κουστωδίας ἐλθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀπήγγειλαν τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἅπαντα τὰ γενόμενα.
12 καὶ συναχθέντες μετὰ τῶν πρεσβυτέρων συμβούλιόν τε λαβόντες ἀργύρια ἱκανὰ ἔδωκαν τοῖς στρατιώταις
13 λέγοντες, Εἴπατε ὅτι Οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς ἐλθόντες ἔκλεψαν αὐτὸν ἡμῶν κοιμωμένων.
14 καὶ ἐὰν ἀκουσθῇ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἡγεμόνος, ἡμεῖς πείσομεν αὐτὸν καὶ ὑμᾶς ἀμερίμνους ποιήσομεν.
15 οἱ δὲ λαβόντες τὰ ἀργύρια ἐποίησαν ὡς ἐδιδάχθησαν. Καὶ διεφημίσθη ὁ λόγος οὗτος παρὰ Ἰουδαίοις μέχρι τῆς σήμερον [ἡμέρας].
16 Οἱ δὲ ἕνδεκα μαθηταὶ ἐπορεύθησαν εἰς τὴν Γαλιλαίαν εἰς τὸ ὄρος οὗ ἐτάξατο αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς,
17 καὶ ἰδόντες αὐτὸν προσεκύνησαν, οἱ δὲ ἐδίστασαν.
18 καὶ προσελθὼν ὁ Ἰησοῦς ἐλάλησεν αὐτοῖς λέγων, Ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς.
19 πορευθέντες οὖν μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος,
20 διδάσκοντες αὐτοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν· καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος.
Εὐαγγέλιον κατὰ Μάρκον
1
1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Χριστοῦ [υἱοῦ θεοῦ].
2 Καθὼς γέγραπται ἐν τῷ Ἠσαΐᾳ τῷ προφήτῃ, Ἰδοὺ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου·
3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ -
4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.
5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ Ἱεροσολυμῖται πάντες, καὶ ἐβαπτίζοντο ὑπ᾽ αὐτοῦ ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν.
6 καὶ ἦν ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμήλου καὶ ζώνην δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ μέλι ἄγριον.
7 καὶ ἐκήρυσσεν λέγων, Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων αὐτοῦ·
8 ἐγὼ ἐβάπτισα ὑμᾶς ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν πνεύματι ἁγίῳ.
9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις ἦλθεν Ἰησοῦς ἀπὸ Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη εἰς τὸν Ἰορδάνην ὑπὸ Ἰωάννου.
10 καὶ εὐθὺς ἀναβαίνων ἐκ τοῦ ὕδατος εἶδεν σχιζομένους τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ πνεῦμα ὡς περιστερὰν καταβαῖνον εἰς αὐτόν·
11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν, Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν σοὶ εὐδόκησα.
12 Καὶ εὐθὺς τὸ πνεῦμα αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον.
13 καὶ ἦν ἐν τῇ ἐρήμῳ τεσσαράκοντα ἡμέρας πειραζόμενος ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ, καὶ ἦν μετὰ τῶν θηρίων, καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ.
14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι τὸν Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τοῦ θεοῦ
15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ· μετανοεῖτε καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ.
16 Καὶ παράγων παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδεν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ἀδελφὸν Σίμωνος ἀμφιβάλλοντας ἐν τῇ θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς.
17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς ἀνθρώπων.
18 καὶ εὐθὺς ἀφέντες τὰ δίκτυα ἠκολούθησαν αὐτῷ.
19 Καὶ προβὰς ὀλίγον εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ αὐτοὺς ἐν τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ δίκτυα,
20 καὶ εὐθὺς ἐκάλεσεν αὐτούς. καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ.
21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς Καφαρναούμ. καὶ εὐθὺς τοῖς σάββασιν [εἰσελθὼν] εἰς τὴν συναγωγὴν ἐδίδασκεν.
22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ, ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξουσίαν ἔχων καὶ οὐχ ὡς οἱ γραμματεῖς.
23 καὶ εὐθὺς ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι ἀκαθάρτῳ, καὶ ἀνέκραξεν
24 λέγων, Τί ἡμῖν καὶ σοί, Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ, ὁ ἅγιος τοῦ θεοῦ.
25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων, Φιμώθητι καὶ ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ.
26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ φωνῆσαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν ἐξ αὐτοῦ.
27 καὶ ἐθαμβήθησαν ἅπαντες, ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας, Τί ἐστιν τοῦτο; διδαχὴ καινὴ κατ᾽ ἐξουσίαν· καὶ τοῖς πνεύμασι τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει, καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ.
28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν περίχωρον τῆς Γαλιλαίας.
29 Καὶ εὐθὺς ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ Ἰωάννου.
30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος κατέκειτο πυρέσσουσα, καὶ εὐθὺς λέγουσιν αὐτῷ περὶ αὐτῆς.
31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ πυρετός, καὶ διηκόνει αὐτοῖς.
32 Ὀψίας δὲ γενομένης, ὅτε ἔδυ ὁ ἥλιος, ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας καὶ τοὺς δαιμονιζομένους·
33 καὶ ἦν ὅλη ἡ πόλις ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν.
34 καὶ ἐθεράπευσεν πολλοὺς κακῶς ἔχοντας ποικίλαις νόσοις, καὶ δαιμόνια πολλὰ ἐξέβαλεν, καὶ οὐκ ἤφιεν λαλεῖν τὰ δαιμόνια, ὅτι ᾔδεισαν αὐτόν.
35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν ἀναστὰς ἐξῆλθεν καὶ ἀπῆλθεν εἰς ἔρημον τόπον κἀκεῖ προσηύχετο.
36 καὶ κατεδίωξεν αὐτὸν Σίμων καὶ οἱ μετ᾽ αὐτοῦ,
37 καὶ εὗρον αὐτὸν καὶ λέγουσιν αὐτῷ ὅτι Πάντες ζητοῦσίν σε.
38 καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἄγωμεν ἀλλαχοῦ εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπόλεις, ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξῆλθον.
39 καὶ ἦλθεν κηρύσσων εἰς τὰς συναγωγὰς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων.
40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν [καὶ γονυπετῶν] καὶ λέγων αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί με καθαρίσαι.
41 καὶ σπλαγχνισθεὶς ἐκτείνας τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἥψατο καὶ λέγει αὐτῷ, Θέλω, καθαρίσθητι·
42 καὶ εὐθὺς ἀπῆλθεν ἀπ᾽ αὐτοῦ ἡ λέπρα, καὶ ἐκαθαρίσθη.
43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ εὐθὺς ἐξέβαλεν αὐτόν,
44 καὶ λέγει αὐτῷ, Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς, ἀλλὰ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ ἱερεῖ καὶ προσένεγκε περὶ τοῦ καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξεν Μωϋσῆς, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς.
45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο κηρύσσειν πολλὰ καὶ διαφημίζειν τὸν λόγον, ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν, ἀλλ᾽ ἔξω ἐπ᾽ ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν.
2
1 Καὶ εἰσελθὼν πάλιν εἰς Καφαρναοὺμ δι᾽ ἡμερῶν ἠκούσθη ὅτι ἐν οἴκῳ ἐστίν.
2 καὶ συνήχθησαν πολλοὶ ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν, καὶ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον.
3 καὶ ἔρχονται φέροντες πρὸς αὐτὸν παραλυτικὸν αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων.
4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσενέγκαι αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν κράβαττον ὅπου ὁ παραλυτικὸς κατέκειτο.
5 καὶ ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ, Τέκνον, ἀφίενταί σου αἱ ἁμαρτίαι.
6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν,
7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ; βλασφημεῖ· τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ θεός;
8 καὶ εὐθὺς ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως διαλογίζονται ἐν ἑαυτοῖς λέγει αὐτοῖς, Τί ταῦτα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν;
9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν τῷ παραλυτικῷ, Ἀφίενταί σου αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, Ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει;
10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἁμαρτίας ἐπὶ τῆς γῆς - λέγει τῷ παραλυτικῷ,
11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου.
12 καὶ ἠγέρθη καὶ εὐθὺς ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἔμπροσθεν πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν θεὸν λέγοντας ὅτι Οὕτως οὐδέποτε εἴδομεν.
13 Καὶ ἐξῆλθεν πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ ἐδίδασκεν αὐτούς.
14 καὶ παράγων εἶδεν Λευὶν τὸν τοῦ Ἁλφαίου καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ, Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς ἠκολούθησεν αὐτῷ.
15 Καὶ γίνεται κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συνανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί. καὶ ἠκολούθουν αὐτῷ
16 καὶ οἱ γραμματεῖς τῶν Φαρισαίων, καὶ ἰδόντες ὅτι ἐσθίει μετὰ τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ τελωνῶν ἔλεγον τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει;
17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς [ὅτι] Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ ἀλλ᾽ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους ἀλλὰ ἁμαρτωλούς.
18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ Ἰωάννου καὶ οἱ Φαρισαῖοι νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ λέγουσιν αὐτῷ, Διὰ τί οἱ μαθηταὶ Ἰωάννου καὶ οἱ μαθηταὶ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσιν;
19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ νυμφῶνος ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ᾽ αὐτῶν ἐστιν νηστεύειν; ὅσον χρόνον ἔχουσιν τὸν νυμφίον μετ᾽ αὐτῶν οὐ δύνανται νηστεύειν·
20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ᾽ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ.
21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιράπτει ἐπὶ ἱμάτιον παλαιόν· εἰ δὲ μή, αἴρει τὸ πλήρωμα ἀπ᾽ αὐτοῦ τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται.
22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς - εἰ δὲ μή, ῥήξει ὁ οἶνος τοὺς ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἀπόλλυται καὶ οἱ ἀσκοί - ἀλλὰ οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς.
23 Καὶ ἐγένετο αὐτὸν ἐν τοῖς σάββασιν παραπορεύεσθαι διὰ τῶν σπορίμων, καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἤρξαντο ὁδὸν ποιεῖν τίλλοντες τοὺς στάχυας.
24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον αὐτῷ, Ἴδε τί ποιοῦσιν τοῖς σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστιν;
25 καὶ λέγει αὐτοῖς, Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησεν Δαυίδ, ὅτε χρείαν ἔσχεν καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ᾽ αὐτοῦ;
26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ ἐπὶ Ἀβιαθὰρ ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως ἔφαγεν, οὓς οὐκ ἔξεστιν φαγεῖν εἰ μὴ τοὺς ἱερεῖς, καὶ ἔδωκεν καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσιν;
27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Τὸ σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐγένετο καὶ οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ σάββατον·
28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου.
3
1 Καὶ εἰσῆλθεν πάλιν εἰς τὴν συναγωγήν. καὶ ἦν ἐκεῖ ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα·
2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς σάββασιν θεραπεύσει αὐτόν, ἵνα κατηγορήσωσιν αὐτοῦ.
3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ τὴν ξηρὰν χεῖρα ἔχοντι, Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον.
4 καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθὸν ποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι, ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων.
5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ᾽ ὀργῆς, συλλυπούμενος ἐπὶ τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν, λέγει τῷ ἀνθρώπῳ, Ἔκτεινον τὴν χεῖρα. καὶ ἐξέτεινεν, καὶ ἀπεκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ.
6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εὐθὺς μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐδίδουν κατ᾽ αὐτοῦ ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσιν.
7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἀνεχώρησεν πρὸς τὴν θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησεν· καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας
8 καὶ ἀπὸ Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ Ἰορδάνου καὶ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα, πλῆθος πολύ, ἀκούοντες ὅσα ἐποίει ἦλθον πρὸς αὐτόν.
9 καὶ εἶπεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν·
10 πολλοὺς γὰρ ἐθεράπευσεν, ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας.
11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ ἀκάθαρτα, ὅταν αὐτὸν ἐθεώρουν, προσέπιπτον αὐτῷ καὶ ἔκραζον λέγοντες ὅτι Σὺ εἶ ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ.
12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα μὴ αὐτὸν φανερὸν ποιήσωσιν.
13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός, καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν.
14 καὶ ἐποίησεν δώδεκα, [οὓς καὶ ἀποστόλους ὠνόμασεν,] ἵνα ὦσιν μετ᾽ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ αὐτοὺς κηρύσσειν
15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια·
16 [καὶ ἐποίησεν τοὺς δώδεκα,] καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ Σίμωνι Πέτρον,
17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου, καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Βοανηργές, ὅ ἐστιν Υἱοὶ Βροντῆς·
18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Μαθθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν Καναναῖον
19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώθ, ὃς καὶ παρέδωκεν αὐτόν.
20 Καὶ ἔρχεται εἰς οἶκον· καὶ συνέρχεται πάλιν ὄχλος, ὥστε μὴ δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν.
21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ᾽ αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν, ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη.
22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει, καὶ ὅτι ἐν τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια.
23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς, Πῶς δύναται Σατανᾶς Σατανᾶν ἐκβάλλειν;
24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ᾽ ἑαυτὴν μερισθῇ, οὐ δύναται σταθῆναι ἡ βασιλεία ἐκείνη·
25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ᾽ ἑαυτὴν μερισθῇ, οὐ δυνήσεται ἡ οἰκία ἐκείνη σταθῆναι.
26 καὶ εἰ ὁ Σατανᾶς ἀνέστη ἐφ᾽ ἑαυτὸν καὶ ἐμερίσθη, οὐ δύναται στῆναι ἀλλὰ τέλος ἔχει.
27 ἀλλ᾽ οὐ δύναται οὐδεὶς εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἰσχυροῦ εἰσελθὼν τὰ σκεύη αὐτοῦ διαρπάσαι ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ, καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει.
28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσα ἐὰν βλασφημήσωσιν·
29 ὃς δ᾽ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐκ ἔχει ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα, ἀλλὰ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου ἁμαρτήματος -
30 ὅτι ἔλεγον, Πνεῦμα ἀκάθαρτον ἔχει.
31 Καὶ ἔρχεται ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ καὶ ἔξω στήκοντες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν καλοῦντες αὐτόν.
32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν ὄχλος, καὶ λέγουσιν αὐτῷ, Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσίν σε.
33 καὶ ἀποκριθεὶς αὐτοῖς λέγει, Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί [μου];
34 καὶ περιβλεψάμενος τοὺς περὶ αὐτὸν κύκλῳ καθημένους λέγει, Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου.
35 ὃς [γὰρ] ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ, οὗτος ἀδελφός μου καὶ ἀδελφὴ καὶ μήτηρ ἐστίν.
4
1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θάλασσαν. καὶ συνάγεται πρὸς αὐτὸν ὄχλος πλεῖστος, ὥστε αὐτὸν εἰς πλοῖον ἐμβάντα καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ, καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν.
2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά, καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ,
3 Ἀκούετε. ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ σπείρων σπεῖραι.
4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν παρὰ τὴν ὁδόν, καὶ ἦλθεν τὰ πετεινὰ καὶ κατέφαγεν αὐτό.
5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες ὅπου οὐκ εἶχεν γῆν πολλήν, καὶ εὐθὺς ἐξανέτειλεν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς·
6 καὶ ὅτε ἀνέτειλεν ὁ ἥλιος ἐκαυματίσθη, καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ῥίζαν ἐξηράνθη.
7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς ἀκάνθας, καὶ ἀνέβησαν αἱ ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό, καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκεν.
8 καὶ ἄλλα ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν, καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα, καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν.
9 καὶ ἔλεγεν, Ὃς ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω.
10 Καὶ ὅτε ἐγένετο κατὰ μόνας, ἠρώτων αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν σὺν τοῖς δώδεκα τὰς παραβολάς.
11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Ὑμῖν τὸ μυστήριον δέδοται τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ· ἐκείνοις δὲ τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ πάντα γίνεται,
12 ἵνα βλέποντες βλέπωσιν καὶ μὴ ἴδωσιν, καὶ ἀκούοντες ἀκούωσιν καὶ μὴ συνιῶσιν, μήποτε ἐπιστρέψωσιν καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς.
13 Καὶ λέγει αὐτοῖς, Οὐκ οἴδατε τὴν παραβολὴν ταύτην, καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς γνώσεσθε;
14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει.
15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος, καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς ἔρχεται ὁ Σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν λόγον τὸν ἐσπαρμένον εἰς αὐτούς.
16 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι, οἳ ὅταν ἀκούσωσιν τὸν λόγον εὐθὺς μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν,
17 καὶ οὐκ ἔχουσιν ῥίζαν ἐν ἑαυτοῖς ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον εὐθὺς σκανδαλίζονται.
18 καὶ ἄλλοι εἰσὶν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι· οὗτοί εἰσιν οἱ τὸν λόγον ἀκούσαντες,
19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εἰσπορευόμεναι συμπνίγουσιν τὸν λόγον, καὶ ἄκαρπος γίνεται.
20 καὶ ἐκεῖνοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν τὴν καλὴν σπαρέντες, οἵτινες ἀκούουσιν τὸν λόγον καὶ παραδέχονται καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν.
21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν τεθῇ;
22 οὐ γάρ ἐστιν κρυπτὸν ἐὰν μὴ ἵνα φανερωθῇ, οὐδὲ ἐγένετο ἀπόκρυφον ἀλλ᾽ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερόν.
23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω.
24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Βλέπετε τί ἀκούετε. ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε μετρηθήσεται ὑμῖν καὶ προστεθήσεται ὑμῖν.
25 ὃς γὰρ ἔχει, δοθήσεται αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει, καὶ ὃ ἔχει ἀρθήσεται ἀπ᾽ αὐτοῦ.
26 Καὶ ἔλεγεν, Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ὡς ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ τῆς γῆς
27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγείρηται νύκτα καὶ ἡμέραν, καὶ ὁ σπόρος βλαστᾷ καὶ μηκύνηται ὡς οὐκ οἶδεν αὐτός.
28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ, πρῶτον χόρτον, εἶτεν στάχυν, εἶτεν πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ.
29 ὅταν δὲ παραδοῖ ὁ καρπός, εὐθὺς ἀποστέλλει τὸ δρέπανον, ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός.
30 Καὶ ἔλεγεν, Πῶς ὁμοιώσωμεν τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ, ἢ ἐν τίνι αὐτὴν παραβολῇ θῶμεν;
31 ὡς κόκκῳ σινάπεως, ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς, μικρότερον ὂν πάντων τῶν σπερμάτων τῶν ἐπὶ τῆς γῆς,
32 καὶ ὅταν σπαρῇ, ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖζον πάντων τῶν λαχάνων καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους, ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν.
33 Καὶ τοιαύταις παραβολαῖς πολλαῖς ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον, καθὼς ἠδύναντο ἀκούειν·
34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς, κατ᾽ ἰδίαν δὲ τοῖς ἰδίοις μαθηταῖς ἐπέλυεν πάντα.
35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης, Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν.
36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν ἐν τῷ πλοίῳ, καὶ ἄλλα πλοῖα ἦν μετ᾽ αὐτοῦ.
37 καὶ γίνεται λαῖλαψ μεγάλη ἀνέμου, καὶ τὰ κύματα ἐπέβαλλεν εἰς τὸ πλοῖον, ὥστε ἤδη γεμίζεσθαι τὸ πλοῖον.
38 καὶ αὐτὸς ἦν ἐν τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον καθεύδων· καὶ ἐγείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγουσιν αὐτῷ, Διδάσκαλε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα;
39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησεν τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπεν τῇ θαλάσσῃ, Σιώπα, πεφίμωσο. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος, καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη.
40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Τί δειλοί ἐστε; οὔπω ἔχετε πίστιν;
41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν, καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλλήλους, Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν ὅτι καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θάλασσα ὑπακούει αὐτῷ;
5
1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν Γερασηνῶν.
2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ πλοίου [εὐθὺς] ὑπήντησεν αὐτῷ ἐκ τῶν μνημείων ἄνθρωπος ἐν πνεύματι ἀκαθάρτῳ,
3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν τοῖς μνήμασιν· καὶ οὐδὲ ἁλύσει οὐκέτι οὐδεὶς ἐδύνατο αὐτὸν δῆσαι,
4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσιν δεδέσθαι καὶ διεσπάσθαι ὑπ᾽ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι, καὶ οὐδεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι·
5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασιν καὶ ἐν τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις.
6 καὶ ἰδὼν τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ μακρόθεν ἔδραμεν καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ,
7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ λέγει, Τί ἐμοὶ καὶ σοί, Ἰησοῦ υἱὲ τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω σε τὸν θεόν, μή με βασανίσῃς.
8 ἔλεγεν γὰρ αὐτῷ, Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ ἀνθρώπου.
9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν, Τί ὄνομά σοι; καὶ λέγει αὐτῷ, Λεγιὼν ὄνομά μοι, ὅτι πολλοί ἐσμεν.
10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ ἵνα μὴ αὐτοὺς ἀποστείλῃ ἔξω τῆς χώρας.
11 Ἦν δὲ ἐκεῖ πρὸς τῷ ὄρει ἀγέλη χοίρων μεγάλη βοσκομένη·
12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν λέγοντες, Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους, ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν.
13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς. καὶ ἐξελθόντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκάθαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους, καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέλη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν, ὡς δισχίλιοι, καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θαλάσσῃ.
14 καὶ οἱ βόσκοντες αὐτοὺς ἔφυγον καὶ ἀπήγγειλαν εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἦλθον ἰδεῖν τί ἐστιν τὸ γεγονός.
15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ θεωροῦσιν τὸν δαιμονιζόμενον καθήμενον ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα, τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγιῶνα, καὶ ἐφοβήθησαν.
16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων.
17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων αὐτῶν.
18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ δαιμονισθεὶς ἵνα μετ᾽ αὐτοῦ ᾖ.
19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν, ἀλλὰ λέγει αὐτῷ, Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου πρὸς τοὺς σούς, καὶ ἀπάγγειλον αὐτοῖς ὅσα ὁ κύριός σοι πεποίηκεν καὶ ἠλέησέν σε.
20 καὶ ἀπῆλθεν καὶ ἤρξατο κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, καὶ πάντες ἐθαύμαζον.
21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Ἰησοῦ πάλιν εἰς τὸ πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ᾽ αὐτόν, καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν.
22 καὶ ἔρχεται εἷς τῶν ἀρχισυναγώγων, ὀνόματι Ἰάϊρος, καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ
23 καὶ παρακαλεῖ αὐτὸν πολλὰ λέγων ὅτι Τὸ θυγάτριόν μου ἐσχάτως ἔχει, ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς τὰς χεῖρας αὐτῇ ἵνα σωθῇ καὶ ζήσῃ.
24 καὶ ἀπῆλθεν μετ᾽ αὐτοῦ. Καὶ ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς, καὶ συνέθλιβον αὐτόν.
25 καὶ γυνὴ οὖσα ἐν ῥύσει αἵματος δώδεκα ἔτη
26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπανήσασα τὰ παρ᾽ αὐτῆς πάντα καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖσα ἀλλὰ μᾶλλον εἰς τὸ χεῖρον ἐλθοῦσα,
27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ, ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ·
28 ἔλεγεν γὰρ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ σωθήσομαι.
29 καὶ εὐθὺς ἐξηράνθη ἡ πηγὴ τοῦ αἵματος αὐτῆς, καὶ ἔγνω τῷ σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος.
30 καὶ εὐθὺς ὁ Ἰησοῦς ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ δύναμιν ἐξελθοῦσαν ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγεν, Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων;
31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε, καὶ λέγεις, Τίς μου ἥψατο;
32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν τοῦτο ποιήσασαν.
33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ τρέμουσα, εἰδυῖα ὃ γέγονεν αὐτῇ, ἦλθεν καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν.
34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ, Θυγάτηρ, ἡ πίστις σου σέσωκέν σε· ὕπαγε εἰς εἰρήνην, καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου.
35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανεν· τί ἔτι σκύλλεις τὸν διδάσκαλον;
36 ὁ δὲ Ἰησοῦς παρακούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ, Μὴ φοβοῦ, μόνον πίστευε.
37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν οὐδένα μετ᾽ αὐτοῦ συνακολουθῆσαι εἰ μὴ τὸν Πέτρον καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου.
38 καὶ ἔρχονται εἰς τὸν οἶκον τοῦ ἀρχισυναγώγου, καὶ θεωρεῖ θόρυβον καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά,
39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς, Τί θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει.
40 καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. αὐτὸς δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ᾽ αὐτοῦ, καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον·
41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ παιδίου λέγει αὐτῇ, Ταλιθα κουμ, ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον Τὸ κοράσιον, σοὶ λέγω, ἔγειρε.
42 καὶ εὐθὺς ἀνέστη τὸ κοράσιον καὶ περιεπάτει, ἦν γὰρ ἐτῶν δώδεκα. καὶ ἐξέστησαν εὐθὺς ἐκστάσει μεγάλῃ.
43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνοῖ τοῦτο, καὶ εἶπεν δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν.
6
1 Καὶ ἐξῆλθεν ἐκεῖθεν, καὶ ἔρχεται εἰς τὴν πατρίδα αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.
2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο διδάσκειν ἐν τῇ συναγωγῇ· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγοντες, Πόθεν τούτῳ ταῦτα, καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα τούτῳ ἵνα καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνωνται;
3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων, ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας καὶ ἀδελφὸς Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆτος καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδαλίζοντο ἐν αὐτῷ.
4 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστιν προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς συγγενεῦσιν αὐτοῦ καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ.
5 καὶ οὐκ ἐδύνατο ἐκεῖ ποιῆσαι οὐδεμίαν δύναμιν, εἰ μὴ ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας ἐθεράπευσεν·
6 καὶ ἐθαύμαζεν διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. Καὶ περιῆγεν τὰς κώμας κύκλῳ διδάσκων.
7 καὶ προσκαλεῖται τοὺς δώδεκα, καὶ ἤρξατο αὐτοὺς ἀποστέλλειν δύο δύο, καὶ ἐδίδου αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων·
8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα μηδὲν ἄρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ῥάβδον μόνον, μὴ ἄρτον, μὴ πήραν, μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν,
9 ἀλλὰ ὑποδεδεμένους σανδάλια καὶ μὴ ἐνδύσασθαι δύο χιτῶνας.
10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν, ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν.
11 καὶ ὃς ἂν τόπος μὴ δέξηται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν, ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑποκάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς.
12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν ἵνα μετανοῶσιν,
13 καὶ δαιμόνια πολλὰ ἐξέβαλλον, καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον.
14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς Ἡρῴδης, φανερὸν γὰρ ἐγένετο τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ ἔλεγον ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ.
15 ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς εἷς τῶν προφητῶν.
16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης ἔλεγεν, Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Ἰωάννην, οὗτος ἠγέρθη.
17 Αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης ἀποστείλας ἐκράτησεν τὸν Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν·
18 ἔλεγεν γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου.
19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ οὐκ ἠδύνατο·
20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ συνετήρει αὐτόν, καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουεν.
21 Καὶ γενομένης ἡμέρας εὐκαίρου ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίησεν τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας,
22 καὶ εἰσελθούσης τῆς θυγατρὸς αὐτοῦ Ἡρῳδιάδος καὶ ὀρχησαμένης, ἤρεσεν τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς συνανακειμένοις. εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ, Αἴτησόν με ὃ ἐὰν θέλῃς, καὶ δώσω σοι·
23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ [πολλά], Ὅ τι ἐάν με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου.
24 καὶ ἐξελθοῦσα εἶπεν τῇ μητρὶ αὐτῆς, Τί αἰτήσωμαι; ἡ δὲ εἶπεν, Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτίζοντος.
25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθὺς μετὰ σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα ᾐτήσατο λέγουσα, Θέλω ἵνα ἐξαυτῆς δῷς μοι ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ.
26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ βασιλεὺς διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς ἀνακειμένους οὐκ ἠθέλησεν ἀθετῆσαι αὐτήν·
27 καὶ εὐθὺς ἀποστείλας ὁ βασιλεὺς σπεκουλάτορα ἐπέταξεν ἐνέγκαι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. καὶ ἀπελθὼν ἀπεκεφάλισεν αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ
28 καὶ ἤνεγκεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ, καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν τῇ μητρὶ αὐτῆς.
29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν μνημείῳ.
30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπόστολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα ὅσα ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν.
31 καὶ λέγει αὐτοῖς, Δεῦτε ὑμεῖς αὐτοὶ κατ᾽ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον καὶ ἀναπαύσασθε ὀλίγον. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί, καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν.
32 καὶ ἀπῆλθον ἐν τῷ πλοίῳ εἰς ἔρημον τόπον κατ᾽ ἰδίαν.
33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπάγοντας καὶ ἐπέγνωσαν πολλοί, καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδραμον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐτούς.
34 καὶ ἐξελθὼν εἶδεν πολὺν ὄχλον, καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ᾽ αὐτοὺς ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα μὴ ἔχοντα ποιμένα, καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά.
35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς γενομένης προσελθόντες [αὐτῷ] οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἔλεγον ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος, καὶ ἤδη ὥρα πολλή·
36 ἀπόλυσον αὐτούς, ἵνα ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγοράσωσιν ἑαυτοῖς τί φάγωσιν.
37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. καὶ λέγουσιν αὐτῷ, Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δώσωμεν αὐτοῖς φαγεῖν;
38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς, Πόσους ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε ἴδετε. καὶ γνόντες λέγουσιν, Πέντε, καὶ δύο ἰχθύας.
39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ.
40 καὶ ἀνέπεσαν πρασιαὶ πρασιαὶ κατὰ ἑκατὸν καὶ κατὰ πεντήκοντα.
41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησεν καὶ κατέκλασεν τοὺς ἄρτους καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς [αὐτοῦ] ἵνα παρατιθῶσιν αὐτοῖς, καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἐμέρισεν πᾶσιν.
42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ ἐχορτάσθησαν·
43 καὶ ἦραν κλάσματα δώδεκα κοφίνων πληρώματα καὶ ἀπὸ τῶν ἰχθύων.
44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες [τοὺς ἄρτους] πεντακισχίλιοι ἄνδρες.
45 Καὶ εὐθὺς ἠνάγκασεν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν, ἕως αὐτὸς ἀπολύει τὸν ὄχλον.
46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι.
47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης, καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς.
48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανιζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν, ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐτοῖς, περὶ τετάρτην φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης· καὶ ἤθελεν παρελθεῖν αὐτούς.
49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν ἐπὶ τῆς θαλάσσης περιπατοῦντα ἔδοξαν ὅτι φάντασμά ἐστιν, καὶ ἀνέκραξαν·
50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ ἐταράχθησαν. ὁ δὲ εὐθὺς ἐλάλησεν μετ᾽ αὐτῶν, καὶ λέγει αὐτοῖς, Θαρσεῖτε, ἐγώ εἰμι· μὴ φοβεῖσθε.
51 καὶ ἀνέβη πρὸς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον, καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. καὶ λίαν [ἐκ περισσοῦ] ἐν ἑαυτοῖς ἐξίσταντο,
52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις, ἀλλ᾽ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία πεπωρωμένη.
53 Καὶ διαπεράσαντες ἐπὶ τὴν γῆν ἦλθον εἰς Γεννησαρὲτ καὶ προσωρμίσθησαν.
54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ πλοίου εὐθὺς ἐπιγνόντες αὐτὸν
55 περιέδραμον ὅλην τὴν χώραν ἐκείνην καὶ ἤρξαντο ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέρειν ὅπου ἤκουον ὅτι ἐστίν.
56 καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς κώμας ἢ εἰς πόλεις ἢ εἰς ἀγροὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς ἀσθενοῦντας, καὶ παρεκάλουν αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥψαντο αὐτοῦ ἐσῴζοντο.
7
1 Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καί τινες τῶν γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων
2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ὅτι κοιναῖς χερσίν, τοῦτ᾽ ἔστιν ἀνίπτοις, ἐσθίουσιν τοὺς ἄρτους
3 - οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες οἱ Ἰουδαῖοι ἐὰν μὴ πυγμῇ νίψωνται τὰς χεῖρας οὐκ ἐσθίουσιν, κρατοῦντες τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων,
4 καὶ ἀπ᾽ ἀγορᾶς ἐὰν μὴ βαπτίσωνται οὐκ ἐσθίουσιν, καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν, βαπτισμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων [καὶ κλινῶν] -
5 καὶ ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς, Διὰ τί οὐ περιπατοῦσιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων, ἀλλὰ κοιναῖς χερσὶν ἐσθίουσιν τὸν ἄρτον;
6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Καλῶς ἐπροφήτευσεν Ἠσαΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν, ὡς γέγραπται ὅτι Οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσίν με τιμᾷ, ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ᾽ ἐμοῦ·
7 μάτην δὲ σέβονταί με, διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων.
8 ἀφέντες τὴν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν τῶν ἀνθρώπων.
9 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Καλῶς ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ θεοῦ, ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν στήσητε.
10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπεν, Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου, καί, Ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα θανάτῳ τελευτάτω·
11 ὑμεῖς δὲ λέγετε, Ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί, Κορβᾶν, ὅ ἐστιν, Δῶρον, ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς,
12 οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί,
13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ παρεδώκατε· καὶ παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε.
14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάλιν τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς, Ἀκούσατέ μου πάντες καὶ σύνετε.
15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς αὐτὸν ὃ δύναται κοινῶσαι αὐτόν· ἀλλὰ τὰ ἐκ τοῦ ἀνθρώπου ἐκπορευόμενά ἐστιν τὰ κοινοῦντα τὸν ἄνθρωπον.
17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ τὴν παραβολήν.
18 καὶ λέγει αὐτοῖς, Οὕτως καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὐ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν εἰσπορευόμενον εἰς τὸν ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν κοινῶσαι,
19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐτοῦ εἰς τὴν καρδίαν ἀλλ᾽ εἰς τὴν κοιλίαν, καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται; - καθαρίζων πάντα τὰ βρώματα.
20 ἔλεγεν δὲ ὅτι Τὸ ἐκ τοῦ ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον·
21 ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ οἱ κακοὶ ἐκπορεύονται, πορνεῖαι, κλοπαί, φόνοι,
22 μοιχεῖαι, πλεονεξίαι, πονηρίαι, δόλος, ἀσέλγεια, ὀφθαλμὸς πονηρός, βλασφημία, ὑπερηφανία, ἀφροσύνη·
23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον.
24 Ἐκεῖθεν δὲ ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ ὅρια Τύρου. καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελεν γνῶναι, καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν·
25 ἀλλ᾽ εὐθὺς ἀκούσασα γυνὴ περὶ αὐτοῦ, ἧς εἶχεν τὸ θυγάτριον αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον, ἐλθοῦσα προσέπεσεν πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ·
26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς, Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς.
27 καὶ ἔλεγεν αὐτῇ, Ἄφες πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα, οὐ γάρ ἐστιν καλὸν λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς κυναρίοις βαλεῖν.
28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει αὐτῷ, Κύριε, καὶ τὰ κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων.
29 καὶ εἶπεν αὐτῇ, Διὰ τοῦτον τὸν λόγον ὕπαγε, ἐξελήλυθεν ἐκ τῆς θυγατρός σου τὸ δαιμόνιον.
30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς εὗρεν τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξεληλυθός.
31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν ὁρίων Τύρου ἦλθεν διὰ Σιδῶνος εἰς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως.
32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν καὶ μογιλάλον, καὶ παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα.
33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ᾽ ἰδίαν ἔβαλεν τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα αὐτοῦ καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ,
34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν ἐστέναξεν, καὶ λέγει αὐτῷ, Εφφαθα, ὅ ἐστιν, Διανοίχθητι.
35 καὶ [εὐθέως] ἠνοίγησαν αὐτοῦ αἱ ἀκοαί, καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ, καὶ ἐλάλει ὀρθῶς.
36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσιν· ὅσον δὲ αὐτοῖς διεστέλλετο, αὐτοὶ μᾶλλον περισσότερον ἐκήρυσσον.
37 καὶ ὑπερπερισσῶς ἐξεπλήσσοντο λέγοντες, Καλῶς πάντα πεποίηκεν· καὶ τοὺς κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ [τοὺς] ἀλάλους λαλεῖν.
8
1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ ἐχόντων τί φάγωσιν, προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς λέγει αὐτοῖς,
2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσίν μοι καὶ οὐκ ἔχουσιν τί φάγωσιν·
3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν, ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· καί τινες αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασιν.
4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὅτι Πόθεν τούτους δυνήσεταί τις ὧδε χορτάσαι ἄρτων ἐπ᾽ ἐρημίας;
5 καὶ ἠρώτα αὐτούς, Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπαν, Ἑπτά.
6 καὶ παραγγέλλει τῷ ὄχλῳ ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας ἔκλασεν καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσιν καὶ παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ.
7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ εὐλογήσας αὐτὰ εἶπεν καὶ ταῦτα παρατιθέναι.
8 καὶ ἔφαγον καὶ ἐχορτάσθησαν, καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας.
9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι. καὶ ἀπέλυσεν αὐτούς.
10 Καὶ εὐθὺς ἐμβὰς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά.
11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ, ζητοῦντες παρ᾽ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ, πειράζοντες αὐτόν.
12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει, Τί ἡ γενεὰ αὕτη ζητεῖ σημεῖον; ἀμὴν λέγω ὑμῖν, εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ σημεῖον.
13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς πάλιν ἐμβὰς ἀπῆλθεν εἰς τὸ πέραν.
14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν ἄρτους, καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ εἶχον μεθ᾽ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ.
15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων, Ὁρᾶτε, βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου.
16 καὶ διελογίζοντο πρὸς ἀλλήλους ὅτι Ἄρτους οὐκ ἔχομεν.
17 καὶ γνοὺς λέγει αὐτοῖς, Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν;
18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε,
19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους, πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ, Δώδεκα.
20 Ὅτε τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους, πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; καὶ λέγουσιν [αὐτῷ], Ἑπτά.
21 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Οὔπω συνίετε;
22 Καὶ ἔρχονται εἰς Βηθσαϊδάν. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ ἅψηται.
23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς τοῦ τυφλοῦ ἐξήνεγκεν αὐτὸν ἔξω τῆς κώμης, καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ, ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας αὐτῷ, ἐπηρώτα αὐτόν, Εἴ τι βλέπεις;
24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγεν, Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους, ὅτι ὡς δένδρα ὁρῶ περιπατοῦντας.
25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκεν τὰς χεῖρας ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ, καὶ διέβλεψεν, καὶ ἀπεκατέστη, καὶ ἐνέβλεπεν τηλαυγῶς ἅπαντα.
26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων, Μηδὲ εἰς τὴν κώμην εἰσέλθῃς.
27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς, Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι;
28 οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ λέγοντες [ὅτι] Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν, καὶ ἄλλοι, Ἠλίαν, ἄλλοι δὲ ὅτι εἷς τῶν προφητῶν.
29 καὶ αὐτὸς ἐπηρώτα αὐτούς, Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; ἀποκριθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ, Σὺ εἶ ὁ Χριστός.
30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσιν περὶ αὐτοῦ.
31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου πολλὰ παθεῖν καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ὑπὸ τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν γραμματέων καὶ ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀναστῆναι·
32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον ἐλάλει. καὶ προσλαβόμενος ὁ Πέτρος αὐτὸν ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ.
33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησεν Πέτρῳ καὶ λέγει, Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ, ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ θεοῦ ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων.
34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς, Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθείτω μοι.
35 ὃς γὰρ ἐὰν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ᾽ ἂν ἀπολέσει τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν [ἐμοῦ καὶ] τοῦ εὐαγγελίου σώσει αὐτήν.
36 τί γὰρ ὠφελεῖ ἄνθρωπον κερδῆσαι τὸν κόσμον ὅλον καὶ ζημιωθῆναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ;
37 τί γὰρ δοῖ ἄνθρωπος ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ;
38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων.
9
1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσίν τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσιν τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει.
2 Καὶ μετὰ ἡμέρας ἓξ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν Ἰωάννην, καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ᾽ ἰδίαν μόνους. καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν,
3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο στίλβοντα λευκὰ λίαν οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτως λευκᾶναι.
4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν Μωϋσεῖ, καὶ ἦσαν συλλαλοῦντες τῷ Ἰησοῦ.
5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ, Ῥαββί, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι, καὶ ποιήσωμεν τρεῖς σκηνάς, σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν καὶ Ἠλίᾳ μίαν.
6 οὐ γὰρ ᾔδει τί ἀποκριθῇ, ἔκφοβοι γὰρ ἐγένοντο.
7 καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς, καὶ ἐγένετο φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης, Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἀκούετε αὐτοῦ.
8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον ἀλλὰ τὸν Ἰησοῦν μόνον μεθ᾽ ἑαυτῶν.
9 Καὶ καταβαινόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ ἃ εἶδον διηγήσωνται, εἰ μὴ ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ.
10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστιν τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι.
11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες, Ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον;
12 ὁ δὲ ἔφη αὐτοῖς, Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον ἀποκαθιστάνει πάντα, καὶ πῶς γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ ἐξουδενηθῇ;
13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας ἐλήλυθεν, καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα ἤθελον, καθὼς γέγραπται ἐπ᾽ αὐτόν.
14 Καὶ ἐλθόντες πρὸς τοὺς μαθητὰς εἶδον ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας πρὸς αὐτούς.
15 καὶ εὐθὺς πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν, καὶ προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν.
16 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτούς, Τί συζητεῖτε πρὸς αὑτούς;
17 καὶ ἀπεκρίθη αὐτῷ εἷς ἐκ τοῦ ὄχλου, Διδάσκαλε, ἤνεγκα τὸν υἱόν μου πρὸς σέ, ἔχοντα πνεῦμα ἄλαλον·
18 καὶ ὅπου ἐὰν αὐτὸν καταλάβῃ ῥήσσει αὐτόν, καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας καὶ ξηραίνεται· καὶ εἶπα τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσιν, καὶ οὐκ ἴσχυσαν.
19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτοῖς λέγει, Ὦ γενεὰ ἄπιστος, ἕως πότε πρὸς ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με.
20 καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. καὶ ἰδὼν αὐτὸν τὸ πνεῦμα εὐθὺς συνεσπάραξεν αὐτόν, καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο ἀφρίζων.
21 καὶ ἐπηρώτησεν τὸν πατέρα αὐτοῦ, Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπεν, Ἐκ παιδιόθεν·
22 καὶ πολλάκις καὶ εἰς πῦρ αὐτὸν ἔβαλεν καὶ εἰς ὕδατα ἵνα ἀπολέσῃ αὐτόν· ἀλλ᾽ εἴ τι δύνῃ, βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ᾽ ἡμᾶς.
23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Τὸ Εἰ δύνῃ - πάντα δυνατὰ τῷ πιστεύοντι.
24 εὐθὺς κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου ἔλεγεν, Πιστεύω· βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ.
25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετίμησεν τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ λέγων αὐτῷ, Τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν πνεῦμα, ἐγὼ ἐπιτάσσω σοι, ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν.
26 καὶ κράξας καὶ πολλὰ σπαράξας ἐξῆλθεν· καὶ ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός, ὥστε τοὺς πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν.
27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας τῆς χειρὸς αὐτοῦ ἤγειρεν αὐτόν, καὶ ἀνέστη.
28 καὶ εἰσελθόντος αὐτοῦ εἰς οἶκον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ κατ᾽ ἰδίαν ἐπηρώτων αὐτόν, Ὅτι ἡμεῖς οὐκ ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό;
29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Τοῦτο τὸ γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν εἰ μὴ ἐν προσευχῇ.
30 Κἀκεῖθεν ἐξελθόντες παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας, καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνοῖ·
31 ἐδίδασκεν γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς χεῖρας ἀνθρώπων, καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν, καὶ ἀποκτανθεὶς μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀναστήσεται.
32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα, καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι.
33 Καὶ ἦλθον εἰς Καφαρναούμ. καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα αὐτούς, Τί ἐν τῇ ὁδῷ διελογίζεσθε;
34 οἱ δὲ ἐσιώπων, πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς μείζων.
35 καὶ καθίσας ἐφώνησεν τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς, Εἴ τις θέλει πρῶτος εἶναι ἔσται πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος.
36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν αὐτοῖς,
37 Ὃς ἂν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἂν ἐμὲ δέχηται, οὐκ ἐμὲ δέχεται ἀλλὰ τὸν ἀποστείλαντά με.
38 Ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης, Διδάσκαλε, εἴδομέν τινα ἐν τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα δαιμόνια, καὶ ἐκωλύομεν αὐτόν, ὅτι οὐκ ἠκολούθει ἡμῖν.
39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Μὴ κωλύετε αὐτόν, οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με·
40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστιν καθ᾽ ἡμῶν, ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν.
41 Ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς ποτήριον ὕδατος ἐν ὀνόματι ὅτι Χριστοῦ ἐστε, ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν αὐτοῦ.
42 Καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων [εἰς ἐμέ], καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον εἰ περίκειται μύλος ὀνικὸς περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται εἰς τὴν θάλασσαν.
43 Καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου, ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν ἐστίν σε κυλλὸν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν, εἰς τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον.
45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε, ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν ἐστίν σε εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν χωλὸν ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν.
47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σκανδαλίζῃ σε, ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σέ ἐστιν μονόφθαλμον εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ ἢ δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν,
48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται·
49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται.
50 Καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται, ἐν τίνι αὐτὸ ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλα, καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις.
10
1 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας [καὶ] πέραν τοῦ Ἰορδάνου, καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν, καὶ ὡς εἰώθει πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς.
2 καὶ [προσελθόντες Φαρισαῖοι] ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ γυναῖκα ἀπολῦσαι, πειράζοντες αὐτόν.
3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Τί ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς;
4 οἱ δὲ εἶπαν, Ἐπέτρεψεν Μωϋσῆς βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ ἀπολῦσαι.
5 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν ταύτην.
6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς·
7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα [καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ],
8 καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν· ὥστε οὐκέτι εἰσὶν δύο ἀλλὰ μία σάρξ.
9 ὃ οὖν ὁ θεὸς συνέζευξεν ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω.
10 Καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν.
11 καὶ λέγει αὐτοῖς, Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ γαμήσῃ ἄλλην μοιχᾶται ἐπ᾽ αὐτήν,
12 καὶ ἐὰν αὐτὴ ἀπολύσασα τὸν ἄνδρα αὐτῆς γαμήσῃ ἄλλον μοιχᾶται.
13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ ἐπετίμησαν αὐτοῖς.
14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησεν καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ἄφετε τὰ παιδία ἔρχεσθαι πρός με, μὴ κωλύετε αὐτά, τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ.
15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὃς ἂν μὴ δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ ὡς παιδίον, οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αὐτήν.
16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ κατευλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ᾽ αὐτά.
17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν, Διδάσκαλε ἀγαθέ, τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;
18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Τί με λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ θεός.
19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· Μὴ φονεύσῃς, Μὴ μοιχεύσῃς, Μὴ κλέψῃς, Μὴ ψευδομαρτυρήσῃς, Μὴ ἀποστερήσῃς, Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα.
20 ὁ δὲ ἔφη αὐτῷ, Διδάσκαλε, ταῦτα πάντα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου.
21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ἕν σε ὑστερεῖ· ὕπαγε ὅσα ἔχεις πώλησον καὶ δὸς [τοῖς] πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι.
22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ ἀπῆλθεν λυπούμενος, ἦν γὰρ ἔχων κτήματα πολλά.
23 Καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰησοῦς λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Πῶς δυσκόλως οἱ τὰ χρήματα ἔχοντες εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ εἰσελεύσονται.
24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ. ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς, Τέκνα, πῶς δύσκολόν ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ εἰσελθεῖν·
25 εὐκοπώτερόν ἐστιν κάμηλον διὰ τρυμαλιᾶς ῥαφίδος διελθεῖν ἢ πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ εἰσελθεῖν.
26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσσοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς, Καὶ τίς δύναται σωθῆναι;
27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς λέγει, Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον ἀλλ᾽ οὐ παρὰ θεῷ, πάντα γὰρ δυνατὰ παρὰ τῷ θεῷ.
28 Ἤρξατο λέγειν ὁ Πέτρος αὐτῷ, Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι.
29 ἔφη ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐδείς ἐστιν ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ ἀδελφὰς ἢ μητέρα ἢ πατέρα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου,
30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ μητέρας καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν, καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον.
31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ [οἱ] ἔσχατοι πρῶτοι.
32 Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἐθαμβοῦντο, οἱ δὲ ἀκολουθοῦντες ἐφοβοῦντο. καὶ παραλαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν,
33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ τοῖς γραμματεῦσιν, καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ παραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν
34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ ἀποκτενοῦσιν, καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀναστήσεται.
35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης οἱ υἱοὶ Ζεβεδαίου λέγοντες αὐτῷ, Διδάσκαλε, θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμέν σε ποιήσῃς ἡμῖν.
36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Τί θέλετέ [με] ποιήσω ὑμῖν;
37 οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ, Δὸς ἡμῖν ἵνα εἷς σου ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ ἀριστερῶν καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου.
38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Οὐκ οἴδατε τί αἰτεῖσθε. δύνασθε πιεῖν τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω, ἢ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθῆναι;
39 οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ, Δυνάμεθα. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθήσεσθε,
40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου ἢ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ᾽ οἷς ἡτοίμασται.
41 Καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου καὶ Ἰωάννου.
42 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς, Οἴδατε ὅτι οἱ δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν κατακυριεύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν αὐτῶν.
43 οὐχ οὕτως δέ ἐστιν ἐν ὑμῖν· ἀλλ᾽ ὃς ἂν θέλῃ μέγας γενέσθαι ἐν ὑμῖν, ἔσται ὑμῶν διάκονος,
44 καὶ ὃς ἂν θέλῃ ἐν ὑμῖν εἶναι πρῶτος, ἔσται πάντων δοῦλος·
45 καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθεν διακονηθῆναι ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν.
46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ. καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν.
47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ Ναζαρηνός ἐστιν ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν, Υἱὲ Δαυὶδ Ἰησοῦ, ἐλέησόν με.
48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον ἔκραζεν, Υἱὲ Δαυίδ, ἐλέησόν με.
49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Φωνήσατε αὐτόν. καὶ φωνοῦσιν τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐτῷ, Θάρσει, ἔγειρε, φωνεῖ σε.
50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναπηδήσας ἦλθεν πρὸς τὸν Ἰησοῦν.
51 καὶ ἀποκριθεὶς αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Τί σοι θέλεις ποιήσω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ, Ραββουνι, ἵνα ἀναβλέψω.
52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Ὕπαγε, ἡ πίστις σου σέσωκέν σε. καὶ εὐθὺς ἀνέβλεψεν, καὶ ἠκολούθει αὐτῷ ἐν τῇ ὁδῷ.
11
1 Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν εἰς Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθφαγὴ καὶ Βηθανίαν πρὸς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, ἀποστέλλει δύο τῶν μαθητῶν αὐτοῦ
2 καὶ λέγει αὐτοῖς, Ὑπάγετε εἰς τὴν κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν, καὶ εὐθὺς εἰσπορευόμενοι εἰς αὐτὴν εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον ἐφ᾽ ὃν οὐδεὶς οὔπω ἀνθρώπων ἐκάθισεν· λύσατε αὐτὸν καὶ φέρετε.
3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ, Τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπατε, Ὁ κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει, καὶ εὐθὺς αὐτὸν ἀποστέλλει πάλιν ὧδε.
4 καὶ ἀπῆλθον καὶ εὗρον πῶλον δεδεμένον πρὸς θύραν ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου, καὶ λύουσιν αὐτόν.
5 καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων ἔλεγον αὐτοῖς, Τί ποιεῖτε λύοντες τὸν πῶλον;
6 οἱ δὲ εἶπαν αὐτοῖς καθὼς εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· καὶ ἀφῆκαν αὐτούς.
7 καὶ φέρουσιν τὸν πῶλον πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐπιβάλλουσιν αὐτῷ τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ ἐκάθισεν ἐπ᾽ αὐτόν.
8 καὶ πολλοὶ τὰ ἱμάτια αὐτῶν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν, ἄλλοι δὲ στιβάδας κόψαντες ἐκ τῶν ἀγρῶν.
9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ἀκολουθοῦντες ἔκραζον, Ὡσαννά· Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου·
10 Εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη βασιλεία τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυίδ· Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις.
11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα εἰς τὸ ἱερόν· καὶ περιβλεψάμενος πάντα, ὀψίας ἤδη οὔσης τῆς ὥρας, ἐξῆλθεν εἰς Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα.
12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασεν.
13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ, καὶ ἐλθὼν ἐπ᾽ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· ὁ γὰρ καιρὸς οὐκ ἦν σύκων.
14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ, Μηκέτι εἰς τὸν αἰῶνα ἐκ σοῦ μηδεὶς καρπὸν φάγοι. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.
15 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἱεροσόλυμα. καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψεν,
16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ.
17 καὶ ἐδίδασκεν καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Οὐ γέγραπται ὅτι Ὁ οἶκός μου οἶκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ πεποιήκατε αὐτὸν σπήλαιον λῃστῶν.
18 καὶ ἤκουσαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς, καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν ἀπολέσωσιν· ἐφοβοῦντο γὰρ αὐτόν, πᾶς γὰρ ὁ ὄχλος ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ.
19 Καὶ ὅταν ὀψὲ ἐγένετο, ἐξεπορεύοντο ἔξω τῆς πόλεως.
20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ ῥιζῶν.
21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ, Ῥαββί, ἴδε ἡ συκῆ ἣν κατηράσω ἐξήρανται.
22 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς, Εἰ ἔχετε πίστιν θεοῦ,
23 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ, Ἄρθητι καὶ βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν, καὶ μὴ διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ ἀλλὰ πιστεύῃ ὅτι ὃ λαλεῖ γίνεται, ἔσται αὐτῷ.
24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, πάντα ὅσα προσεύχεσθε καὶ αἰτεῖσθε, πιστεύετε ὅτι ἐλάβετε, καὶ ἔσται ὑμῖν.
25 καὶ ὅταν στήκετε προσευχόμενοι, ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά τινος, ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ παραπτώματα ὑμῶν.
27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα. καὶ ἐν τῷ ἱερῷ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι
28 καὶ ἔλεγον αὐτῷ, Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι ἔδωκεν τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα ταῦτα ποιῇς;
29 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Ἐπερωτήσω ὑμᾶς ἕνα λόγον, καὶ ἀποκρίθητέ μοι, καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ·
30 τὸ βάπτισμα τὸ Ἰωάννου ἐξ οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; ἀποκρίθητέ μοι.
31 καὶ διελογίζοντο πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντες, Ἐὰν εἴπωμεν, Ἐξ οὐρανοῦ, ἐρεῖ, Διὰ τί [οὖν] οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ;
32 ἀλλὰ εἴπωμεν, Ἐξ ἀνθρώπων; - ἐφοβοῦντο τὸν ὄχλον, ἅπαντες γὰρ εἶχον τὸν Ἰωάννην ὄντως ὅτι προφήτης ἦν.
33 καὶ ἀποκριθέντες τῷ Ἰησοῦ λέγουσιν, Οὐκ οἴδαμεν. καὶ ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς, Οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ.
12
1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λαλεῖν, Ἀμπελῶνα ἄνθρωπος ἐφύτευσεν, καὶ περιέθηκεν φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησεν πύργον, καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς, καὶ ἀπεδήμησεν.
2 καὶ ἀπέστειλεν πρὸς τοὺς γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον, ἵνα παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ τῶν καρπῶν τοῦ ἀμπελῶνος·
3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν.
4 καὶ πάλιν ἀπέστειλεν πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον ἐκεφαλίωσαν καὶ ἠτίμασαν.
5 καὶ ἄλλον ἀπέστειλεν, κἀκεῖνον ἀπέκτειναν, καὶ πολλοὺς ἄλλους, οὓς μὲν δέροντες οὓς δὲ ἀποκτέννοντες.
6 ἔτι ἕνα εἶχεν, υἱὸν ἀγαπητόν· ἀπέστειλεν αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι Ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου.
7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ πρὸς ἑαυτοὺς εἶπαν ὅτι Οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείνωμεν αὐτόν, καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονομία.
8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν, καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος.
9 τί [οὖν] ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργούς, καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις.
10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην ἀνέγνωτε, Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας·
11 παρὰ κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστιν θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν;
12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι, καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον, ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς τὴν παραβολὴν εἶπεν. καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἀπῆλθον.
13 Καὶ ἀποστέλλουσιν πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν ἀγρεύσωσιν λόγῳ.
14 καὶ ἐλθόντες λέγουσιν αὐτῷ, Διδάσκαλε, οἴδαμεν ὅτι ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ οὐδενός, οὐ γὰρ βλέπεις εἰς πρόσωπον ἀνθρώπων, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ θεοῦ διδάσκεις· ἔξεστιν δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν;
15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς, Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον ἵνα ἴδω.
16 οἱ δὲ ἤνεγκαν. καὶ λέγει αὐτοῖς, Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ, Καίσαρος.
17 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Τὰ Καίσαρος ἀπόδοτε Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ θεοῦ τῷ θεῷ. καὶ ἐξεθαύμαζον ἐπ᾽ αὐτῷ.
18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν, οἵτινες λέγουσιν ἀνάστασιν μὴ εἶναι, καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες,
19 Διδάσκαλε, Μωϋσῆς ἔγραψεν ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς ἀποθάνῃ καὶ καταλίπῃ γυναῖκα καὶ μὴ ἀφῇ τέκνον, ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ τὴν γυναῖκα καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ.
20 ἑπτὰ ἀδελφοὶ ἦσαν· καὶ ὁ πρῶτος ἔλαβεν γυναῖκα, καὶ ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκεν σπέρμα·
21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν, καὶ ἀπέθανεν μὴ καταλιπὼν σπέρμα· καὶ ὁ τρίτος ὡσαύτως·
22 καὶ οἱ ἑπτὰ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. ἔσχατον πάντων καὶ ἡ γυνὴ ἀπέθανεν.
23 ἐν τῇ ἀναστάσει[, ὅταν ἀναστῶσιν,] τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν γυναῖκα.
24 ἔφη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε μὴ εἰδότες τὰς γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ θεοῦ;
25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν ἀναστῶσιν, οὔτε γαμοῦσιν οὔτε γαμίζονται, ἀλλ᾽ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι ἐγείρονται οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ βίβλῳ Μωϋσέως ἐπὶ τοῦ βάτου πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ θεὸς λέγων, Ἐγὼ ὁ θεὸς Ἀβραὰμ καὶ [ὁ] θεὸς Ἰσαὰκ καὶ [ὁ] θεὸς Ἰακώβ;
27 οὐκ ἔστιν θεὸς νεκρῶν ἀλλὰ ζώντων· πολὺ πλανᾶσθε.
28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν γραμματέων ἀκούσας αὐτῶν συζητούντων, ἰδὼν ὅτι καλῶς ἀπεκρίθη αὐτοῖς, ἐπηρώτησεν αὐτόν, Ποία ἐστὶν ἐντολὴ πρώτη πάντων;
29 ἀπεκρίθη ὁ Ἰησοῦς ὅτι Πρώτη ἐστίν, Ἄκουε, Ἰσραήλ, κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν κύριος εἷς ἐστιν,
30 καὶ ἀγαπήσεις κύριον τὸν θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου.
31 δευτέρα αὕτη, Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. μείζων τούτων ἄλλη ἐντολὴ οὐκ ἔστιν.
32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς, Καλῶς, διδάσκαλε, ἐπ᾽ ἀληθείας εἶπες ὅτι εἷς ἐστιν καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν αὐτοῦ·
33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος καὶ τὸ ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν περισσότερόν ἐστιν πάντων τῶν ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν.
34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν [αὐτὸν] ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη εἶπεν αὐτῷ, Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ. καὶ οὐδεὶς οὐκέτι ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι.
35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς ἔλεγεν διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ, Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυίδ ἐστιν;
36 αὐτὸς Δαυὶδ εἶπεν ἐν τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ, Εἶπεν κύριος τῷ κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποκάτω τῶν ποδῶν σου.
37 αὐτὸς Δαυὶδ λέγει αὐτὸν κύριον, καὶ πόθεν αὐτοῦ ἐστιν υἱός; καὶ [ὁ] πολὺς ὄχλος ἤκουεν αὐτοῦ ἡδέως.
38 Καὶ ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ ἔλεγεν, Βλέπετε ἀπὸ τῶν γραμματέων τῶν θελόντων ἐν στολαῖς περιπατεῖν καὶ ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς
39 καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ πρωτοκλισίας ἐν τοῖς δείπνοις·
40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ προσευχόμενοι, οὗτοι λήμψονται περισσότερον κρίμα.
41 Καὶ καθίσας κατέναντι τοῦ γαζοφυλακίου ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον· καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον πολλά·
42 καὶ ἐλθοῦσα μία χήρα πτωχὴ ἔβαλεν λεπτὰ δύο, ὅ ἐστιν κοδράντης.
43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα αὕτη ἡ πτωχὴ πλεῖον πάντων ἔβαλεν τῶν βαλλόντων εἰς τὸ γαζοφυλάκιον·
44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον, αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν, ὅλον τὸν βίον αὐτῆς.
13
1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς [ἐκ] τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, Διδάσκαλε, ἴδε ποταποὶ λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί.
2 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ.
3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ ἐπηρώτα αὐτὸν κατ᾽ ἰδίαν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας,
4 Εἰπὸν ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται, καὶ τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ ταῦτα συντελεῖσθαι πάντα.
5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς, Βλέπετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ·
6 πολλοὶ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι Ἐγώ εἰμι, καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν.
7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ ἀκοὰς πολέμων, μὴ θροεῖσθε· δεῖ γενέσθαι, ἀλλ᾽ οὔπω τὸ τέλος.
8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπ᾽ ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν, ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους, ἔσονται λιμοί· ἀρχὴ ὠδίνων ταῦτα.
9 βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς· παραδώσουσιν ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ εἰς συναγωγὰς δαρήσεσθε καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς.
10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη πρῶτον δεῖ κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον.
11 καὶ ὅταν ἄγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες, μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε, ἀλλ᾽ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τοῦτο λαλεῖτε, οὐ γάρ ἐστε ὑμεῖς οἱ λαλοῦντες ἀλλὰ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον.
12 καὶ παραδώσει ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον, καὶ ἐπαναστήσονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς·
13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου. ὁ δὲ ὑπομείνας εἰς τέλος οὗτος σωθήσεται.
14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως ἑστηκότα ὅπου οὐ δεῖ, ὁ ἀναγινώσκων νοείτω, τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη,
15 ὁ [δὲ] ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ καταβάτω μηδὲ εἰσελθάτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ,
16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ.
17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις.
18 προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γένηται χειμῶνος·
19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι θλῖψις οἵα οὐ γέγονεν τοιαύτη ἀπ᾽ ἀρχῆς κτίσεως ἣν ἔκτισεν ὁ θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται.
20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσεν κύριος τὰς ἡμέρας, οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα σάρξ. ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσεν τὰς ἡμέρας.
21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ, Ἴδε ὧδε ὁ Χριστός, Ἴδε ἐκεῖ, μὴ πιστεύετε·
22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ δώσουσιν σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς τὸ ἀποπλανᾶν, εἰ δυνατόν, τοὺς ἐκλεκτούς.
23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· προείρηκα ὑμῖν πάντα.
24 Ἀλλὰ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς,
25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πίπτοντες, καὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται.
26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης.
27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς ἀγγέλους καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς [αὐτοῦ] ἐκ τῶν τεσσάρων ἀνέμων ἀπ᾽ ἄκρου γῆς ἕως ἄκρου οὐρανοῦ.
28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν παραβολήν· ὅταν ἤδη ὁ κλάδος αὐτῆς ἁπαλὸς γένηται καὶ ἐκφύῃ τὰ φύλλα, γινώσκετε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν.
29 οὕτως καὶ ὑμεῖς, ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα, γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις.
30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ ταῦτα πάντα γένηται.
31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται, οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρελεύσονται.
32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός, εἰ μὴ ὁ πατήρ.
33 βλέπετε ἀγρυπνεῖτε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ καιρός ἐστιν.
34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος ἀφεὶς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ καὶ δοὺς τοῖς δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν, ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ, καὶ τῷ θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ.
35 γρηγορεῖτε οὖν, οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται, ἢ ὀψὲ ἢ μεσονύκτιον ἢ ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ,
36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς καθεύδοντας.
37 ὃ δὲ ὑμῖν λέγω, πᾶσιν λέγω, γρηγορεῖτε.
14
1 Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυμα μετὰ δύο ἡμέρας. καὶ ἐζήτουν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς πῶς αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες ἀποκτείνωσιν·
2 ἔλεγον γάρ, Μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, μήποτε ἔσται θόρυβος τοῦ λαοῦ.
3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθεν γυνὴ ἔχουσα ἀλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς· συντρίψασα τὴν ἀλάβαστρον κατέχεεν αὐτοῦ τῆς κεφαλῆς.
4 ἦσαν δέ τινες ἀγανακτοῦντες πρὸς ἑαυτούς, Εἰς τί ἡ ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν;
5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον πραθῆναι ἐπάνω δηναρίων τριακοσίων καὶ δοθῆναι τοῖς πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ.
6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον ἠργάσατο ἐν ἐμοί.
7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε μεθ᾽ ἑαυτῶν, καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοῖς εὖ ποιῆσαι, ἐμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε.
8 ὃ ἔσχεν ἐποίησεν· προέλαβεν μυρίσαι τὸ σῶμά μου εἰς τὸν ἐνταφιασμόν.
9 ἀμὴν δὲ λέγω ὑμῖν, ὅπου ἐὰν κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον εἰς ὅλον τὸν κόσμον, καὶ ὃ ἐποίησεν αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον αὐτῆς.
10 Καὶ Ἰούδας Ἰσκαριὼθ ὁ εἷς τῶν δώδεκα ἀπῆλθεν πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς ἵνα αὐτὸν παραδοῖ [αὐτοῖς].
11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρησαν καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύριον δοῦναι. καὶ ἐζήτει πῶς αὐτὸν εὐκαίρως παραδοῖ.
12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων, ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον, λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, Ποῦ θέλεις ἀπελθόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα;
13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς, Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βαστάζων· ἀκολουθήσατε αὐτῷ,
14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι Ὁ διδάσκαλος λέγει, Ποῦ ἐστιν τὸ κατάλυμά μου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν μου φάγω;
15 καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνάγαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ ἑτοιμάσατε ἡμῖν.
16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν καὶ εὗρον καθὼς εἶπεν αὐτοῖς, καὶ ἡτοίμασαν τὸ πάσχα.
17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα.
18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με, ὁ ἐσθίων μετ᾽ ἐμοῦ.
19 ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς κατὰ εἷς, Μήτι ἐγώ;
20 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Εἷς [ἐκ] τῶν δώδεκα, ὁ ἐμβαπτόμενος μετ᾽ ἐμοῦ εἰς τὸ τρύβλιον.
21 ὅτι ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ, οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾽ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος.
22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασεν καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπεν, Λάβετε, τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου.
23 καὶ λαβὼν ποτήριον εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς, καὶ ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες.
24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Τοῦτό ἐστιν τὸ αἷμά μου τῆς διαθήκης τὸ ἐκχυννόμενον ὑπὲρ πολλῶν·
25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ μὴ πίω ἐκ τοῦ γενήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ.
26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν.
27 Καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Πάντες σκανδαλισθήσεσθε, ὅτι γέγραπται, Πατάξω τὸν ποιμένα, καὶ τὰ πρόβατα διασκορπισθήσονται·
28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν.
29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ, Εἰ καὶ πάντες σκανδαλισθήσονται, ἀλλ᾽ οὐκ ἐγώ.
30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ταύτῃ τῇ νυκτὶ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα φωνῆσαι τρίς με ἀπαρνήσῃ.
31 ὁ δὲ ἐκπερισσῶς ἐλάλει, Ἐὰν δέῃ με συναποθανεῖν σοι, οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον.
32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανί, καὶ λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Καθίσατε ὧδε ἕως προσεύξωμαι.
33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον καὶ [τὸν] Ἰάκωβον καὶ [τὸν] Ἰωάννην μετ᾽ αὐτοῦ, καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν,
34 καὶ λέγει αὐτοῖς, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε.
35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπιπτεν ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστιν παρέλθῃ ἀπ᾽ αὐτοῦ ἡ ὥρα,
36 καὶ ἔλεγεν, Αββα ὁ πατήρ, πάντα δυνατά σοι· παρένεγκε τὸ ποτήριον τοῦτο ἀπ᾽ ἐμοῦ· ἀλλ᾽ οὐ τί ἐγὼ θέλω ἀλλὰ τί σύ.
37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας, καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ, Σίμων, καθεύδεις; οὐκ ἴσχυσας μίαν ὥραν γρηγορῆσαι;
38 γρηγορεῖτε καὶ προσεύχεσθε, ἵνα μὴ ἔλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής.
39 καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών.
40 καὶ πάλιν ἐλθὼν εὗρεν αὐτοὺς καθεύδοντας, ἦσαν γὰρ αὐτῶν οἱ ὀφθαλμοὶ καταβαρυνόμενοι, καὶ οὐκ ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ.
41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς, Καθεύδετε τὸ λοιπὸν καὶ ἀναπαύεσθε; ἀπέχει· ἦλθεν ἡ ὥρα, ἰδοὺ παραδίδοται ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἁμαρτωλῶν.
42 ἐγείρεσθε ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ παραδιδούς με ἤγγικεν.
43 Καὶ εὐθὺς ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος παραγίνεται Ἰούδας εἷς τῶν δώδεκα καὶ μετ᾽ αὐτοῦ ὄχλος μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων παρὰ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν γραμματέων καὶ τῶν πρεσβυτέρων.
44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων, Ὃν ἂν φιλήσω αὐτός ἐστιν· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπάγετε ἀσφαλῶς.
45 καὶ ἐλθὼν εὐθὺς προσελθὼν αὐτῷ λέγει, Ῥαββί, καὶ κατεφίλησεν αὐτόν.
46 οἱ δὲ ἐπέβαλον τὰς χεῖρας αὐτῷ καὶ ἐκράτησαν αὐτόν.
47 εἷς δέ [τις] τῶν παρεστηκότων σπασάμενος τὴν μάχαιραν ἔπαισεν τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτάριον.
48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθατε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων συλλαβεῖν με;
49 καθ᾽ ἡμέραν ἤμην πρὸς ὑμᾶς ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με· ἀλλ᾽ ἵνα πληρωθῶσιν αἱ γραφαί.
50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον πάντες.
51 Καὶ νεανίσκος τις συνηκολούθει αὐτῷ περιβεβλημένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ, καὶ κρατοῦσιν αὐτόν·
52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα γυμνὸς ἔφυγεν.
53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν πρὸς τὸν ἀρχιερέα, καὶ συνέρχονται πάντες οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ οἱ γραμματεῖς.
54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως, καὶ ἦν συγκαθήμενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς τὸ φῶς.
55 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι αὐτόν, καὶ οὐχ ηὕρισκον·
56 πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρτύρουν κατ᾽ αὐτοῦ, καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι οὐκ ἦσαν.
57 καί τινες ἀναστάντες ἐψευδομαρτύρουν κατ᾽ αὐτοῦ λέγοντες
58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος ὅτι Ἐγὼ καταλύσω τὸν ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω·
59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ μαρτυρία αὐτῶν.
60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς μέσον ἐπηρώτησεν τὸν Ἰησοῦν λέγων, Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου καταμαρτυροῦσιν;
61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐκ ἀπεκρίνατο οὐδέν. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ, Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ;
62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἐγώ εἰμι, καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον μετὰ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ.
63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς χιτῶνας αὐτοῦ λέγει, Τί ἔτι χρείαν ἔχομεν μαρτύρων;
64 ἠκούσατε τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν ἔνοχον εἶναι θανάτου.
65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν αὐτοῦ τὸ πρόσωπον καὶ κολαφίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ, Προφήτευσον, καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔλαβον.
66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως,
67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ λέγει, Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ναζαρηνοῦ ἦσθα τοῦ Ἰησοῦ.
68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων, Οὔτε οἶδα οὔτε ἐπίσταμαι σὺ τί λέγεις. καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον[· καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησεν].
69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν ἤρξατο πάλιν λέγειν τοῖς παρεστῶσιν ὅτι Οὗτος ἐξ αὐτῶν ἐστιν.
70 ὁ δὲ πάλιν ἠρνεῖτο. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Πέτρῳ, Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ, καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ.
71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ ὀμνύναι ὅτι Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε.
72 καὶ εὐθὺς ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησεν. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὡς εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς ὅτι Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς τρίς με ἀπαρνήσῃ· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιεν.
15
1 Καὶ εὐθὺς πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυτέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν Πιλάτῳ.
2 καὶ ἐπηρώτα αὐτὸν ὁ Πιλᾶτος, Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει, Σὺ λέγεις.
3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ ἀρχιερεῖς πολλά.
4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα αὐτὸν λέγων, Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου κατηγοροῦσιν.
5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη, ὥστε θαυμάζειν τὸν Πιλᾶτον.
6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς ἕνα δέσμιον ὃν παρῃτοῦντο.
7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν στασιαστῶν δεδεμένος οἵτινες ἐν τῇ στάσει φόνον πεποιήκεισαν.
8 καὶ ἀναβὰς ὁ ὄχλος ἤρξατο αἰτεῖσθαι καθὼς ἐποίει αὐτοῖς.
9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων, Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν βασιλέα τῶν Ἰουδαίων;
10 ἐγίνωσκεν γὰρ ὅτι διὰ φθόνον παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς.
11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν ἀπολύσῃ αὐτοῖς.
12 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἀποκριθεὶς ἔλεγεν αὐτοῖς, Τί οὖν [θέλετε] ποιήσω [ὃν λέγετε] τὸν βασιλέα τῶν Ἰουδαίων;
13 οἱ δὲ πάλιν ἔκραξαν, Σταύρωσον αὐτόν.
14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς, Τί γὰρ ἐποίησεν κακόν; οἱ δὲ περισσῶς ἔκραξαν, Σταύρωσον αὐτόν.
15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι ἀπέλυσεν αὐτοῖς τὸν Βαραββᾶν, καὶ παρέδωκεν τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ.
16 Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς, ὅ ἐστιν πραιτώριον, καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν.
17 καὶ ἐνδιδύσκουσιν αὐτὸν πορφύραν καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον·
18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι αὐτόν, Χαῖρε, βασιλεῦ τῶν Ἰουδαίων·
19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ, καὶ τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν αὐτῷ.
20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ, ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα σταυρώσουσιν αὐτόν.
21 Καὶ ἀγγαρεύουσιν παράγοντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον ἐρχόμενον ἀπ᾽ ἀγροῦ, τὸν πατέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ῥούφου, ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ.
22 καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ τὸν Γολγοθᾶν τόπον, ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον Κρανίου Τόπος.
23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ ἐσμυρνισμένον οἶνον, ὃς δὲ οὐκ ἔλαβεν.
24 καὶ σταυροῦσιν αὐτὸν καὶ διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, βάλλοντες κλῆρον ἐπ᾽ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ.
25 ἦν δὲ ὥρα τρίτη καὶ ἐσταύρωσαν αὐτόν.
26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη, Ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων.
27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσιν δύο λῃστάς, ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ εὐωνύμων αὐτοῦ.
29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες, Οὐὰ ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ οἰκοδομῶν ἐν τρισὶν ἡμέραις,
30 σῶσον σεαυτὸν καταβὰς ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.
31 ὁμοίως καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον, Ἄλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι·
32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ, ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι σὺν αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν.
33 Καὶ γενομένης ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ᾽ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης.
34 καὶ τῇ ἐνάτῃ ὥρᾳ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ, Ελωι ελωι λεμα σαβαχθανι; ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον Ὁ θεός μου ὁ θεός μου, εἰς τί ἐγκατέλιπές με;
35 καί τινες τῶν παρεστώτων ἀκούσαντες ἔλεγον, Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ.
36 δραμὼν δέ τις καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν, λέγων, Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχεται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν.
37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν μεγάλην ἐξέπνευσεν.
38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπ᾽ ἄνωθεν ἕως κάτω.
39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι οὕτως ἐξέπνευσεν εἶπεν, Ἀληθῶς οὗτος ὁ ἄνθρωπος υἱὸς θεοῦ ἦν.
40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι, ἐν αἷς καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆτος μήτηρ καὶ Σαλώμη,
41 αἳ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν αὐτῷ, καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς Ἱεροσόλυμα.
42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης, ἐπεὶ ἦν παρασκευή, ὅ ἐστιν προσάββατον,
43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ [ὁ] ἀπὸ Ἁριμαθαίας εὐσχήμων βουλευτής, ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ, τολμήσας εἰσῆλθεν πρὸς τὸν Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ.
44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκεν, καὶ προσκαλεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανεν·
45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ πτῶμα τῷ Ἰωσήφ.
46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησεν τῇ σινδόνι καὶ ἔθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελατομημένον ἐκ πέτρας, καὶ προσεκύλισεν λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου.
47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ Ἰωσῆτος ἐθεώρουν ποῦ τέθειται.
16
1 Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν.
2 καὶ λίαν πρωῒ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου.
3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς, Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου;
4 καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος, ἦν γὰρ μέγας σφόδρα.
5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς περιβεβλημένον στολὴν λευκήν, καὶ ἐξεθαμβήθησαν.
6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς, Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυρωμένον· ἠγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν.
7 ἀλλὰ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ ὅτι Προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε, καθὼς εἶπεν ὑμῖν.
8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ μνημείου, εἶχεν γὰρ αὐτὰς τρόμος καὶ ἔκστασις· καὶ οὐδενὶ οὐδὲν εἶπαν, ἐφοβοῦντο γάρ.
9 [Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ τῇ Μαγδαληνῇ, παρ᾽ ἧς ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια.
10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλεν τοῖς μετ᾽ αὐτοῦ γενομένοις πενθοῦσι καὶ κλαίουσιν·
11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ᾽ αὐτῆς ἠπίστησαν.
12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν περιπατοῦσιν ἐφανερώθη ἐν ἑτέρᾳ μορφῇ πορευομένοις εἰς ἀγρόν·
13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ ἐκείνοις ἐπίστευσαν.
14 Ὕστερον [δὲ] ἀνακειμένοις αὐτοῖς τοῖς ἕνδεκα ἐφανερώθη, καὶ ὠνείδισεν τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν καὶ σκληροκαρδίαν ὅτι τοῖς θεασαμένοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν.
15 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Πορευθέντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πάσῃ τῇ κτίσει.
16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς σωθήσεται, ὁ δὲ ἀπιστήσας κατακριθήσεται.
17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασιν ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσιν, γλώσσαις λαλήσουσιν καιναῖς,
18 [καὶ ἐν ταῖς χερσὶν] ὄφεις ἀροῦσιν, κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψῃ, ἐπὶ ἀρρώστους χεῖρας ἐπιθήσουσιν καὶ καλῶς ἕξουσιν.
19 Ὁ μὲν οὖν κύριος [Ἰησοῦς] μετὰ τὸ λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήμφθη εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ θεοῦ.
20 ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ, τοῦ κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων.]
[Ἄλλων·
16.9-20 Πάντα δὲ τὰ παρηγγελμένα τοῖς περὶ τὸν Πέτρον συντόμως ἐξήγγειλαν. Μετὰ δὲ ταῦτα καὶ αὐτὸς ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ ἀνατολῆς καὶ ἄχρι δύσεως ἐξαπέστειλεν δι᾽ αὐτῶν τὸ ἱερὸν καὶ ἄφθαρτον κήρυγμα τῆς αἰωνίου σωτηρίας. ἀμήν.]
Εὐαγγέλιον κατὰ Λουκᾶν
1
1 Ἐπειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ἀνατάξασθαι διήγησιν περὶ τῶν πεπληροφορημένων ἐν ἡμῖν πραγμάτων,
2 καθὼς παρέδοσαν ἡμῖν οἱ ἀπ᾽ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ λόγου,
3 ἔδοξε κἀμοὶ παρηκολουθηκότι ἄνωθεν πᾶσιν ἀκριβῶς καθεξῆς σοι γράψαι, κράτιστε Θεόφιλε,
4 ἵνα ἐπιγνῷς περὶ ὧν κατηχήθης λόγων τὴν ἀσφάλειαν.
5 Ἐγένετο ἐν ταῖς ἡμέραις Ἡρῴδου βασιλέως τῆς Ἰουδαίας ἱερεύς τις ὀνόματι Ζαχαρίας ἐξ ἐφημερίας Ἀβιά, καὶ γυνὴ αὐτῷ ἐκ τῶν θυγατέρων Ἀαρών, καὶ τὸ ὄνομα αὐτῆς Ἐλισάβετ.
6 ἦσαν δὲ δίκαιοι ἀμφότεροι ἐναντίον τοῦ θεοῦ, πορευόμενοι ἐν πάσαις ταῖς ἐντολαῖς καὶ δικαιώμασιν τοῦ κυρίου ἄμεμπτοι.
7 καὶ οὐκ ἦν αὐτοῖς τέκνον, καθότι ἦν ἡ Ἐλισάβετ στεῖρα, καὶ ἀμφότεροι προβεβηκότες ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτῶν ἦσαν.
8 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ ἱερατεύειν αὐτὸν ἐν τῇ τάξει τῆς ἐφημερίας αὐτοῦ ἔναντι τοῦ θεοῦ,
9 κατὰ τὸ ἔθος τῆς ἱερατείας ἔλαχε τοῦ θυμιᾶσαι εἰσελθὼν εἰς τὸν ναὸν τοῦ κυρίου,
10 καὶ πᾶν τὸ πλῆθος ἦν τοῦ λαοῦ προσευχόμενον ἔξω τῇ ὥρᾳ τοῦ θυμιάματος·
11 ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος κυρίου ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος.
12 καὶ ἐταράχθη Ζαχαρίας ἰδών, καὶ φόβος ἐπέπεσεν ἐπ᾽ αὐτόν.
13 εἶπεν δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ ἄγγελος, Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία, διότι εἰσηκούσθη ἡ δέησίς σου, καὶ ἡ γυνή σου Ἐλισάβετ γεννήσει υἱόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάννην.
14 καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις, καὶ πολλοὶ ἐπὶ τῇ γενέσει αὐτοῦ χαρήσονται·
15 ἔσται γὰρ μέγας ἐνώπιον [τοῦ] κυρίου, καὶ οἶνον καὶ σίκερα οὐ μὴ πίῃ, καὶ πνεύματος ἁγίου πλησθήσεται ἔτι ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ,
16 καὶ πολλοὺς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπιστρέψει ἐπὶ κύριον τὸν θεὸν αὐτῶν.
17 καὶ αὐτὸς προελεύσεται ἐνώπιον αὐτοῦ ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει Ἠλίου, ἐπιστρέψαι καρδίας πατέρων ἐπὶ τέκνα καὶ ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δικαίων, ἑτοιμάσαι κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμένον.
18 Καὶ εἶπεν Ζαχαρίας πρὸς τὸν ἄγγελον, Κατὰ τί γνώσομαι τοῦτο; ἐγὼ γάρ εἰμι πρεσβύτης καὶ ἡ γυνή μου προβεβηκυῖα ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτῆς.
19 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῷ, Ἐγώ εἰμι Γαβριὴλ ὁ παρεστηκὼς ἐνώπιον τοῦ θεοῦ, καὶ ἀπεστάλην λαλῆσαι πρὸς σὲ καὶ εὐαγγελίσασθαί σοι ταῦτα·
20 καὶ ἰδοὺ ἔσῃ σιωπῶν καὶ μὴ δυνάμενος λαλῆσαι ἄχρι ἧς ἡμέρας γένηται ταῦτα, ἀνθ᾽ ὧν οὐκ ἐπίστευσας τοῖς λόγοις μου, οἵτινες πληρωθήσονται εἰς τὸν καιρὸν αὐτῶν.
21 Καὶ ἦν ὁ λαὸς προσδοκῶν τὸν Ζαχαρίαν, καὶ ἐθαύμαζον ἐν τῷ χρονίζειν ἐν τῷ ναῷ αὐτόν.
22 ἐξελθὼν δὲ οὐκ ἐδύνατο λαλῆσαι αὐτοῖς, καὶ ἐπέγνωσαν ὅτι ὀπτασίαν ἑώρακεν ἐν τῷ ναῷ· καὶ αὐτὸς ἦν διανεύων αὐτοῖς, καὶ διέμενεν κωφός.
23 καὶ ἐγένετο ὡς ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τῆς λειτουργίας αὐτοῦ ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ.
24 Μετὰ δὲ ταύτας τὰς ἡμέρας συνέλαβεν Ἐλισάβετ ἡ γυνὴ αὐτοῦ· καὶ περιέκρυβεν ἑαυτὴν μῆνας πέντε, λέγουσα
25 ὅτι Οὕτως μοι πεποίηκεν κύριος ἐν ἡμέραις αἷς ἐπεῖδεν ἀφελεῖν ὄνειδός μου ἐν ἀνθρώποις.
26 Ἐν δὲ τῷ μηνὶ τῷ ἕκτῳ ἀπεστάλη ὁ ἄγγελος Γαβριὴλ ἀπὸ τοῦ θεοῦ εἰς πόλιν τῆς Γαλιλαίας ᾗ ὄνομα Ναζαρὲθ
27 πρὸς παρθένον ἐμνηστευμένην ἀνδρὶ ᾧ ὄνομα Ἰωσὴφ ἐξ οἴκου Δαυίδ, καὶ τὸ ὄνομα τῆς παρθένου Μαριάμ.
28 καὶ εἰσελθὼν πρὸς αὐτὴν εἶπεν, Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ κύριος μετὰ σοῦ.
29 ἡ δὲ ἐπὶ τῷ λόγῳ διεταράχθη καὶ διελογίζετο ποταπὸς εἴη ὁ ἀσπασμὸς οὗτος.
30 καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος αὐτῇ, Μὴ φοβοῦ, Μαριάμ, εὗρες γὰρ χάριν παρὰ τῷ θεῷ·
31 καὶ ἰδοὺ συλλήμψῃ ἐν γαστρὶ καὶ τέξῃ υἱόν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν.
32 οὗτος ἔσται μέγας καὶ υἱὸς ὑψίστου κληθήσεται, καὶ δώσει αὐτῷ κύριος ὁ θεὸς τὸν θρόνον Δαυὶδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ,
33 καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος.
34 εἶπεν δὲ Μαριὰμ πρὸς τὸν ἄγγελον, Πῶς ἔσται τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω;
35 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῇ, Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ, καὶ δύναμις ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι· διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον κληθήσεται, υἱὸς θεοῦ.
36 καὶ ἰδοὺ Ἐλισάβετ ἡ συγγενίς σου καὶ αὐτὴ συνείληφεν υἱὸν ἐν γήρει αὐτῆς, καὶ οὗτος μὴν ἕκτος ἐστὶν αὐτῇ τῇ καλουμένῃ στείρᾳ·
37 ὅτι οὐκ ἀδυνατήσει παρὰ τοῦ θεοῦ πᾶν ῥῆμα.
38 εἶπεν δὲ Μαριάμ, Ἰδοὺ ἡ δούλη κυρίου· γένοιτό μοι κατὰ τὸ ῥῆμά σου. καὶ ἀπῆλθεν ἀπ᾽ αὐτῆς ὁ ἄγγελος.
39 Ἀναστᾶσα δὲ Μαριὰμ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἐπορεύθη εἰς τὴν ὀρεινὴν μετὰ σπουδῆς εἰς πόλιν Ἰούδα,
40 καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον Ζαχαρίου καὶ ἠσπάσατο τὴν Ἐλισάβετ.
41 καὶ ἐγένετο ὡς ἤκουσεν τὸν ἀσπασμὸν τῆς Μαρίας ἡ Ἐλισάβετ, ἐσκίρτησεν τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτῆς, καὶ ἐπλήσθη πνεύματος ἁγίου ἡ Ἐλισάβετ,
42 καὶ ἀνεφώνησεν κραυγῇ μεγάλῃ καὶ εἶπεν, Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξίν, καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου.
43 καὶ πόθεν μοι τοῦτο ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ κυρίου μου πρὸς ἐμέ;
44 ἰδοὺ γὰρ ὡς ἐγένετο ἡ φωνὴ τοῦ ἀσπασμοῦ σου εἰς τὰ ὦτά μου, ἐσκίρτησεν ἐν ἀγαλλιάσει τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ μου.
45 καὶ μακαρία ἡ πιστεύσασα ὅτι ἔσται τελείωσις τοῖς λελαλημένοις αὐτῇ παρὰ κυρίου.
46 Καὶ εἶπεν Μαριάμ, Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν κύριον,
47 καὶ ἠγαλλίασεν τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ θεῷ τῷ σωτῆρί μου,
48 ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ. ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσίν με πᾶσαι αἱ γενεαί·
49 ὅτι ἐποίησέν μοι μεγάλα ὁ δυνατός, καὶ ἅγιον τὸ ὄνομα αὐτοῦ,
50 καὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ εἰς γενεὰς καὶ γενεὰς τοῖς φοβουμένοις αὐτόν.
51 Ἐποίησεν κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ, διεσκόρπισεν ὑπερηφάνους διανοίᾳ καρδίας αὐτῶν·
52 καθεῖλεν δυνάστας ἀπὸ θρόνων καὶ ὕψωσεν ταπεινούς,
53 πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν καὶ πλουτοῦντας ἐξαπέστειλεν κενούς.
54 ἀντελάβετο Ἰσραὴλ παιδὸς αὐτοῦ, μνησθῆναι ἐλέους,
55 καθὼς ἐλάλησεν πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν, τῷ Ἀβραὰμ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα.
56 Ἔμεινεν δὲ Μαριὰμ σὺν αὐτῇ ὡς μῆνας τρεῖς, καὶ ὑπέστρεψεν εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς.
57 Τῇ δὲ Ἐλισάβετ ἐπλήσθη ὁ χρόνος τοῦ τεκεῖν αὐτήν, καὶ ἐγέννησεν υἱόν.
58 καὶ ἤκουσαν οἱ περίοικοι καὶ οἱ συγγενεῖς αὐτῆς ὅτι ἐμεγάλυνεν κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ μετ᾽ αὐτῆς, καὶ συνέχαιρον αὐτῇ.
59 Καὶ ἐγένετο ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ ἦλθον περιτεμεῖν τὸ παιδίον, καὶ ἐκάλουν αὐτὸ ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Ζαχαρίαν.
60 καὶ ἀποκριθεῖσα ἡ μήτηρ αὐτοῦ εἶπεν, Οὐχί, ἀλλὰ κληθήσεται Ἰωάννης.
61 καὶ εἶπαν πρὸς αὐτὴν ὅτι Οὐδείς ἐστιν ἐκ τῆς συγγενείας σου ὃς καλεῖται τῷ ὀνόματι τούτῳ.
62 ἐνένευον δὲ τῷ πατρὶ αὐτοῦ τὸ τί ἂν θέλοι καλεῖσθαι αὐτό.
63 καὶ αἰτήσας πινακίδιον ἔγραψεν λέγων, Ἰωάννης ἐστὶν ὄνομα αὐτοῦ. καὶ ἐθαύμασαν πάντες.
64 ἀνεῴχθη δὲ τὸ στόμα αὐτοῦ παραχρῆμα καὶ ἡ γλῶσσα αὐτοῦ, καὶ ἐλάλει εὐλογῶν τὸν θεόν.
65 καὶ ἐγένετο ἐπὶ πάντας φόβος τοὺς περιοικοῦντας αὐτούς, καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ὀρεινῇ τῆς Ἰουδαίας διελαλεῖτο πάντα τὰ ῥήματα ταῦτα,
66 καὶ ἔθεντο πάντες οἱ ἀκούσαντες ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν, λέγοντες, Τί ἄρα τὸ παιδίον τοῦτο ἔσται; καὶ γὰρ χεὶρ κυρίου ἦν μετ᾽ αὐτοῦ.
67 Καὶ Ζαχαρίας ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἐπλήσθη πνεύματος ἁγίου καὶ ἐπροφήτευσεν λέγων,
68 Εὐλογητὸς κύριος ὁ θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, ὅτι ἐπεσκέψατο καὶ ἐποίησεν λύτρωσιν τῷ λαῷ αὐτοῦ,
69 καὶ ἤγειρεν κέρας σωτηρίας ἡμῖν ἐν οἴκῳ Δαυὶδ παιδὸς αὐτοῦ,
70 καθὼς ἐλάλησεν διὰ στόματος τῶν ἁγίων ἀπ᾽ αἰῶνος προφητῶν αὐτοῦ,
71 σωτηρίαν ἐξ ἐχθρῶν ἡμῶν καὶ ἐκ χειρὸς πάντων τῶν μισούντων ἡμᾶς·
72 ποιῆσαι ἔλεος μετὰ τῶν πατέρων ἡμῶν καὶ μνησθῆναι διαθήκης ἁγίας αὐτοῦ,
73 ὅρκον ὃν ὤμοσεν πρὸς Ἀβραὰμ τὸν πατέρα ἡμῶν, τοῦ δοῦναι ἡμῖν
74 ἀφόβως ἐκ χειρὸς ἐχθρῶν ῥυσθέντας λατρεύειν αὐτῷ
75 ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ ἐνώπιον αὐτοῦ πάσαις ταῖς ἡμέραις ἡμῶν.
76 Καὶ σὺ δέ, παιδίον, προφήτης ὑψίστου κληθήσῃ, προπορεύσῃ γὰρ ἐνώπιον κυρίου ἑτοιμάσαι ὁδοὺς αὐτοῦ,
77 τοῦ δοῦναι γνῶσιν σωτηρίας τῷ λαῷ αὐτοῦ ἐν ἀφέσει ἁμαρτιῶν αὐτῶν,
78 διὰ σπλάγχνα ἐλέους θεοῦ ἡμῶν, ἐν οἷς ἐπισκέψεται ἡμᾶς ἀνατολὴ ἐξ ὕψους,
79 ἐπιφᾶναι τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου καθημένοις, τοῦ κατευθῦναι τοὺς πόδας ἡμῶν εἰς ὁδὸν εἰρήνης.
80 Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανεν καὶ ἐκραταιοῦτο πνεύματι, καὶ ἦν ἐν ταῖς ἐρήμοις ἕως ἡμέρας ἀναδείξεως αὐτοῦ πρὸς τὸν Ἰσραήλ.
2
1 Ἐγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐξῆλθεν δόγμα παρὰ Καίσαρος Αὐγούστου ἀπογράφεσθαι πᾶσαν τὴν οἰκουμένην.
2 αὕτη ἀπογραφὴ πρώτη ἐγένετο ἡγεμονεύοντος τῆς Συρίας Κυρηνίου.
3 καὶ ἐπορεύοντο πάντες ἀπογράφεσθαι, ἕκαστος εἰς τὴν ἑαυτοῦ πόλιν.
4 Ἀνέβη δὲ καὶ Ἰωσὴφ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐκ πόλεως Ναζαρὲθ εἰς τὴν Ἰουδαίαν εἰς πόλιν Δαυὶδ ἥτις καλεῖται Βηθλέεμ, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐξ οἴκου καὶ πατριᾶς Δαυίδ,
5 ἀπογράψασθαι σὺν Μαριὰμ τῇ ἐμνηστευμένῃ αὐτῷ, οὔσῃ ἐγκύῳ.
6 ἐγένετο δὲ ἐν τῷ εἶναι αὐτοὺς ἐκεῖ ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ τεκεῖν αὐτήν,
7 καὶ ἔτεκεν τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον· καὶ ἐσπαργάνωσεν αὐτὸν καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν ἐν φάτνῃ, διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι.
8 Καὶ ποιμένες ἦσαν ἐν τῇ χώρᾳ τῇ αὐτῇ ἀγραυλοῦντες καὶ φυλάσσοντες φυλακὰς τῆς νυκτὸς ἐπὶ τὴν ποίμνην αὐτῶν.
9 καὶ ἄγγελος κυρίου ἐπέστη αὐτοῖς καὶ δόξα κυρίου περιέλαμψεν αὐτούς, καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν.
10 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ ἄγγελος, Μὴ φοβεῖσθε, ἰδοὺ γὰρ εὐαγγελίζομαι ὑμῖν χαρὰν μεγάλην ἥτις ἔσται παντὶ τῷ λαῷ,
11 ὅτι ἐτέχθη ὑμῖν σήμερον σωτὴρ ὅς ἐστιν Χριστὸς κύριος ἐν πόλει Δαυίδ·
12 καὶ τοῦτο ὑμῖν τὸ σημεῖον, εὑρήσετε βρέφος ἐσπαργανωμένον καὶ κείμενον ἐν φάτνῃ.
13 καὶ ἐξαίφνης ἐγένετο σὺν τῷ ἀγγέλῳ πλῆθος στρατιᾶς οὐρανίου αἰνούντων τὸν θεὸν καὶ λεγόντων,
14 Δόξα ἐν ὑψίστοις θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκίας.
15 Καὶ ἐγένετο ὡς ἀπῆλθον ἀπ᾽ αὐτῶν εἰς τὸν οὐρανὸν οἱ ἄγγελοι, οἱ ποιμένες ἐλάλουν πρὸς ἀλλήλους, Διέλθωμεν δὴ ἕως Βηθλέεμ καὶ ἴδωμεν τὸ ῥῆμα τοῦτο τὸ γεγονὸς ὃ ὁ κύριος ἐγνώρισεν ἡμῖν.
16 καὶ ἦλθον σπεύσαντες καὶ ἀνεῦρον τήν τε Μαριὰμ καὶ τὸν Ἰωσὴφ καὶ τὸ βρέφος κείμενον ἐν τῇ φάτνῃ·
17 ἰδόντες δὲ ἐγνώρισαν περὶ τοῦ ῥήματος τοῦ λαληθέντος αὐτοῖς περὶ τοῦ παιδίου τούτου.
18 καὶ πάντες οἱ ἀκούσαντες ἐθαύμασαν περὶ τῶν λαληθέντων ὑπὸ τῶν ποιμένων πρὸς αὐτούς·
19 ἡ δὲ Μαριὰμ πάντα συνετήρει τὰ ῥήματα ταῦτα συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς.
20 καὶ ὑπέστρεψαν οἱ ποιμένες δοξάζοντες καὶ αἰνοῦντες τὸν θεὸν ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἤκουσαν καὶ εἶδον καθὼς ἐλαλήθη πρὸς αὐτούς.
21 Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν αὐτόν, καὶ ἐκλήθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦς, τὸ κληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου πρὸ τοῦ συλλημφθῆναι αὐτὸν ἐν τῇ κοιλίᾳ.
22 Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ καθαρισμοῦ αὐτῶν κατὰ τὸν νόμον Μωϋσέως, ἀνήγαγον αὐτὸν εἰς Ἱεροσόλυμα παραστῆσαι τῷ κυρίῳ,
23 καθὼς γέγραπται ἐν νόμῳ κυρίου ὅτι Πᾶν ἄρσεν διανοῖγον μήτραν ἅγιον τῷ κυρίῳ κληθήσεται,
24 καὶ τοῦ δοῦναι θυσίαν κατὰ τὸ εἰρημένον ἐν τῷ νόμῳ κυρίου, ζεῦγος τρυγόνων ἢ δύο νοσσοὺς περιστερῶν.
25 Καὶ ἰδοὺ ἄνθρωπος ἦν ἐν Ἰερουσαλὴμ ᾧ ὄνομα Συμεών, καὶ ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος καὶ εὐλαβής, προσδεχόμενος παράκλησιν τοῦ Ἰσραήλ, καὶ πνεῦμα ἦν ἅγιον ἐπ᾽ αὐτόν·
26 καὶ ἦν αὐτῷ κεχρηματισμένον ὑπὸ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου μὴ ἰδεῖν θάνατον πρὶν [ἢ] ἂν ἴδῃ τὸν Χριστὸν κυρίου.
27 καὶ ἦλθεν ἐν τῷ πνεύματι εἰς τὸ ἱερόν· καὶ ἐν τῷ εἰσαγαγεῖν τοὺς γονεῖς τὸ παιδίον Ἰησοῦν τοῦ ποιῆσαι αὐτοὺς κατὰ τὸ εἰθισμένον τοῦ νόμου περὶ αὐτοῦ
28 καὶ αὐτὸς ἐδέξατο αὐτὸ εἰς τὰς ἀγκάλας καὶ εὐλόγησεν τὸν θεὸν καὶ εἶπεν,
29 Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου ἐν εἰρήνῃ·
30 ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου
31 ὃ ἡτοίμασας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν,
32 φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν καὶ δόξαν λαοῦ σου Ἰσραήλ.
33 καὶ ἦν ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ ἡ μήτηρ θαυμάζοντες ἐπὶ τοῖς λαλουμένοις περὶ αὐτοῦ.
34 καὶ εὐλόγησεν αὐτοὺς Συμεὼν καὶ εἶπεν πρὸς Μαριὰμ τὴν μητέρα αὐτοῦ, Ἰδοὺ οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραὴλ καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον
35 [καὶ σοῦ [δὲ] αὐτῆς τὴν ψυχὴν διελεύσεται ῥομφαία], ὅπως ἂν ἀποκαλυφθῶσιν ἐκ πολλῶν καρδιῶν διαλογισμοί.
36 Καὶ ἦν Ἅννα προφῆτις, θυγάτηρ Φανουήλ, ἐκ φυλῆς Ἀσήρ· αὕτη προβεβηκυῖα ἐν ἡμέραις πολλαῖς, ζήσασα μετὰ ἀνδρὸς ἔτη ἑπτὰ ἀπὸ τῆς παρθενίας αὐτῆς,
37 καὶ αὐτὴ χήρα ἕως ἐτῶν ὀγδοήκοντα τεσσάρων, ἣ οὐκ ἀφίστατο τοῦ ἱεροῦ νηστείαις καὶ δεήσεσιν λατρεύουσα νύκτα καὶ ἡμέραν.
38 καὶ αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἐπιστᾶσα ἀνθωμολογεῖτο τῷ θεῷ καὶ ἐλάλει περὶ αὐτοῦ πᾶσιν τοῖς προσδεχομένοις λύτρωσιν Ἰερουσαλήμ.
39 Καὶ ὡς ἐτέλεσαν πάντα τὰ κατὰ τὸν νόμον κυρίου, ἐπέστρεψαν εἰς τὴν Γαλιλαίαν εἰς πόλιν ἑαυτῶν Ναζαρέθ.
40 Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανεν καὶ ἐκραταιοῦτο πληρούμενον σοφίᾳ, καὶ χάρις θεοῦ ἦν ἐπ᾽ αὐτό.
41 Καὶ ἐπορεύοντο οἱ γονεῖς αὐτοῦ κατ᾽ ἔτος εἰς Ἰερουσαλὴμ τῇ ἑορτῇ τοῦ πάσχα.
42 καὶ ὅτε ἐγένετο ἐτῶν δώδεκα, ἀναβαινόντων αὐτῶν κατὰ τὸ ἔθος τῆς ἑορτῆς
43 καὶ τελειωσάντων τὰς ἡμέρας, ἐν τῷ ὑποστρέφειν αὐτοὺς ὑπέμεινεν Ἰησοῦς ὁ παῖς ἐν Ἰερουσαλήμ, καὶ οὐκ ἔγνωσαν οἱ γονεῖς αὐτοῦ.
44 νομίσαντες δὲ αὐτὸν εἶναι ἐν τῇ συνοδίᾳ ἦλθον ἡμέρας ὁδὸν καὶ ἀνεζήτουν αὐτὸν ἐν τοῖς συγγενεῦσιν καὶ τοῖς γνωστοῖς,
45 καὶ μὴ εὑρόντες ὑπέστρεψαν εἰς Ἰερουσαλὴμ ἀναζητοῦντες αὐτόν.
46 καὶ ἐγένετο μετὰ ἡμέρας τρεῖς εὗρον αὐτὸν ἐν τῷ ἱερῷ καθεζόμενον ἐν μέσῳ τῶν διδασκάλων καὶ ἀκούοντα αὐτῶν καὶ ἐπερωτῶντα αὐτούς·
47 ἐξίσταντο δὲ πάντες οἱ ἀκούοντες αὐτοῦ ἐπὶ τῇ συνέσει καὶ ταῖς ἀποκρίσεσιν αὐτοῦ.
48 καὶ ἰδόντες αὐτὸν ἐξεπλάγησαν, καὶ εἶπεν πρὸς αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ, Τέκνον, τί ἐποίησας ἡμῖν οὕτως; ἰδοὺ ὁ πατήρ σου κἀγὼ ὀδυνώμενοι ἐζητοῦμέν σε.
49 καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Τί ὅτι ἐζητεῖτέ με; οὐκ ᾔδειτε ὅτι ἐν τοῖς τοῦ πατρός μου δεῖ εἶναί με;
50 καὶ αὐτοὶ οὐ συνῆκαν τὸ ῥῆμα ὃ ἐλάλησεν αὐτοῖς.
51 καὶ κατέβη μετ᾽ αὐτῶν καὶ ἦλθεν εἰς Ναζαρέθ, καὶ ἦν ὑποτασσόμενος αὐτοῖς. καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ διετήρει πάντα τὰ ῥήματα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς.
52 Καὶ Ἰησοῦς προέκοπτεν [ἐν τῇ] σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ καὶ χάριτι παρὰ θεῷ καὶ ἀνθρώποις.
3
1 Ἐν ἔτει δὲ πεντεκαιδεκάτῳ τῆς ἡγεμονίας Τιβερίου Καίσαρος, ἡγεμονεύοντος Ποντίου Πιλάτου τῆς Ἰουδαίας, καὶ τετρααρχοῦντος τῆς Γαλιλαίας Ἡρῴδου, Φιλίππου δὲ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ τετρααρχοῦντος τῆς Ἰτουραίας καὶ Τραχωνίτιδος χώρας, καὶ Λυσανίου τῆς Ἀβιληνῆς τετρααρχοῦντος,
2 ἐπὶ ἀρχιερέως Ἅννα καὶ Καϊάφα, ἐγένετο ῥῆμα θεοῦ ἐπὶ Ἰωάννην τὸν Ζαχαρίου υἱὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ.
3 καὶ ἦλθεν εἰς πᾶσαν [τὴν] περίχωρον τοῦ Ἰορδάνου κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν,
4 ὡς γέγραπται ἐν βίβλῳ λόγων Ἠσαΐου τοῦ προφήτου, Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ.
5 πᾶσα φάραγξ πληρωθήσεται καὶ πᾶν ὄρος καὶ βουνὸς ταπεινωθήσεται, καὶ ἔσται τὰ σκολιὰ εἰς εὐθείαν καὶ αἱ τραχεῖαι εἰς ὁδοὺς λείας·
6 καὶ ὄψεται πᾶσα σὰρξ τὸ σωτήριον τοῦ θεοῦ.
7 Ἔλεγεν οὖν τοῖς ἐκπορευομένοις ὄχλοις βαπτισθῆναι ὑπ᾽ αὐτοῦ, Γεννήματα ἐχιδνῶν, τίς ὑπέδειξεν ὑμῖν φυγεῖν ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς;
8 ποιήσατε οὖν καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας· καὶ μὴ ἄρξησθε λέγειν ἐν ἑαυτοῖς, Πατέρα ἔχομεν τὸν Ἀβραάμ, λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι δύναται ὁ θεὸς ἐκ τῶν λίθων τούτων ἐγεῖραι τέκνα τῷ Ἀβραάμ.
9 ἤδη δὲ καὶ ἡ ἀξίνη πρὸς τὴν ῥίζαν τῶν δένδρων κεῖται· πᾶν οὖν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται.
10 Καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ ὄχλοι λέγοντες, Τί οὖν ποιήσωμεν;
11 ἀποκριθεὶς δὲ ἔλεγεν αὐτοῖς, Ὁ ἔχων δύο χιτῶνας μεταδότω τῷ μὴ ἔχοντι, καὶ ὁ ἔχων βρώματα ὁμοίως ποιείτω.
12 ἦλθον δὲ καὶ τελῶναι βαπτισθῆναι καὶ εἶπαν πρὸς αὐτόν, Διδάσκαλε, τί ποιήσωμεν;
13 ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Μηδὲν πλέον παρὰ τὸ διατεταγμένον ὑμῖν πράσσετε.
14 ἐπηρώτων δὲ αὐτὸν καὶ στρατευόμενοι λέγοντες, Τί ποιήσωμεν καὶ ἡμεῖς; καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Μηδένα διασείσητε μηδὲ συκοφαντήσητε, καὶ ἀρκεῖσθε τοῖς ὀψωνίοις ὑμῶν.
15 Προσδοκῶντος δὲ τοῦ λαοῦ καὶ διαλογιζομένων πάντων ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν περὶ τοῦ Ἰωάννου, μήποτε αὐτὸς εἴη ὁ Χριστός,
16 ἀπεκρίνατο λέγων πᾶσιν ὁ Ἰωάννης, Ἐγὼ μὲν ὕδατι βαπτίζω ὑμᾶς· ἔρχεται δὲ ὁ ἰσχυρότερός μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων αὐτοῦ· αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί·
17 οὗ τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ διακαθᾶραι τὴν ἅλωνα αὐτοῦ καὶ συναγαγεῖν τὸν σῖτον εἰς τὴν ἀποθήκην αὐτοῦ, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ.
18 Πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἕτερα παρακαλῶν εὐηγγελίζετο τὸν λαόν·
19 ὁ δὲ Ἡρῴδης ὁ τετραάρχης, ἐλεγχόμενος ὑπ᾽ αὐτοῦ περὶ Ἡρῳδιάδος τῆς γυναικὸς τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ καὶ περὶ πάντων ὧν ἐποίησεν πονηρῶν ὁ Ἡρῴδης,
20 προσέθηκεν καὶ τοῦτο ἐπὶ πᾶσιν, κατέκλεισεν τὸν Ἰωάννην ἐν φυλακῇ.
21 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ βαπτισθῆναι ἅπαντα τὸν λαὸν καὶ Ἰησοῦ βαπτισθέντος καὶ προσευχομένου ἀνεῳχθῆναι τὸν οὐρανὸν
22 καὶ καταβῆναι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον σωματικῷ εἴδει ὡς περιστερὰν ἐπ᾽ αὐτόν, καὶ φωνὴν ἐξ οὐρανοῦ γενέσθαι, Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν σοὶ εὐδόκησα.
23 Καὶ αὐτὸς ἦν Ἰησοῦς ἀρχόμενος ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα, ὢν υἱός, ὡς ἐνομίζετο, Ἰωσὴφ τοῦ Ἠλὶ
24 τοῦ Ματθὰτ τοῦ Λευὶ τοῦ Μελχὶ τοῦ Ἰανναὶ τοῦ Ἰωσὴφ
25 τοῦ Ματταθίου τοῦ Ἀμὼς τοῦ Ναοὺμ τοῦ Ἑσλὶ τοῦ Ναγγαὶ
26 τοῦ Μάαθ τοῦ Ματταθίου τοῦ Σεμεῒν τοῦ Ἰωσὴχ τοῦ Ἰωδὰ
27 τοῦ Ἰωανὰν τοῦ Ῥησὰ τοῦ Ζοροβαβὲλ τοῦ Σαλαθιὴλ τοῦ Νηρὶ
28 τοῦ Μελχὶ τοῦ Ἀδδὶ τοῦ Κωσὰμ τοῦ Ἐλμαδὰμ τοῦ Ἢρ
29 τοῦ Ἰησοῦ τοῦ Ἐλιέζερ τοῦ Ἰωρὶμ τοῦ Ματθὰτ τοῦ Λευὶ
30 τοῦ Συμεὼν τοῦ Ἰούδα τοῦ Ἰωσὴφ τοῦ Ἰωνὰμ τοῦ Ἐλιακὶμ
31 τοῦ Μελεὰ τοῦ Μεννὰ τοῦ Ματταθὰ τοῦ Ναθὰμ τοῦ Δαυὶδ
32 τοῦ Ἰεσσαὶ τοῦ Ἰωβὴδ τοῦ Βόος τοῦ Σαλὰ τοῦ Ναασσὼν
33 τοῦ Ἀμιναδὰβ τοῦ Ἀδμὶν τοῦ Ἀρνὶ τοῦ Ἑσρὼμ τοῦ Φάρες τοῦ Ἰούδα
34 τοῦ Ἰακὼβ τοῦ Ἰσαὰκ τοῦ Ἀβραὰμ τοῦ Θάρα τοῦ Ναχὼρ
35 τοῦ Σεροὺχ τοῦ Ῥαγαὺ τοῦ Φάλεκ τοῦ Ἔβερ τοῦ Σαλὰ
36 τοῦ Καϊνὰμ τοῦ Ἀρφαξὰδ τοῦ Σὴμ τοῦ Νῶε τοῦ Λάμεχ
37 τοῦ Μαθουσαλὰ τοῦ Ἑνὼχ τοῦ Ἰάρετ τοῦ Μαλελεὴλ τοῦ Καϊνὰμ
38 τοῦ Ἐνὼς τοῦ Σὴθ τοῦ Ἀδὰμ τοῦ θεοῦ.
4
1 Ἰησοῦς δὲ πλήρης πνεύματος ἁγίου ὑπέστρεψεν ἀπὸ τοῦ Ἰορδάνου, καὶ ἤγετο ἐν τῷ πνεύματι ἐν τῇ ἐρήμῳ
2 ἡμέρας τεσσαράκοντα πειραζόμενος ὑπὸ τοῦ διαβόλου. καὶ οὐκ ἔφαγεν οὐδὲν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, καὶ συντελεσθεισῶν αὐτῶν ἐπείνασεν.
3 Εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ διάβολος, Εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, εἰπὲ τῷ λίθῳ τούτῳ ἵνα γένηται ἄρτος.
4 καὶ ἀπεκρίθη πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς, Γέγραπται ὅτι Οὐκ ἐπ᾽ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ὁ ἄνθρωπος.
5 Καὶ ἀναγαγὼν αὐτὸν ἔδειξεν αὐτῷ πάσας τὰς βασιλείας τῆς οἰκουμένης ἐν στιγμῇ χρόνου·
6 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ διάβολος, Σοὶ δώσω τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἅπασαν καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν, ὅτι ἐμοὶ παραδέδοται καὶ ᾧ ἐὰν θέλω δίδωμι αὐτήν·
7 σὺ οὖν ἐὰν προσκυνήσῃς ἐνώπιον ἐμοῦ, ἔσται σοῦ πᾶσα.
8 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Γέγραπται, Κύριον τὸν θεόν σου προσκυνήσεις καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις.
9 Ἤγαγεν δὲ αὐτὸν εἰς Ἰερουσαλὴμ καὶ ἔστησεν ἐπὶ τὸ πτερύγιον τοῦ ἱεροῦ, καὶ εἶπεν αὐτῷ, Εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, βάλε σεαυτὸν ἐντεῦθεν κάτω·
10 γέγραπται γὰρ ὅτι Τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ τοῦ διαφυλάξαι σε,
11 καὶ ὅτι Ἐπὶ χειρῶν ἀροῦσίν σε μήποτε προσκόψῃς πρὸς λίθον τὸν πόδα σου.
12 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς ὅτι Εἴρηται, Οὐκ ἐκπειράσεις κύριον τὸν θεόν σου.
13 Καὶ συντελέσας πάντα πειρασμὸν ὁ διάβολος ἀπέστη ἀπ᾽ αὐτοῦ ἄχρι καιροῦ.
14 Καὶ ὑπέστρεψεν ὁ Ἰησοῦς ἐν τῇ δυνάμει τοῦ πνεύματος εἰς τὴν Γαλιλαίαν. καὶ φήμη ἐξῆλθεν καθ᾽ ὅλης τῆς περιχώρου περὶ αὐτοῦ.
15 καὶ αὐτὸς ἐδίδασκεν ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν, δοξαζόμενος ὑπὸ πάντων.
16 Καὶ ἦλθεν εἰς Ναζαρά, οὗ ἦν τεθραμμένος, καὶ εἰσῆλθεν κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων εἰς τὴν συναγωγήν, καὶ ἀνέστη ἀναγνῶναι.
17 καὶ ἐπεδόθη αὐτῷ βιβλίον τοῦ προφήτου Ἠσαΐου, καὶ ἀναπτύξας τὸ βιβλίον εὗρεν τὸν τόπον οὗ ἦν γεγραμμένον,
18 Πνεῦμα κυρίου ἐπ᾽ ἐμέ, οὗ εἵνεκεν ἔχρισέν με εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς, ἀπέσταλκέν με κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, ἀποστεῖλαι τεθραυσμένους ἐν ἀφέσει,
19 κηρύξαι ἐνιαυτὸν κυρίου δεκτόν.
20 καὶ πτύξας τὸ βιβλίον ἀποδοὺς τῷ ὑπηρέτῃ ἐκάθισεν· καὶ πάντων οἱ ὀφθαλμοὶ ἐν τῇ συναγωγῇ ἦσαν ἀτενίζοντες αὐτῷ.
21 ἤρξατο δὲ λέγειν πρὸς αὐτοὺς ὅτι Σήμερον πεπλήρωται ἡ γραφὴ αὕτη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν.
22 Καὶ πάντες ἐμαρτύρουν αὐτῷ καὶ ἐθαύμαζον ἐπὶ τοῖς λόγοις τῆς χάριτος τοῖς ἐκπορευομένοις ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ ἔλεγον, Οὐχὶ υἱός ἐστιν Ἰωσὴφ οὗτος;
23 καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Πάντως ἐρεῖτέ μοι τὴν παραβολὴν ταύτην· Ἰατρέ, θεράπευσον σεαυτόν· ὅσα ἠκούσαμεν γενόμενα εἰς τὴν Καφαρναοὺμ ποίησον καὶ ὧδε ἐν τῇ πατρίδι σου.
24 εἶπεν δέ, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς προφήτης δεκτός ἐστιν ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ.
25 ἐπ᾽ ἀληθείας δὲ λέγω ὑμῖν, πολλαὶ χῆραι ἦσαν ἐν ταῖς ἡμέραις Ἠλίου ἐν τῷ Ἰσραήλ, ὅτε ἐκλείσθη ὁ οὐρανὸς ἐπὶ ἔτη τρία καὶ μῆνας ἕξ, ὡς ἐγένετο λιμὸς μέγας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν,
26 καὶ πρὸς οὐδεμίαν αὐτῶν ἐπέμφθη Ἠλίας εἰ μὴ εἰς Σάρεπτα τῆς Σιδωνίας πρὸς γυναῖκα χήραν.
27 καὶ πολλοὶ λεπροὶ ἦσαν ἐν τῷ Ἰσραὴλ ἐπὶ Ἐλισαίου τοῦ προφήτου, καὶ οὐδεὶς αὐτῶν ἐκαθαρίσθη εἰ μὴ Ναιμὰν ὁ Σύρος.
28 καὶ ἐπλήσθησαν πάντες θυμοῦ ἐν τῇ συναγωγῇ ἀκούοντες ταῦτα,
29 καὶ ἀναστάντες ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τῆς πόλεως, καὶ ἤγαγον αὐτὸν ἕως ὀφρύος τοῦ ὄρους ἐφ᾽ οὗ ἡ πόλις ᾠκοδόμητο αὐτῶν, ὥστε κατακρημνίσαι αὐτόν·
30 αὐτὸς δὲ διελθὼν διὰ μέσου αὐτῶν ἐπορεύετο.
31 Καὶ κατῆλθεν εἰς Καφαρναοὺμ πόλιν τῆς Γαλιλαίας. καὶ ἦν διδάσκων αὐτοὺς ἐν τοῖς σάββασιν·
32 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ, ὅτι ἐν ἐξουσίᾳ ἦν ὁ λόγος αὐτοῦ.
33 καὶ ἐν τῇ συναγωγῇ ἦν ἄνθρωπος ἔχων πνεῦμα δαιμονίου ἀκαθάρτου, καὶ ἀνέκραξεν φωνῇ μεγάλῃ,
34 Ἔα, τί ἡμῖν καὶ σοί, Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ, ὁ ἅγιος τοῦ θεοῦ.
35 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων, Φιμώθητι καὶ ἔξελθε ἀπ᾽ αὐτοῦ. καὶ ῥίψαν αὐτὸν τὸ δαιμόνιον εἰς τὸ μέσον ἐξῆλθεν ἀπ᾽ αὐτοῦ μηδὲν βλάψαν αὐτόν.
36 καὶ ἐγένετο θάμβος ἐπὶ πάντας, καὶ συνελάλουν πρὸς ἀλλήλους λέγοντες, Τίς ὁ λόγος οὗτος, ὅτι ἐν ἐξουσίᾳ καὶ δυνάμει ἐπιτάσσει τοῖς ἀκαθάρτοις πνεύμασιν, καὶ ἐξέρχονται;
37 καὶ ἐξεπορεύετο ἦχος περὶ αὐτοῦ εἰς πάντα τόπον τῆς περιχώρου.
38 Ἀναστὰς δὲ ἀπὸ τῆς συναγωγῆς εἰσῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος. πενθερὰ δὲ τοῦ Σίμωνος ἦν συνεχομένη πυρετῷ μεγάλῳ, καὶ ἠρώτησαν αὐτὸν περὶ αὐτῆς.
39 καὶ ἐπιστὰς ἐπάνω αὐτῆς ἐπετίμησεν τῷ πυρετῷ, καὶ ἀφῆκεν αὐτήν· παραχρῆμα δὲ ἀναστᾶσα διηκόνει αὐτοῖς.
40 Δύνοντος δὲ τοῦ ἡλίου ἅπαντες ὅσοι εἶχον ἀσθενοῦντας νόσοις ποικίλαις ἤγαγον αὐτοὺς πρὸς αὐτόν· ὁ δὲ ἑνὶ ἑκάστῳ αὐτῶν τὰς χεῖρας ἐπιτιθεὶς ἐθεράπευεν αὐτούς.
41 ἐξήρχετο δὲ καὶ δαιμόνια ἀπὸ πολλῶν, κραυγάζοντα καὶ λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ. καὶ ἐπιτιμῶν οὐκ εἴα αὐτὰ λαλεῖν, ὅτι ᾔδεισαν τὸν Χριστὸν αὐτὸν εἶναι.
42 Γενομένης δὲ ἡμέρας ἐξελθὼν ἐπορεύθη εἰς ἔρημον τόπον· καὶ οἱ ὄχλοι ἐπεζήτουν αὐτόν, καὶ ἦλθον ἕως αὐτοῦ, καὶ κατεῖχον αὐτὸν τοῦ μὴ πορεύεσθαι ἀπ᾽ αὐτῶν.
43 ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτοὺς ὅτι Καὶ ταῖς ἑτέραις πόλεσιν εὐαγγελίσασθαί με δεῖ τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ, ὅτι ἐπὶ τοῦτο ἀπεστάλην.
44 καὶ ἦν κηρύσσων εἰς τὰς συναγωγὰς τῆς Ἰουδαίας.
5
1 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ τὸν ὄχλον ἐπικεῖσθαι αὐτῷ καὶ ἀκούειν τὸν λόγον τοῦ θεοῦ καὶ αὐτὸς ἦν ἑστὼς παρὰ τὴν λίμνην Γεννησαρέτ,
2 καὶ εἶδεν δύο πλοῖα ἑστῶτα παρὰ τὴν λίμνην· οἱ δὲ ἁλιεῖς ἀπ᾽ αὐτῶν ἀποβάντες ἔπλυνον τὰ δίκτυα.
3 ἐμβὰς δὲ εἰς ἓν τῶν πλοίων, ὃ ἦν Σίμωνος, ἠρώτησεν αὐτὸν ἀπὸ τῆς γῆς ἐπαναγαγεῖν ὀλίγον, καθίσας δὲ ἐκ τοῦ πλοίου ἐδίδασκεν τοὺς ὄχλους.
4 ὡς δὲ ἐπαύσατο λαλῶν, εἶπεν πρὸς τὸν Σίμωνα, Ἐπανάγαγε εἰς τὸ βάθος καὶ χαλάσατε τὰ δίκτυα ὑμῶν εἰς ἄγραν.
5 καὶ ἀποκριθεὶς Σίμων εἶπεν, Ἐπιστάτα, δι᾽ ὅλης νυκτὸς κοπιάσαντες οὐδὲν ἐλάβομεν, ἐπὶ δὲ τῷ ῥήματί σου χαλάσω τὰ δίκτυα.
6 καὶ τοῦτο ποιήσαντες συνέκλεισαν πλῆθος ἰχθύων πολύ, διερρήσσετο δὲ τὰ δίκτυα αὐτῶν.
7 καὶ κατένευσαν τοῖς μετόχοις ἐν τῷ ἑτέρῳ πλοίῳ τοῦ ἐλθόντας συλλαβέσθαι αὐτοῖς· καὶ ἦλθαν, καὶ ἔπλησαν ἀμφότερα τὰ πλοῖα ὥστε βυθίζεσθαι αὐτά.
8 ἰδὼν δὲ Σίμων Πέτρος προσέπεσεν τοῖς γόνασιν Ἰησοῦ λέγων, Ἔξελθε ἀπ᾽ ἐμοῦ, ὅτι ἀνὴρ ἁμαρτωλός εἰμι, κύριε·
9 θάμβος γὰρ περιέσχεν αὐτὸν καὶ πάντας τοὺς σὺν αὐτῷ ἐπὶ τῇ ἄγρᾳ τῶν ἰχθύων ὧν συνέλαβον,
10 ὁμοίως δὲ καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην υἱοὺς Ζεβεδαίου, οἳ ἦσαν κοινωνοὶ τῷ Σίμωνι. καὶ εἶπεν πρὸς τὸν Σίμωνα ὁ Ἰησοῦς, Μὴ φοβοῦ· ἀπὸ τοῦ νῦν ἀνθρώπους ἔσῃ ζωγρῶν.
11 καὶ καταγαγόντες τὰ πλοῖα ἐπὶ τὴν γῆν ἀφέντες πάντα ἠκολούθησαν αὐτῷ.
12 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν μιᾷ τῶν πόλεων καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ πλήρης λέπρας· καὶ ἰδὼν τὸν Ἰησοῦν πεσὼν ἐπὶ πρόσωπον ἐδεήθη αὐτοῦ λέγων, Κύριε, ἐὰν θέλῃς δύνασαί με καθαρίσαι.
13 καὶ ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο αὐτοῦ λέγων, Θέλω, καθαρίσθητι· καὶ εὐθέως ἡ λέπρα ἀπῆλθεν ἀπ᾽ αὐτοῦ.
14 καὶ αὐτὸς παρήγγειλεν αὐτῷ μηδενὶ εἰπεῖν, ἀλλὰ ἀπελθὼν δεῖξον σεαυτὸν τῷ ἱερεῖ, καὶ προσένεγκε περὶ τοῦ καθαρισμοῦ σου καθὼς προσέταξεν Μωϋσῆς, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς.
15 διήρχετο δὲ μᾶλλον ὁ λόγος περὶ αὐτοῦ, καὶ συνήρχοντο ὄχλοι πολλοὶ ἀκούειν καὶ θεραπεύεσθαι ἀπὸ τῶν ἀσθενειῶν αὐτῶν·
16 αὐτὸς δὲ ἦν ὑποχωρῶν ἐν ταῖς ἐρήμοις καὶ προσευχόμενος.
17 Καὶ ἐγένετο ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν καὶ αὐτὸς ἦν διδάσκων, καὶ ἦσαν καθήμενοι Φαρισαῖοι καὶ νομοδιδάσκαλοι οἳ ἦσαν ἐληλυθότες ἐκ πάσης κώμης τῆς Γαλιλαίας καὶ Ἰουδαίας καὶ Ἰερουσαλήμ· καὶ δύναμις κυρίου ἦν εἰς τὸ ἰᾶσθαι αὐτόν.
18 καὶ ἰδοὺ ἄνδρες φέροντες ἐπὶ κλίνης ἄνθρωπον ὃς ἦν παραλελυμένος, καὶ ἐζήτουν αὐτὸν εἰσενεγκεῖν καὶ θεῖναι [αὐτὸν] ἐνώπιον αὐτοῦ.
19 καὶ μὴ εὑρόντες ποίας εἰσενέγκωσιν αὐτὸν διὰ τὸν ὄχλον ἀναβάντες ἐπὶ τὸ δῶμα διὰ τῶν κεράμων καθῆκαν αὐτὸν σὺν τῷ κλινιδίῳ εἰς τὸ μέσον ἔμπροσθεν τοῦ Ἰησοῦ.
20 καὶ ἰδὼν τὴν πίστιν αὐτῶν εἶπεν, Ἄνθρωπε, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου.
21 καὶ ἤρξαντο διαλογίζεσθαι οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι λέγοντες, Τίς ἐστιν οὗτος ὃς λαλεῖ βλασφημίας; τίς δύναται ἁμαρτίας ἀφεῖναι εἰ μὴ μόνος ὁ θεός;
22 ἐπιγνοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν ἀποκριθεὶς εἶπεν πρὸς αὐτούς, Τί διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν;
23 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν, Ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου, ἢ εἰπεῖν, Ἔγειρε καὶ περιπάτει;
24 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐξουσίαν ἔχει ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας - εἶπεν τῷ παραλελυμένῳ, Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἄρας τὸ κλινίδιόν σου πορεύου εἰς τὸν οἶκόν σου.
25 καὶ παραχρῆμα ἀναστὰς ἐνώπιον αὐτῶν, ἄρας ἐφ᾽ ὃ κατέκειτο, ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ δοξάζων τὸν θεόν.
26 καὶ ἔκστασις ἔλαβεν ἅπαντας καὶ ἐδόξαζον τὸν θεόν, καὶ ἐπλήσθησαν φόβου λέγοντες ὅτι Εἴδομεν παράδοξα σήμερον.
27 Καὶ μετὰ ταῦτα ἐξῆλθεν καὶ ἐθεάσατο τελώνην ὀνόματι Λευὶν καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον, καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ἀκολούθει μοι.
28 καὶ καταλιπὼν πάντα ἀναστὰς ἠκολούθει αὐτῷ.
29 Καὶ ἐποίησεν δοχὴν μεγάλην Λευὶς αὐτῷ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ· καὶ ἦν ὄχλος πολὺς τελωνῶν καὶ ἄλλων οἳ ἦσαν μετ᾽ αὐτῶν κατακείμενοι.
30 καὶ ἐγόγγυζον οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς αὐτῶν πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγοντες, Διὰ τί μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίετε καὶ πίνετε;
31 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς αὐτούς, Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ὑγιαίνοντες ἰατροῦ ἀλλὰ οἱ κακῶς ἔχοντες·
32 οὐκ ἐλήλυθα καλέσαι δικαίους ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν.
33 Οἱ δὲ εἶπαν πρὸς αὐτόν, Οἱ μαθηταὶ Ἰωάννου νηστεύουσιν πυκνὰ καὶ δεήσεις ποιοῦνται, ὁμοίως καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων, οἱ δὲ σοὶ ἐσθίουσιν καὶ πίνουσιν.
34 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς αὐτούς, Μὴ δύνασθε τοὺς υἱοὺς τοῦ νυμφῶνος ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ᾽ αὐτῶν ἐστιν ποιῆσαι νηστεῦσαι;
35 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι, καὶ ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ᾽ αὐτῶν ὁ νυμφίος τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις.
36 Ἔλεγεν δὲ καὶ παραβολὴν πρὸς αὐτοὺς ὅτι Οὐδεὶς ἐπίβλημα ἀπὸ ἱματίου καινοῦ σχίσας ἐπιβάλλει ἐπὶ ἱμάτιον παλαιόν· εἰ δὲ μήγε, καὶ τὸ καινὸν σχίσει καὶ τῷ παλαιῷ οὐ συμφωνήσει τὸ ἐπίβλημα τὸ ἀπὸ τοῦ καινοῦ.
37 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μήγε, ῥήξει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ἀσκούς, καὶ αὐτὸς ἐκχυθήσεται καὶ οἱ ἀσκοὶ ἀπολοῦνται·
38 ἀλλὰ οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινοὺς βλητέον.
39 [καὶ] οὐδεὶς πιὼν παλαιὸν θέλει νέον· λέγει γάρ, Ὁ παλαιὸς χρηστός ἐστιν.
6
1 Ἐγένετο δὲ ἐν σαββάτῳ διαπορεύεσθαι αὐτὸν διὰ σπορίμων, καὶ ἔτιλλον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἤσθιον τοὺς στάχυας ψώχοντες ταῖς χερσίν.
2 τινὲς δὲ τῶν Φαρισαίων εἶπαν, Τί ποιεῖτε ὃ οὐκ ἔξεστιν τοῖς σάββασιν;
3 καὶ ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτοὺς εἶπεν ὁ Ἰησοῦς, Οὐδὲ τοῦτο ἀνέγνωτε ὃ ἐποίησεν Δαυὶδ ὅτε ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ᾽ αὐτοῦ [ὄντες];
4 [ὡς] εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ καὶ τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως λαβὼν ἔφαγεν καὶ ἔδωκεν τοῖς μετ᾽ αὐτοῦ, οὓς οὐκ ἔξεστιν φαγεῖν εἰ μὴ μόνους τοὺς ἱερεῖς;
5 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Κύριός ἐστιν τοῦ σαββάτου ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου.
6 Ἐγένετο δὲ ἐν ἑτέρῳ σαββάτῳ εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν συναγωγὴν καὶ διδάσκειν· καὶ ἦν ἄνθρωπος ἐκεῖ καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἡ δεξιὰ ἦν ξηρά·
7 παρετηροῦντο δὲ αὐτὸν οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι εἰ ἐν τῷ σαββάτῳ θεραπεύει, ἵνα εὕρωσιν κατηγορεῖν αὐτοῦ.
8 αὐτὸς δὲ ᾔδει τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν, εἶπεν δὲ τῷ ἀνδρὶ τῷ ξηρὰν ἔχοντι τὴν χεῖρα, Ἔγειρε καὶ στῆθι εἰς τὸ μέσον· καὶ ἀναστὰς ἔστη.
9 εἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς πρὸς αὐτούς, Ἐπερωτῶ ὑμᾶς, εἰ ἔξεστιν τῷ σαββάτῳ ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι, ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀπολέσαι;
10 καὶ περιβλεψάμενος πάντας αὐτοὺς εἶπεν αὐτῷ, Ἔκτεινον τὴν χεῖρά σου. ὁ δὲ ἐποίησεν, καὶ ἀπεκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ.
11 αὐτοὶ δὲ ἐπλήσθησαν ἀνοίας, καὶ διελάλουν πρὸς ἀλλήλους τί ἂν ποιήσαιεν τῷ Ἰησοῦ.
12 Ἐγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἐξελθεῖν αὐτὸν εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι, καὶ ἦν διανυκτερεύων ἐν τῇ προσευχῇ τοῦ θεοῦ.
13 καὶ ὅτε ἐγένετο ἡμέρα, προσεφώνησεν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, καὶ ἐκλεξάμενος ἀπ᾽ αὐτῶν δώδεκα, οὓς καὶ ἀποστόλους ὠνόμασεν,
14 Σίμωνα, ὃν καὶ ὠνόμασεν Πέτρον, καὶ Ἀνδρέαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην καὶ Φίλιππον καὶ Βαρθολομαῖον
15 καὶ Μαθθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον Ἁλφαίου καὶ Σίμωνα τὸν καλούμενον Ζηλωτὴν
16 καὶ Ἰούδαν Ἰακώβου καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώθ, ὃς ἐγένετο προδότης.
17 Καὶ καταβὰς μετ᾽ αὐτῶν ἔστη ἐπὶ τόπου πεδινοῦ, καὶ ὄχλος πολὺς μαθητῶν αὐτοῦ, καὶ πλῆθος πολὺ τοῦ λαοῦ ἀπὸ πάσης τῆς Ἰουδαίας καὶ Ἰερουσαλὴμ καὶ τῆς παραλίου Τύρου καὶ Σιδῶνος,
18 οἳ ἦλθον ἀκοῦσαι αὐτοῦ καὶ ἰαθῆναι ἀπὸ τῶν νόσων αὐτῶν· καὶ οἱ ἐνοχλούμενοι ἀπὸ πνευμάτων ἀκαθάρτων ἐθεραπεύοντο.
19 καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἐζήτουν ἅπτεσθαι αὐτοῦ, ὅτι δύναμις παρ᾽ αὐτοῦ ἐξήρχετο καὶ ἰᾶτο πάντας.
20 Καὶ αὐτὸς ἐπάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ εἰς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἔλεγεν, Μακάριοι οἱ πτωχοί, ὅτι ὑμετέρα ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ.
21 μακάριοι οἱ πεινῶντες νῦν, ὅτι χορτασθήσεσθε. μακάριοι οἱ κλαίοντες νῦν, ὅτι γελάσετε.
22 μακάριοί ἐστε ὅταν μισήσωσιν ὑμᾶς οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὅταν ἀφορίσωσιν ὑμᾶς καὶ ὀνειδίσωσιν καὶ ἐκβάλωσιν τὸ ὄνομα ὑμῶν ὡς πονηρὸν ἕνεκα τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου·
23 χάρητε ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καὶ σκιρτήσατε, ἰδοὺ γὰρ ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τῷ οὐρανῷ· κατὰ τὰ αὐτὰ γὰρ ἐποίουν τοῖς προφήταις οἱ πατέρες αὐτῶν.
24 Πλὴν οὐαὶ ὑμῖν τοῖς πλουσίοις, ὅτι ἀπέχετε τὴν παράκλησιν ὑμῶν.
25 οὐαὶ ὑμῖν, οἱ ἐμπεπλησμένοι νῦν, ὅτι πεινάσετε. οὐαί, οἱ γελῶντες νῦν, ὅτι πενθήσετε καὶ κλαύσετε.
26 οὐαὶ ὅταν ὑμᾶς καλῶς εἴπωσιν πάντες οἱ ἄνθρωποι, κατὰ τὰ αὐτὰ γὰρ ἐποίουν τοῖς ψευδοπροφήταις οἱ πατέρες αὐτῶν.
27 Ἀλλὰ ὑμῖν λέγω τοῖς ἀκούουσιν, ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς,
28 εὐλογεῖτε τοὺς καταρωμένους ὑμᾶς, προσεύχεσθε περὶ τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς.
29 τῷ τύπτοντί σε ἐπὶ τὴν σιαγόνα πάρεχε καὶ τὴν ἄλλην, καὶ ἀπὸ τοῦ αἴροντός σου τὸ ἱμάτιον καὶ τὸν χιτῶνα μὴ κωλύσῃς.
30 παντὶ αἰτοῦντί σε δίδου, καὶ ἀπὸ τοῦ αἴροντος τὰ σὰ μὴ ἀπαίτει.
31 καὶ καθὼς θέλετε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, ποιεῖτε αὐτοῖς ὁμοίως.
32 καὶ εἰ ἀγαπᾶτε τοὺς ἀγαπῶντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; καὶ γὰρ οἱ ἁμαρτωλοὶ τοὺς ἀγαπῶντας αὐτοὺς ἀγαπῶσιν.
33 καὶ [γὰρ] ἐὰν ἀγαθοποιῆτε τοὺς ἀγαθοποιοῦντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ τὸ αὐτὸ ποιοῦσιν.
34 καὶ ἐὰν δανίσητε παρ᾽ ὧν ἐλπίζετε λαβεῖν, ποία ὑμῖν χάρις [ἐστίν]; καὶ ἁμαρτωλοὶ ἁμαρτωλοῖς δανείζουσιν ἵνα ἀπολάβωσιν τὰ ἴσα.
35 πλὴν ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν καὶ ἀγαθοποιεῖτε καὶ δανείζετε μηδὲν ἀπελπίζοντες· καὶ ἔσται ὁ μισθὸς ὑμῶν πολύς, καὶ ἔσεσθε υἱοὶ ὑψίστου, ὅτι αὐτὸς χρηστός ἐστιν ἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηρούς.
36 Γίνεσθε οἰκτίρμονες καθὼς [καὶ] ὁ πατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστίν.
37 Καὶ μὴ κρίνετε, καὶ οὐ μὴ κριθῆτε· καὶ μὴ καταδικάζετε, καὶ οὐ μὴ καταδικασθῆτε. ἀπολύετε, καὶ ἀπολυθήσεσθε·
38 δίδοτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· μέτρον καλὸν πεπιεσμένον σεσαλευμένον ὑπερεκχυννόμενον δώσουσιν εἰς τὸν κόλπον ὑμῶν· ᾧ γὰρ μέτρῳ μετρεῖτε ἀντιμετρηθήσεται ὑμῖν.
39 Εἶπεν δὲ καὶ παραβολὴν αὐτοῖς· Μήτι δύναται τυφλὸς τυφλὸν ὁδηγεῖν; οὐχὶ ἀμφότεροι εἰς βόθυνον ἐμπεσοῦνται;
40 οὐκ ἔστιν μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον, κατηρτισμένος δὲ πᾶς ἔσται ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ.
41 Τί δὲ βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, τὴν δὲ δοκὸν τὴν ἐν τῷ ἰδίῳ ὀφθαλμῷ οὐ κατανοεῖς;
42 πῶς δύνασαι λέγειν τῷ ἀδελφῷ σου, Ἀδελφέ, ἄφες ἐκβάλω τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σου, αὐτὸς τὴν ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σοῦ δοκὸν οὐ βλέπων; ὑποκριτά, ἔκβαλε πρῶτον τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σοῦ, καὶ τότε διαβλέψεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου ἐκβαλεῖν.
43 Οὐ γάρ ἐστιν δένδρον καλὸν ποιοῦν καρπὸν σαπρόν, οὐδὲ πάλιν δένδρον σαπρὸν ποιοῦν καρπὸν καλόν.
44 ἕκαστον γὰρ δένδρον ἐκ τοῦ ἰδίου καρποῦ γινώσκεται· οὐ γὰρ ἐξ ἀκανθῶν συλλέγουσιν σῦκα, οὐδὲ ἐκ βάτου σταφυλὴν τρυγῶσιν.
45 ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας προφέρει τὸ ἀγαθόν, καὶ ὁ πονηρὸς ἐκ τοῦ πονηροῦ προφέρει τὸ πονηρόν· ἐκ γὰρ περισσεύματος καρδίας λαλεῖ τὸ στόμα αὐτοῦ.
46 Τί δέ με καλεῖτε, Κύριε κύριε, καὶ οὐ ποιεῖτε ἃ λέγω;
47 πᾶς ὁ ἐρχόμενος πρός με καὶ ἀκούων μου τῶν λόγων καὶ ποιῶν αὐτούς, ὑποδείξω ὑμῖν τίνι ἐστὶν ὅμοιος·
48 ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ οἰκοδομοῦντι οἰκίαν ὃς ἔσκαψεν καὶ ἐβάθυνεν καὶ ἔθηκεν θεμέλιον ἐπὶ τὴν πέτραν· πλημμύρης δὲ γενομένης προσέρηξεν ὁ ποταμὸς τῇ οἰκίᾳ ἐκείνῃ, καὶ οὐκ ἴσχυσεν σαλεῦσαι αὐτὴν διὰ τὸ καλῶς οἰκοδομῆσθαι αὐτήν.
49 ὁ δὲ ἀκούσας καὶ μὴ ποιήσας ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ οἰκοδομήσαντι οἰκίαν ἐπὶ τὴν γῆν χωρὶς θεμελίου, ᾗ προσέρηξεν ὁ ποταμός, καὶ εὐθὺς συνέπεσεν, καὶ ἐγένετο τὸ ῥῆγμα τῆς οἰκίας ἐκείνης μέγα.
7
1 Ἐπειδὴ ἐπλήρωσεν πάντα τὰ ῥήματα αὐτοῦ εἰς τὰς ἀκοὰς τοῦ λαοῦ, εἰσῆλθεν εἰς Καφαρναούμ.
2 Ἑκατοντάρχου δέ τινος δοῦλος κακῶς ἔχων ἤμελλεν τελευτᾶν, ὃς ἦν αὐτῷ ἔντιμος.
3 ἀκούσας δὲ περὶ τοῦ Ἰησοῦ ἀπέστειλεν πρὸς αὐτὸν πρεσβυτέρους τῶν Ἰουδαίων, ἐρωτῶν αὐτὸν ὅπως ἐλθὼν διασώσῃ τὸν δοῦλον αὐτοῦ.
4 οἱ δὲ παραγενόμενοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν παρεκάλουν αὐτὸν σπουδαίως, λέγοντες ὅτι Ἄξιός ἐστιν ᾧ παρέξῃ τοῦτο,
5 ἀγαπᾷ γὰρ τὸ ἔθνος ἡμῶν καὶ τὴν συναγωγὴν αὐτὸς ᾠκοδόμησεν ἡμῖν.
6 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐπορεύετο σὺν αὐτοῖς. ἤδη δὲ αὐτοῦ οὐ μακρὰν ἀπέχοντος ἀπὸ τῆς οἰκίας ἔπεμψεν φίλους ὁ ἑκατοντάρχης λέγων αὐτῷ, Κύριε, μὴ σκύλλου, οὐ γὰρ ἱκανός εἰμι ἵνα ὑπὸ τὴν στέγην μου εἰσέλθῃς·
7 διὸ οὐδὲ ἐμαυτὸν ἠξίωσα πρὸς σὲ ἐλθεῖν· ἀλλὰ εἰπὲ λόγῳ, καὶ ἰαθήτω ὁ παῖς μου.
8 καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι ὑπὸ ἐξουσίαν τασσόμενος, ἔχων ὑπ᾽ ἐμαυτὸν στρατιώτας, καὶ λέγω τούτῳ, Πορεύθητι, καὶ πορεύεται, καὶ ἄλλῳ, Ἔρχου, καὶ ἔρχεται, καὶ τῷ δούλῳ μου, Ποίησον τοῦτο, καὶ ποιεῖ.
9 ἀκούσας δὲ ταῦτα ὁ Ἰησοῦς ἐθαύμασεν αὐτόν, καὶ στραφεὶς τῷ ἀκολουθοῦντι αὐτῷ ὄχλῳ εἶπεν, Λέγω ὑμῖν, οὐδὲ ἐν τῷ Ἰσραὴλ τοσαύτην πίστιν εὗρον.
10 καὶ ὑποστρέψαντες εἰς τὸν οἶκον οἱ πεμφθέντες εὗρον τὸν δοῦλον ὑγιαίνοντα.
11 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ἑξῆς ἐπορεύθη εἰς πόλιν καλουμένην Ναΐν, καὶ συνεπορεύοντο αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ὄχλος πολύς.
12 ὡς δὲ ἤγγισεν τῇ πύλῃ τῆς πόλεως, καὶ ἰδοὺ ἐξεκομίζετο τεθνηκὼς μονογενὴς υἱὸς τῇ μητρὶ αὐτοῦ, καὶ αὐτὴ ἦν χήρα, καὶ ὄχλος τῆς πόλεως ἱκανὸς ἦν σὺν αὐτῇ.
13 καὶ ἰδὼν αὐτὴν ὁ κύριος ἐσπλαγχνίσθη ἐπ᾽ αὐτῇ καὶ εἶπεν αὐτῇ, Μὴ κλαῖε.
14 καὶ προσελθὼν ἥψατο τῆς σοροῦ, οἱ δὲ βαστάζοντες ἔστησαν, καὶ εἶπεν, Νεανίσκε, σοὶ λέγω, ἐγέρθητι.
15 καὶ ἀνεκάθισεν ὁ νεκρὸς καὶ ἤρξατο λαλεῖν, καὶ ἔδωκεν αὐτὸν τῇ μητρὶ αὐτοῦ.
16 ἔλαβεν δὲ φόβος πάντας, καὶ ἐδόξαζον τὸν θεὸν λέγοντες ὅτι Προφήτης μέγας ἠγέρθη ἐν ἡμῖν, καὶ ὅτι Ἐπεσκέψατο ὁ θεὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ.
17 καὶ ἐξῆλθεν ὁ λόγος οὗτος ἐν ὅλῃ τῇ Ἰουδαίᾳ περὶ αὐτοῦ καὶ πάσῃ τῇ περιχώρῳ.
18 Καὶ ἀπήγγειλαν Ἰωάννῃ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ πάντων τούτων. καὶ προσκαλεσάμενος δύο τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ὁ Ἰωάννης
19 ἔπεμψεν πρὸς τὸν κύριον λέγων, Σὺ εἶ ὁ ἐρχόμενος ἢ ἄλλον προσδοκῶμεν;
20 παραγενόμενοι δὲ πρὸς αὐτὸν οἱ ἄνδρες εἶπαν, Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς ἀπέστειλεν ἡμᾶς πρὸς σὲ λέγων, Σὺ εἶ ὁ ἐρχόμενος ἢ ἄλλον προσδοκῶμεν;
21 ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ ἐθεράπευσεν πολλοὺς ἀπὸ νόσων καὶ μαστίγων καὶ πνευμάτων πονηρῶν, καὶ τυφλοῖς πολλοῖς ἐχαρίσατο βλέπειν.
22 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Πορευθέντες ἀπαγγείλατε Ἰωάννῃ ἃ εἴδετε καὶ ἠκούσατε· τυφλοὶ ἀναβλέπουσιν, χωλοὶ περιπατοῦσιν, λεπροὶ καθαρίζονται καὶ κωφοὶ ἀκούουσιν, νεκροὶ ἐγείρονται, πτωχοὶ εὐαγγελίζονται·
23 καὶ μακάριός ἐστιν ὃς ἐὰν μὴ σκανδαλισθῇ ἐν ἐμοί.
24 Ἀπελθόντων δὲ τῶν ἀγγέλων Ἰωάννου ἤρξατο λέγειν πρὸς τοὺς ὄχλους περὶ Ἰωάννου, Τί ἐξήλθατε εἰς τὴν ἔρημον θεάσασθαι; κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευόμενον;
25 ἀλλὰ τί ἐξήλθατε ἰδεῖν; ἄνθρωπον ἐν μαλακοῖς ἱματίοις ἠμφιεσμένον; ἰδοὺ οἱ ἐν ἱματισμῷ ἐνδόξῳ καὶ τρυφῇ ὑπάρχοντες ἐν τοῖς βασιλείοις εἰσίν.
26 ἀλλὰ τί ἐξήλθατε ἰδεῖν; προφήτην; ναί, λέγω ὑμῖν, καὶ περισσότερον προφήτου.
27 οὗτός ἐστιν περὶ οὗ γέγραπται, Ἰδοὺ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου.
28 λέγω ὑμῖν, μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν Ἰωάννου οὐδείς ἐστιν· ὁ δὲ μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ μείζων αὐτοῦ ἐστιν.
[29 Καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἀκούσας καὶ οἱ τελῶναι ἐδικαίωσαν τὸν θεόν, βαπτισθέντες τὸ βάπτισμα Ἰωάννου·
30 οἱ δὲ Φαρισαῖοι καὶ οἱ νομικοὶ τὴν βουλὴν τοῦ θεοῦ ἠθέτησαν εἰς ἑαυτούς, μὴ βαπτισθέντες ὑπ᾽ αὐτοῦ.]
31 Τίνι οὖν ὁμοιώσω τοὺς ἀνθρώπους τῆς γενεᾶς ταύτης, καὶ τίνι εἰσὶν ὅμοιοι;
32 ὅμοιοί εἰσιν παιδίοις τοῖς ἐν ἀγορᾷ καθημένοις καὶ προσφωνοῦσιν ἀλλήλοις, ἃ λέγει, Ηὐλήσαμεν ὑμῖν καὶ οὐκ ὠρχήσασθε· ἐθρηνήσαμεν καὶ οὐκ ἐκλαύσατε.
33 ἐλήλυθεν γὰρ Ἰωάννης ὁ βαπτιστὴς μὴ ἐσθίων ἄρτον μήτε πίνων οἶνον, καὶ λέγετε, Δαιμόνιον ἔχει·
34 ἐλήλυθεν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐσθίων καὶ πίνων, καὶ λέγετε, Ἰδοὺ ἄνθρωπος φάγος καὶ οἰνοπότης, φίλος τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν.
35 καὶ ἐδικαιώθη ἡ σοφία ἀπὸ πάντων τῶν τέκνων αὐτῆς.
36 Ἠρώτα δέ τις αὐτὸν τῶν Φαρισαίων ἵνα φάγῃ μετ᾽ αὐτοῦ· καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Φαρισαίου κατεκλίθη.
37 καὶ ἰδοὺ γυνὴ ἥτις ἦν ἐν τῇ πόλει ἁμαρτωλός, καὶ ἐπιγνοῦσα ὅτι κατάκειται ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ Φαρισαίου, κομίσασα ἀλάβαστρον μύρου
38 καὶ στᾶσα ὀπίσω παρὰ τοὺς πόδας αὐτοῦ κλαίουσα, τοῖς δάκρυσιν ἤρξατο βρέχειν τοὺς πόδας αὐτοῦ καὶ ταῖς θριξὶν τῆς κεφαλῆς αὐτῆς ἐξέμασσεν, καὶ κατεφίλει τοὺς πόδας αὐτοῦ καὶ ἤλειφεν τῷ μύρῳ.
39 ἰδὼν δὲ ὁ Φαρισαῖος ὁ καλέσας αὐτὸν εἶπεν ἐν ἑαυτῷ λέγων, Οὗτος εἰ ἦν προφήτης, ἐγίνωσκεν ἂν τίς καὶ ποταπὴ ἡ γυνὴ ἥτις ἅπτεται αὐτοῦ, ὅτι ἁμαρτωλός ἐστιν.
40 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς αὐτόν, Σίμων, ἔχω σοί τι εἰπεῖν. ὁ δέ, Διδάσκαλε, εἰπέ, φησίν.
41 δύο χρεοφειλέται ἦσαν δανειστῇ τινι· ὁ εἷς ὤφειλεν δηνάρια πεντακόσια, ὁ δὲ ἕτερος πεντήκοντα.
42 μὴ ἐχόντων αὐτῶν ἀποδοῦναι ἀμφοτέροις ἐχαρίσατο. τίς οὖν αὐτῶν πλεῖον ἀγαπήσει αὐτόν;
43 ἀποκριθεὶς Σίμων εἶπεν, Ὑπολαμβάνω ὅτι ᾧ τὸ πλεῖον ἐχαρίσατο. ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, Ὀρθῶς ἔκρινας.
44 καὶ στραφεὶς πρὸς τὴν γυναῖκα τῷ Σίμωνι ἔφη, Βλέπεις ταύτην τὴν γυναῖκα; εἰσῆλθόν σου εἰς τὴν οἰκίαν, ὕδωρ μοι ἐπὶ πόδας οὐκ ἔδωκας· αὕτη δὲ τοῖς δάκρυσιν ἔβρεξέν μου τοὺς πόδας καὶ ταῖς θριξὶν αὐτῆς ἐξέμαξεν.
45 φίλημά μοι οὐκ ἔδωκας· αὕτη δὲ ἀφ᾽ ἧς εἰσῆλθον οὐ διέλιπεν καταφιλοῦσά μου τοὺς πόδας.
46 ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου οὐκ ἤλειψας· αὕτη δὲ μύρῳ ἤλειψεν τοὺς πόδας μου.
47 οὗ χάριν, λέγω σοι, ἀφέωνται αἱ ἁμαρτίαι αὐτῆς αἱ πολλαί, ὅτι ἠγάπησεν πολύ· ᾧ δὲ ὀλίγον ἀφίεται, ὀλίγον ἀγαπᾷ.
48 εἶπεν δὲ αὐτῇ, Ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι.
49 καὶ ἤρξαντο οἱ συνανακείμενοι λέγειν ἐν ἑαυτοῖς, Τίς οὗτός ἐστιν ὃς καὶ ἁμαρτίας ἀφίησιν;
50 εἶπεν δὲ πρὸς τὴν γυναῖκα, Ἡ πίστις σου σέσωκέν σε· πορεύου εἰς εἰρήνην.
8
1 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ καθεξῆς καὶ αὐτὸς διώδευεν κατὰ πόλιν καὶ κώμην κηρύσσων καὶ εὐαγγελιζόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ, καὶ οἱ δώδεκα σὺν αὐτῷ,
2 καὶ γυναῖκές τινες αἳ ἦσαν τεθεραπευμέναι ἀπὸ πνευμάτων πονηρῶν καὶ ἀσθενειῶν, Μαρία ἡ καλουμένη Μαγδαληνή, ἀφ᾽ ἧς δαιμόνια ἑπτὰ ἐξεληλύθει,
3 καὶ Ἰωάννα γυνὴ Χουζᾶ ἐπιτρόπου Ἡρῴδου καὶ Σουσάννα καὶ ἕτεραι πολλαί, αἵτινες διηκόνουν αὐτοῖς ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐταῖς.
4 Συνιόντος δὲ ὄχλου πολλοῦ καὶ τῶν κατὰ πόλιν ἐπιπορευομένων πρὸς αὐτὸν εἶπεν διὰ παραβολῆς,
5 Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπεῖραι τὸν σπόρον αὐτοῦ. καὶ ἐν τῷ σπείρειν αὐτὸν ὃ μὲν ἔπεσεν παρὰ τὴν ὁδόν, καὶ κατεπατήθη καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατέφαγεν αὐτό.
6 καὶ ἕτερον κατέπεσεν ἐπὶ τὴν πέτραν, καὶ φυὲν ἐξηράνθη διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἰκμάδα.
7 καὶ ἕτερον ἔπεσεν ἐν μέσῳ τῶν ἀκανθῶν, καὶ συμφυεῖσαι αἱ ἄκανθαι ἀπέπνιξαν αὐτό.
8 καὶ ἕτερον ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, καὶ φυὲν ἐποίησεν καρπὸν ἑκατονταπλασίονα. ταῦτα λέγων ἐφώνει. Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω.
9 Ἐπηρώτων δὲ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ τίς αὕτη εἴη ἡ παραβολή.
10 ὁ δὲ εἶπεν, Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ, τοῖς δὲ λοιποῖς ἐν παραβολαῖς, ἵνα βλέποντες μὴ βλέπωσιν καὶ ἀκούοντες μὴ συνιῶσιν.
11 Ἔστιν δὲ αὕτη ἡ παραβολή· Ὁ σπόρος ἐστὶν ὁ λόγος τοῦ θεοῦ.
12 οἱ δὲ παρὰ τὴν ὁδόν εἰσιν οἱ ἀκούσαντες, εἶτα ἔρχεται ὁ διάβολος καὶ αἴρει τὸν λόγον ἀπὸ τῆς καρδίας αὐτῶν, ἵνα μὴ πιστεύσαντες σωθῶσιν.
13 οἱ δὲ ἐπὶ τῆς πέτρας οἳ ὅταν ἀκούσωσιν μετὰ χαρᾶς δέχονται τὸν λόγον, καὶ οὗτοι ῥίζαν οὐκ ἔχουσιν, οἳ πρὸς καιρὸν πιστεύουσιν καὶ ἐν καιρῷ πειρασμοῦ ἀφίστανται.
14 τὸ δὲ εἰς τὰς ἀκάνθας πεσόν, οὗτοί εἰσιν οἱ ἀκούσαντες, καὶ ὑπὸ μεριμνῶν καὶ πλούτου καὶ ἡδονῶν τοῦ βίου πορευόμενοι συμπνίγονται καὶ οὐ τελεσφοροῦσιν.
15 τὸ δὲ ἐν τῇ καλῇ γῇ, οὗτοί εἰσιν οἵτινες ἐν καρδίᾳ καλῇ καὶ ἀγαθῇ ἀκούσαντες τὸν λόγον κατέχουσιν καὶ καρποφοροῦσιν ἐν ὑπομονῇ.
16 Οὐδεὶς δὲ λύχνον ἅψας καλύπτει αὐτὸν σκεύει ἢ ὑποκάτω κλίνης τίθησιν, ἀλλ᾽ ἐπὶ λυχνίας τίθησιν, ἵνα οἱ εἰσπορευόμενοι βλέπωσιν τὸ φῶς.
17 οὐ γάρ ἐστιν κρυπτὸν ὃ οὐ φανερὸν γενήσεται, οὐδὲ ἀπόκρυφον ὃ οὐ μὴ γνωσθῇ καὶ εἰς φανερὸν ἔλθῃ.
18 βλέπετε οὖν πῶς ἀκούετε· ὃς ἂν γὰρ ἔχῃ, δοθήσεται αὐτῷ, καὶ ὃς ἂν μὴ ἔχῃ, καὶ ὃ δοκεῖ ἔχειν ἀρθήσεται ἀπ᾽ αὐτοῦ.
19 Παρεγένετο δὲ πρὸς αὐτὸν ἡ μήτηρ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἠδύναντο συντυχεῖν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον.
20 ἀπηγγέλη δὲ αὐτῷ, Ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἑστήκασιν ἔξω ἰδεῖν θέλοντές σε.
21 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν πρὸς αὐτούς, Μήτηρ μου καὶ ἀδελφοί μου οὗτοί εἰσιν οἱ τὸν λόγον τοῦ θεοῦ ἀκούοντες καὶ ποιοῦντες.
22 Ἐγένετο δὲ ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν καὶ αὐτὸς ἐνέβη εἰς πλοῖον καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν τῆς λίμνης· καὶ ἀνήχθησαν.
23 πλεόντων δὲ αὐτῶν ἀφύπνωσεν. καὶ κατέβη λαῖλαψ ἀνέμου εἰς τὴν λίμνην, καὶ συνεπληροῦντο καὶ ἐκινδύνευον.
24 προσελθόντες δὲ διήγειραν αὐτὸν λέγοντες, Ἐπιστάτα ἐπιστάτα, ἀπολλύμεθα. ὁ δὲ διεγερθεὶς ἐπετίμησεν τῷ ἀνέμῳ καὶ τῷ κλύδωνι τοῦ ὕδατος· καὶ ἐπαύσαντο, καὶ ἐγένετο γαλήνη.
25 εἶπεν δὲ αὐτοῖς, Ποῦ ἡ πίστις ὑμῶν; φοβηθέντες δὲ ἐθαύμασαν, λέγοντες πρὸς ἀλλήλους, Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν ὅτι καὶ τοῖς ἀνέμοις ἐπιτάσσει καὶ τῷ ὕδατι, καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ;
26 Καὶ κατέπλευσαν εἰς τὴν χώραν τῶν Γεργεσηνῶν, ἥτις ἐστὶν ἀντιπέρα τῆς Γαλιλαίας.
27 ἐξελθόντι δὲ αὐτῷ ἐπὶ τὴν γῆν ὑπήντησεν ἀνήρ τις ἐκ τῆς πόλεως ἔχων δαιμόνια· καὶ χρόνῳ ἱκανῷ οὐκ ἐνεδύσατο ἱμάτιον, καὶ ἐν οἰκίᾳ οὐκ ἔμενεν ἀλλ᾽ ἐν τοῖς μνήμασιν.
28 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀνακράξας προσέπεσεν αὐτῷ καὶ φωνῇ μεγάλῃ εἶπεν, Τί ἐμοὶ καὶ σοί, Ἰησοῦ υἱὲ τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου; δέομαί σου, μή με βασανίσῃς.
29 παρήγγειλεν γὰρ τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ ἐξελθεῖν ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου. πολλοῖς γὰρ χρόνοις συνηρπάκει αὐτόν, καὶ ἐδεσμεύετο ἁλύσεσιν καὶ πέδαις φυλασσόμενος, καὶ διαρρήσσων τὰ δεσμὰ ἠλαύνετο ὑπὸ τοῦ δαιμονίου εἰς τὰς ἐρήμους.
30 ἐπηρώτησεν δὲ αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς, Τί σοι ὄνομά ἐστιν; ὁ δὲ εἶπεν, Λεγιών, ὅτι εἰσῆλθεν δαιμόνια πολλὰ εἰς αὐτόν.
31 καὶ παρεκάλουν αὐτὸν ἵνα μὴ ἐπιτάξῃ αὐτοῖς εἰς τὴν ἄβυσσον ἀπελθεῖν.
32 Ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων ἱκανῶν βοσκομένη ἐν τῷ ὄρει· καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν ἵνα ἐπιτρέψῃ αὐτοῖς εἰς ἐκείνους εἰσελθεῖν· καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς.
33 ἐξελθόντα δὲ τὰ δαιμόνια ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους, καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέλη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν λίμνην καὶ ἀπεπνίγη.
34 ἰδόντες δὲ οἱ βόσκοντες τὸ γεγονὸς ἔφυγον καὶ ἀπήγγειλαν εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς.
35 ἐξῆλθον δὲ ἰδεῖν τὸ γεγονὸς καὶ ἦλθον πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ εὗρον καθήμενον τὸν ἄνθρωπον ἀφ᾽ οὗ τὰ δαιμόνια ἐξῆλθεν ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ, καὶ ἐφοβήθησαν.
36 ἀπήγγειλαν δὲ αὐτοῖς οἱ ἰδόντες πῶς ἐσώθη ὁ δαιμονισθείς.
37 καὶ ἠρώτησεν αὐτὸν ἅπαν τὸ πλῆθος τῆς περιχώρου τῶν Γεργεσηνῶν ἀπελθεῖν ἀπ᾽ αὐτῶν, ὅτι φόβῳ μεγάλῳ συνείχοντο· αὐτὸς δὲ ἐμβὰς εἰς πλοῖον ὑπέστρεψεν.
38 ἐδεῖτο δὲ αὐτοῦ ὁ ἀνὴρ ἀφ᾽ οὗ ἐξεληλύθει τὰ δαιμόνια εἶναι σὺν αὐτῷ· ἀπέλυσεν δὲ αὐτὸν λέγων,
39 Ὑπόστρεφε εἰς τὸν οἶκόν σου, καὶ διηγοῦ ὅσα σοι ἐποίησεν ὁ θεός. καὶ ἀπῆλθεν καθ᾽ ὅλην τὴν πόλιν κηρύσσων ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς.
40 Ἐν δὲ τῷ ὑποστρέφειν τὸν Ἰησοῦν ἀπεδέξατο αὐτὸν ὁ ὄχλος, ἦσαν γὰρ πάντες προσδοκῶντες αὐτόν.
41 καὶ ἰδοὺ ἦλθεν ἀνὴρ ᾧ ὄνομα Ἰάϊρος, καὶ οὗτος ἄρχων τῆς συναγωγῆς ὑπῆρχεν, καὶ πεσὼν παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ παρεκάλει αὐτὸν εἰσελθεῖν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ,
42 ὅτι θυγάτηρ μονογενὴς ἦν αὐτῷ ὡς ἐτῶν δώδεκα καὶ αὐτὴ ἀπέθνῃσκεν. Ἐν δὲ τῷ ὑπάγειν αὐτὸν οἱ ὄχλοι συνέπνιγον αὐτόν.
43 καὶ γυνὴ οὖσα ἐν ῥύσει αἵματος ἀπὸ ἐτῶν δώδεκα, ἥτις [ἰατροῖς προσαναλώσασα ὅλον τὸν βίον] οὐκ ἴσχυσεν ἀπ᾽ οὐδενὸς θεραπευθῆναι,
44 προσελθοῦσα ὄπισθεν ἥψατο τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ, καὶ παραχρῆμα ἔστη ἡ ῥύσις τοῦ αἵματος αὐτῆς.
45 καὶ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς, Τίς ὁ ἁψάμενός μου; ἀρνουμένων δὲ πάντων εἶπεν ὁ Πέτρος, Ἐπιστάτα, οἱ ὄχλοι συνέχουσίν σε καὶ ἀποθλίβουσιν.
46 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἥψατό μού τις, ἐγὼ γὰρ ἔγνων δύναμιν ἐξεληλυθυῖαν ἀπ᾽ ἐμοῦ.
47 ἰδοῦσα δὲ ἡ γυνὴ ὅτι οὐκ ἔλαθεν τρέμουσα ἦλθεν καὶ προσπεσοῦσα αὐτῷ δι᾽ ἣν αἰτίαν ἥψατο αὐτοῦ ἀπήγγειλεν ἐνώπιον παντὸς τοῦ λαοῦ καὶ ὡς ἰάθη παραχρῆμα.
48 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ, Θυγάτηρ, ἡ πίστις σου σέσωκέν σε· πορεύου εἰς εἰρήνην.
49 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἔρχεταί τις παρὰ τοῦ ἀρχισυναγώγου λέγων ὅτι Τέθνηκεν ἡ θυγάτηρ σου, μηκέτι σκύλλε τὸν διδάσκαλον.
50 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀκούσας ἀπεκρίθη αὐτῷ, Μὴ φοβοῦ, μόνον πίστευσον, καὶ σωθήσεται.
51 ἐλθὼν δὲ εἰς τὴν οἰκίαν οὐκ ἀφῆκεν εἰσελθεῖν τινα σὺν αὐτῷ εἰ μὴ Πέτρον καὶ Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον καὶ τὸν πατέρα τῆς παιδὸς καὶ τὴν μητέρα.
52 ἔκλαιον δὲ πάντες καὶ ἐκόπτοντο αὐτήν. ὁ δὲ εἶπεν, Μὴ κλαίετε, οὐ γὰρ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει.
53 καὶ κατεγέλων αὐτοῦ, εἰδότες ὅτι ἀπέθανεν.
54 αὐτὸς δὲ κρατήσας τῆς χειρὸς αὐτῆς ἐφώνησεν λέγων, Ἡ παῖς, ἔγειρε.
55 καὶ ἐπέστρεψεν τὸ πνεῦμα αὐτῆς, καὶ ἀνέστη παραχρῆμα, καὶ διέταξεν αὐτῇ δοθῆναι φαγεῖν.
56 καὶ ἐξέστησαν οἱ γονεῖς αὐτῆς· ὁ δὲ παρήγγειλεν αὐτοῖς μηδενὶ εἰπεῖν τὸ γεγονός.
9
1 Συγκαλεσάμενος δὲ τοὺς δώδεκα ἔδωκεν αὐτοῖς δύναμιν καὶ ἐξουσίαν ἐπὶ πάντα τὰ δαιμόνια καὶ νόσους θεραπεύειν,
2 καὶ ἀπέστειλεν αὐτοὺς κηρύσσειν τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ καὶ ἰᾶσθαι [τοὺς ἀσθενεῖς],
3 καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Μηδὲν αἴρετε εἰς τὴν ὁδόν, μήτε ῥάβδον μήτε πήραν μήτε ἄρτον μήτε ἀργύριον, μήτε [ἀνὰ] δύο χιτῶνας ἔχειν.
4 καὶ εἰς ἣν ἂν οἰκίαν εἰσέλθητε, ἐκεῖ μένετε καὶ ἐκεῖθεν ἐξέρχεσθε.
5 καὶ ὅσοι ἂν μὴ δέχωνται ὑμᾶς, ἐξερχόμενοι ἀπὸ τῆς πόλεως ἐκείνης τὸν κονιορτὸν ἀπὸ τῶν ποδῶν ὑμῶν ἀποτινάσσετε εἰς μαρτύριον ἐπ᾽ αὐτούς.
6 ἐξερχόμενοι δὲ διήρχοντο κατὰ τὰς κώμας εὐαγγελιζόμενοι καὶ θεραπεύοντες πανταχοῦ.
7 Ἤκουσεν δὲ Ἡρῴδης ὁ τετραάρχης τὰ γινόμενα πάντα, καὶ διηπόρει διὰ τὸ λέγεσθαι ὑπό τινων ὅτι Ἰωάννης ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν,
8 ὑπό τινων δὲ ὅτι Ἠλίας ἐφάνη, ἄλλων δὲ ὅτι προφήτης τις τῶν ἀρχαίων ἀνέστη.
9 εἶπεν δὲ Ἡρῴδης, Ἰωάννην ἐγὼ ἀπεκεφάλισα· τίς δέ ἐστιν οὗτος περὶ οὗ ἀκούω τοιαῦτα; καὶ ἐζήτει ἰδεῖν αὐτόν.
10 Καὶ ὑποστρέψαντες οἱ ἀπόστολοι διηγήσαντο αὐτῷ ὅσα ἐποίησαν. καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς ὑπεχώρησεν κατ᾽ ἰδίαν εἰς πόλιν καλουμένην Βηθσαϊδά.
11 οἱ δὲ ὄχλοι γνόντες ἠκολούθησαν αὐτῷ. καὶ ἀποδεξάμενος αὐτοὺς ἐλάλει αὐτοῖς περὶ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ, καὶ τοὺς χρείαν ἔχοντας θεραπείας ἰᾶτο.
12 Ἡ δὲ ἡμέρα ἤρξατο κλίνειν· προσελθόντες δὲ οἱ δώδεκα εἶπαν αὐτῷ, Ἀπόλυσον τὸν ὄχλον, ἵνα πορευθέντες εἰς τὰς κύκλῳ κώμας καὶ ἀγροὺς καταλύσωσιν καὶ εὕρωσιν ἐπισιτισμόν, ὅτι ὧδε ἐν ἐρήμῳ τόπῳ ἐσμέν.
13 εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. οἱ δὲ εἶπαν, Οὐκ εἰσὶν ἡμῖν πλεῖον ἢ ἄρτοι πέντε καὶ ἰχθύες δύο, εἰ μήτι πορευθέντες ἡμεῖς ἀγοράσωμεν εἰς πάντα τὸν λαὸν τοῦτον βρώματα.
14 ἦσαν γὰρ ὡσεὶ ἄνδρες πεντακισχίλιοι. εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, Κατακλίνατε αὐτοὺς κλισίας [ὡσεὶ] ἀνὰ πεντήκοντα.
15 καὶ ἐποίησαν οὕτως καὶ κατέκλιναν ἅπαντας.
16 λαβὼν δὲ τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησεν αὐτοὺς καὶ κατέκλασεν καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς παραθεῖναι τῷ ὄχλῳ.
17 καὶ ἔφαγον καὶ ἐχορτάσθησαν πάντες, καὶ ἤρθη τὸ περισσεῦσαν αὐτοῖς κλασμάτων κόφινοι δώδεκα.
18 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν προσευχόμενον κατὰ μόνας συνῆσαν αὐτῷ οἱ μαθηταί, καὶ ἐπηρώτησεν αὐτοὺς λέγων, Τίνα με λέγουσιν οἱ ὄχλοι εἶναι;
19 οἱ δὲ ἀποκριθέντες εἶπαν, Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν, ἄλλοι δὲ Ἠλίαν, ἄλλοι δὲ ὅτι προφήτης τις τῶν ἀρχαίων ἀνέστη.
20 εἶπεν δὲ αὐτοῖς, Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Πέτρος δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Τὸν Χριστὸν τοῦ θεοῦ.
21 Ὁ δὲ ἐπιτιμήσας αὐτοῖς παρήγγειλεν μηδενὶ λέγειν τοῦτο,
22 εἰπὼν ὅτι Δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου πολλὰ παθεῖν καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν πρεσβυτέρων καὶ ἀρχιερέων καὶ γραμματέων καὶ ἀποκτανθῆναι καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἐγερθῆναι.
23 Ἔλεγεν δὲ πρὸς πάντας, Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἔρχεσθαι, ἀρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καθ᾽ ἡμέραν, καὶ ἀκολουθείτω μοι.
24 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ᾽ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, οὗτος σώσει αὐτήν.
25 τί γὰρ ὠφελεῖται ἄνθρωπος κερδήσας τὸν κόσμον ὅλον ἑαυτὸν δὲ ἀπολέσας ἢ ζημιωθείς;
26 ὃς γὰρ ἂν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους, τοῦτον ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται, ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ καὶ τοῦ πατρὸς καὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων.
27 λέγω δὲ ὑμῖν ἀληθῶς, εἰσίν τινες τῶν αὐτοῦ ἑστηκότων οἳ οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσιν τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ.
28 Ἐγένετο δὲ μετὰ τοὺς λόγους τούτους ὡσεὶ ἡμέραι ὀκτὼ [καὶ] παραλαβὼν Πέτρον καὶ Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι.
29 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ προσεύχεσθαι αὐτὸν τὸ εἶδος τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἕτερον καὶ ὁ ἱματισμὸς αὐτοῦ λευκὸς ἐξαστράπτων.
30 καὶ ἰδοὺ ἄνδρες δύο συνελάλουν αὐτῷ, οἵτινες ἦσαν Μωϋσῆς καὶ Ἠλίας,
31 οἳ ὀφθέντες ἐν δόξῃ ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ ἣν ἤμελλεν πληροῦν ἐν Ἰερουσαλήμ.
32 ὁ δὲ Πέτρος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἦσαν βεβαρημένοι ὕπνῳ· διαγρηγορήσαντες δὲ εἶδον τὴν δόξαν αὐτοῦ καὶ τοὺς δύο ἄνδρας τοὺς συνεστῶτας αὐτῷ.
33 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ διαχωρίζεσθαι αὐτοὺς ἀπ᾽ αὐτοῦ εἶπεν ὁ Πέτρος πρὸς τὸν Ἰησοῦν, Ἐπιστάτα, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι, καὶ ποιήσωμεν σκηνὰς τρεῖς, μίαν σοὶ καὶ μίαν Μωϋσεῖ καὶ μίαν Ἠλίᾳ, μὴ εἰδὼς ὃ λέγει.
34 ταῦτα δὲ αὐτοῦ λέγοντος ἐγένετο νεφέλη καὶ ἐπεσκίαζεν αὐτούς· ἐφοβήθησαν δὲ ἐν τῷ εἰσελθεῖν αὐτοὺς εἰς τὴν νεφέλην.
35 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα, Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἐκλελεγμένος, αὐτοῦ ἀκούετε.
36 καὶ ἐν τῷ γενέσθαι τὴν φωνὴν εὑρέθη Ἰησοῦς μόνος. καὶ αὐτοὶ ἐσίγησαν καὶ οὐδενὶ ἀπήγγειλαν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις οὐδὲν ὧν ἑώρακαν.
37 Ἐγένετο δὲ τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ κατελθόντων αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους συνήντησεν αὐτῷ ὄχλος πολύς.
38 καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ἀπὸ τοῦ ὄχλου ἐβόησεν λέγων, Διδάσκαλε, δέομαί σου ἐπιβλέψαι ἐπὶ τὸν υἱόν μου, ὅτι μονογενής μοί ἐστιν,
39 καὶ ἰδοὺ πνεῦμα λαμβάνει αὐτόν, καὶ ἐξαίφνης κράζει, καὶ σπαράσσει αὐτὸν μετὰ ἀφροῦ καὶ μόγις ἀποχωρεῖ ἀπ᾽ αὐτοῦ συντρῖβον αὐτόν·
40 καὶ ἐδεήθην τῶν μαθητῶν σου ἵνα ἐκβάλωσιν αὐτό, καὶ οὐκ ἠδυνήθησαν.
41 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη, ἕως πότε ἔσομαι πρὸς ὑμᾶς καὶ ἀνέξομαι ὑμῶν; προσάγαγε ὧδε τὸν υἱόν σου.
42 ἔτι δὲ προσερχομένου αὐτοῦ ἔρρηξεν αὐτὸν τὸ δαιμόνιον καὶ συνεσπάραξεν· ἐπετίμησεν δὲ ὁ Ἰησοῦς τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ, καὶ ἰάσατο τὸν παῖδα καὶ ἀπέδωκεν αὐτὸν τῷ πατρὶ αὐτοῦ.
43 ἐξεπλήσσοντο δὲ πάντες ἐπὶ τῇ μεγαλειότητι τοῦ θεοῦ. Πάντων δὲ θαυμαζόντων ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἐποίει εἶπεν πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ,
44 Θέσθε ὑμεῖς εἰς τὰ ὦτα ὑμῶν τοὺς λόγους τούτους, ὁ γὰρ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου μέλλει παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων.
45 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα τοῦτο, καὶ ἦν παρακεκαλυμμένον ἀπ᾽ αὐτῶν ἵνα μὴ αἴσθωνται αὐτό, καὶ ἐφοβοῦντο ἐρωτῆσαι αὐτὸν περὶ τοῦ ῥήματος τούτου.
46 Εἰσῆλθεν δὲ διαλογισμὸς ἐν αὐτοῖς, τὸ τίς ἂν εἴη μείζων αὐτῶν.
47 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἰδὼς τὸν διαλογισμὸν τῆς καρδίας αὐτῶν ἐπιλαβόμενος παιδίον ἔστησεν αὐτὸ παρ᾽ ἑαυτῷ,
48 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ὃς ἂν δέξηται τοῦτο τὸ παιδίον ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου ἐμὲ δέχεται, καὶ ὃς ἂν ἐμὲ δέξηται δέχεται τὸν ἀποστείλαντά με· ὁ γὰρ μικρότερος ἐν πᾶσιν ὑμῖν ὑπάρχων οὗτός ἐστιν μέγας.
49 Ἀποκριθεὶς δὲ [ὁ] Ἰωάννης εἶπεν, Ἐπιστάτα, εἴδομέν τινα ἐν τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα δαιμόνια, καὶ ἐκωλύομεν αὐτὸν ὅτι οὐκ ἀκολουθεῖ μεθ᾽ ἡμῶν.
50 εἶπεν δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς, Μὴ κωλύετε, ὃς γὰρ οὐκ ἔστιν καθ᾽ ὑμῶν ὑπὲρ ὑμῶν ἐστιν.
51 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ συμπληροῦσθαι τὰς ἡμέρας τῆς ἀναλήμψεως αὐτοῦ καὶ αὐτὸς τὸ πρόσωπον ἐστήρισεν τοῦ πορεύεσθαι εἰς Ἰερουσαλήμ,
52 καὶ ἀπέστειλεν ἀγγέλους πρὸ προσώπου αὐτοῦ. καὶ πορευθέντες εἰσῆλθον εἰς κώμην Σαμαριτῶν, ὡς ἑτοιμάσαι αὐτῷ·
53 καὶ οὐκ ἐδέξαντο αὐτόν, ὅτι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἦν πορευόμενον εἰς Ἰερουσαλήμ.
54 ἰδόντες δὲ οἱ μαθηταὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης εἶπαν, Κύριε, θέλεις εἴπωμεν πῦρ καταβῆναι ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἀναλῶσαι αὐτούς;
55 στραφεὶς δὲ ἐπετίμησεν αὐτοῖς.
56 καὶ ἐπορεύθησαν εἰς ἑτέραν κώμην.
57 Καὶ πορευομένων αὐτῶν ἐν τῇ ὁδῷ εἶπέν τις πρὸς αὐτόν, Ἀκολουθήσω σοι ὅπου ἐὰν ἀπέρχῃ.
58 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Αἱ ἀλώπεκες φωλεοὺς ἔχουσιν καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνώσεις, ὁ δὲ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ.
59 Εἶπεν δὲ πρὸς ἕτερον, Ἀκολούθει μοι. ὁ δὲ εἶπεν, [Κύριε,] ἐπίτρεψόν μοι ἀπελθόντι πρῶτον θάψαι τὸν πατέρα μου.
60 εἶπεν δὲ αὐτῷ, Ἄφες τοὺς νεκροὺς θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς, σὺ δὲ ἀπελθὼν διάγγελλε τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ.
61 Εἶπεν δὲ καὶ ἕτερος, Ἀκολουθήσω σοι, κύριε· πρῶτον δὲ ἐπίτρεψόν μοι ἀποτάξασθαι τοῖς εἰς τὸν οἶκόν μου.
62 εἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς, Οὐδεὶς ἐπιβαλὼν τὴν χεῖρα ἐπ᾽ ἄροτρον καὶ βλέπων εἰς τὰ ὀπίσω εὔθετός ἐστιν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ.
10
1 Μετὰ δὲ ταῦτα ἀνέδειξεν ὁ κύριος ἑτέρους ἑβδομήκοντα [δύο], καὶ ἀπέστειλεν αὐτοὺς ἀνὰ δύο [δύο] πρὸ προσώπου αὐτοῦ εἰς πᾶσαν πόλιν καὶ τόπον οὗ ἤμελλεν αὐτὸς ἔρχεσθαι.
2 ἔλεγεν δὲ πρὸς αὐτούς, Ὁ μὲν θερισμὸς πολύς, οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι· δεήθητε οὖν τοῦ κυρίου τοῦ θερισμοῦ ὅπως ἐργάτας ἐκβάλῃ εἰς τὸν θερισμὸν αὐτοῦ.
3 ὑπάγετε· ἰδοὺ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς ἄρνας ἐν μέσῳ λύκων.
4 μὴ βαστάζετε βαλλάντιον, μὴ πήραν, μὴ ὑποδήματα, καὶ μηδένα κατὰ τὴν ὁδὸν ἀσπάσησθε.
5 εἰς ἣν δ᾽ ἂν εἰσέλθητε οἰκίαν, πρῶτον λέγετε, Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ.
6 καὶ ἐὰν ἐκεῖ ᾖ υἱὸς εἰρήνης, ἐπαναπαήσεται ἐπ᾽ αὐτὸν ἡ εἰρήνη ὑμῶν· εἰ δὲ μήγε, ἐφ᾽ ὑμᾶς ἀνακάμψει.
7 ἐν αὐτῇ δὲ τῇ οἰκίᾳ μένετε, ἐσθίοντες καὶ πίνοντες τὰ παρ᾽ αὐτῶν, ἄξιος γὰρ ὁ ἐργάτης τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ. μὴ μεταβαίνετε ἐξ οἰκίας εἰς οἰκίαν.
8 καὶ εἰς ἣν ἂν πόλιν εἰσέρχησθε καὶ δέχωνται ὑμᾶς, ἐσθίετε τὰ παρατιθέμενα ὑμῖν,
9 καὶ θεραπεύετε τοὺς ἐν αὐτῇ ἀσθενεῖς, καὶ λέγετε αὐτοῖς, Ἤγγικεν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ.
10 εἰς ἣν δ᾽ ἂν πόλιν εἰσέλθητε καὶ μὴ δέχωνται ὑμᾶς, ἐξελθόντες εἰς τὰς πλατείας αὐτῆς εἴπατε,
11 Καὶ τὸν κονιορτὸν τὸν κολληθέντα ἡμῖν ἐκ τῆς πόλεως ὑμῶν εἰς τοὺς πόδας ἀπομασσόμεθα ὑμῖν· πλὴν τοῦτο γινώσκετε ὅτι ἤγγικεν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ.
12 λέγω ὑμῖν ὅτι Σοδόμοις ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἀνεκτότερον ἔσται ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ.
13 Οὐαί σοι, Χοραζίν· οὐαί σοι, Βηθσαϊδά· ὅτι εἰ ἐν Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἐγενήθησαν αἱ δυνάμεις αἱ γενόμεναι ἐν ὑμῖν, πάλαι ἂν ἐν σάκκῳ καὶ σποδῷ καθήμενοι μετενόησαν.
14 πλὴν Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἀνεκτότερον ἔσται ἐν τῇ κρίσει ἢ ὑμῖν.
15 καὶ σύ, Καφαρναούμ, μὴ ἕως οὐρανοῦ ὑψωθήσῃ; ἕως τοῦ ᾅδου καταβιβασθήσῃ.
16 Ὁ ἀκούων ὑμῶν ἐμοῦ ἀκούει, καὶ ὁ ἀθετῶν ὑμᾶς ἐμὲ ἀθετεῖ· ὁ δὲ ἐμὲ ἀθετῶν ἀθετεῖ τὸν ἀποστείλαντά με.
17 Ὑπέστρεψαν δὲ οἱ ἑβδομήκοντα [δύο] μετὰ χαρᾶς λέγοντες, Κύριε, καὶ τὰ δαιμόνια ὑποτάσσεται ἡμῖν ἐν τῷ ὀνόματί σου.
18 εἶπεν δὲ αὐτοῖς, Ἐθεώρουν τὸν Σατανᾶν ὡς ἀστραπὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πεσόντα.
19 ἰδοὺ δέδωκα ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν τοῦ πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ, καὶ οὐδὲν ὑμᾶς οὐ μὴ ἀδικήσῃ.
20 πλὴν ἐν τούτῳ μὴ χαίρετε ὅτι τὰ πνεύματα ὑμῖν ὑποτάσσεται, χαίρετε δὲ ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν ἐγγέγραπται ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
21 Ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἠγαλλιάσατο [ἐν] τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ καὶ εἶπεν, Ἐξομολογοῦμαί σοι, πάτερ, κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅτι ἀπέκρυψας ταῦτα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις· ναί, ὁ πατήρ, ὅτι οὕτως εὐδοκία ἐγένετο ἔμπροσθέν σου.
22 Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ πατρός μου, καὶ οὐδεὶς γινώσκει τίς ἐστιν ὁ υἱὸς εἰ μὴ ὁ πατήρ, καὶ τίς ἐστιν ὁ πατὴρ εἰ μὴ ὁ υἱὸς καὶ ᾧ ἐὰν βούληται ὁ υἱὸς ἀποκαλύψαι.
23 Καὶ στραφεὶς πρὸς τοὺς μαθητὰς κατ᾽ ἰδίαν εἶπεν, Μακάριοι οἱ ὀφθαλμοὶ οἱ βλέποντες ἃ βλέπετε.
24 λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι πολλοὶ προφῆται καὶ βασιλεῖς ἠθέλησαν ἰδεῖν ἃ ὑμεῖς βλέπετε καὶ οὐκ εἶδαν, καὶ ἀκοῦσαι ἃ ἀκούετε καὶ οὐκ ἤκουσαν.
25 Καὶ ἰδοὺ νομικός τις ἀνέστη ἐκπειράζων αὐτὸν λέγων, Διδάσκαλε, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;
26 ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτόν, Ἐν τῷ νόμῳ τί γέγραπται; πῶς ἀναγινώσκεις;
27 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Ἀγαπήσεις κύριον τὸν θεόν σου ἐξ ὅλης [τῆς] καρδίας σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ἰσχύϊ σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ διανοίᾳ σου, καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν.
28 εἶπεν δὲ αὐτῷ, Ὀρθῶς ἀπεκρίθης· τοῦτο ποίει καὶ ζήσῃ.
29 ὁ δὲ θέλων δικαιῶσαι ἑαυτὸν εἶπεν πρὸς τὸν Ἰησοῦν, Καὶ τίς ἐστίν μου πλησίον;
30 ὑπολαβὼν ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἄνθρωπός τις κατέβαινεν ἀπὸ Ἰερουσαλὴμ εἰς Ἰεριχὼ καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν, οἳ καὶ ἐκδύσαντες αὐτὸν καὶ πληγὰς ἐπιθέντες ἀπῆλθον ἀφέντες ἡμιθανῆ.
31 κατὰ συγκυρίαν δὲ ἱερεύς τις κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ, καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἀντιπαρῆλθεν·
32 ὁμοίως δὲ καὶ Λευίτης [γενόμενος] κατὰ τὸν τόπον ἐλθὼν καὶ ἰδὼν ἀντιπαρῆλθεν.
33 Σαμαρίτης δέ τις ὁδεύων ἦλθεν κατ᾽ αὐτὸν καὶ ἰδὼν ἐσπλαγχνίσθη,
34 καὶ προσελθὼν κατέδησεν τὰ τραύματα αὐτοῦ ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον, ἐπιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτῆνος ἤγαγεν αὐτὸν εἰς πανδοχεῖον καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ.
35 καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον ἐκβαλὼν ἔδωκεν δύο δηνάρια τῷ πανδοχεῖ καὶ εἶπεν, Ἐπιμελήθητι αὐτοῦ, καὶ ὅ τι ἂν προσδαπανήσῃς ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι.
36 τίς τούτων τῶν τριῶν πλησίον δοκεῖ σοι γεγονέναι τοῦ ἐμπεσόντος εἰς τοὺς λῃστάς;
37 ὁ δὲ εἶπεν, Ὁ ποιήσας τὸ ἔλεος μετ᾽ αὐτοῦ. εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Πορεύου καὶ σὺ ποίει ὁμοίως.
38 Ἐν δὲ τῷ πορεύεσθαι αὐτοὺς αὐτὸς εἰσῆλθεν εἰς κώμην τινά· γυνὴ δέ τις ὀνόματι Μάρθα ὑπεδέξατο αὐτόν.
39 καὶ τῇδε ἦν ἀδελφὴ καλουμένη Μαριάμ, [ἣ] καὶ παρακαθεσθεῖσα πρὸς τοὺς πόδας τοῦ κυρίου ἤκουεν τὸν λόγον αὐτοῦ.
40 ἡ δὲ Μάρθα περιεσπᾶτο περὶ πολλὴν διακονίαν· ἐπιστᾶσα δὲ εἶπεν, Κύριε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἡ ἀδελφή μου μόνην με κατέλιπεν διακονεῖν; εἰπὲ οὖν αὐτῇ ἵνα μοι συναντιλάβηται.
41 ἀποκριθεὶς δὲ εἶπεν αὐτῇ ὁ κύριος, Μάρθα Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ θορυβάζῃ περὶ πολλά,
42 ἑνὸς δέ ἐστιν χρεία Μαριὰμ γὰρ τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται αὐτῆς.
11
1 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν τόπῳ τινὶ προσευχόμενον, ὡς ἐπαύσατο, εἶπέν τις τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς αὐτόν, Κύριε, δίδαξον ἡμᾶς προσεύχεσθαι, καθὼς καὶ Ἰωάννης ἐδίδαξεν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ.
2 εἶπεν δὲ αὐτοῖς, Ὅταν προσεύχησθε, λέγετε, Πάτερ, ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου· ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου
3 τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δίδου ἡμῖν τὸ καθ᾽ ἡμέραν·
4 καὶ ἄφες ἡμῖν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, καὶ γὰρ αὐτοὶ ἀφίομεν παντὶ ὀφείλοντι ἡμῖν· καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν.
5 Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Τίς ἐξ ὑμῶν ἕξει φίλον καὶ πορεύσεται πρὸς αὐτὸν μεσονυκτίου καὶ εἴπῃ αὐτῷ, Φίλε, χρῆσόν μοι τρεῖς ἄρτους,
6 ἐπειδὴ φίλος μου παρεγένετο ἐξ ὁδοῦ πρός με καὶ οὐκ ἔχω ὃ παραθήσω αὐτῷ·
7 κἀκεῖνος ἔσωθεν ἀποκριθεὶς εἴπῃ, Μή μοι κόπους πάρεχε· ἤδη ἡ θύρα κέκλεισται, καὶ τὰ παιδία μου μετ᾽ ἐμοῦ εἰς τὴν κοίτην εἰσίν· οὐ δύναμαι ἀναστὰς δοῦναί σοι.
8 λέγω ὑμῖν, εἰ καὶ οὐ δώσει αὐτῷ ἀναστὰς διὰ τὸ εἶναι φίλον αὐτοῦ, διά γε τὴν ἀναίδειαν αὐτοῦ ἐγερθεὶς δώσει αὐτῷ ὅσων χρῄζει.
9 κἀγὼ ὑμῖν λέγω, αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε· κρούετε, καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν.
10 πᾶς γὰρ ὁ αἰτῶν λαμβάνει, καὶ ὁ ζητῶν εὑρίσκει, καὶ τῷ κρούοντι ἀνοίγεται.
11 τίνα δὲ ἐξ ὑμῶν αἰτήσει τὸν πατέρα ὁ υἱὸς ἰχθύν, καὶ ἀντὶ ἰχθύος ὄφιν αὐτῷ ἐπιδώσει;
12 ἢ καὶ αἰτήσει ᾠόν, ἐπιδώσει αὐτῷ σκορπίον;
13 εἰ οὖν ὑμεῖς πονηροὶ ὑπάρχοντες οἴδατε δόματα ἀγαθὰ διδόναι τοῖς τέκνοις ὑμῶν, πόσῳ μᾶλλον ὁ πατὴρ [ὁ] ἐξ οὐρανοῦ δώσει πνεῦμα ἅγιον τοῖς αἰτοῦσιν αὐτόν.
14 Καὶ ἦν ἐκβάλλων δαιμόνιον[, καὶ αὐτὸ αὐτὸ ἦν] κωφόν· ἐγένετο δὲ τοῦ δαιμονίου ἐξελθόντος ἐλάλησεν ὁ κωφός. καὶ ἐθαύμασαν οἱ ὄχλοι·
15 τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν εἶπαν, Ἐν Βεελζεβοὺλ τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια·
16 ἕτεροι δὲ πειράζοντες σημεῖον ἐξ οὐρανοῦ ἐζήτουν παρ᾽ αὐτοῦ.
17 αὐτὸς δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὰ διανοήματα εἶπεν αὐτοῖς, Πᾶσα βασιλεία ἐφ᾽ ἑαυτὴν διαμερισθεῖσα ἐρημοῦται, καὶ οἶκος ἐπὶ οἶκον πίπτει.
18 εἰ δὲ καὶ ὁ Σατανᾶς ἐφ᾽ ἑαυτὸν διεμερίσθη, πῶς σταθήσεται ἡ βασιλεία αὐτοῦ; ὅτι λέγετε ἐν Βεελζεβοὺλ ἐκβάλλειν με τὰ δαιμόνια.
19 εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Βεελζεβοὺλ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβάλλουσιν; διὰ τοῦτο αὐτοὶ ὑμῶν κριταὶ ἔσονται.
20 εἰ δὲ ἐν δακτύλῳ θεοῦ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, ἄρα ἔφθασεν ἐφ᾽ ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ.
21 ὅταν ὁ ἰσχυρὸς καθωπλισμένος φυλάσσῃ τὴν ἑαυτοῦ αὐλήν, ἐν εἰρήνῃ ἐστὶν τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ·
22 ἐπὰν δὲ ἰσχυρότερος αὐτοῦ ἐπελθὼν νικήσῃ αὐτόν, τὴν πανοπλίαν αὐτοῦ αἴρει ἐφ᾽ ᾗ ἐπεποίθει, καὶ τὰ σκῦλα αὐτοῦ διαδίδωσιν.
23 ὁ μὴ ὢν μετ᾽ ἐμοῦ κατ᾽ ἐμοῦ ἐστιν, καὶ ὁ μὴ συνάγων μετ᾽ ἐμοῦ σκορπίζει.
24 Ὅταν τὸ ἀκάθαρτον πνεῦμα ἐξέλθῃ ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου, διέρχεται δι᾽ ἀνύδρων τόπων ζητοῦν ἀνάπαυσιν, καὶ μὴ εὑρίσκον λέγει, Ὑποστρέψω εἰς τὸν οἶκόν μου ὅθεν ἐξῆλθον·
25 καὶ ἐλθὸν εὑρίσκει σεσαρωμένον καὶ κεκοσμημένον.
26 τότε πορεύεται καὶ παραλαμβάνει ἕτερα πνεύματα πονηρότερα ἑαυτοῦ ἑπτά, καὶ εἰσελθόντα κατοικεῖ ἐκεῖ, καὶ γίνεται τὰ ἔσχατα τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου χείρονα τῶν πρώτων.
27 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ λέγειν αὐτὸν ταῦτα ἐπάρασά τις φωνὴν γυνὴ ἐκ τοῦ ὄχλου εἶπεν αὐτῷ, Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας.
28 αὐτὸς δὲ εἶπεν, Μενοῦν μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ θεοῦ καὶ φυλάσσοντες.
29 Τῶν δὲ ὄχλων ἐπαθροιζομένων ἤρξατο λέγειν, Ἡ γενεὰ αὕτη γενεὰ πονηρά ἐστιν· σημεῖον ζητεῖ, καὶ σημεῖον οὐ δοθήσεται αὐτῇ εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ.
30 καθὼς γὰρ ἐγένετο Ἰωνᾶς τοῖς Νινευίταις σημεῖον, οὕτως ἔσται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου τῇ γενεᾷ ταύτῃ.
31 βασίλισσα νότου ἐγερθήσεται ἐν τῇ κρίσει μετὰ τῶν ἀνδρῶν τῆς γενεᾶς ταύτης καὶ κατακρινεῖ αὐτούς· ὅτι ἦλθεν ἐκ τῶν περάτων τῆς γῆς ἀκοῦσαι τὴν σοφίαν Σολομῶνος, καὶ ἰδοὺ πλεῖον Σολομῶνος ὧδε.
32 ἄνδρες Νινευῖται ἀναστήσονται ἐν τῇ κρίσει μετὰ τῆς γενεᾶς ταύτης καὶ κατακρινοῦσιν αὐτήν· ὅτι μετενόησαν εἰς τὸ κήρυγμα Ἰωνᾶ, καὶ ἰδοὺ πλεῖον Ἰωνᾶ ὧδε.
33 Οὐδεὶς λύχνον ἅψας εἰς κρύπτην τίθησιν [οὐδὲ ὑπὸ τὸν μόδιον] ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν λυχνίαν, ἵνα οἱ εἰσπορευόμενοι τὸ φῶς βλέπωσιν.
34 ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός σου. ὅταν ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς ᾖ, καὶ ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινόν ἐστιν· ἐπὰν δὲ πονηρὸς ᾖ, καὶ τὸ σῶμά σου σκοτεινόν.
35 σκόπει οὖν μὴ τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ σκότος ἐστίν.
36 εἰ οὖν τὸ σῶμά σου ὅλον φωτεινόν, μὴ ἔχον μέρος τι σκοτεινόν, ἔσται φωτεινὸν ὅλον ὡς ὅταν ὁ λύχνος τῇ ἀστραπῇ φωτίζῃ σε.
37 Ἐν δὲ τῷ λαλῆσαι ἐρωτᾷ αὐτὸν Φαρισαῖος ὅπως ἀριστήσῃ παρ᾽ αὐτῷ· εἰσελθὼν δὲ ἀνέπεσεν.
38 ὁ δὲ Φαρισαῖος ἰδὼν ἐθαύμασεν ὅτι οὐ πρῶτον ἐβαπτίσθη πρὸ τοῦ ἀρίστου.
39 εἶπεν δὲ ὁ κύριος πρὸς αὐτόν, Νῦν ὑμεῖς οἱ Φαρισαῖοι τὸ ἔξωθεν τοῦ ποτηρίου καὶ τοῦ πίνακος καθαρίζετε, τὸ δὲ ἔσωθεν ὑμῶν γέμει ἁρπαγῆς καὶ πονηρίας.
40 ἄφρονες, οὐχ ὁ ποιήσας τὸ ἔξωθεν καὶ τὸ ἔσωθεν ἐποίησεν;
41 πλὴν τὰ ἐνόντα δότε ἐλεημοσύνην, καὶ ἰδοὺ πάντα καθαρὰ ὑμῖν ἐστιν.
42 ἀλλὰ οὐαὶ ὑμῖν τοῖς Φαρισαίοις, ὅτι ἀποδεκατοῦτε τὸ ἡδύοσμον καὶ τὸ πήγανον καὶ πᾶν λάχανον, καὶ παρέρχεσθε τὴν κρίσιν καὶ τὴν ἀγάπην τοῦ θεοῦ· ταῦτα δὲ ἔδει ποιῆσαι κἀκεῖνα μὴ παρεῖναι.
43 οὐαὶ ὑμῖν τοῖς Φαρισαίοις, ὅτι ἀγαπᾶτε τὴν πρωτοκαθεδρίαν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ τοὺς ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς.
44 οὐαὶ ὑμῖν, ὅτι ἐστὲ ὡς τὰ μνημεῖα τὰ ἄδηλα, καὶ οἱ ἄνθρωποι [οἱ] περιπατοῦντες ἐπάνω οὐκ οἴδασιν.
45 Ἀποκριθεὶς δέ τις τῶν νομικῶν λέγει αὐτῷ, Διδάσκαλε, ταῦτα λέγων καὶ ἡμᾶς ὑβρίζεις.
46 ὁ δὲ εἶπεν, Καὶ ὑμῖν τοῖς νομικοῖς οὐαί, ὅτι φορτίζετε τοὺς ἀνθρώπους φορτία δυσβάστακτα, καὶ αὐτοὶ ἑνὶ τῶν δακτύλων ὑμῶν οὐ προσψαύετε τοῖς φορτίοις.
47 οὐαὶ ὑμῖν, ὅτι οἰκοδομεῖτε τὰ μνημεῖα τῶν προφητῶν, οἱ δὲ πατέρες ὑμῶν ἀπέκτειναν αὐτούς.
48 ἄρα μάρτυρές ἐστε καὶ συνευδοκεῖτε τοῖς ἔργοις τῶν πατέρων ὑμῶν, ὅτι αὐτοὶ μὲν ἀπέκτειναν αὐτοὺς ὑμεῖς δὲ οἰκοδομεῖτε.
49 διὰ τοῦτο καὶ ἡ σοφία τοῦ θεοῦ εἶπεν, Ἀποστελῶ εἰς αὐτοὺς προφήτας καὶ ἀποστόλους, καὶ ἐξ αὐτῶν ἀποκτενοῦσιν καὶ διώξουσιν,
50 ἵνα ἐκζητηθῇ τὸ αἷμα πάντων τῶν προφητῶν τὸ ἐκκεχυμένον ἀπὸ καταβολῆς κόσμου ἀπὸ τῆς γενεᾶς ταύτης,
51 ἀπὸ αἵματος Ἅβελ ἕως αἵματος Ζαχαρίου τοῦ ἀπολομένου μεταξὺ τοῦ θυσιαστηρίου καὶ τοῦ οἴκου· ναί, λέγω ὑμῖν, ἐκζητηθήσεται ἀπὸ τῆς γενεᾶς ταύτης.
52 οὐαὶ ὑμῖν τοῖς νομικοῖς, ὅτι ἤρατε τὴν κλεῖδα τῆς γνώσεως· αὐτοὶ οὐκ εἰσήλθατε καὶ τοὺς εἰσερχομένους ἐκωλύσατε.
53 Κἀκεῖθεν ἐξελθόντος αὐτοῦ ἤρξαντο οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι δεινῶς ἐνέχειν καὶ ἀποστοματίζειν αὐτὸν περὶ πλειόνων,
54 ἐνεδρεύοντες αὐτὸν θηρεῦσαί τι ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ.
12
1 Ἐν οἷς ἐπισυναχθεισῶν τῶν μυριάδων τοῦ ὄχλου, ὥστε καταπατεῖν ἀλλήλους, ἤρξατο λέγειν πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ πρῶτον, Προσέχετε ἑαυτοῖς ἀπὸ τῆς ζύμης, ἥτις ἐστὶν ὑπόκρισις, τῶν Φαρισαίων.
2 οὐδὲν δὲ συγκεκαλυμμένον ἐστὶν ὃ οὐκ ἀποκαλυφθήσεται, καὶ κρυπτὸν ὃ οὐ γνωσθήσεται.
3 ἀνθ᾽ ὧν ὅσα ἐν τῇ σκοτίᾳ εἴπατε ἐν τῷ φωτὶ ἀκουσθήσεται, καὶ ὃ πρὸς τὸ οὖς ἐλαλήσατε ἐν τοῖς ταμείοις κηρυχθήσεται ἐπὶ τῶν δωμάτων.
4 Λέγω δὲ ὑμῖν τοῖς φίλοις μου, μὴ φοβηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα καὶ μετὰ ταῦτα μὴ ἐχόντων περισσότερόν τι ποιῆσαι.
5 ὑποδείξω δὲ ὑμῖν τίνα φοβηθῆτε· φοβήθητε τὸν μετὰ τὸ ἀποκτεῖναι ἔχοντα ἐξουσίαν ἐμβαλεῖν εἰς τὴν γέενναν· ναί, λέγω ὑμῖν, τοῦτον φοβήθητε.
6 οὐχὶ πέντε στρουθία πωλοῦνται ἀσσαρίων δύο; καὶ ἓν ἐξ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἐπιλελησμένον ἐνώπιον τοῦ θεοῦ.
7 ἀλλὰ καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ὑμῶν πᾶσαι ἠρίθμηνται. μὴ φοβεῖσθε· πολλῶν στρουθίων διαφέρετε.
8 Λέγω δὲ ὑμῖν, πᾶς ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὁμολογήσει ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τῶν ἀγγέλων τοῦ θεοῦ·
9 ὁ δὲ ἀρνησάμενός με ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων ἀπαρνηθήσεται ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων τοῦ θεοῦ.
10 καὶ πᾶς ὃς ἐρεῖ λόγον εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ· τῷ δὲ εἰς τὸ ἅγιον πνεῦμα βλασφημήσαντι οὐκ ἀφεθήσεται.
11 ὅταν δὲ εἰσφέρωσιν ὑμᾶς ἐπὶ τὰς συναγωγὰς καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, μὴ μεριμνήσητε πῶς [ἢ τί] ἀπολογήσησθε ἢ τί εἴπητε·
12 τὸ γὰρ ἅγιον πνεῦμα διδάξει ὑμᾶς ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἃ δεῖ εἰπεῖν.
13 Εἶπεν δέ τις ἐκ τοῦ ὄχλου αὐτῷ, Διδάσκαλε, εἰπὲ τῷ ἀδελφῷ μου μερίσασθαι μετ᾽ ἐμοῦ τὴν κληρονομίαν.
14 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, Ἄνθρωπε, τίς με κατέστησεν κριτὴν ἢ μεριστὴν ἐφ᾽ ὑμᾶς;
15 εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, Ὁρᾶτε καὶ φυλάσσεσθε ἀπὸ πάσης πλεονεξίας, ὅτι οὐκ ἐν τῷ περισσεύειν τινὶ ἡ ζωὴ αὐτοῦ ἐστιν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ.
16 Εἶπεν δὲ παραβολὴν πρὸς αὐτοὺς λέγων, Ἀνθρώπου τινὸς πλουσίου εὐφόρησεν ἡ χώρα.
17 καὶ διελογίζετο ἐν ἑαυτῷ λέγων, Τί ποιήσω, ὅτι οὐκ ἔχω ποῦ συνάξω τοὺς καρπούς μου;
18 καὶ εἶπεν, Τοῦτο ποιήσω· καθελῶ μου τὰς ἀποθήκας καὶ μείζονας οἰκοδομήσω, καὶ συνάξω ἐκεῖ πάντα τὸν σῖτον καὶ τὰ ἀγαθά μου,
19 καὶ ἐρῶ τῇ ψυχῇ μου, Ψυχή, ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη πολλά· ἀναπαύου, φάγε, πίε, εὐφραίνου.
20 εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ θεός, Ἄφρων, ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοίμασας, τίνι ἔσται;
21 οὕτως ὁ θησαυρίζων ἑαυτῷ καὶ μὴ εἰς θεὸν πλουτῶν.
22 Εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς μαθητάς, Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ τί φάγητε, μηδὲ τῷ σώματι τί ἐνδύσησθε.
23 ἡ γὰρ ψυχὴ πλεῖόν ἐστιν τῆς τροφῆς καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος.
24 κατανοήσατε τοὺς κόρακας ὅτι οὐ σπείρουσιν οὐδὲ θερίζουσιν, οἷς οὐκ ἔστιν ταμεῖον οὐδὲ ἀποθήκη, καὶ ὁ θεὸς τρέφει αὐτούς· πόσῳ μᾶλλον ὑμεῖς διαφέρετε τῶν πετεινῶν.
25 τίς δὲ ἐξ ὑμῶν μεριμνῶν δύναται ἐπὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ προσθεῖναι πῆχυν;
26 εἰ οὖν οὐδὲ ἐλάχιστον δύνασθε, τί περὶ τῶν λοιπῶν μεριμνᾶτε;
27 κατανοήσατε τὰ κρίνα πῶς αὐξάνει· οὐ κοπιᾷ οὐδὲ νήθει· λέγω δὲ ὑμῖν, οὐδὲ Σολομὼν ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ περιεβάλετο ὡς ἓν τούτων.
28 εἰ δὲ ἐν ἀγρῷ τὸν χόρτον ὄντα σήμερον καὶ αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον ὁ θεὸς οὕτως ἀμφιάζει, πόσῳ μᾶλλον ὑμᾶς, ὀλιγόπιστοι.
29 καὶ ὑμεῖς μὴ ζητεῖτε τί φάγητε καὶ τί πίητε, καὶ μὴ μετεωρίζεσθε·
30 ταῦτα γὰρ πάντα τὰ ἔθνη τοῦ κόσμου ἐπιζητοῦσιν· ὑμῶν δὲ ὁ πατὴρ οἶδεν ὅτι χρῄζετε τούτων.
31 πλὴν ζητεῖτε τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, καὶ ταῦτα προστεθήσεται ὑμῖν.
32 Μὴ φοβοῦ, τὸ μικρὸν ποίμνιον, ὅτι εὐδόκησεν ὁ πατὴρ ὑμῶν δοῦναι ὑμῖν τὴν βασιλείαν.
33 Πωλήσατε τὰ ὑπάρχοντα ὑμῶν καὶ δότε ἐλεημοσύνην· ποιήσατε ἑαυτοῖς βαλλάντια μὴ παλαιούμενα, θησαυρὸν ἀνέκλειπτον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὅπου κλέπτης οὐκ ἐγγίζει οὐδὲ σὴς διαφθείρει·
34 ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ καὶ ἡ καρδία ὑμῶν ἔσται.
35 Ἔστωσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιεζωσμέναι καὶ οἱ λύχνοι καιόμενοι,
36 καὶ ὑμεῖς ὅμοιοι ἀνθρώποις προσδεχομένοις τὸν κύριον ἑαυτῶν πότε ἀναλύσῃ ἐκ τῶν γάμων, ἵνα ἐλθόντος καὶ κρούσαντος εὐθέως ἀνοίξωσιν αὐτῷ.
37 μακάριοι οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι, οὓς ἐλθὼν ὁ κύριος εὑρήσει γρηγοροῦντας· ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι περιζώσεται καὶ ἀνακλινεῖ αὐτοὺς καὶ παρελθὼν διακονήσει αὐτοῖς.
38 κἂν ἐν τῇ δευτέρᾳ κἂν ἐν τῇ τρίτῃ φυλακῇ ἔλθῃ καὶ εὕρῃ οὕτως, μακάριοί εἰσιν ἐκεῖνοι.
39 τοῦτο δὲ γινώσκετε ὅτι εἰ ᾔδει ὁ οἰκοδεσπότης ποίᾳ ὥρᾳ ὁ κλέπτης ἔρχεται, οὐκ ἂν ἀφῆκεν διορυχθῆναι τὸν οἶκον αὐτοῦ.
40 καὶ ὑμεῖς γίνεσθε ἕτοιμοι, ὅτι ᾗ ὥρᾳ οὐ δοκεῖτε ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται.
41 Εἶπεν δὲ ὁ Πέτρος, Κύριε, πρὸς ἡμᾶς τὴν παραβολὴν ταύτην λέγεις ἢ καὶ πρὸς πάντας;
42 καὶ εἶπεν ὁ κύριος, Τίς ἄρα ἐστὶν ὁ πιστὸς οἰκονόμος ὁ φρόνιμος, ὃν καταστήσει ὁ κύριος ἐπὶ τῆς θεραπείας αὐτοῦ τοῦ διδόναι ἐν καιρῷ [τὸ] σιτομέτριον;
43 μακάριος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος, ὃν ἐλθὼν ὁ κύριος αὐτοῦ εὑρήσει ποιοῦντα οὕτως·
44 ἀληθῶς λέγω ὑμῖν ὅτι ἐπὶ πᾶσιν τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτοῦ καταστήσει αὐτόν.
45 ἐὰν δὲ εἴπῃ ὁ δοῦλος ἐκεῖνος ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, Χρονίζει ὁ κύριός μου ἔρχεσθαι, καὶ ἄρξηται τύπτειν τοὺς παῖδας καὶ τὰς παιδίσκας, ἐσθίειν τε καὶ πίνειν καὶ μεθύσκεσθαι,
46 ἥξει ὁ κύριος τοῦ δούλου ἐκείνου ἐν ἡμέρᾳ ᾗ οὐ προσδοκᾷ καὶ ἐν ὥρᾳ ᾗ οὐ γινώσκει, καὶ διχοτομήσει αὐτὸν καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει.
47 ἐκεῖνος δὲ ὁ δοῦλος ὁ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ κυρίου αὐτοῦ καὶ μὴ ἑτοιμάσας ἢ ποιήσας πρὸς τὸ θέλημα αὐτοῦ δαρήσεται πολλάς·
48 ὁ δὲ μὴ γνούς, ποιήσας δὲ ἄξια πληγῶν, δαρήσεται ὀλίγας. παντὶ δὲ ᾧ ἐδόθη πολύ, πολὺ ζητηθήσεται παρ᾽ αὐτοῦ, καὶ ᾧ παρέθεντο πολύ, περισσότερον αἰτήσουσιν αὐτόν.
49 Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ τί θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη.
50 βάπτισμα δὲ ἔχω βαπτισθῆναι, καὶ πῶς συνέχομαι ἕως ὅτου τελεσθῇ.
51 δοκεῖτε ὅτι εἰρήνην παρεγενόμην δοῦναι ἐν τῇ γῇ; οὐχί, λέγω ὑμῖν, ἀλλ᾽ ἢ διαμερισμόν.
52 ἔσονται γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν πέντε ἐν ἑνὶ οἴκῳ διαμεμερισμένοι, τρεῖς ἐπὶ δυσὶν καὶ δύο ἐπὶ τρισίν,
53 διαμερισθήσονται πατὴρ ἐπὶ υἱῷ καὶ υἱὸς ἐπὶ πατρί, μήτηρ ἐπὶ τὴν θυγατέρα καὶ θυγάτηρ ἐπὶ τὴν μητέρα, πενθερὰ ἐπὶ τὴν νύμφην αὐτῆς καὶ νύμφη ἐπὶ τὴν πενθεράν.
54 Ἔλεγεν δὲ καὶ τοῖς ὄχλοις, Ὅταν ἴδητε [τὴν] νεφέλην ἀνατέλλουσαν ἐπὶ δυσμῶν, εὐθέως λέγετε ὅτι Ὄμβρος ἔρχεται, καὶ γίνεται οὕτως·
55 καὶ ὅταν νότον πνέοντα, λέγετε ὅτι Καύσων ἔσται, καὶ γίνεται.
56 ὑποκριταί, τὸ πρόσωπον τῆς γῆς καὶ τοῦ οὐρανοῦ οἴδατε δοκιμάζειν, τὸν καιρὸν δὲ τοῦτον πῶς οὐκ οἴδατε δοκιμάζειν;
57 Τί δὲ καὶ ἀφ᾽ ἑαυτῶν οὐ κρίνετε τὸ δίκαιον;
58 ὡς γὰρ ὑπάγεις μετὰ τοῦ ἀντιδίκου σου ἐπ᾽ ἄρχοντα, ἐν τῇ ὁδῷ δὸς ἐργασίαν ἀπηλλάχθαι ἀπ᾽ αὐτοῦ, μήποτε κατασύρῃ σε πρὸς τὸν κριτήν, καὶ ὁ κριτής σε παραδώσει τῷ πράκτορι, καὶ ὁ πράκτωρ σε βαλεῖ εἰς φυλακήν.
59 λέγω σοι, οὐ μὴ ἐξέλθῃς ἐκεῖθεν ἕως καὶ τὸ ἔσχατον λεπτὸν ἀποδῷς.
13
1 Παρῆσαν δέ τινες ἐν αὐτῷ τῷ καιρῷ ἀπαγγέλλοντες αὐτῷ περὶ τῶν Γαλιλαίων ὧν τὸ αἷμα Πιλᾶτος ἔμιξεν μετὰ τῶν θυσιῶν αὐτῶν.
2 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, Δοκεῖτε ὅτι οἱ Γαλιλαῖοι οὗτοι ἁμαρτωλοὶ παρὰ πάντας τοὺς Γαλιλαίους ἐγένοντο, ὅτι ταῦτα πεπόνθασιν;
3 οὐχί, λέγω ὑμῖν, ἀλλ᾽ ἐὰν μὴ μετανοῆτε πάντες ὁμοίως ἀπολεῖσθε.
4 ἢ ἐκεῖνοι οἱ δέκα ὀκτὼ ἐφ᾽ οὓς ἔπεσεν ὁ πύργος ἐν τῷ Σιλωὰμ καὶ ἀπέκτεινεν αὐτούς, δοκεῖτε ὅτι αὐτοὶ ὀφειλέται ἐγένοντο παρὰ πάντας τοὺς ἀνθρώπους τοὺς κατοικοῦντας Ἰερουσαλήμ;
5 οὐχί, λέγω ὑμῖν, ἀλλ᾽ ἐὰν μὴ μετανοῆτε πάντες ὡσαύτως ἀπολεῖσθε.
6 Ἔλεγεν δὲ ταύτην τὴν παραβολήν· Συκῆν εἶχέν τις πεφυτευμένην ἐν τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ, καὶ ἦλθεν ζητῶν καρπὸν ἐν αὐτῇ καὶ οὐχ εὗρεν.
7 εἶπεν δὲ πρὸς τὸν ἀμπελουργόν, Ἰδοὺ τρία ἔτη ἀφ᾽ οὗ ἔρχομαι ζητῶν καρπὸν ἐν τῇ συκῇ ταύτῃ καὶ οὐχ εὑρίσκω. ἔκκοψον [οὖν] αὐτήν· ἱνατί καὶ τὴν γῆν καταργεῖ;
8 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ, Κύριε, ἄφες αὐτὴν καὶ τοῦτο τὸ ἔτος, ἕως ὅτου σκάψω περὶ αὐτὴν καὶ βάλω κόπρια·
9 κἂν μὲν ποιήσῃ καρπὸν εἰς τὸ μέλλον - εἰ δὲ μήγε, ἐκκόψεις αὐτήν.
10 Ἦν δὲ διδάσκων ἐν μιᾷ τῶν συναγωγῶν ἐν τοῖς σάββασιν.
11 καὶ ἰδοὺ γυνὴ πνεῦμα ἔχουσα ἀσθενείας ἔτη δέκα ὀκτώ, καὶ ἦν συγκύπτουσα καὶ μὴ δυναμένη ἀνακύψαι εἰς τὸ παντελές.
12 ἰδὼν δὲ αὐτὴν ὁ Ἰησοῦς προσεφώνησεν καὶ εἶπεν αὐτῇ, Γύναι, ἀπολέλυσαι τῆς ἀσθενείας σου,
13 καὶ ἐπέθηκεν αὐτῇ τὰς χεῖρας· καὶ παραχρῆμα ἀνωρθώθη, καὶ ἐδόξαζεν τὸν θεόν.
14 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἀρχισυνάγωγος, ἀγανακτῶν ὅτι τῷ σαββάτῳ ἐθεράπευσεν ὁ Ἰησοῦς, ἔλεγεν τῷ ὄχλῳ ὅτι Ἓξ ἡμέραι εἰσὶν ἐν αἷς δεῖ ἐργάζεσθαι· ἐν αὐταῖς οὖν ἐρχόμενοι θεραπεύεσθε καὶ μὴ τῇ ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου.
15 ἀπεκρίθη δὲ αὐτῷ ὁ κύριος καὶ εἶπεν, Ὑποκριταί, ἕκαστος ὑμῶν τῷ σαββάτῳ οὐ λύει τὸν βοῦν αὐτοῦ ἢ τὸν ὄνον ἀπὸ τῆς φάτνης καὶ ἀπαγαγὼν ποτίζει;
16 ταύτην δὲ θυγατέρα Ἀβραὰμ οὖσαν, ἣν ἔδησεν ὁ Σατανᾶς ἰδοὺ δέκα καὶ ὀκτὼ ἔτη, οὐκ ἔδει λυθῆναι ἀπὸ τοῦ δεσμοῦ τούτου τῇ ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου;
17 καὶ ταῦτα λέγοντος αὐτοῦ κατῃσχύνοντο πάντες οἱ ἀντικείμενοι αὐτῷ, καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἔχαιρεν ἐπὶ πᾶσιν τοῖς ἐνδόξοις τοῖς γινομένοις ὑπ᾽ αὐτοῦ.
18 Ἔλεγεν οὖν, Τίνι ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ, καὶ τίνι ὁμοιώσω αὐτήν;
19 ὁμοία ἐστὶν κόκκῳ σινάπεως, ὃν λαβὼν ἄνθρωπος ἔβαλεν εἰς κῆπον ἑαυτοῦ, καὶ ηὔξησεν καὶ ἐγένετο εἰς δένδρον, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατεσκήνωσεν ἐν τοῖς κλάδοις αὐτοῦ.
20 Καὶ πάλιν εἶπεν, Τίνι ὁμοιώσω τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ;
21 ὁμοία ἐστὶν ζύμῃ, ἣν λαβοῦσα γυνὴ ἐνέκρυψεν εἰς ἀλεύρου σάτα τρία ἕως οὗ ἐζυμώθη ὅλον.
22 Καὶ διεπορεύετο κατὰ πόλεις καὶ κώμας διδάσκων καὶ πορείαν ποιούμενος εἰς Ἱεροσόλυμα.
23 εἶπεν δέ τις αὐτῷ, Κύριε, εἰ ὀλίγοι οἱ σῳζόμενοι; ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς,
24 Ἀγωνίζεσθε εἰσελθεῖν διὰ τῆς στενῆς θύρας, ὅτι πολλοί, λέγω ὑμῖν, ζητήσουσιν εἰσελθεῖν καὶ οὐκ ἰσχύσουσιν.
25 ἀφ᾽ οὗ ἂν ἐγερθῇ ὁ οἰκοδεσπότης καὶ ἀποκλείσῃ τὴν θύραν, καὶ ἄρξησθε ἔξω ἑστάναι καὶ κρούειν τὴν θύραν λέγοντες, Κύριε, ἄνοιξον ἡμῖν· καὶ ἀποκριθεὶς ἐρεῖ ὑμῖν, Οὐκ οἶδα ὑμᾶς πόθεν ἐστέ.
26 τότε ἄρξεσθε λέγειν, Ἐφάγομεν ἐνώπιόν σου καὶ ἐπίομεν, καὶ ἐν ταῖς πλατείαις ἡμῶν ἐδίδαξας·
27 καὶ ἐρεῖ λέγων ὑμῖν, Οὐκ οἶδα [ὑμᾶς] πόθεν ἐστέ· ἀπόστητε ἀπ᾽ ἐμοῦ, πάντες ἐργάται ἀδικίας.
28 ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, ὅταν ὄψεσθε Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ καὶ πάντας τοὺς προφήτας ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ, ὑμᾶς δὲ ἐκβαλλομένους ἔξω.
29 καὶ ἥξουσιν ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν καὶ ἀπὸ βορρᾶ καὶ νότου καὶ ἀνακλιθήσονται ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ.
30 καὶ ἰδοὺ εἰσὶν ἔσχατοι οἳ ἔσονται πρῶτοι, καὶ εἰσὶν πρῶτοι οἳ ἔσονται ἔσχατοι.
31 Ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ προσῆλθάν τινες Φαρισαῖοι λέγοντες αὐτῷ, Ἔξελθε καὶ πορεύου ἐντεῦθεν, ὅτι Ἡρῴδης θέλει σε ἀποκτεῖναι.
32 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Πορευθέντες εἴπατε τῇ ἀλώπεκι ταύτῃ, Ἰδοὺ ἐκβάλλω δαιμόνια καὶ ἰάσεις ἀποτελῶ σήμερον καὶ αὔριον, καὶ τῇ τρίτῃ τελειοῦμαι.
33 πλὴν δεῖ με σήμερον καὶ αὔριον καὶ τῇ ἐχομένῃ πορεύεσθαι, ὅτι οὐκ ἐνδέχεται προφήτην ἀπολέσθαι ἔξω Ἰερουσαλήμ.
34 Ἰερουσαλὴμ Ἰερουσαλήμ, ἡ ἀποκτείνουσα τοὺς προφήτας καὶ λιθοβολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτήν, ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυνάξαι τὰ τέκνα σου ὃν τρόπον ὄρνις τὴν ἑαυτῆς νοσσιὰν ὑπὸ τὰς πτέρυγας, καὶ οὐκ ἠθελήσατε.
35 ἰδοὺ ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν. λέγω [δὲ] ὑμῖν, οὐ μὴ ἴδητέ με ἕως [ἥξει ὅτε] εἴπητε, Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου.
14
1 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ἐλθεῖν αὐτὸν εἰς οἶκόν τινος τῶν ἀρχόντων [τῶν] Φαρισαίων σαββάτῳ φαγεῖν ἄρτον καὶ αὐτοὶ ἦσαν παρατηρούμενοι αὐτόν.
2 καὶ ἰδοὺ ἄνθρωπός τις ἦν ὑδρωπικὸς ἔμπροσθεν αὐτοῦ.
3 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς τοὺς νομικοὺς καὶ Φαρισαίους λέγων, Ἔξεστιν τῷ σαββάτῳ θεραπεῦσαι ἢ οὔ;
4 οἱ δὲ ἡσύχασαν. καὶ ἐπιλαβόμενος ἰάσατο αὐτὸν καὶ ἀπέλυσεν.
5 καὶ πρὸς αὐτοὺς εἶπεν, Τίνος ὑμῶν υἱὸς ἢ βοῦς εἰς φρέαρ πεσεῖται, καὶ οὐκ εὐθέως ἀνασπάσει αὐτὸν ἐν ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου;
6 καὶ οὐκ ἴσχυσαν ἀνταποκριθῆναι πρὸς ταῦτα.
7 Ἔλεγεν δὲ πρὸς τοὺς κεκλημένους παραβολήν, ἐπέχων πῶς τὰς πρωτοκλισίας ἐξελέγοντο, λέγων πρὸς αὐτούς,
8 Ὅταν κληθῇς ὑπό τινος εἰς γάμους, μὴ κατακλιθῇς εἰς τὴν πρωτοκλισίαν, μήποτε ἐντιμότερός σου ᾖ κεκλημένος ὑπ᾽ αὐτοῦ,
9 καὶ ἐλθὼν ὁ σὲ καὶ αὐτὸν καλέσας ἐρεῖ σοι, Δὸς τούτῳ τόπον, καὶ τότε ἄρξῃ μετὰ αἰσχύνης τὸν ἔσχατον τόπον κατέχειν.
10 ἀλλ᾽ ὅταν κληθῇς πορευθεὶς ἀνάπεσε εἰς τὸν ἔσχατον τόπον, ἵνα ὅταν ἔλθῃ ὁ κεκληκώς σε ἐρεῖ σοι, Φίλε, προσανάβηθι ἀνώτερον· τότε ἔσται σοι δόξα ἐνώπιον πάντων τῶν συνανακειμένων σοι.
11 ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται.
12 Ἔλεγεν δὲ καὶ τῷ κεκληκότι αὐτόν, Ὅταν ποιῇς ἄριστον ἢ δεῖπνον, μὴ φώνει τοὺς φίλους σου μηδὲ τοὺς ἀδελφούς σου μηδὲ τοὺς συγγενεῖς σου μηδὲ γείτονας πλουσίους, μήποτε καὶ αὐτοὶ ἀντικαλέσωσίν σε καὶ γένηται ἀνταπόδομά σοι.
13 ἀλλ᾽ ὅταν δοχὴν ποιῇς, κάλει πτωχούς, ἀναπείρους, χωλούς, τυφλούς·
14 καὶ μακάριος ἔσῃ, ὅτι οὐκ ἔχουσιν ἀνταποδοῦναί σοι, ἀνταποδοθήσεται γάρ σοι ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν δικαίων.
15 Ἀκούσας δέ τις τῶν συνανακειμένων ταῦτα εἶπεν αὐτῷ, Μακάριος ὅστις φάγεται ἄρτον ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ.
16 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, Ἄνθρωπός τις ἐποίει δεῖπνον μέγα, καὶ ἐκάλεσεν πολλούς,
17 καὶ ἀπέστειλεν τὸν δοῦλον αὐτοῦ τῇ ὥρᾳ τοῦ δείπνου εἰπεῖν τοῖς κεκλημένοις, Ἔρχεσθε, ὅτι ἤδη ἕτοιμά ἐστιν.
18 καὶ ἤρξαντο ἀπὸ μιᾶς πάντες παραιτεῖσθαι. ὁ πρῶτος εἶπεν αὐτῷ, Ἀγρὸν ἠγόρασα καὶ ἔχω ἀνάγκην ἐξελθὼν ἰδεῖν αὐτόν· ἐρωτῶ σε, ἔχε με παρῃτημένον.
19 καὶ ἕτερος εἶπεν, Ζεύγη βοῶν ἠγόρασα πέντε καὶ πορεύομαι δοκιμάσαι αὐτά· ἐρωτῶ σε, ἔχε με παρῃτημένον.
20 καὶ ἕτερος εἶπεν, Γυναῖκα ἔγημα καὶ διὰ τοῦτο οὐ δύναμαι ἐλθεῖν.
21 καὶ παραγενόμενος ὁ δοῦλος ἀπήγγειλεν τῷ κυρίῳ αὐτοῦ ταῦτα. τότε ὀργισθεὶς ὁ οἰκοδεσπότης εἶπεν τῷ δούλῳ αὐτοῦ, Ἔξελθε ταχέως εἰς τὰς πλατείας καὶ ῥύμας τῆς πόλεως, καὶ τοὺς πτωχοὺς καὶ ἀναπείρους καὶ τυφλοὺς καὶ χωλοὺς εἰσάγαγε ὧδε.
22 καὶ εἶπεν ὁ δοῦλος, Κύριε, γέγονεν ὃ ἐπέταξας, καὶ ἔτι τόπος ἐστίν.
23 καὶ εἶπεν ὁ κύριος πρὸς τὸν δοῦλον, Ἔξελθε εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ φραγμοὺς καὶ ἀνάγκασον εἰσελθεῖν, ἵνα γεμισθῇ μου ὁ οἶκος·
24 λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων τῶν κεκλημένων γεύσεταί μου τοῦ δείπνου.
25 Συνεπορεύοντο δὲ αὐτῷ ὄχλοι πολλοί, καὶ στραφεὶς εἶπεν πρὸς αὐτούς,
26 Εἴ τις ἔρχεται πρός με καὶ οὐ μισεῖ τὸν πατέρα ἑαυτοῦ καὶ τὴν μητέρα καὶ τὴν γυναῖκα καὶ τὰ τέκνα καὶ τοὺς ἀδελφοὺς καὶ τὰς ἀδελφάς, ἔτι τε καὶ τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ, οὐ δύναται εἶναί μου μαθητής.
27 ὅστις οὐ βαστάζει τὸν σταυρὸν ἑαυτοῦ καὶ ἔρχεται ὀπίσω μου οὐ δύναται εἶναί μου μαθητής.
28 τίς γὰρ ἐξ ὑμῶν θέλων πύργον οἰκοδομῆσαι οὐχὶ πρῶτον καθίσας ψηφίζει τὴν δαπάνην, εἰ ἔχει εἰς ἀπαρτισμόν;
29 ἵνα μήποτε θέντος αὐτοῦ θεμέλιον καὶ μὴ ἰσχύοντος ἐκτελέσαι πάντες οἱ θεωροῦντες ἄρξωνται αὐτῷ ἐμπαίζειν
30 λέγοντες ὅτι Οὗτος ὁ ἄνθρωπος ἤρξατο οἰκοδομεῖν καὶ οὐκ ἴσχυσεν ἐκτελέσαι.
31 ἢ τίς βασιλεὺς πορευόμενος ἑτέρῳ βασιλεῖ συμβαλεῖν εἰς πόλεμον οὐχὶ καθίσας πρῶτον βουλεύσεται εἰ δυνατός ἐστιν ἐν δέκα χιλιάσιν ὑπαντῆσαι τῷ μετὰ εἴκοσι χιλιάδων ἐρχομένῳ ἐπ᾽ αὐτόν;
32 εἰ δὲ μήγε, ἔτι αὐτοῦ πόρρω ὄντος πρεσβείαν ἀποστείλας ἐρωτᾷ τὰ πρὸς εἰρήνην.
33 οὕτως οὖν πᾶς ἐξ ὑμῶν ὃς οὐκ ἀποτάσσεται πᾶσιν τοῖς ἑαυτοῦ ὑπάρχουσιν οὐ δύναται εἶναί μου μαθητής.
34 Καλὸν οὖν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ καὶ τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι ἀρτυθήσεται;
35 οὔτε εἰς γῆν οὔτε εἰς κοπρίαν εὔθετόν ἐστιν· ἔξω βάλλουσιν αὐτό. ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω.
15
1 Ἦσαν δὲ αὐτῷ ἐγγίζοντες πάντες οἱ τελῶναι καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀκούειν αὐτοῦ.
2 καὶ διεγόγγυζον οἵ τε Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς λέγοντες ὅτι Οὗτος ἁμαρτωλοὺς προσδέχεται καὶ συνεσθίει αὐτοῖς.
3 εἶπεν δὲ πρὸς αὐτοὺς τὴν παραβολὴν ταύτην λέγων,
4 Τίς ἄνθρωπος ἐξ ὑμῶν ἔχων ἑκατὸν πρόβατα καὶ ἀπολέσας ἐξ αὐτῶν ἓν οὐ καταλείπει τὰ ἐνενήκοντα ἐννέα ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ πορεύεται ἐπὶ τὸ ἀπολωλὸς ἕως εὕρῃ αὐτό;
5 καὶ εὑρὼν ἐπιτίθησιν ἐπὶ τοὺς ὤμους αὐτοῦ χαίρων,
6 καὶ ἐλθὼν εἰς τὸν οἶκον συγκαλεῖ τοὺς φίλους καὶ τοὺς γείτονας λέγων αὐτοῖς, Συγχάρητέ μοι, ὅτι εὗρον τὸ πρόβατόν μου τὸ ἀπολωλός.
7 λέγω ὑμῖν ὅτι οὕτως χαρὰ ἐν τῷ οὐρανῷ ἔσται ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι ἢ ἐπὶ ἐνενήκοντα ἐννέα δικαίοις οἵτινες οὐ χρείαν ἔχουσιν μετανοίας.
8 Ἢ τίς γυνὴ δραχμὰς ἔχουσα δέκα, ἐὰν ἀπολέσῃ δραχμὴν μίαν, οὐχὶ ἅπτει λύχνον καὶ σαροῖ τὴν οἰκίαν καὶ ζητεῖ ἐπιμελῶς ἕως οὗ εὕρῃ;
9 καὶ εὑροῦσα συγκαλεῖ τὰς φίλας καὶ γείτονας λέγουσα, Συγχάρητέ μοι, ὅτι εὗρον τὴν δραχμὴν ἣν ἀπώλεσα.
10 οὕτως, λέγω ὑμῖν, γίνεται χαρὰ ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων τοῦ θεοῦ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι.
11 Εἶπεν δέ, Ἄνθρωπός τις εἶχεν δύο υἱούς.
12 καὶ εἶπεν ὁ νεώτερος αὐτῶν τῷ πατρί, Πάτερ, δός μοι τὸ ἐπιβάλλον μέρος τῆς οὐσίας. ὁ δὲ διεῖλεν αὐτοῖς τὸν βίον.
13 καὶ μετ᾽ οὐ πολλὰς ἡμέρας συναγαγὼν ἅπαντα ὁ νεώτερος υἱὸς ἀπεδήμησεν εἰς χώραν μακράν, καὶ ἐκεῖ διεσκόρπισεν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ ζῶν ἀσώτως.
14 δαπανήσαντος δὲ αὐτοῦ πάντα ἐγένετο λιμὸς ἰσχυρὰ κατὰ τὴν χώραν ἐκείνην, καὶ αὐτὸς ἤρξατο ὑστερεῖσθαι.
15 καὶ πορευθεὶς ἐκολλήθη ἑνὶ τῶν πολιτῶν τῆς χώρας ἐκείνης, καὶ ἔπεμψεν αὐτὸν εἰς τοὺς ἀγροὺς αὐτοῦ βόσκειν χοίρους·
16 καὶ ἐπεθύμει χορτασθῆναι ἐκ τῶν κερατίων ὧν ἤσθιον οἱ χοῖροι, καὶ οὐδεὶς ἐδίδου αὐτῷ.
17 εἰς ἑαυτὸν δὲ ἐλθὼν ἔφη, Πόσοι μίσθιοι τοῦ πατρός μου περισσεύονται ἄρτων, ἐγὼ δὲ λιμῷ ὧδε ἀπόλλυμαι.
18 ἀναστὰς πορεύσομαι πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ ἐρῶ αὐτῷ, Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου,
19 οὐκέτι εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι υἱός σου· ποίησόν με ὡς ἕνα τῶν μισθίων σου.
20 καὶ ἀναστὰς ἦλθεν πρὸς τὸν πατέρα ἑαυτοῦ. ἔτι δὲ αὐτοῦ μακρὰν ἀπέχοντος εἶδεν αὐτὸν ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ ἐσπλαγχνίσθη καὶ δραμὼν ἐπέπεσεν ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ κατεφίλησεν αὐτόν.
21 εἶπεν δὲ ὁ υἱὸς αὐτῷ, Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου, οὐκέτι εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι υἱός σου.
22 εἶπεν δὲ ὁ πατὴρ πρὸς τοὺς δούλους αὐτοῦ, Ταχὺ ἐξενέγκατε στολὴν τὴν πρώτην καὶ ἐνδύσατε αὐτόν, καὶ δότε δακτύλιον εἰς τὴν χεῖρα αὐτοῦ καὶ ὑποδήματα εἰς τοὺς πόδας,
23 καὶ φέρετε τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν, θύσατε καὶ φαγόντες εὐφρανθῶμεν,
24 ὅτι οὗτος ὁ υἱός μου νεκρὸς ἦν καὶ ἀνέζησεν, ἦν ἀπολωλὼς καὶ εὑρέθη. καὶ ἤρξαντο εὐφραίνεσθαι.
25 Ἦν δὲ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ πρεσβύτερος ἐν ἀγρῷ· καὶ ὡς ἐρχόμενος ἤγγισεν τῇ οἰκίᾳ, ἤκουσεν συμφωνίας καὶ χορῶν,
26 καὶ προσκαλεσάμενος ἕνα τῶν παίδων ἐπυνθάνετο τί ἂν εἴη ταῦτα.
27 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ ὅτι Ὁ ἀδελφός σου ἥκει, καὶ ἔθυσεν ὁ πατήρ σου τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν, ὅτι ὑγιαίνοντα αὐτὸν ἀπέλαβεν.
28 ὠργίσθη δὲ καὶ οὐκ ἤθελεν εἰσελθεῖν. ὁ δὲ πατὴρ αὐτοῦ ἐξελθὼν παρεκάλει αὐτόν.
29 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν τῷ πατρὶ αὐτοῦ, Ἰδοὺ τοσαῦτα ἔτη δουλεύω σοι καὶ οὐδέποτε ἐντολήν σου παρῆλθον, καὶ ἐμοὶ οὐδέποτε ἔδωκας ἔριφον ἵνα μετὰ τῶν φίλων μου εὐφρανθῶ·
30 ὅτε δὲ ὁ υἱός σου οὗτος ὁ καταφαγών σου τὸν βίον μετὰ πορνῶν ἦλθεν, ἔθυσας αὐτῷ τὸν σιτευτὸν μόσχον.
31 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, Τέκνον, σὺ πάντοτε μετ᾽ ἐμοῦ εἶ, καὶ πάντα τὰ ἐμὰ σά ἐστιν·
32 εὐφρανθῆναι δὲ καὶ χαρῆναι ἔδει, ὅτι ὁ ἀδελφός σου οὗτος νεκρὸς ἦν καὶ ἔζησεν, καὶ ἀπολωλὼς καὶ εὑρέθη.
16
1 Ἔλεγεν δὲ καὶ πρὸς τοὺς μαθητάς, Ἄνθρωπός τις ἦν πλούσιος ὃς εἶχεν οἰκονόμον, καὶ οὗτος διεβλήθη αὐτῷ ὡς διασκορπίζων τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ.
2 καὶ φωνήσας αὐτὸν εἶπεν αὐτῷ, Τί τοῦτο ἀκούω περὶ σοῦ; ἀπόδος τὸν λόγον τῆς οἰκονομίας σου, οὐ γὰρ δύνῃ ἔτι οἰκονομεῖν.
3 εἶπεν δὲ ἐν ἑαυτῷ ὁ οἰκονόμος, Τί ποιήσω, ὅτι ὁ κύριός μου ἀφαιρεῖται τὴν οἰκονομίαν ἀπ᾽ ἐμοῦ; σκάπτειν οὐκ ἰσχύω, ἐπαιτεῖν αἰσχύνομαι.
4 ἔγνων τί ποιήσω, ἵνα ὅταν μετασταθῶ ἐκ τῆς οἰκονομίας δέξωνταί με εἰς τοὺς οἴκους ἑαυτῶν.
5 καὶ προσκαλεσάμενος ἕνα ἕκαστον τῶν χρεοφειλετῶν τοῦ κυρίου ἑαυτοῦ ἔλεγεν τῷ πρώτῳ, Πόσον ὀφείλεις τῷ κυρίῳ μου;
6 ὁ δὲ εἶπεν, Ἑκατὸν βάτους ἐλαίου. ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, Δέξαι σου τὰ γράμματα καὶ καθίσας ταχέως γράψον πεντήκοντα.
7 ἔπειτα ἑτέρῳ εἶπεν, Σὺ δὲ πόσον ὀφείλεις; ὁ δὲ εἶπεν, Ἑκατὸν κόρους σίτου. λέγει αὐτῷ, Δέξαι σου τὰ γράμματα καὶ γράψον ὀγδοήκοντα.
8 καὶ ἐπῄνεσεν ὁ κύριος τὸν οἰκονόμον τῆς ἀδικίας ὅτι φρονίμως ἐποίησεν· ὅτι οἱ υἱοὶ τοῦ αἰῶνος τούτου φρονιμώτεροι ὑπὲρ τοὺς υἱοὺς τοῦ φωτὸς εἰς τὴν γενεὰν τὴν ἑαυτῶν εἰσιν.
9 Καὶ ἐγὼ ὑμῖν λέγω, ἑαυτοῖς ποιήσατε φίλους ἐκ τοῦ μαμωνᾶ τῆς ἀδικίας, ἵνα ὅταν ἐκλίπῃ δέξωνται ὑμᾶς εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς.
10 ὁ πιστὸς ἐν ἐλαχίστῳ καὶ ἐν πολλῷ πιστός ἐστιν, καὶ ὁ ἐν ἐλαχίστῳ ἄδικος καὶ ἐν πολλῷ ἄδικός ἐστιν.
11 εἰ οὖν ἐν τῷ ἀδίκῳ μαμωνᾷ πιστοὶ οὐκ ἐγένεσθε, τὸ ἀληθινὸν τίς ὑμῖν πιστεύσει;
12 καὶ εἰ ἐν τῷ ἀλλοτρίῳ πιστοὶ οὐκ ἐγένεσθε, τὸ ὑμέτερον τίς δώσει ὑμῖν;
13 Οὐδεὶς οἰκέτης δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν· ἢ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει, ἢ ἑνὸς ἀνθέξεται καὶ τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει. οὐ δύνασθε θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ.
14 Ἤκουον δὲ ταῦτα πάντα οἱ Φαρισαῖοι φιλάργυροι ὑπάρχοντες, καὶ ἐξεμυκτήριζον αὐτόν.
15 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ὑμεῖς ἐστε οἱ δικαιοῦντες ἑαυτοὺς ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, ὁ δὲ θεὸς γινώσκει τὰς καρδίας ὑμῶν· ὅτι τὸ ἐν ἀνθρώποις ὑψηλὸν βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ θεοῦ.
16 Ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται μέχρι Ἰωάννου· ἀπὸ τότε ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ εὐαγγελίζεται καὶ πᾶς εἰς αὐτὴν βιάζεται.
17 Εὐκοπώτερον δέ ἐστιν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν παρελθεῖν ἢ τοῦ νόμου μίαν κεραίαν πεσεῖν.
18 Πᾶς ὁ ἀπολύων τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ γαμῶν ἑτέραν μοιχεύει, καὶ ὁ ἀπολελυμένην ἀπὸ ἀνδρὸς γαμῶν μοιχεύει.
19 Ἄνθρωπος δέ τις ἦν πλούσιος, καὶ ἐνεδιδύσκετο πορφύραν καὶ βύσσον εὐφραινόμενος καθ᾽ ἡμέραν λαμπρῶς.
20 πτωχὸς δέ τις ὀνόματι Λάζαρος ἐβέβλητο πρὸς τὸν πυλῶνα αὐτοῦ εἱλκωμένος
21 καὶ ἐπιθυμῶν χορτασθῆναι ἀπὸ τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τοῦ πλουσίου· ἀλλὰ καὶ οἱ κύνες ἐρχόμενοι ἐπέλειχον τὰ ἕλκη αὐτοῦ.
22 ἐγένετο δὲ ἀποθανεῖν τὸν πτωχὸν καὶ ἀπενεχθῆναι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀγγέλων εἰς τὸν κόλπον Ἀβραάμ· ἀπέθανεν δὲ καὶ ὁ πλούσιος καὶ ἐτάφη.
23 καὶ ἐν τῷ ᾅδῃ ἐπάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ, ὑπάρχων ἐν βασάνοις, ὁρᾷ Ἀβραὰμ ἀπὸ μακρόθεν καὶ Λάζαρον ἐν τοῖς κόλποις αὐτοῦ.
24 καὶ αὐτὸς φωνήσας εἶπεν, Πάτερ Ἀβραάμ, ἐλέησόν με καὶ πέμψον Λάζαρον ἵνα βάψῃ τὸ ἄκρον τοῦ δακτύλου αὐτοῦ ὕδατος καὶ καταψύξῃ τὴν γλῶσσάν μου, ὅτι ὀδυνῶμαι ἐν τῇ φλογὶ ταύτῃ.
25 εἶπεν δὲ Ἀβραάμ, Τέκνον, μνήσθητι ὅτι ἀπέλαβες τὰ ἀγαθά σου ἐν τῇ ζωῇ σου, καὶ Λάζαρος ὁμοίως τὰ κακά· νῦν δὲ ὧδε παρακαλεῖται σὺ δὲ ὀδυνᾶσαι.
26 καὶ ἐν πᾶσι τούτοις μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν χάσμα μέγα ἐστήρικται, ὅπως οἱ θέλοντες διαβῆναι ἔνθεν πρὸς ὑμᾶς μὴ δύνωνται, μηδὲ ἐκεῖθεν πρὸς ἡμᾶς διαπερῶσιν.
27 εἶπεν δέ, Ἐρωτῶ σε οὖν, πάτερ, ἵνα πέμψῃς αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον τοῦ πατρός μου,
28 ἔχω γὰρ πέντε ἀδελφούς, ὅπως διαμαρτύρηται αὐτοῖς, ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ ἔλθωσιν εἰς τὸν τόπον τοῦτον τῆς βασάνου.
29 λέγει δὲ Ἀβραάμ, Ἔχουσι Μωϋσέα καὶ τοὺς προφήτας· ἀκουσάτωσαν αὐτῶν.
30 ὁ δὲ εἶπεν, Οὐχί, πάτερ Ἀβραάμ, ἀλλ᾽ ἐάν τις ἀπὸ νεκρῶν πορευθῇ πρὸς αὐτοὺς μετανοήσουσιν.
31 εἶπεν δὲ αὐτῷ, Εἰ Μωϋσέως καὶ τῶν προφητῶν οὐκ ἀκούουσιν, οὐδ᾽ ἐάν τις ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ πεισθήσονται.
17
1 Εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, Ἀνένδεκτόν ἐστιν τοῦ τὰ σκάνδαλα μὴ ἐλθεῖν, πλὴν οὐαὶ δι᾽ οὗ ἔρχεται·
2 λυσιτελεῖ αὐτῷ εἰ λίθος μυλικὸς περίκειται περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ ἔρριπται εἰς τὴν θάλασσαν ἢ ἵνα σκανδαλίσῃ τῶν μικρῶν τούτων ἕνα.
3 προσέχετε ἑαυτοῖς. ἐὰν ἁμάρτῃ ὁ ἀδελφός σου ἐπιτίμησον αὐτῷ, καὶ ἐὰν μετανοήσῃ ἄφες αὐτῷ·
4 καὶ ἐὰν ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ἁμαρτήσῃ εἰς σὲ καὶ ἑπτάκις ἐπιστρέψῃ πρὸς σὲ λέγων, Μετανοῶ, ἀφήσεις αὐτῷ.
5 Καὶ εἶπαν οἱ ἀπόστολοι τῷ κυρίῳ, Πρόσθες ἡμῖν πίστιν.
6 εἶπεν δὲ ὁ κύριος, Εἰ ἔχετε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως, ἐλέγετε ἂν τῇ συκαμίνῳ [ταύτῃ], Ἐκριζώθητι καὶ φυτεύθητι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ ὑπήκουσεν ἂν ὑμῖν.
7 Τίς δὲ ἐξ ὑμῶν δοῦλον ἔχων ἀροτριῶντα ἢ ποιμαίνοντα, ὃς εἰσελθόντι ἐκ τοῦ ἀγροῦ ἐρεῖ αὐτῷ, Εὐθέως παρελθὼν ἀνάπεσε,
8 ἀλλ᾽ οὐχὶ ἐρεῖ αὐτῷ, Ἑτοίμασον τί δειπνήσω, καὶ περιζωσάμενος διακόνει μοι ἕως φάγω καὶ πίω, καὶ μετὰ ταῦτα φάγεσαι καὶ πίεσαι σύ;
9 μὴ ἔχει χάριν τῷ δούλῳ ὅτι ἐποίησεν τὰ διαταχθέντα;
10 οὕτως καὶ ὑμεῖς, ὅταν ποιήσητε πάντα τὰ διαταχθέντα ὑμῖν, λέγετε ὅτι Δοῦλοι ἀχρεῖοί ἐσμεν, ὃ ὠφείλομεν ποιῆσαι πεποιήκαμεν.
11 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ πορεύεσθαι εἰς Ἰερουσαλὴμ καὶ αὐτὸς διήρχετο διὰ μέσον Σαμαρείας καὶ Γαλιλαίας.
12 καὶ εἰσερχομένου αὐτοῦ εἴς τινα κώμην ἀπήντησαν [αὐτῷ] δέκα λεπροὶ ἄνδρες, οἳ ἔστησαν πόρρωθεν,
13 καὶ αὐτοὶ ἦραν φωνὴν λέγοντες, Ἰησοῦ ἐπιστάτα, ἐλέησον ἡμᾶς.
14 καὶ ἰδὼν εἶπεν αὐτοῖς, Πορευθέντες ἐπιδείξατε ἑαυτοὺς τοῖς ἱερεῦσιν. καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ὑπάγειν αὐτοὺς ἐκαθαρίσθησαν.
15 εἷς δὲ ἐξ αὐτῶν, ἰδὼν ὅτι ἰάθη, ὑπέστρεψεν μετὰ φωνῆς μεγάλης δοξάζων τὸν θεόν,
16 καὶ ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον παρὰ τοὺς πόδας αὐτοῦ εὐχαριστῶν αὐτῷ· καὶ αὐτὸς ἦν Σαμαρίτης.
17 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Οὐχὶ οἱ δέκα ἐκαθαρίσθησαν; οἱ δὲ ἐννέα ποῦ;
18 οὐχ εὑρέθησαν ὑποστρέψαντες δοῦναι δόξαν τῷ θεῷ εἰ μὴ ὁ ἀλλογενὴς οὗτος;
19 καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ἀναστὰς πορεύου· ἡ πίστις σου σέσωκέν σε.
20 Ἐπερωτηθεὶς δὲ ὑπὸ τῶν Φαρισαίων πότε ἔρχεται ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἀπεκρίθη αὐτοῖς καὶ εἶπεν, Οὐκ ἔρχεται ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ μετὰ παρατηρήσεως,
21 οὐδὲ ἐροῦσιν, Ἰδοὺ ὧδε· ἤ, Ἐκεῖ· ἰδοὺ γὰρ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἐντὸς ὑμῶν ἐστιν.
22 Εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς μαθητάς, Ἐλεύσονται ἡμέραι ὅτε ἐπιθυμήσετε μίαν τῶν ἡμερῶν τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἰδεῖν καὶ οὐκ ὄψεσθε.
23 καὶ ἐροῦσιν ὑμῖν, Ἰδοὺ ἐκεῖ· [ἤ,] Ἰδοὺ ὧδε· μὴ ἀπέλθητε μηδὲ διώξητε.
24 ὥσπερ γὰρ ἡ ἀστραπὴ ἀστράπτουσα ἐκ τῆς ὑπὸ τὸν οὐρανὸν εἰς τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν λάμπει, οὕτως ἔσται ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου [ἐν τῇ ἡμέρᾳ αὐτοῦ].
25 πρῶτον δὲ δεῖ αὐτὸν πολλὰ παθεῖν καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῆς γενεᾶς ταύτης.
26 καὶ καθὼς ἐγένετο ἐν ταῖς ἡμέραις Νῶε, οὕτως ἔσται καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου·
27 ἤσθιον, ἔπινον, ἐγάμουν, ἐγαμίζοντο, ἄχρι ἧς ἡμέρας εἰσῆλθεν Νῶε εἰς τὴν κιβωτόν, καὶ ἦλθεν ὁ κατακλυσμὸς καὶ ἀπώλεσεν πάντας.
28 ὁμοίως καθὼς ἐγένετο ἐν ταῖς ἡμέραις Λώτ· ἤσθιον, ἔπινον, ἠγόραζον, ἐπώλουν, ἐφύτευον, ᾠκοδόμουν·
29 ᾗ δὲ ἡμέρᾳ ἐξῆλθεν Λὼτ ἀπὸ Σοδόμων, ἔβρεξεν πῦρ καὶ θεῖον ἀπ᾽ οὐρανοῦ καὶ ἀπώλεσεν πάντας.
30 κατὰ τὰ αὐτὰ ἔσται ᾗ ἡμέρᾳ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀποκαλύπτεται.
31 ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὃς ἔσται ἐπὶ τοῦ δώματος καὶ τὰ σκεύη αὐτοῦ ἐν τῇ οἰκίᾳ, μὴ καταβάτω ἆραι αὐτά, καὶ ὁ ἐν ἀγρῷ ὁμοίως μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω.
32 μνημονεύετε τῆς γυναικὸς Λώτ.
33 ὃς ἐὰν ζητήσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ περιποιήσασθαι ἀπολέσει αὐτήν, ὃς δ᾽ ἂν ἀπολέσῃ ζῳογονήσει αὐτήν.
34 λέγω ὑμῖν, ταύτῃ τῇ νυκτὶ ἔσονται δύο ἐπὶ κλίνης μιᾶς, ὁ εἷς παραλημφθήσεται καὶ ὁ ἕτερος ἀφεθήσεται·
35 ἔσονται δύο ἀλήθουσαι ἐπὶ τὸ αὐτό, ἡ μία παραλημφθήσεται ἡ δὲ ἑτέρα ἀφεθήσεται.
37 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσιν αὐτῷ, Ποῦ, κύριε; ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Ὅπου τὸ σῶμα, ἐκεῖ καὶ οἱ ἀετοὶ ἐπισυναχθήσονται.
18
1 Ἔλεγεν δὲ παραβολὴν αὐτοῖς πρὸς τὸ δεῖν πάντοτε προσεύχεσθαι αὐτοὺς καὶ μὴ ἐγκακεῖν,
2 λέγων, Κριτής τις ἦν ἔν τινι πόλει τὸν θεὸν μὴ φοβούμενος καὶ ἄνθρωπον μὴ ἐντρεπόμενος.
3 χήρα δὲ ἦν ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ καὶ ἤρχετο πρὸς αὐτὸν λέγουσα, Ἐκδίκησόν με ἀπὸ τοῦ ἀντιδίκου μου.
4 καὶ οὐκ ἤθελεν ἐπὶ χρόνον, μετὰ δὲ ταῦτα εἶπεν ἐν ἑαυτῷ, Εἰ καὶ τὸν θεὸν οὐ φοβοῦμαι οὐδὲ ἄνθρωπον ἐντρέπομαι,
5 διά γε τὸ παρέχειν μοι κόπον τὴν χήραν ταύτην ἐκδικήσω αὐτήν, ἵνα μὴ εἰς τέλος ἐρχομένη ὑπωπιάζῃ με.
6 Εἶπεν δὲ ὁ κύριος, Ἀκούσατε τί ὁ κριτὴς τῆς ἀδικίας λέγει·
7 ὁ δὲ θεὸς οὐ μὴ ποιήσῃ τὴν ἐκδίκησιν τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ τῶν βοώντων αὐτῷ ἡμέρας καὶ νυκτός, καὶ μακροθυμεῖ ἐπ᾽ αὐτοῖς;
8 λέγω ὑμῖν ὅτι ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν αὐτῶν ἐν τάχει. πλὴν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐλθὼν ἆρα εὑρήσει τὴν πίστιν ἐπὶ τῆς γῆς;
9 Εἶπεν δὲ καὶ πρός τινας τοὺς πεποιθότας ἐφ᾽ ἑαυτοῖς ὅτι εἰσὶν δίκαιοι καὶ ἐξουθενοῦντας τοὺς λοιποὺς τὴν παραβολὴν ταύτην·
10 Ἄνθρωποι δύο ἀνέβησαν εἰς τὸ ἱερὸν προσεύξασθαι, ὁ εἷς Φαρισαῖος καὶ ὁ ἕτερος τελώνης.
11 ὁ Φαρισαῖος σταθεὶς πρὸς ἑαυτὸν ταῦτα προσηύχετο, Ὁ θεός, εὐχαριστῶ σοι ὅτι οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων, ἅρπαγες, ἄδικοι, μοιχοί, ἢ καὶ ὡς οὗτος ὁ τελώνης·
12 νηστεύω δὶς τοῦ σαββάτου, ἀποδεκατῶ πάντα ὅσα κτῶμαι.
13 ὁ δὲ τελώνης μακρόθεν ἑστὼς οὐκ ἤθελεν οὐδὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐπᾶραι εἰς τὸν οὐρανόν, ἀλλ᾽ ἔτυπτεν τὸ στῆθος αὐτοῦ λέγων, Ὁ θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ.
14 λέγω ὑμῖν, κατέβη οὗτος δεδικαιωμένος εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ παρ᾽ ἐκεῖνον· ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται.
15 Προσέφερον δὲ αὐτῷ καὶ τὰ βρέφη ἵνα αὐτῶν ἅπτηται· ἰδόντες δὲ οἱ μαθηταὶ ἐπετίμων αὐτοῖς.
16 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσεκαλέσατο αὐτὰ λέγων, Ἄφετε τὰ παιδία ἔρχεσθαι πρός με καὶ μὴ κωλύετε αὐτά, τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ.
17 ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὃς ἂν μὴ δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ ὡς παιδίον, οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αὐτήν.
18 Καὶ ἐπηρώτησέν τις αὐτὸν ἄρχων λέγων, Διδάσκαλε ἀγαθέ, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;
19 εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Τί με λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ θεός.
20 τὰς ἐντολὰς οἶδας· Μὴ μοιχεύσῃς, Μὴ φονεύσῃς, Μὴ κλέψῃς, Μὴ ψευδομαρτυρήσῃς, Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα.
21 ὁ δὲ εἶπεν, Ταῦτα πάντα ἐφύλαξα ἐκ νεότητος.
22 ἀκούσας δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Ἔτι ἕν σοι λείπει· πάντα ὅσα ἔχεις πώλησον καὶ διάδος πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν [τοῖς] οὐρανοῖς, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι.
23 ὁ δὲ ἀκούσας ταῦτα περίλυπος ἐγενήθη, ἦν γὰρ πλούσιος σφόδρα.
24 Ἰδὼν δὲ αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς [περίλυπον γενόμενον] εἶπεν, Πῶς δυσκόλως οἱ τὰ χρήματα ἔχοντες εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ εἰσπορεύονται·
25 εὐκοπώτερον γάρ ἐστιν κάμηλον διὰ τρήματος βελόνης διελθεῖν ἢ πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ εἰσελθεῖν.
26 εἶπαν δὲ οἱ ἀκούσαντες, Καὶ τίς δύναται σωθῆναι;
27 ὁ δὲ εἶπεν, Τὰ ἀδύνατα παρὰ ἀνθρώποις δυνατὰ παρὰ τῷ θεῷ ἐστιν.
28 Εἶπεν δὲ ὁ Πέτρος, Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφέντες τὰ ἴδια ἠκολουθήσαμέν σοι.
29 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐδείς ἐστιν ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ γυναῖκα ἢ ἀδελφοὺς ἢ γονεῖς ἢ τέκνα ἕνεκεν τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ,
30 ὃς οὐχὶ μὴ ἀπολάβῃ πολλαπλασίονα ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον.
31 Παραλαβὼν δὲ τοὺς δώδεκα εἶπεν πρὸς αὐτούς, Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἰερουσαλήμ, καὶ τελεσθήσεται πάντα τὰ γεγραμμένα διὰ τῶν προφητῶν τῷ υἱῷ τοῦ ἀνθρώπου·
32 παραδοθήσεται γὰρ τοῖς ἔθνεσιν καὶ ἐμπαιχθήσεται καὶ ὑβρισθήσεται καὶ ἐμπτυσθήσεται,
33 καὶ μαστιγώσαντες ἀποκτενοῦσιν αὐτόν, καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ ἀναστήσεται.
34 καὶ αὐτοὶ οὐδὲν τούτων συνῆκαν, καὶ ἦν τὸ ῥῆμα τοῦτο κεκρυμμένον ἀπ᾽ αὐτῶν, καὶ οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λεγόμενα.
35 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ ἐγγίζειν αὐτὸν εἰς Ἰεριχὼ τυφλός τις ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν ἐπαιτῶν.
36 ἀκούσας δὲ ὄχλου διαπορευομένου ἐπυνθάνετο τί εἴη τοῦτο·
37 ἀπήγγειλαν δὲ αὐτῷ ὅτι Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος παρέρχεται.
38 καὶ ἐβόησεν λέγων, Ἰησοῦ, υἱὲ Δαυίδ, ἐλέησόν με.
39 καὶ οἱ προάγοντες ἐπετίμων αὐτῷ ἵνα σιγήσῃ· αὐτὸς δὲ πολλῷ μᾶλλον ἔκραζεν, Υἱὲ Δαυίδ, ἐλέησόν με.
40 σταθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς ἐκέλευσεν αὐτὸν ἀχθῆναι πρὸς αὐτόν. ἐγγίσαντος δὲ αὐτοῦ ἐπηρώτησεν αὐτόν,
41 Τί σοι θέλεις ποιήσω; ὁ δὲ εἶπεν, Κύριε, ἵνα ἀναβλέψω.
42 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Ἀνάβλεψον· ἡ πίστις σου σέσωκέν σε.
43 καὶ παραχρῆμα ἀνέβλεψεν, καὶ ἠκολούθει αὐτῷ δοξάζων τὸν θεόν. καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἰδὼν ἔδωκεν αἶνον τῷ θεῷ.
19
1 Καὶ εἰσελθὼν διήρχετο τὴν Ἰεριχώ.
2 καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ὀνόματι καλούμενος Ζακχαῖος, καὶ αὐτὸς ἦν ἀρχιτελώνης καὶ αὐτὸς πλούσιος.
3 καὶ ἐζήτει ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν τίς ἐστιν, καὶ οὐκ ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ ὄχλου ὅτι τῇ ἡλικίᾳ μικρὸς ἦν.
4 καὶ προδραμὼν εἰς τὸ ἔμπροσθεν ἀνέβη ἐπὶ συκομορέαν ἵνα ἴδῃ αὐτόν, ὅτι ἐκείνης ἤμελλεν διέρχεσθαι.
5 καὶ ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον, ἀναβλέψας ὁ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς αὐτόν, Ζακχαῖε, σπεύσας κατάβηθι, σήμερον γὰρ ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι.
6 καὶ σπεύσας κατέβη, καὶ ὑπεδέξατο αὐτὸν χαίρων.
7 καὶ ἰδόντες πάντες διεγόγγυζον λέγοντες ὅτι Παρὰ ἁμαρτωλῷ ἀνδρὶ εἰσῆλθεν καταλῦσαι.
8 σταθεὶς δὲ Ζακχαῖος εἶπεν πρὸς τὸν κύριον, Ἰδοὺ τὰ ἡμίσειά μου τῶν ὑπαρχόντων, κύριε, τοῖς πτωχοῖς δίδωμι, καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα ἀποδίδωμι τετραπλοῦν.
9 εἶπεν δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ὅτι Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο, καθότι καὶ αὐτὸς υἱὸς Ἀβραάμ ἐστιν·
10 ἦλθεν γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ζητῆσαι καὶ σῶσαι τὸ ἀπολωλός.
11 Ἀκουόντων δὲ αὐτῶν ταῦτα προσθεὶς εἶπεν παραβολὴν διὰ τὸ ἐγγὺς εἶναι Ἰερουσαλὴμ αὐτὸν καὶ δοκεῖν αὐτοὺς ὅτι παραχρῆμα μέλλει ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἀναφαίνεσθαι.
12 εἶπεν οὖν, Ἄνθρωπός τις εὐγενὴς ἐπορεύθη εἰς χώραν μακρὰν λαβεῖν ἑαυτῷ βασιλείαν καὶ ὑποστρέψαι.
13 καλέσας δὲ δέκα δούλους ἑαυτοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς δέκα μνᾶς καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Πραγματεύσασθε ἐν ᾧ ἔρχομαι.
14 οἱ δὲ πολῖται αὐτοῦ ἐμίσουν αὐτόν, καὶ ἀπέστειλαν πρεσβείαν ὀπίσω αὐτοῦ λέγοντες, Οὐ θέλομεν τοῦτον βασιλεῦσαι ἐφ᾽ ἡμᾶς.
15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ἐπανελθεῖν αὐτὸν λαβόντα τὴν βασιλείαν καὶ εἶπεν φωνηθῆναι αὐτῷ τοὺς δούλους τούτους οἷς δεδώκει τὸ ἀργύριον, ἵνα γνοῖ τί διεπραγματεύσαντο.
16 παρεγένετο δὲ ὁ πρῶτος λέγων, Κύριε, ἡ μνᾶ σου δέκα προσηργάσατο μνᾶς.
17 καὶ εἶπεν αὐτῷ, Εὖγε, ἀγαθὲ δοῦλε, ὅτι ἐν ἐλαχίστῳ πιστὸς ἐγένου, ἴσθι ἐξουσίαν ἔχων ἐπάνω δέκα πόλεων.
18 καὶ ἦλθεν ὁ δεύτερος λέγων, Ἡ μνᾶ σου, κύριε, ἐποίησεν πέντε μνᾶς.
19 εἶπεν δὲ καὶ τούτῳ, Καὶ σὺ ἐπάνω γίνου πέντε πόλεων.
20 καὶ ὁ ἕτερος ἦλθεν λέγων, Κύριε, ἰδοὺ ἡ μνᾶ σου ἣν εἶχον ἀποκειμένην ἐν σουδαρίῳ·
21 ἐφοβούμην γάρ σε, ὅτι ἄνθρωπος αὐστηρὸς εἶ, αἴρεις ὃ οὐκ ἔθηκας καὶ θερίζεις ὃ οὐκ ἔσπειρας.
22 λέγει αὐτῷ, Ἐκ τοῦ στόματός σου κρίνω σε, πονηρὲ δοῦλε. ᾔδεις ὅτι ἐγὼ ἄνθρωπος αὐστηρός εἰμι, αἴρων ὃ οὐκ ἔθηκα καὶ θερίζων ὃ οὐκ ἔσπειρα;
23 καὶ διὰ τί οὐκ ἔδωκάς μου τὸ ἀργύριον ἐπὶ τράπεζαν; κἀγὼ ἐλθὼν σὺν τόκῳ ἂν αὐτὸ ἔπραξα.
24 καὶ τοῖς παρεστῶσιν εἶπεν, Ἄρατε ἀπ᾽ αὐτοῦ τὴν μνᾶν καὶ δότε τῷ τὰς δέκα μνᾶς ἔχοντι
[25 - καὶ εἶπαν αὐτῷ, Κύριε, ἔχει δέκα μνᾶς].
26 λέγω ὑμῖν ὅτι παντὶ τῷ ἔχοντι δοθήσεται, ἀπὸ δὲ τοῦ μὴ ἔχοντος καὶ ὃ ἔχει ἀρθήσεται.
27 πλὴν τοὺς ἐχθρούς μου τούτους τοὺς μὴ θελήσαντάς με βασιλεῦσαι ἐπ᾽ αὐτοὺς ἀγάγετε ὧδε καὶ κατασφάξατε αὐτοὺς ἔμπροσθέν μου.
28 Καὶ εἰπὼν ταῦτα ἐπορεύετο ἔμπροσθεν ἀναβαίνων εἰς Ἱεροσόλυμα.
29 Καὶ ἐγένετο ὡς ἤγγισεν εἰς Βηθφαγὴ καὶ Βηθανιὰ πρὸς τὸ ὄρος τὸ καλούμενον Ἐλαιῶν, ἀπέστειλεν δύο τῶν μαθητῶν
30 λέγων, Ὑπάγετε εἰς τὴν κατέναντι κώμην, ἐν ᾗ εἰσπορευόμενοι εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον, ἐφ᾽ ὃν οὐδεὶς πώποτε ἀνθρώπων ἐκάθισεν, καὶ λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε.
31 καὶ ἐάν τις ὑμᾶς ἐρωτᾷ, Διὰ τί λύετε; οὕτως ἐρεῖτε ὅτι Ὁ κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει.
32 ἀπελθόντες δὲ οἱ ἀπεσταλμένοι εὗρον καθὼς εἶπεν αὐτοῖς.
33 λυόντων δὲ αὐτῶν τὸν πῶλον εἶπαν οἱ κύριοι αὐτοῦ πρὸς αὐτούς, Τί λύετε τὸν πῶλον;
34 οἱ δὲ εἶπαν ὅτι Ὁ κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει.
35 καὶ ἤγαγον αὐτὸν πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐπιρίψαντες αὐτῶν τὰ ἱμάτια ἐπὶ τὸν πῶλον ἐπεβίβασαν τὸν Ἰησοῦν.
36 πορευομένου δὲ αὐτοῦ ὑπεστρώννυον τὰ ἱμάτια αὐτῶν ἐν τῇ ὁδῷ.
37 Ἐγγίζοντος δὲ αὐτοῦ ἤδη πρὸς τῇ καταβάσει τοῦ Ὄρους τῶν Ἐλαιῶν ἤρξαντο ἅπαν τὸ πλῆθος τῶν μαθητῶν χαίροντες αἰνεῖν τὸν θεὸν φωνῇ μεγάλῃ περὶ πασῶν ὧν εἶδον δυνάμεων,
38 λέγοντες, Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ὁ βασιλεὺς ἐν ὀνόματι κυρίου· ἐν οὐρανῷ εἰρήνη καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις.
39 καί τινες τῶν Φαρισαίων ἀπὸ τοῦ ὄχλου εἶπαν πρὸς αὐτόν, Διδάσκαλε, ἐπιτίμησον τοῖς μαθηταῖς σου.
40 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν, Λέγω ὑμῖν, ἐὰν οὗτοι σιωπήσουσιν, οἱ λίθοι κράξουσιν.
41 Καὶ ὡς ἤγγισεν, ἰδὼν τὴν πόλιν ἔκλαυσεν ἐπ᾽ αὐτήν,
42 λέγων ὅτι Εἰ ἔγνως ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ καὶ σὺ τὰ πρὸς εἰρήνην - νῦν δὲ ἐκρύβη ἀπὸ ὀφθαλμῶν σου.
43 ὅτι ἥξουσιν ἡμέραι ἐπὶ σὲ καὶ παρεμβαλοῦσιν οἱ ἐχθροί σου χάρακά σοι καὶ περικυκλώσουσίν σε καὶ συνέξουσίν σε πάντοθεν,
44 καὶ ἐδαφιοῦσίν σε καὶ τὰ τέκνα σου ἐν σοί, καὶ οὐκ ἀφήσουσιν λίθον ἐπὶ λίθον ἐν σοί, ἀνθ᾽ ὧν οὐκ ἔγνως τὸν καιρὸν τῆς ἐπισκοπῆς σου.
45 Καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας,
46 λέγων αὐτοῖς, Γέγραπται, Καὶ ἔσται ὁ οἶκός μου οἶκος προσευχῆς, ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε σπήλαιον λῃστῶν.
47 Καὶ ἦν διδάσκων τὸ καθ᾽ ἡμέραν ἐν τῷ ἱερῷ. οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς ἐζήτουν αὐτὸν ἀπολέσαι καὶ οἱ πρῶτοι τοῦ λαοῦ·
48 καὶ οὐχ εὕρισκον τὸ τί ποιήσωσιν, ὁ λαὸς γὰρ ἅπας ἐξεκρέματο αὐτοῦ ἀκούων.
20
1 Καὶ ἐγένετο ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν διδάσκοντος αὐτοῦ τὸν λαὸν ἐν τῷ ἱερῷ καὶ εὐαγγελιζομένου ἐπέστησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς σὺν τοῖς πρεσβυτέροις,
2 καὶ εἶπαν λέγοντες πρὸς αὐτόν, Εἰπὸν ἡμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς, ἢ τίς ἐστιν ὁ δούς σοι τὴν ἐξουσίαν ταύτην.
3 ἀποκριθεὶς δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Ἐρωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ λόγον, καὶ εἴπατέ μοι·
4 Τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων;
5 οἱ δὲ συνελογίσαντο πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντες ὅτι Ἐὰν εἴπωμεν, Ἐξ οὐρανοῦ, ἐρεῖ, Διὰ τί οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ;
6 ἐὰν δὲ εἴπωμεν, Ἐξ ἀνθρώπων, ὁ λαὸς ἅπας καταλιθάσει ἡμᾶς, πεπεισμένος γάρ ἐστιν Ἰωάννην προφήτην εἶναι.
7 καὶ ἀπεκρίθησαν μὴ εἰδέναι πόθεν.
8 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, Οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ.
9 Ἤρξατο δὲ πρὸς τὸν λαὸν λέγειν τὴν παραβολὴν ταύτην· Ἄνθρωπός [τις] ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα, καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς, καὶ ἀπεδήμησεν χρόνους ἱκανούς.
10 καὶ καιρῷ ἀπέστειλεν πρὸς τοὺς γεωργοὺς δοῦλον, ἵνα ἀπὸ τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος δώσουσιν αὐτῷ· οἱ δὲ γεωργοὶ ἐξαπέστειλαν αὐτὸν δείραντες κενόν.
11 καὶ προσέθετο ἕτερον πέμψαι δοῦλον· οἱ δὲ κἀκεῖνον δείραντες καὶ ἀτιμάσαντες ἐξαπέστειλαν κενόν.
12 καὶ προσέθετο τρίτον πέμψαι· οἱ δὲ καὶ τοῦτον τραυματίσαντες ἐξέβαλον.
13 εἶπεν δὲ ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος, Τί ποιήσω; πέμψω τὸν υἱόν μου τὸν ἀγαπητόν· ἴσως τοῦτον ἐντραπήσονται.
14 ἰδόντες δὲ αὐτὸν οἱ γεωργοὶ διελογίζοντο πρὸς ἀλλήλους λέγοντες, Οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· ἀποκτείνωμεν αὐτόν, ἵνα ἡμῶν γένηται ἡ κληρονομία.
15 καὶ ἐκβαλόντες αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος ἀπέκτειναν. τί οὖν ποιήσει αὐτοῖς ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος;
16 ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους, καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις. ἀκούσαντες δὲ εἶπαν, Μὴ γένοιτο.
17 ὁ δὲ ἐμβλέψας αὐτοῖς εἶπεν, Τί οὖν ἐστιν τὸ γεγραμμένον τοῦτο· Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας;
18 πᾶς ὁ πεσὼν ἐπ᾽ ἐκεῖνον τὸν λίθον συνθλασθήσεται· ἐφ᾽ ὃν δ᾽ ἂν πέσῃ, λικμήσει αὐτόν.
19 Καὶ ἐζήτησαν οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐπιβαλεῖν ἐπ᾽ αὐτὸν τὰς χεῖρας ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ, καὶ ἐφοβήθησαν τὸν λαόν· ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς εἶπεν τὴν παραβολὴν ταύτην.
20 Καὶ παρατηρήσαντες ἀπέστειλαν ἐγκαθέτους ὑποκρινομένους ἑαυτοὺς δικαίους εἶναι, ἵνα ἐπιλάβωνται αὐτοῦ λόγου, ὥστε παραδοῦναι αὐτὸν τῇ ἀρχῇ καὶ τῇ ἐξουσίᾳ τοῦ ἡγεμόνος.
21 καὶ ἐπηρώτησαν αὐτὸν λέγοντες, Διδάσκαλε, οἴδαμεν ὅτι ὀρθῶς λέγεις καὶ διδάσκεις καὶ οὐ λαμβάνεις πρόσωπον, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ θεοῦ διδάσκεις·
22 ἔξεστιν ἡμᾶς Καίσαρι φόρον δοῦναι ἢ οὔ;
23 κατανοήσας δὲ αὐτῶν τὴν πανουργίαν εἶπεν πρὸς αὐτούς,
24 Δείξατέ μοι δηνάριον· τίνος ἔχει εἰκόνα καὶ ἐπιγραφήν; οἱ δὲ εἶπαν, Καίσαρος.
25 ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Τοίνυν ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ θεοῦ τῷ θεῷ.
26 καὶ οὐκ ἴσχυσαν ἐπιλαβέσθαι αὐτοῦ ῥήματος ἐναντίον τοῦ λαοῦ, καὶ θαυμάσαντες ἐπὶ τῇ ἀποκρίσει αὐτοῦ ἐσίγησαν.
27 Προσελθόντες δέ τινες τῶν Σαδδουκαίων, οἱ ἀντιλέγοντες ἀνάστασιν μὴ εἶναι, ἐπηρώτησαν αὐτὸν
28 λέγοντες, Διδάσκαλε, Μωϋσῆς ἔγραψεν ἡμῖν, ἐάν τινος ἀδελφὸς ἀποθάνῃ ἔχων γυναῖκα, καὶ οὗτος ἄτεκνος ᾖ, ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ τὴν γυναῖκα καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ.
29 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν· καὶ ὁ πρῶτος λαβὼν γυναῖκα ἀπέθανεν ἄτεκνος·
30 καὶ ὁ δεύτερος
31 καὶ ὁ τρίτος ἔλαβεν αὐτήν, ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ ἑπτὰ οὐ κατέλιπον τέκνα καὶ ἀπέθανον.
32 ὕστερον καὶ ἡ γυνὴ ἀπέθανεν.
33 ἡ γυνὴ οὖν ἐν τῇ ἀναστάσει τίνος αὐτῶν γίνεται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν γυναῖκα.
34 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Οἱ υἱοὶ τοῦ αἰῶνος τούτου γαμοῦσιν καὶ γαμίσκονται,
35 οἱ δὲ καταξιωθέντες τοῦ αἰῶνος ἐκείνου τυχεῖν καὶ τῆς ἀναστάσεως τῆς ἐκ νεκρῶν οὔτε γαμοῦσιν οὔτε γαμίζονται·
36 οὐδὲ γὰρ ἀποθανεῖν ἔτι δύνανται, ἰσάγγελοι γάρ εἰσιν, καὶ υἱοί εἰσιν θεοῦ, τῆς ἀναστάσεως υἱοὶ ὄντες.
37 ὅτι δὲ ἐγείρονται οἱ νεκροὶ καὶ Μωϋσῆς ἐμήνυσεν ἐπὶ τῆς βάτου, ὡς λέγει κύριον τὸν θεὸν Ἀβραὰμ καὶ θεὸν Ἰσαὰκ καὶ θεὸν Ἰακώβ·
38 θεὸς δὲ οὐκ ἔστιν νεκρῶν ἀλλὰ ζώντων, πάντες γὰρ αὐτῷ ζῶσιν.
39 ἀποκριθέντες δέ τινες τῶν γραμματέων εἶπαν, Διδάσκαλε, καλῶς εἶπας·
40 οὐκέτι γὰρ ἐτόλμων ἐπερωτᾶν αὐτὸν οὐδέν.
41 Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, Πῶς λέγουσιν τὸν Χριστὸν εἶναι Δαυὶδ υἱόν;
42 αὐτὸς γὰρ Δαυὶδ λέγει ἐν βίβλῳ ψαλμῶν, Εἶπεν κύριος τῷ κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου
43 ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου.
44 Δαυὶδ οὖν κύριον αὐτὸν καλεῖ, καὶ πῶς αὐτοῦ υἱός ἐστιν;
45 Ἀκούοντος δὲ παντὸς τοῦ λαοῦ εἶπεν τοῖς μαθηταῖς [αὐτοῦ],
46 Προσέχετε ἀπὸ τῶν γραμματέων τῶν θελόντων περιπατεῖν ἐν στολαῖς καὶ φιλούντων ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ πρωτοκλισίας ἐν τοῖς δείπνοις,
47 οἳ κατεσθίουσιν τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ προσεύχονται· οὗτοι λήμψονται περισσότερον κρίμα.
21
1 Ἀναβλέψας δὲ εἶδεν τοὺς βάλλοντας εἰς τὸ γαζοφυλάκιον τὰ δῶρα αὐτῶν πλουσίους.
2 εἶδεν δέ τινα χήραν πενιχρὰν βάλλουσαν ἐκεῖ λεπτὰ δύο,
3 καὶ εἶπεν, Ἀληθῶς λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα αὕτη ἡ πτωχὴ πλεῖον πάντων ἔβαλεν·
4 πάντες γὰρ οὗτοι ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον εἰς τὰ δῶρα, αὕτη δὲ ἐκ τοῦ ὑστερήματος αὐτῆς πάντα τὸν βίον ὃν εἶχεν ἔβαλεν.
5 Καί τινων λεγόντων περὶ τοῦ ἱεροῦ, ὅτι λίθοις καλοῖς καὶ ἀναθήμασιν κεκόσμηται, εἶπεν,
6 Ταῦτα ἃ θεωρεῖτε, ἐλεύσονται ἡμέραι ἐν αἷς οὐκ ἀφεθήσεται λίθος ἐπὶ λίθῳ ὃς οὐ καταλυθήσεται.
7 Ἐπηρώτησαν δὲ αὐτὸν λέγοντες, Διδάσκαλε, πότε οὖν ταῦτα ἔσται, καὶ τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ ταῦτα γίνεσθαι;
8 ὁ δὲ εἶπεν, Βλέπετε μὴ πλανηθῆτε· πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου λέγοντες, Ἐγώ εἰμι· καί, Ὁ καιρὸς ἤγγικεν· μὴ πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν.
9 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ ἀκαταστασίας, μὴ πτοηθῆτε· δεῖ γὰρ ταῦτα γενέσθαι πρῶτον, ἀλλ᾽ οὐκ εὐθέως τὸ τέλος.
10 Τότε ἔλεγεν αὐτοῖς, Ἐγερθήσεται ἔθνος ἐπ᾽ ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν,
11 σεισμοί τε μεγάλοι καὶ κατὰ τόπους λιμοὶ καὶ λοιμοὶ ἔσονται, φόβητρά τε καὶ ἀπ᾽ οὐρανοῦ σημεῖα μεγάλα ἔσται.
12 πρὸ δὲ τούτων πάντων ἐπιβαλοῦσιν ἐφ᾽ ὑμᾶς τὰς χεῖρας αὐτῶν καὶ διώξουσιν, παραδιδόντες εἰς τὰς συναγωγὰς καὶ φυλακάς, ἀπαγομένους ἐπὶ βασιλεῖς καὶ ἡγεμόνας ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός μου·
13 ἀποβήσεται ὑμῖν εἰς μαρτύριον.
14 θέτε οὖν ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν μὴ προμελετᾶν ἀπολογηθῆναι,
15 ἐγὼ γὰρ δώσω ὑμῖν στόμα καὶ σοφίαν ᾗ οὐ δυνήσονται ἀντιστῆναι ἢ ἀντειπεῖν ἅπαντες οἱ ἀντικείμενοι ὑμῖν.
16 παραδοθήσεσθε δὲ καὶ ὑπὸ γονέων καὶ ἀδελφῶν καὶ συγγενῶν καὶ φίλων, καὶ θανατώσουσιν ἐξ ὑμῶν,
17 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου.
18 καὶ θρὶξ ἐκ τῆς κεφαλῆς ὑμῶν οὐ μὴ ἀπόληται.
19 ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν.
20 Ὅταν δὲ ἴδητε κυκλουμένην ὑπὸ στρατοπέδων Ἰερουσαλήμ, τότε γνῶτε ὅτι ἤγγικεν ἡ ἐρήμωσις αὐτῆς.
21 τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη, καὶ οἱ ἐν μέσῳ αὐτῆς ἐκχωρείτωσαν, καὶ οἱ ἐν ταῖς χώραις μὴ εἰσερχέσθωσαν εἰς αὐτήν,
22 ὅτι ἡμέραι ἐκδικήσεως αὗταί εἰσιν τοῦ πλησθῆναι πάντα τὰ γεγραμμένα.
23 οὐαὶ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις· ἔσται γὰρ ἀνάγκη μεγάλη ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ὀργὴ τῷ λαῷ τούτῳ,
24 καὶ πεσοῦνται στόματι μαχαίρης καὶ αἰχμαλωτισθήσονται εἰς τὰ ἔθνη πάντα, καὶ Ἰερουσαλὴμ ἔσται πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν, ἄχρι οὗ πληρωθῶσιν καιροὶ ἐθνῶν.
25 Καὶ ἔσονται σημεῖα ἐν ἡλίῳ καὶ σελήνῃ καὶ ἄστροις, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς συνοχὴ ἐθνῶν ἐν ἀπορίᾳ ἤχους θαλάσσης καὶ σάλου,
26 ἀποψυχόντων ἀνθρώπων ἀπὸ φόβου καὶ προσδοκίας τῶν ἐπερχομένων τῇ οἰκουμένῃ, αἱ γὰρ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν σαλευθήσονται.
27 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλῃ μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς.
28 ἀρχομένων δὲ τούτων γίνεσθαι ἀνακύψατε καὶ ἐπάρατε τὰς κεφαλὰς ὑμῶν, διότι ἐγγίζει ἡ ἀπολύτρωσις ὑμῶν.
29 Καὶ εἶπεν παραβολὴν αὐτοῖς· Ἴδετε τὴν συκῆν καὶ πάντα τὰ δένδρα·
30 ὅταν προβάλωσιν ἤδη, βλέποντες ἀφ᾽ ἑαυτῶν γινώσκετε ὅτι ἤδη ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν·
31 οὕτως καὶ ὑμεῖς, ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα, γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ.
32 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη ἕως ἂν πάντα γένηται.
33 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται, οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρελεύσονται.
34 Προσέχετε δὲ ἑαυτοῖς μήποτε βαρηθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδίαι ἐν κραιπάλῃ καὶ μέθῃ καὶ μερίμναις βιωτικαῖς, καὶ ἐπιστῇ ἐφ᾽ ὑμᾶς αἰφνίδιος ἡ ἡμέρα ἐκείνη·
35 ὡς παγὶς γὰρ ἐπελεύσεται ἐπὶ πάντας τοὺς καθημένους ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς.
36 ἀγρυπνεῖτε δὲ ἐν παντὶ καιρῷ δεόμενοι ἵνα κατισχύσητε ἐκφυγεῖν ταῦτα πάντα τὰ μέλλοντα γίνεσθαι, καὶ σταθῆναι ἔμπροσθεν τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου.
37 Ἦν δὲ τὰς ἡμέρας ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων, τὰς δὲ νύκτας ἐξερχόμενος ηὐλίζετο εἰς τὸ ὄρος τὸ καλούμενον Ἐλαιῶν·
38 καὶ πᾶς ὁ λαὸς ὤρθριζεν πρὸς αὐτὸν ἐν τῷ ἱερῷ ἀκούειν αὐτοῦ.
22
1 Ἤγγιζεν δὲ ἡ ἑορτὴ τῶν ἀζύμων ἡ λεγομένη πάσχα.
2 καὶ ἐζήτουν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς τὸ πῶς ἀνέλωσιν αὐτόν, ἐφοβοῦντο γὰρ τὸν λαόν.
3 Εἰσῆλθεν δὲ Σατανᾶς εἰς Ἰούδαν τὸν καλούμενον Ἰσκαριώτην, ὄντα ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δώδεκα·
4 καὶ ἀπελθὼν συνελάλησεν τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ στρατηγοῖς τὸ πῶς αὐτοῖς παραδῷ αὐτόν.
5 καὶ ἐχάρησαν καὶ συνέθεντο αὐτῷ ἀργύριον δοῦναι.
6 καὶ ἐξωμολόγησεν, καὶ ἐζήτει εὐκαιρίαν τοῦ παραδοῦναι αὐτὸν ἄτερ ὄχλου αὐτοῖς.
7 Ἦλθεν δὲ ἡ ἡμέρα τῶν ἀζύμων, [ἐν] ᾗ ἔδει θύεσθαι τὸ πάσχα.
8 καὶ ἀπέστειλεν Πέτρον καὶ Ἰωάννην εἰπών, Πορευθέντες ἑτοιμάσατε ἡμῖν τὸ πάσχα ἵνα φάγωμεν.
9 οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ, Ποῦ θέλεις ἑτοιμάσωμεν;
10 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Ἰδοὺ εἰσελθόντων ὑμῶν εἰς τὴν πόλιν συναντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βαστάζων· ἀκολουθήσατε αὐτῷ εἰς τὴν οἰκίαν εἰς ἣν εἰσπορεύεται.
11 καὶ ἐρεῖτε τῷ οἰκοδεσπότῃ τῆς οἰκίας, Λέγει σοι ὁ διδάσκαλος, Ποῦ ἐστιν τὸ κατάλυμα ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν μου φάγω;
12 κἀκεῖνος ὑμῖν δείξει ἀνάγαιον μέγα ἐστρωμένον· ἐκεῖ ἑτοιμάσατε.
13 ἀπελθόντες δὲ εὗρον καθὼς εἰρήκει αὐτοῖς, καὶ ἡτοίμασαν τὸ πάσχα.
14 Καὶ ὅτε ἐγένετο ἡ ὥρα, ἀνέπεσεν καὶ οἱ ἀπόστολοι σὺν αὐτῷ.
15 καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, Ἐπιθυμίᾳ ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ πάσχα φαγεῖν μεθ᾽ ὑμῶν πρὸ τοῦ με παθεῖν·
16 λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ φάγω αὐτὸ ἕως ὅτου πληρωθῇ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ θεοῦ.
17 καὶ δεξάμενος ποτήριον εὐχαριστήσας εἶπεν, Λάβετε τοῦτο καὶ διαμερίσατε εἰς ἑαυτούς·
18 λέγω γὰρ ὑμῖν [ὅτι] οὐ μὴ πίω ἀπὸ τοῦ νῦν ἀπὸ τοῦ γενήματος τῆς ἀμπέλου ἕως οὗ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἔλθῃ.
19 καὶ λαβὼν ἄρτον εὐχαριστήσας ἔκλασεν καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων, Τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου [τὸ ὑπὲρ ὑμῶν διδόμενον· τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν.
20 καὶ τὸ ποτήριον ὡσαύτως μετὰ τὸ δειπνῆσαι, λέγων, Τοῦτο τὸ ποτήριον ἡ καινὴ διαθήκη ἐν τῷ αἵματί μου, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχυννόμενον].
21 πλὴν ἰδοὺ ἡ χεὶρ τοῦ παραδιδόντος με μετ᾽ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης·
22 ὅτι ὁ υἱὸς μὲν τοῦ ἀνθρώπου κατὰ τὸ ὡρισμένον πορεύεται, πλὴν οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾽ οὗ παραδίδοται.
23 καὶ αὐτοὶ ἤρξαντο συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς τὸ τίς ἄρα εἴη ἐξ αὐτῶν ὁ τοῦτο μέλλων πράσσειν.
24 Ἐγένετο δὲ καὶ φιλονεικία ἐν αὐτοῖς, τὸ τίς αὐτῶν δοκεῖ εἶναι μείζων.
25 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Οἱ βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν κυριεύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ ἐξουσιάζοντες αὐτῶν εὐεργέται καλοῦνται.
26 ὑμεῖς δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλ᾽ ὁ μείζων ἐν ὑμῖν γινέσθω ὡς ὁ νεώτερος, καὶ ὁ ἡγούμενος ὡς ὁ διακονῶν.
27 τίς γὰρ μείζων, ὁ ἀνακείμενος ἢ ὁ διακονῶν; οὐχὶ ὁ ἀνακείμενος; ἐγὼ δὲ ἐν μέσῳ ὑμῶν εἰμι ὡς ὁ διακονῶν.
28 ὑμεῖς δέ ἐστε οἱ διαμεμενηκότες μετ᾽ ἐμοῦ ἐν τοῖς πειρασμοῖς μου·
29 κἀγὼ διατίθεμαι ὑμῖν καθὼς διέθετό μοι ὁ πατήρ μου βασιλείαν
30 ἵνα ἔσθητε καὶ πίνητε ἐπὶ τῆς τραπέζης μου ἐν τῇ βασιλείᾳ μου, καὶ καθήσεσθε ἐπὶ θρόνων τὰς δώδεκα φυλὰς κρίνοντες τοῦ Ἰσραήλ.
31 Σίμων Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς τοῦ σινιάσαι ὡς τὸν σῖτον·
32 ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου· καὶ σύ ποτε ἐπιστρέψας στήρισον τοὺς ἀδελφούς σου.
33 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, Κύριε, μετὰ σοῦ ἕτοιμός εἰμι καὶ εἰς φυλακὴν καὶ εἰς θάνατον πορεύεσθαι.
34 ὁ δὲ εἶπεν, Λέγω σοι, Πέτρε, οὐ φωνήσει σήμερον ἀλέκτωρ ἕως τρίς με ἀπαρνήσῃ εἰδέναι.
35 Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ὅτε ἀπέστειλα ὑμᾶς ἄτερ βαλλαντίου καὶ πήρας καὶ ὑποδημάτων, μή τινος ὑστερήσατε; οἱ δὲ εἶπαν, Οὐθενός.
36 εἶπεν δὲ αὐτοῖς, Ἀλλὰ νῦν ὁ ἔχων βαλλάντιον ἀράτω, ὁμοίως καὶ πήραν, καὶ ὁ μὴ ἔχων πωλησάτω τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ καὶ ἀγορασάτω μάχαιραν.
37 λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι τοῦτο τὸ γεγραμμένον δεῖ τελεσθῆναι ἐν ἐμοί, τὸ Καὶ μετὰ ἀνόμων ἐλογίσθη· καὶ γὰρ τὸ περὶ ἐμοῦ τέλος ἔχει.
38 οἱ δὲ εἶπαν, Κύριε, ἰδοὺ μάχαιραι ὧδε δύο. ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Ἱκανόν ἐστιν.
39 Καὶ ἐξελθὼν ἐπορεύθη κατὰ τὸ ἔθος εἰς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν· ἠκολούθησαν δὲ αὐτῷ καὶ οἱ μαθηταί.
40 γενόμενος δὲ ἐπὶ τοῦ τόπου εἶπεν αὐτοῖς, Προσεύχεσθε μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν.
41 καὶ αὐτὸς ἀπεσπάσθη ἀπ᾽ αὐτῶν ὡσεὶ λίθου βολήν, καὶ θεὶς τὰ γόνατα προσηύχετο
42 λέγων, Πάτερ, εἰ βούλει παρένεγκε τοῦτο τὸ ποτήριον ἀπ᾽ ἐμοῦ· πλὴν μὴ τὸ θέλημά μου ἀλλὰ τὸ σὸν γινέσθω.
43 [ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος ἀπ᾽ οὐρανοῦ ἐνισχύων αὐτόν.]
44 [καὶ γενόμενος ἐν ἀγωνίᾳ ἐκτενέστερον προσηύχετο· καὶ ἐγένετο ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αἵματος καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν.]
45 καὶ ἀναστὰς ἀπὸ τῆς προσευχῆς ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς εὗρεν κοιμωμένους αὐτοὺς ἀπὸ τῆς λύπης,
46 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Τί καθεύδετε; ἀναστάντες προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν.
47 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος ἰδοὺ ὄχλος, καὶ ὁ λεγόμενος Ἰούδας εἷς τῶν δώδεκα προήρχετο αὐτούς, καὶ ἤγγισεν τῷ Ἰησοῦ φιλῆσαι αὐτόν.
48 Ἰησοῦς δὲ εἶπεν αὐτῷ, Ἰούδα, φιλήματι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως;
49 ἰδόντες δὲ οἱ περὶ αὐτὸν τὸ ἐσόμενον εἶπαν, Κύριε, εἰ πατάξομεν ἐν μαχαίρῃ;
50 καὶ ἐπάταξεν εἷς τις ἐξ αὐτῶν τοῦ ἀρχιερέως τὸν δοῦλον καὶ ἀφεῖλεν τὸ οὖς αὐτοῦ τὸ δεξιόν.
51 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἐᾶτε ἕως τούτου· καὶ ἁψάμενος τοῦ ὠτίου ἰάσατο αὐτόν.
52 εἶπεν δὲ Ἰησοῦς πρὸς τοὺς παραγενομένους ἐπ᾽ αὐτὸν ἀρχιερεῖς καὶ στρατηγοὺς τοῦ ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρους, Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθατε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων;
53 καθ᾽ ἡμέραν ὄντος μου μεθ᾽ ὑμῶν ἐν τῷ ἱερῷ οὐκ ἐξετείνατε τὰς χεῖρας ἐπ᾽ ἐμέ· ἀλλ᾽ αὕτη ἐστὶν ὑμῶν ἡ ὥρα καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ σκότους.
54 Συλλαβόντες δὲ αὐτὸν ἤγαγον καὶ εἰσήγαγον εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἀρχιερέως· ὁ δὲ Πέτρος ἠκολούθει μακρόθεν.
55 περιαψάντων δὲ πῦρ ἐν μέσῳ τῆς αὐλῆς καὶ συγκαθισάντων ἐκάθητο ὁ Πέτρος μέσος αὐτῶν.
56 ἰδοῦσα δὲ αὐτὸν παιδίσκη τις καθήμενον πρὸς τὸ φῶς καὶ ἀτενίσασα αὐτῷ εἶπεν, Καὶ οὗτος σὺν αὐτῷ ἦν·
57 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων, Οὐκ οἶδα αὐτόν, γύναι.
58 καὶ μετὰ βραχὺ ἕτερος ἰδὼν αὐτὸν ἔφη, Καὶ σὺ ἐξ αὐτῶν εἶ· ὁ δὲ Πέτρος ἔφη, Ἄνθρωπε, οὐκ εἰμί.
59 καὶ διαστάσης ὡσεὶ ὥρας μιᾶς ἄλλος τις διϊσχυρίζετο λέγων, Ἐπ᾽ ἀληθείας καὶ οὗτος μετ᾽ αὐτοῦ ἦν, καὶ γὰρ Γαλιλαῖός ἐστιν·
60 εἶπεν δὲ ὁ Πέτρος, Ἄνθρωπε, οὐκ οἶδα ὃ λέγεις. καὶ παραχρῆμα ἔτι λαλοῦντος αὐτοῦ ἐφώνησεν ἀλέκτωρ.
61 καὶ στραφεὶς ὁ κύριος ἐνέβλεψεν τῷ Πέτρῳ, καὶ ὑπεμνήσθη ὁ Πέτρος τοῦ ῥήματος τοῦ κυρίου ὡς εἶπεν αὐτῷ ὅτι Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι σήμερον ἀπαρνήσῃ με τρίς·
62 καὶ ἐξελθὼν ἔξω ἔκλαυσεν πικρῶς.
63 Καὶ οἱ ἄνδρες οἱ συνέχοντες αὐτὸν ἐνέπαιζον αὐτῷ δέροντες,
64 καὶ περικαλύψαντες αὐτὸν ἐπηρώτων λέγοντες, Προφήτευσον, τίς ἐστιν ὁ παίσας σε;
65 καὶ ἕτερα πολλὰ βλασφημοῦντες ἔλεγον εἰς αὐτόν.
66 Καὶ ὡς ἐγένετο ἡμέρα, συνήχθη τὸ πρεσβυτέριον τοῦ λαοῦ, ἀρχιερεῖς τε καὶ γραμματεῖς, καὶ ἀπήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ συνέδριον αὐτῶν,
67 λέγοντες, Εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστός, εἰπὸν ἡμῖν. εἶπεν δὲ αὐτοῖς, Ἐὰν ὑμῖν εἴπω οὐ μὴ πιστεύσητε·
68 ἐὰν δὲ ἐρωτήσω οὐ μὴ ἀποκριθῆτε.
69 ἀπὸ τοῦ νῦν δὲ ἔσται ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθήμενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ θεοῦ.
70 εἶπαν δὲ πάντες, Σὺ οὖν εἶ ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ; ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς ἔφη, Ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἐγώ εἰμι.
71 οἱ δὲ εἶπαν, Τί ἔτι ἔχομεν μαρτυρίας χρείαν; αὐτοὶ γὰρ ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ.
23
1 Καὶ ἀναστὰν ἅπαν τὸ πλῆθος αὐτῶν ἤγαγον αὐτὸν ἐπὶ τὸν Πιλᾶτον.
2 ἤρξαντο δὲ κατηγορεῖν αὐτοῦ λέγοντες, Τοῦτον εὕραμεν διαστρέφοντα τὸ ἔθνος ἡμῶν καὶ κωλύοντα φόρους Καίσαρι διδόναι καὶ λέγοντα ἑαυτὸν Χριστὸν βασιλέα εἶναι.
3 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἠρώτησεν αὐτὸν λέγων, Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ ἔφη, Σὺ λέγεις.
4 ὁ δὲ Πιλᾶτος εἶπεν πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς ὄχλους, Οὐδὲν εὑρίσκω αἴτιον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ.
5 οἱ δὲ ἐπίσχυον λέγοντες ὅτι Ἀνασείει τὸν λαὸν διδάσκων καθ᾽ ὅλης τῆς Ἰουδαίας, καὶ ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἕως ὧδε.
6 Πιλᾶτος δὲ ἀκούσας ἐπηρώτησεν εἰ ὁ ἄνθρωπος Γαλιλαῖός ἐστιν·
7 καὶ ἐπιγνοὺς ὅτι ἐκ τῆς ἐξουσίας Ἡρῴδου ἐστὶν ἀνέπεμψεν αὐτὸν πρὸς Ἡρῴδην, ὄντα καὶ αὐτὸν ἐν Ἱεροσολύμοις ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις.
8 ὁ δὲ Ἡρῴδης ἰδὼν τὸν Ἰησοῦν ἐχάρη λίαν, ἦν γὰρ ἐξ ἱκανῶν χρόνων θέλων ἰδεῖν αὐτὸν διὰ τὸ ἀκούειν περὶ αὐτοῦ, καὶ ἤλπιζέν τι σημεῖον ἰδεῖν ὑπ᾽ αὐτοῦ γινόμενον.
9 ἐπηρώτα δὲ αὐτὸν ἐν λόγοις ἱκανοῖς· αὐτὸς δὲ οὐδὲν ἀπεκρίνατο αὐτῷ.
10 εἱστήκεισαν δὲ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς εὐτόνως κατηγοροῦντες αὐτοῦ.
11 ἐξουθενήσας δὲ αὐτὸν [καὶ] ὁ Ἡρῴδης σὺν τοῖς στρατεύμασιν αὐτοῦ καὶ ἐμπαίξας περιβαλὼν ἐσθῆτα λαμπρὰν ἀνέπεμψεν αὐτὸν τῷ Πιλάτῳ.
12 ἐγένοντο δὲ φίλοι ὅ τε Ἡρῴδης καὶ ὁ Πιλᾶτος ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ μετ᾽ ἀλλήλων· προϋπῆρχον γὰρ ἐν ἔχθρᾳ ὄντες πρὸς αὑτούς.
13 Πιλᾶτος δὲ συγκαλεσάμενος τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς ἄρχοντας καὶ τὸν λαὸν
14 εἶπεν πρὸς αὐτούς, Προσηνέγκατέ μοι τὸν ἄνθρωπον τοῦτον ὡς ἀποστρέφοντα τὸν λαόν, καὶ ἰδοὺ ἐγὼ ἐνώπιον ὑμῶν ἀνακρίνας οὐθὲν εὗρον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ αἴτιον ὧν κατηγορεῖτε κατ᾽ αὐτοῦ,
15 ἀλλ᾽ οὐδὲ Ἡρῴδης· ἀνέπεμψεν γὰρ αὐτὸν πρὸς ἡμᾶς· καὶ ἰδοὺ οὐδὲν ἄξιον θανάτου ἐστὶν πεπραγμένον αὐτῷ.
16 παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω.
18 ἀνέκραγον δὲ παμπληθεὶ λέγοντες, Αἶρε τοῦτον, ἀπόλυσον δὲ ἡμῖν τὸν Βαραββᾶν·
19 ὅστις ἦν διὰ στάσιν τινὰ γενομένην ἐν τῇ πόλει καὶ φόνον βληθεὶς ἐν τῇ φυλακῇ.
20 πάλιν δὲ ὁ Πιλᾶτος προσεφώνησεν αὐτοῖς, θέλων ἀπολῦσαι τὸν Ἰησοῦν·
21 οἱ δὲ ἐπεφώνουν λέγοντες, Σταύρου, σταύρου αὐτόν.
22 ὁ δὲ τρίτον εἶπεν πρὸς αὐτούς, Τί γὰρ κακὸν ἐποίησεν οὗτος; οὐδὲν αἴτιον θανάτου εὗρον ἐν αὐτῷ· παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω.
23 οἱ δὲ ἐπέκειντο φωναῖς μεγάλαις αἰτούμενοι αὐτὸν σταυρωθῆναι, καὶ κατίσχυον αἱ φωναὶ αὐτῶν.
24 καὶ Πιλᾶτος ἐπέκρινεν γενέσθαι τὸ αἴτημα αὐτῶν·
25 ἀπέλυσεν δὲ τὸν διὰ στάσιν καὶ φόνον βεβλημένον εἰς φυλακὴν ὃν ᾐτοῦντο, τὸν δὲ Ἰησοῦν παρέδωκεν τῷ θελήματι αὐτῶν.
26 Καὶ ὡς ἀπήγαγον αὐτόν, ἐπιλαβόμενοι Σίμωνά τινα Κυρηναῖον ἐρχόμενον ἀπ᾽ ἀγροῦ ἐπέθηκαν αὐτῷ τὸν σταυρὸν φέρειν ὄπισθεν τοῦ Ἰησοῦ.
27 Ἠκολούθει δὲ αὐτῷ πολὺ πλῆθος τοῦ λαοῦ καὶ γυναικῶν αἳ ἐκόπτοντο καὶ ἐθρήνουν αὐτόν.
28 στραφεὶς δὲ πρὸς αὐτὰς [ὁ] Ἰησοῦς εἶπεν, Θυγατέρες Ἰερουσαλήμ, μὴ κλαίετε ἐπ᾽ ἐμέ· πλὴν ἐφ᾽ ἑαυτὰς κλαίετε καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν,
29 ὅτι ἰδοὺ ἔρχονται ἡμέραι ἐν αἷς ἐροῦσιν, Μακάριαι αἱ στεῖραι καὶ αἱ κοιλίαι αἳ οὐκ ἐγέννησαν καὶ μαστοὶ οἳ οὐκ ἔθρεψαν.
30 τότε ἄρξονται λέγειν τοῖς ὄρεσιν, Πέσετε ἐφ᾽ ἡμᾶς, καὶ τοῖς βουνοῖς, Καλύψατε ἡμᾶς·
31 ὅτι εἰ ἐν τῷ ὑγρῷ ξύλῳ ταῦτα ποιοῦσιν, ἐν τῷ ξηρῷ τί γένηται;
32 Ἤγοντο δὲ καὶ ἕτεροι κακοῦργοι δύο σὺν αὐτῷ ἀναιρεθῆναι.
33 καὶ ὅτε ἦλθον ἐπὶ τὸν τόπον τὸν καλούμενον Κρανίον, ἐκεῖ ἐσταύρωσαν αὐτὸν καὶ τοὺς κακούργους, ὃν μὲν ἐκ δεξιῶν ὃν δὲ ἐξ ἀριστερῶν.
34 [ὁ δὲ Ἰησοῦς ἔλεγεν, Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς, οὐ γὰρ οἴδασιν τί ποιοῦσιν.] διαμεριζόμενοι δὲ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἔβαλον κλῆρον.
35 καὶ εἱστήκει ὁ λαὸς θεωρῶν. ἐξεμυκτήριζον δὲ καὶ οἱ ἄρχοντες λέγοντες, Ἄλλους ἔσωσεν, σωσάτω ἑαυτόν, εἰ οὗτός ἐστιν ὁ Χριστὸς τοῦ θεοῦ ὁ ἐκλεκτός.
36 ἐνέπαιξαν δὲ αὐτῷ καὶ οἱ στρατιῶται προσερχόμενοι, ὄξος προσφέροντες αὐτῷ
37 καὶ λέγοντες, Εἰ σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων, σῶσον σεαυτόν.
38 ἦν δὲ καὶ ἐπιγραφὴ ἐπ᾽ αὐτῷ, Ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων οὗτος.
39 Εἷς δὲ τῶν κρεμασθέντων κακούργων ἐβλασφήμει αὐτὸν λέγων, Οὐχὶ σὺ εἶ ὁ Χριστός; σῶσον σεαυτὸν καὶ ἡμᾶς.
40 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἕτερος ἐπιτιμῶν αὐτῷ ἔφη, Οὐδὲ φοβῇ σὺ τὸν θεόν, ὅτι ἐν τῷ αὐτῷ κρίματι εἶ;
41 καὶ ἡμεῖς μὲν δικαίως, ἄξια γὰρ ὧν ἐπράξαμεν ἀπολαμβάνομεν· οὗτος δὲ οὐδὲν ἄτοπον ἔπραξεν.
42 καὶ ἔλεγεν, Ἰησοῦ, μνήσθητί μου ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου.
43 καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ἀμήν σοι λέγω, σήμερον μετ᾽ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ.
44 Καὶ ἦν ἤδη ὡσεὶ ὥρα ἕκτη καὶ σκότος ἐγένετο ἐφ᾽ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης
45 τοῦ ἡλίου ἐκλιπόντος, ἐσχίσθη δὲ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ μέσον.
46 καὶ φωνήσας φωνῇ μεγάλῃ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παρατίθεμαι τὸ πνεῦμά μου· τοῦτο δὲ εἰπὼν ἐξέπνευσεν.
47 Ἰδὼν δὲ ὁ ἑκατοντάρχης τὸ γενόμενον ἐδόξαζεν τὸν θεὸν λέγων, Ὄντως ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος ἦν.
48 καὶ πάντες οἱ συμπαραγενόμενοι ὄχλοι ἐπὶ τὴν θεωρίαν ταύτην, θεωρήσαντες τὰ γενόμενα, τύπτοντες τὰ στήθη ὑπέστρεφον.
49 εἱστήκεισαν δὲ πάντες οἱ γνωστοὶ αὐτῷ ἀπὸ μακρόθεν, καὶ γυναῖκες αἱ συνακολουθοῦσαι αὐτῷ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας, ὁρῶσαι ταῦτα.
50 Καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ὀνόματι Ἰωσὴφ βουλευτὴς ὑπάρχων [καὶ] ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ δίκαιος
51 - οὗτος οὐκ ἦν συγκατατεθειμένος τῇ βουλῇ καὶ τῇ πράξει αὐτῶν - ἀπὸ Ἁριμαθαίας πόλεως τῶν Ἰουδαίων, ὃς προσεδέχετο τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ,
52 οὗτος προσελθὼν τῷ Πιλάτῳ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ,
53 καὶ καθελὼν ἐνετύλιξεν αὐτὸ σινδόνι, καὶ ἔθηκεν αὐτὸν ἐν μνήματι λαξευτῷ οὗ οὐκ ἦν οὐδεὶς οὔπω κείμενος.
54 καὶ ἡμέρα ἦν παρασκευῆς, καὶ σάββατον ἐπέφωσκεν.
55 Κατακολουθήσασαι δὲ αἱ γυναῖκες, αἵτινες ἦσαν συνεληλυθυῖαι ἐκ τῆς Γαλιλαίας αὐτῷ, ἐθεάσαντο τὸ μνημεῖον καὶ ὡς ἐτέθη τὸ σῶμα αὐτοῦ,
56 ὑποστρέψασαι δὲ ἡτοίμασαν ἀρώματα καὶ μύρα. Καὶ τὸ μὲν σάββατον ἡσύχασαν κατὰ τὴν ἐντολήν,
24
1 τῇ δὲ μιᾷ τῶν σαββάτων ὄρθρου βαθέως ἐπὶ τὸ μνῆμα ἦλθον φέρουσαι ἃ ἡτοίμασαν ἀρώματα.
2 εὗρον δὲ τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένον ἀπὸ τοῦ μνημείου,
3 εἰσελθοῦσαι δὲ οὐχ εὗρον τὸ σῶμα τοῦ [κυρίου] Ἰησοῦ
4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ἀπορεῖσθαι αὐτὰς περὶ τούτου καὶ ἰδοὺ ἄνδρες δύο ἐπέστησαν αὐταῖς ἐν ἐσθῆτι ἀστραπτούσῃ.
5 ἐμφόβων δὲ γενομένων αὐτῶν καὶ κλινουσῶν τὰ πρόσωπα εἰς τὴν γῆν εἶπαν πρὸς αὐτάς, Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν;
6 οὐκ ἔστιν ὧδε, ἀλλὰ ἠγέρθη. μνήσθητε ὡς ἐλάλησεν ὑμῖν ἔτι ὢν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ,
7 λέγων τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ὅτι δεῖ παραδοθῆναι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν καὶ σταυρωθῆναι καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι.
8 καὶ ἐμνήσθησαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ,
9 καὶ ὑποστρέψασαι ἀπὸ τοῦ μνημείου ἀπήγγειλαν ταῦτα πάντα τοῖς ἕνδεκα καὶ πᾶσιν τοῖς λοιποῖς.
10 ἦσαν δὲ ἡ Μαγδαληνὴ Μαρία καὶ Ἰωάννα καὶ Μαρία ἡ Ἰακώβου· καὶ αἱ λοιπαὶ σὺν αὐταῖς ἔλεγον πρὸς τοὺς ἀποστόλους ταῦτα.
11 καὶ ἐφάνησαν ἐνώπιον αὐτῶν ὡσεὶ λῆρος τὰ ῥήματα ταῦτα, καὶ ἠπίστουν αὐταῖς.
12 Ὁ δὲ Πέτρος ἀναστὰς ἔδραμεν ἐπὶ τὸ μνημεῖον, καὶ παρακύψας βλέπει τὰ ὀθόνια μόνα· καὶ ἀπῆλθεν πρὸς ἑαυτὸν θαυμάζων τὸ γεγονός.
13 Καὶ ἰδοὺ δύο ἐξ αὐτῶν ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ ἦσαν πορευόμενοι εἰς κώμην ἀπέχουσαν σταδίους ἑξήκοντα ἀπὸ Ἰερουσαλήμ, ᾗ ὄνομα Ἐμμαοῦς,
14 καὶ αὐτοὶ ὡμίλουν πρὸς ἀλλήλους περὶ πάντων τῶν συμβεβηκότων τούτων.
15 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ὁμιλεῖν αὐτοὺς καὶ συζητεῖν καὶ αὐτὸς Ἰησοῦς ἐγγίσας συνεπορεύετο αὐτοῖς,
16 οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν ἐκρατοῦντο τοῦ μὴ ἐπιγνῶναι αὐτόν.
17 εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, Τίνες οἱ λόγοι οὗτοι οὓς ἀντιβάλλετε πρὸς ἀλλήλους περιπατοῦντες; καὶ ἐστάθησαν σκυθρωποί.
18 ἀποκριθεὶς δὲ εἷς ὀνόματι Κλεοπᾶς εἶπεν πρὸς αὐτόν, Σὺ μόνος παροικεῖς Ἰερουσαλὴμ καὶ οὐκ ἔγνως τὰ γενόμενα ἐν αὐτῇ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις;
19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ποῖα; οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ, Τὰ περὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναζαρηνοῦ, ὃς ἐγένετο ἀνὴρ προφήτης δυνατὸς ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐναντίον τοῦ θεοῦ καὶ παντὸς τοῦ λαοῦ,
20 ὅπως τε παρέδωκαν αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἄρχοντες ἡμῶν εἰς κρίμα θανάτου καὶ ἐσταύρωσαν αὐτόν.
21 ἡμεῖς δὲ ἠλπίζομεν ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ μέλλων λυτροῦσθαι τὸν Ἰσραήλ· ἀλλά γε καὶ σὺν πᾶσιν τούτοις τρίτην ταύτην ἡμέραν ἄγει ἀφ᾽ οὗ ταῦτα ἐγένετο.
22 ἀλλὰ καὶ γυναῖκές τινες ἐξ ἡμῶν ἐξέστησαν ἡμᾶς· γενόμεναι ὀρθριναὶ ἐπὶ τὸ μνημεῖον
23 καὶ μὴ εὑροῦσαι τὸ σῶμα αὐτοῦ ἦλθον λέγουσαι καὶ ὀπτασίαν ἀγγέλων ἑωρακέναι, οἳ λέγουσιν αὐτὸν ζῆν.
24 καὶ ἀπῆλθόν τινες τῶν σὺν ἡμῖν ἐπὶ τὸ μνημεῖον, καὶ εὗρον οὕτως καθὼς καὶ αἱ γυναῖκες εἶπον, αὐτὸν δὲ οὐκ εἶδον.
25 καὶ αὐτὸς εἶπεν πρὸς αὐτούς, Ὦ ἀνόητοι καὶ βραδεῖς τῇ καρδίᾳ τοῦ πιστεύειν ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἐλάλησαν οἱ προφῆται·
26 οὐχὶ ταῦτα ἔδει παθεῖν τὸν Χριστὸν καὶ εἰσελθεῖν εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ;
27 καὶ ἀρξάμενος ἀπὸ Μωϋσέως καὶ ἀπὸ πάντων τῶν προφητῶν διερμήνευσεν αὐτοῖς ἐν πάσαις ταῖς γραφαῖς τὰ περὶ ἑαυτοῦ.
28 Καὶ ἤγγισαν εἰς τὴν κώμην οὗ ἐπορεύοντο, καὶ αὐτὸς προσεποιήσατο πορρώτερον πορεύεσθαι.
29 καὶ παρεβιάσαντο αὐτὸν λέγοντες, Μεῖνον μεθ᾽ ἡμῶν, ὅτι πρὸς ἑσπέραν ἐστὶν καὶ κέκλικεν ἤδη ἡ ἡμέρα. καὶ εἰσῆλθεν τοῦ μεῖναι σὺν αὐτοῖς.
30 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακλιθῆναι αὐτὸν μετ᾽ αὐτῶν λαβὼν τὸν ἄρτον εὐλόγησεν καὶ κλάσας ἐπεδίδου αὐτοῖς·
31 αὐτῶν δὲ διηνοίχθησαν οἱ ὀφθαλμοὶ καὶ ἐπέγνωσαν αὐτόν· καὶ αὐτὸς ἄφαντος ἐγένετο ἀπ᾽ αὐτῶν.
32 καὶ εἶπαν πρὸς ἀλλήλους, Οὐχὶ ἡ καρδία ἡμῶν καιομένη ἦν [ἐν ἡμῖν] ὡς ἐλάλει ἡμῖν ἐν τῇ ὁδῷ, ὡς διήνοιγεν ἡμῖν τὰς γραφάς;
33 καὶ ἀναστάντες αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ὑπέστρεψαν εἰς Ἰερουσαλήμ, καὶ εὗρον ἠθροισμένους τοὺς ἕνδεκα καὶ τοὺς σὺν αὐτοῖς,
34 λέγοντας ὅτι ὄντως ἠγέρθη ὁ κύριος καὶ ὤφθη Σίμωνι.
35 καὶ αὐτοὶ ἐξηγοῦντο τὰ ἐν τῇ ὁδῷ καὶ ὡς ἐγνώσθη αὐτοῖς ἐν τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου.
36 Ταῦτα δὲ αὐτῶν λαλούντων αὐτὸς ἔστη ἐν μέσῳ αὐτῶν καὶ λέγει αὐτοῖς, Εἰρήνη ὑμῖν.
37 πτοηθέντες δὲ καὶ ἔμφοβοι γενόμενοι ἐδόκουν πνεῦμα θεωρεῖν.
38 καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Τί τεταραγμένοι ἐστέ, καὶ διὰ τί διαλογισμοὶ ἀναβαίνουσιν ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν;
39 ἴδετε τὰς χεῖράς μου καὶ τοὺς πόδας μου ὅτι ἐγώ εἰμι αὐτός· ψηλαφήσατέ με καὶ ἴδετε, ὅτι πνεῦμα σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει καθὼς ἐμὲ θεωρεῖτε ἔχοντα.
40 καὶ τοῦτο εἰπὼν ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας.
41 ἔτι δὲ ἀπιστούντων αὐτῶν ἀπὸ τῆς χαρᾶς καὶ θαυμαζόντων εἶπεν αὐτοῖς, Ἔχετέ τι βρώσιμον ἐνθάδε;
42 οἱ δὲ ἐπέδωκαν αὐτῷ ἰχθύος ὀπτοῦ μέρος·
43 καὶ λαβὼν ἐνώπιον αὐτῶν ἔφαγεν.
44 Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, Οὗτοι οἱ λόγοι μου οὓς ἐλάλησα πρὸς ὑμᾶς ἔτι ὢν σὺν ὑμῖν, ὅτι δεῖ πληρωθῆναι πάντα τὰ γεγραμμένα ἐν τῷ νόμῳ Μωϋσέως καὶ τοῖς προφήταις καὶ ψαλμοῖς περὶ ἐμοῦ.
45 τότε διήνοιξεν αὐτῶν τὸν νοῦν τοῦ συνιέναι τὰς γραφάς.
46 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Οὕτως γέγραπται παθεῖν τὸν Χριστὸν καὶ ἀναστῆναι ἐκ νεκρῶν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ,
47 καὶ κηρυχθῆναι ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ μετάνοιαν καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν εἰς πάντα τὰ ἔθνη - ἀρξάμενοι ἀπὸ Ἰερουσαλήμ·
48 ὑμεῖς μάρτυρες τούτων.
49 καὶ [ἰδοὺ] ἐγὼ ἀποστέλλω τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ πατρός μου ἐφ᾽ ὑμᾶς· ὑμεῖς δὲ καθίσατε ἐν τῇ πόλει ἕως οὗ ἐνδύσησθε ἐξ ὕψους δύναμιν.
50 Ἐξήγαγεν δὲ αὐτοὺς [ἔξω] ἕως πρὸς Βηθανίαν, καὶ ἐπάρας τὰς χεῖρας αὐτοῦ εὐλόγησεν αὐτούς.
51 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εὐλογεῖν αὐτὸν αὐτοὺς διέστη ἀπ᾽ αὐτῶν καὶ ἀνεφέρετο εἰς τὸν οὐρανόν.
52 καὶ αὐτοὶ προσκυνήσαντες αὐτὸν ὑπέστρεψαν εἰς Ἰερουσαλὴμ μετὰ χαρᾶς μεγάλης,
53 καὶ ἦσαν διὰ παντὸς ἐν τῷ ἱερῷ εὐλογοῦντες τὸν θεόν.
Εὐαγγέλιον κατὰ Ἰωάννην
1
1 Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν, καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος.
2 οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν θεόν.
3 πάντα δι᾽ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν. ὃ γέγονεν
4 ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν, καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων·
5 καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν.
6 Ἐγένετο ἄνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης·
7 οὗτος ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν, ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός, ἵνα πάντες πιστεύσωσιν δι᾽ αὐτοῦ.
8 οὐκ ἦν ἐκεῖνος τὸ φῶς, ἀλλ᾽ ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός.
9 Ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν, ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον, ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον.
10 ἐν τῷ κόσμῳ ἦν, καὶ ὁ κόσμος δι᾽ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω.
11 εἰς τὰ ἴδια ἦλθεν, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον.
12 ὅσοι δὲ ἔλαβον αὐτόν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα θεοῦ γενέσθαι, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ,
13 οἳ οὐκ ἐξ αἱμάτων οὐδὲ ἐκ θελήματος σαρκὸς οὐδὲ ἐκ θελήματος ἀνδρὸς ἀλλ᾽ ἐκ θεοῦ ἐγεννήθησαν.
14 Καὶ ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ πατρός, πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας.
15 Ἰωάννης μαρτυρεῖ περὶ αὐτοῦ καὶ κέκραγεν λέγων, Οὗτος ἦν ὃν εἶπον, Ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἔμπροσθέν μου γέγονεν, ὅτι πρῶτός μου ἦν.
16 ὅτι ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν, καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος·
17 ὅτι ὁ νόμος διὰ Μωϋσέως ἐδόθη, ἡ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο.
18 θεὸν οὐδεὶς ἑώρακεν πώποτε· μονογενὴς θεὸς ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ πατρὸς ἐκεῖνος ἐξηγήσατο.
19 Καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ μαρτυρία τοῦ Ἰωάννου, ὅτε ἀπέστειλαν [πρὸς αὐτὸν] οἱ Ἰουδαῖοι ἐξ Ἱεροσολύμων ἱερεῖς καὶ Λευίτας ἵνα ἐρωτήσωσιν αὐτόν, Σὺ τίς εἶ;
20 καὶ ὡμολόγησεν καὶ οὐκ ἠρνήσατο, καὶ ὡμολόγησεν ὅτι Ἐγὼ οὐκ εἰμὶ ὁ Χριστός.
21 καὶ ἠρώτησαν αὐτόν, Τί οὖν σύ; Ἠλίας εἶ; καὶ λέγει, Οὐκ εἰμί. Ὁ προφήτης εἶ σύ; καὶ ἀπεκρίθη, Οὔ.
22 εἶπαν οὖν αὐτῷ, Τίς εἶ; ἵνα ἀπόκρισιν δῶμεν τοῖς πέμψασιν ἡμᾶς· τί λέγεις περὶ σεαυτοῦ;
23 ἔφη, Ἐγὼ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Εὐθύνατε τὴν ὁδὸν κυρίου, καθὼς εἶπεν Ἠσαΐας ὁ προφήτης.
24 Καὶ ἀπεσταλμένοι ἦσαν ἐκ τῶν Φαρισαίων.
25 καὶ ἠρώτησαν αὐτὸν καὶ εἶπαν αὐτῷ, Τί οὖν βαπτίζεις εἰ σὺ οὐκ εἶ ὁ Χριστὸς οὐδὲ Ἠλίας οὐδὲ ὁ προφήτης;
26 ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰωάννης λέγων, Ἐγὼ βαπτίζω ἐν ὕδατι· μέσος ὑμῶν ἕστηκεν ὃν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε,
27 ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος, οὗ οὐκ εἰμὶ [ἐγὼ] ἄξιος ἵνα λύσω αὐτοῦ τὸν ἱμάντα τοῦ ὑποδήματος.
28 Ταῦτα ἐν Βηθανίᾳ ἐγένετο πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ὅπου ἦν ὁ Ἰωάννης βαπτίζων.
29 Τῇ ἐπαύριον βλέπει τὸν Ἰησοῦν ἐρχόμενον πρὸς αὐτόν, καὶ λέγει, Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου.
30 οὗτός ἐστιν ὑπὲρ οὗ ἐγὼ εἶπον, Ὀπίσω μου ἔρχεται ἀνὴρ ὃς ἔμπροσθέν μου γέγονεν, ὅτι πρῶτός μου ἦν.
31 κἀγὼ οὐκ ᾔδειν αὐτόν, ἀλλ᾽ ἵνα φανερωθῇ τῷ Ἰσραὴλ διὰ τοῦτο ἦλθον ἐγὼ ἐν ὕδατι βαπτίζων.
32 Καὶ ἐμαρτύρησεν Ἰωάννης λέγων ὅτι Τεθέαμαι τὸ πνεῦμα καταβαῖνον ὡς περιστερὰν ἐξ οὐρανοῦ, καὶ ἔμεινεν ἐπ᾽ αὐτόν·
33 κἀγὼ οὐκ ᾔδειν αὐτόν, ἀλλ᾽ ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι ἐκεῖνός μοι εἶπεν, Ἐφ᾽ ὃν ἂν ἴδῃς τὸ πνεῦμα καταβαῖνον καὶ μένον ἐπ᾽ αὐτόν, οὗτός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν πνεύματι ἁγίῳ.
34 κἀγὼ ἑώρακα, καὶ μεμαρτύρηκα ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ.
35 Τῇ ἐπαύριον πάλιν εἱστήκει ὁ Ἰωάννης καὶ ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ δύο,
36 καὶ ἐμβλέψας τῷ Ἰησοῦ περιπατοῦντι λέγει, Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ θεοῦ.
37 καὶ ἤκουσαν οἱ δύο μαθηταὶ αὐτοῦ λαλοῦντος καὶ ἠκολούθησαν τῷ Ἰησοῦ.
38 στραφεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς καὶ θεασάμενος αὐτοὺς ἀκολουθοῦντας λέγει αὐτοῖς, Τί ζητεῖτε; οἱ δὲ εἶπαν αὐτῷ, Ῥαββί [ὃ λέγεται μεθερμηνευόμενον Διδάσκαλε], ποῦ μένεις;
39 λέγει αὐτοῖς, Ἔρχεσθε καὶ ὄψεσθε. ἦλθαν οὖν καὶ εἶδαν ποῦ μένει, καὶ παρ᾽ αὐτῷ ἔμειναν τὴν ἡμέραν ἐκείνην· ὥρα ἦν ὡς δεκάτη.
40 Ἦν Ἀνδρέας ὁ ἀδελφὸς Σίμωνος Πέτρου εἷς ἐκ τῶν δύο τῶν ἀκουσάντων παρὰ Ἰωάννου καὶ ἀκολουθησάντων αὐτῷ·
41 εὑρίσκει οὗτος πρῶτον τὸν ἀδελφὸν τὸν ἴδιον Σίμωνα καὶ λέγει αὐτῷ, Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν [ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον Χριστός]·
42 ἤγαγεν αὐτὸν πρὸς τὸν Ἰησοῦν. ἐμβλέψας αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Σὺ εἶ Σίμων ὁ υἱὸς Ἰωάννου· σὺ κληθήσῃ Κηφᾶς [ὃ ἑρμηνεύεται Πέτρος].
43 Τῇ ἐπαύριον ἠθέλησεν ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, καὶ εὑρίσκει Φίλιππον. καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἀκολούθει μοι.
44 ἦν δὲ ὁ Φίλιππος ἀπὸ Βηθσαϊδά, ἐκ τῆς πόλεως Ἀνδρέου καὶ Πέτρου.
45 εὑρίσκει Φίλιππος τὸν Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ, Ὃν ἔγραψεν Μωϋσῆς ἐν τῷ νόμῳ καὶ οἱ προφῆται εὑρήκαμεν, Ἰησοῦν υἱὸν τοῦ Ἰωσὴφ τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ.
46 καὶ εἶπεν αὐτῷ Ναθαναήλ, Ἐκ Ναζαρὲτ δύναταί τι ἀγαθὸν εἶναι; λέγει αὐτῷ Φίλιππος, Ἔρχου καὶ ἴδε.
47 εἶδεν ὁ Ἰησοῦς τὸν Ναθαναὴλ ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν καὶ λέγει περὶ αὐτοῦ, Ἴδε ἀληθῶς Ἰσραηλίτης ἐν ᾧ δόλος οὐκ ἔστιν.
48 λέγει αὐτῷ Ναθαναήλ, Πόθεν με γινώσκεις; ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, Πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι ὄντα ὑπὸ τὴν συκῆν εἶδόν σε.
49 ἀπεκρίθη αὐτῷ Ναθαναήλ, Ῥαββί, σὺ εἶ ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, σὺ βασιλεὺς εἶ τοῦ Ἰσραήλ.
50 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ὅτι εἶπόν σοι ὅτι εἶδόν σε ὑποκάτω τῆς συκῆς πιστεύεις; μείζω τούτων ὄψῃ.
51 καὶ λέγει αὐτῷ, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὄψεσθε τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγότα καὶ τοὺς ἀγγέλους τοῦ θεοῦ ἀναβαίνοντας καὶ καταβαίνοντας ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου.
2
1 Καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ γάμος ἐγένετο ἐν Κανὰ τῆς Γαλιλαίας, καὶ ἦν ἡ μήτηρ τοῦ Ἰησοῦ ἐκεῖ·
2 ἐκλήθη δὲ καὶ ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὸν γάμον.
3 καὶ ὑστερήσαντος οἴνου λέγει ἡ μήτηρ τοῦ Ἰησοῦ πρὸς αὐτόν, Οἶνον οὐκ ἔχουσιν.
4 [καὶ] λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Τί ἐμοὶ καὶ σοί, γύναι; οὔπω ἥκει ἡ ὥρα μου.
5 λέγει ἡ μήτηρ αὐτοῦ τοῖς διακόνοις, Ὅ τι ἂν λέγῃ ὑμῖν ποιήσατε.
6 ἦσαν δὲ ἐκεῖ λίθιναι ὑδρίαι ἓξ κατὰ τὸν καθαρισμὸν τῶν Ἰουδαίων κείμεναι, χωροῦσαι ἀνὰ μετρητὰς δύο ἢ τρεῖς.
7 λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Γεμίσατε τὰς ὑδρίας ὕδατος. καὶ ἐγέμισαν αὐτὰς ἕως ἄνω.
8 καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἀντλήσατε νῦν καὶ φέρετε τῷ ἀρχιτρικλίνῳ· οἱ δὲ ἤνεγκαν.
9 ὡς δὲ ἐγεύσατο ὁ ἀρχιτρίκλινος τὸ ὕδωρ οἶνον γεγενημένον, καὶ οὐκ ᾔδει πόθεν ἐστίν, οἱ δὲ διάκονοι ᾔδεισαν οἱ ἠντληκότες τὸ ὕδωρ, φωνεῖ τὸν νυμφίον ὁ ἀρχιτρίκλινος
10 καὶ λέγει αὐτῷ, Πᾶς ἄνθρωπος πρῶτον τὸν καλὸν οἶνον τίθησιν, καὶ ὅταν μεθυσθῶσιν τὸν ἐλάσσω· σὺ τετήρηκας τὸν καλὸν οἶνον ἕως ἄρτι.
11 Ταύτην ἐποίησεν ἀρχὴν τῶν σημείων ὁ Ἰησοῦς ἐν Κανὰ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐφανέρωσεν τὴν δόξαν αὐτοῦ, καὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.
12 Μετὰ τοῦτο κατέβη εἰς Καφαρναοὺμ αὐτὸς καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ [αὐτοῦ] καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, καὶ ἐκεῖ ἔμειναν οὐ πολλὰς ἡμέρας.
13 Καὶ ἐγγὺς ἦν τὸ πάσχα τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἀνέβη εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Ἰησοῦς.
14 καὶ εὗρεν ἐν τῷ ἱερῷ τοὺς πωλοῦντας βόας καὶ πρόβατα καὶ περιστερὰς καὶ τοὺς κερματιστὰς καθημένους,
15 καὶ ποιήσας φραγέλλιον ἐκ σχοινίων πάντας ἐξέβαλεν ἐκ τοῦ ἱεροῦ, τά τε πρόβατα καὶ τοὺς βόας, καὶ τῶν κολλυβιστῶν ἐξέχεεν τὸ κέρμα καὶ τὰς τραπέζας ἀνέτρεψεν,
16 καὶ τοῖς τὰς περιστερὰς πωλοῦσιν εἶπεν, Ἄρατε ταῦτα ἐντεῦθεν, μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ πατρός μου οἶκον ἐμπορίου.
17 Ἐμνήσθησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὅτι γεγραμμένον ἐστίν, Ὁ ζῆλος τοῦ οἴκου σου καταφάγεταί με.
18 ἀπεκρίθησαν οὖν οἱ Ἰουδαῖοι καὶ εἶπαν αὐτῷ, Τί σημεῖον δεικνύεις ἡμῖν, ὅτι ταῦτα ποιεῖς;
19 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν.
20 εἶπαν οὖν οἱ Ἰουδαῖοι, Τεσσαράκοντα καὶ ἓξ ἔτεσιν οἰκοδομήθη ὁ ναὸς οὗτος, καὶ σὺ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερεῖς αὐτόν;
21 ἐκεῖνος δὲ ἔλεγεν περὶ τοῦ ναοῦ τοῦ σώματος αὐτοῦ.
22 ὅτε οὖν ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν, ἐμνήσθησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὅτι τοῦτο ἔλεγεν, καὶ ἐπίστευσαν τῇ γραφῇ καὶ τῷ λόγῳ ὃν εἶπεν ὁ Ἰησοῦς.
23 Ὡς δὲ ἦν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐν τῷ πάσχα ἐν τῇ ἑορτῇ, πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, θεωροῦντες αὐτοῦ τὰ σημεῖα ἃ ἐποίει·
24 αὐτὸς δὲ Ἰησοῦς οὐκ ἐπίστευεν αὑτὸν αὐτοῖς διὰ τὸ αὐτὸν γινώσκειν πάντας,
25 καὶ ὅτι οὐ χρείαν εἶχεν ἵνα τις μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ ἀνθρώπου· αὐτὸς γὰρ ἐγίνωσκεν τί ἦν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ.
3
1 Ἦν δὲ ἄνθρωπος ἐκ τῶν Φαρισαίων, Νικόδημος ὄνομα αὐτῷ, ἄρχων τῶν Ἰουδαίων·
2 οὗτος ἦλθεν πρὸς αὐτὸν νυκτὸς καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ῥαββί, οἴδαμεν ὅτι ἀπὸ θεοῦ ἐλήλυθας διδάσκαλος· οὐδεὶς γὰρ δύναται ταῦτα τὰ σημεῖα ποιεῖν ἃ σὺ ποιεῖς, ἐὰν μὴ ᾖ ὁ θεὸς μετ᾽ αὐτοῦ.
3 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω σοι, ἐὰν μή τις γεννηθῇ ἄνωθεν, οὐ δύναται ἰδεῖν τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ.
4 λέγει πρὸς αὐτὸν [ὁ] Νικόδημος, Πῶς δύναται ἄνθρωπος γεννηθῆναι γέρων ὤν; μὴ δύναται εἰς τὴν κοιλίαν τῆς μητρὸς αὐτοῦ δεύτερον εἰσελθεῖν καὶ γεννηθῆναι;
5 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω σοι, ἐὰν μή τις γεννηθῇ ἐξ ὕδατος καὶ πνεύματος, οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ.
6 τὸ γεγεννημένον ἐκ τῆς σαρκὸς σάρξ ἐστιν, καὶ τὸ γεγεννημένον ἐκ τοῦ πνεύματος πνεῦμά ἐστιν.
7 μὴ θαυμάσῃς ὅτι εἶπόν σοι, Δεῖ ὑμᾶς γεννηθῆναι ἄνωθεν.
8 τὸ πνεῦμα ὅπου θέλει πνεῖ, καὶ τὴν φωνὴν αὐτοῦ ἀκούεις, ἀλλ᾽ οὐκ οἶδας πόθεν ἔρχεται καὶ ποῦ ὑπάγει· οὕτως ἐστὶν πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ πνεύματος.
9 ἀπεκρίθη Νικόδημος καὶ εἶπεν αὐτῷ, Πῶς δύναται ταῦτα γενέσθαι;
10 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, Σὺ εἶ ὁ διδάσκαλος τοῦ Ἰσραὴλ καὶ ταῦτα οὐ γινώσκεις;
11 ἀμὴν ἀμὴν λέγω σοι ὅτι ὃ οἴδαμεν λαλοῦμεν καὶ ὃ ἑωράκαμεν μαρτυροῦμεν, καὶ τὴν μαρτυρίαν ἡμῶν οὐ λαμβάνετε.
12 εἰ τὰ ἐπίγεια εἶπον ὑμῖν καὶ οὐ πιστεύετε, πῶς ἐὰν εἴπω ὑμῖν τὰ ἐπουράνια πιστεύσετε;
13 καὶ οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου.
14 καὶ καθὼς Μωϋσῆς ὕψωσεν τὸν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου,
15 ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων ἐν αὐτῷ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.
16 Οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ὁ θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν υἱὸν τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται ἀλλ᾽ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.
17 οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ θεὸς τὸν υἱὸν εἰς τὸν κόσμον ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι᾽ αὐτοῦ.
18 ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν οὐ κρίνεται· ὁ [δὲ] μὴ πιστεύων ἤδη κέκριται, ὅτι μὴ πεπίστευκεν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ.
19 αὕτη δέ ἐστιν ἡ κρίσις, ὅτι τὸ φῶς ἐλήλυθεν εἰς τὸν κόσμον καὶ ἠγάπησαν οἱ ἄνθρωποι μᾶλλον τὸ σκότος ἢ τὸ φῶς, ἦν γὰρ αὐτῶν πονηρὰ τὰ ἔργα.
20 πᾶς γὰρ ὁ φαῦλα πράσσων μισεῖ τὸ φῶς καὶ οὐκ ἔρχεται πρὸς τὸ φῶς, ἵνα μὴ ἐλεγχθῇ τὰ ἔργα αὐτοῦ·
21 ὁ δὲ ποιῶν τὴν ἀλήθειαν ἔρχεται πρὸς τὸ φῶς, ἵνα φανερωθῇ αὐτοῦ τὰ ἔργα ὅτι ἐν θεῷ ἐστιν εἰργασμένα.
22 Μετὰ ταῦτα ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὴν Ἰουδαίαν γῆν, καὶ ἐκεῖ διέτριβεν μετ᾽ αὐτῶν καὶ ἐβάπτιζεν.
23 ἦν δὲ καὶ ὁ Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Αἰνὼν ἐγγὺς τοῦ Σαλείμ, ὅτι ὕδατα πολλὰ ἦν ἐκεῖ, καὶ παρεγίνοντο καὶ ἐβαπτίζοντο·
24 οὔπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν ὁ Ἰωάννης.
25 Ἐγένετο οὖν ζήτησις ἐκ τῶν μαθητῶν Ἰωάννου μετὰ Ἰουδαίου περὶ καθαρισμοῦ.
26 καὶ ἦλθον πρὸς τὸν Ἰωάννην καὶ εἶπαν αὐτῷ, Ῥαββί, ὃς ἦν μετὰ σοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ᾧ σὺ μεμαρτύρηκας, ἴδε οὗτος βαπτίζει καὶ πάντες ἔρχονται πρὸς αὐτόν.
27 ἀπεκρίθη Ἰωάννης καὶ εἶπεν, Οὐ δύναται ἄνθρωπος λαμβάνειν οὐδὲ ἓν ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ.
28 αὐτοὶ ὑμεῖς μοι μαρτυρεῖτε ὅτι εἶπον [ὅτι] Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ Χριστός, ἀλλ᾽ ὅτι Ἀπεσταλμένος εἰμὶ ἔμπροσθεν ἐκείνου.
29 ὁ ἔχων τὴν νύμφην νυμφίος ἐστίν· ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου, ὁ ἑστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ, χαρᾷ χαίρει διὰ τὴν φωνὴν τοῦ νυμφίου. αὕτη οὖν ἡ χαρὰ ἡ ἐμὴ πεπλήρωται.
30 ἐκεῖνον δεῖ αὐξάνειν, ἐμὲ δὲ ἐλαττοῦσθαι.
31 Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος ἐπάνω πάντων ἐστίν· ὁ ὢν ἐκ τῆς γῆς ἐκ τῆς γῆς ἐστιν καὶ ἐκ τῆς γῆς λαλεῖ. ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἐρχόμενος [ἐπάνω πάντων ἐστίν·]
32 ὃ ἑώρακεν καὶ ἤκουσεν τοῦτο μαρτυρεῖ, καὶ τὴν μαρτυρίαν αὐτοῦ οὐδεὶς λαμβάνει.
33 ὁ λαβὼν αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν ἐσφράγισεν ὅτι ὁ θεὸς ἀληθής ἐστιν.
34 ὃν γὰρ ἀπέστειλεν ὁ θεὸς τὰ ῥήματα τοῦ θεοῦ λαλεῖ, οὐ γὰρ ἐκ μέτρου δίδωσιν τὸ πνεῦμα.
35 ὁ πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν υἱόν, καὶ πάντα δέδωκεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ.
36 ὁ πιστεύων εἰς τὸν υἱὸν ἔχει ζωὴν αἰώνιον· ὁ δὲ ἀπειθῶν τῷ υἱῷ οὐκ ὄψεται ζωήν, ἀλλ᾽ ἡ ὀργὴ τοῦ θεοῦ μένει ἐπ᾽ αὐτόν.
4
1 Ὡς οὖν ἔγνω ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἤκουσαν οἱ Φαρισαῖοι ὅτι Ἰησοῦς πλείονας μαθητὰς ποιεῖ καὶ βαπτίζει ἢ Ἰωάννης
2 - καίτοι γε Ἰησοῦς αὐτὸς οὐκ ἐβάπτιζεν ἀλλ᾽ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ -
3 ἀφῆκεν τὴν Ἰουδαίαν καὶ ἀπῆλθεν πάλιν εἰς τὴν Γαλιλαίαν.
4 ἔδει δὲ αὐτὸν διέρχεσθαι διὰ τῆς Σαμαρείας.
5 ἔρχεται οὖν εἰς πόλιν τῆς Σαμαρείας λεγομένην Συχὰρ πλησίον τοῦ χωρίου ὃ ἔδωκεν Ἰακὼβ [τῷ] Ἰωσὴφ τῷ υἱῷ αὐτοῦ·
6 ἦν δὲ ἐκεῖ πηγὴ τοῦ Ἰακώβ. ὁ οὖν Ἰησοῦς κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας ἐκαθέζετο οὕτως ἐπὶ τῇ πηγῇ· ὥρα ἦν ὡς ἕκτη.
7 Ἔρχεται γυνὴ ἐκ τῆς Σαμαρείας ἀντλῆσαι ὕδωρ. λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Δός μοι πεῖν·
8 οἱ γὰρ μαθηταὶ αὐτοῦ ἀπεληλύθεισαν εἰς τὴν πόλιν, ἵνα τροφὰς ἀγοράσωσιν.
9 λέγει οὖν αὐτῷ ἡ γυνὴ ἡ Σαμαρῖτις, Πῶς σὺ Ἰουδαῖος ὢν παρ᾽ ἐμοῦ πεῖν αἰτεῖς γυναικὸς Σαμαρίτιδος οὔσης; [οὐ γὰρ συγχρῶνται Ἰουδαῖοι Σαμαρίταις.]
10 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῇ, Εἰ ᾔδεις τὴν δωρεὰν τοῦ θεοῦ καὶ τίς ἐστιν ὁ λέγων σοι, Δός μοι πεῖν, σὺ ἂν ᾔτησας αὐτὸν καὶ ἔδωκεν ἄν σοι ὕδωρ ζῶν.
11 λέγει αὐτῷ ἡ γυνή, Κύριε, οὔτε ἄντλημα ἔχεις καὶ τὸ φρέαρ ἐστὶν βαθύ· πόθεν οὖν ἔχεις τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν;
12 μὴ σὺ μείζων εἶ τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἰακώβ, ὃς ἔδωκεν ἡμῖν τὸ φρέαρ καὶ αὐτὸς ἐξ αὐτοῦ ἔπιεν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καὶ τὰ θρέμματα αὐτοῦ;
13 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῇ, Πᾶς ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου διψήσει πάλιν·
14 ὃς δ᾽ ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δώσω αὐτῷ, οὐ μὴ διψήσει εἰς τὸν αἰῶνα, ἀλλὰ τὸ ὕδωρ ὃ δώσω αὐτῷ γενήσεται ἐν αὐτῷ πηγὴ ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον.
15 λέγει πρὸς αὐτὸν ἡ γυνή, Κύριε, δός μοι τοῦτο τὸ ὕδωρ, ἵνα μὴ διψῶ μηδὲ διέρχωμαι ἐνθάδε ἀντλεῖν.
16 Λέγει αὐτῇ, Ὕπαγε φώνησον τὸν ἄνδρα σου καὶ ἐλθὲ ἐνθάδε.
17 ἀπεκρίθη ἡ γυνὴ καὶ εἶπεν αὐτῷ, Οὐκ ἔχω ἄνδρα. λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Καλῶς εἶπες ὅτι Ἄνδρα οὐκ ἔχω·
18 πέντε γὰρ ἄνδρας ἔσχες, καὶ νῦν ὃν ἔχεις οὐκ ἔστιν σου ἀνήρ· τοῦτο ἀληθὲς εἴρηκας.
19 λέγει αὐτῷ ἡ γυνή, Κύριε, θεωρῶ ὅτι προφήτης εἶ σύ.
20 οἱ πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν· καὶ ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἐν Ἱεροσολύμοις ἐστὶν ὁ τόπος ὅπου προσκυνεῖν δεῖ.
21 λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Πίστευέ μοι, γύναι, ὅτι ἔρχεται ὥρα ὅτε οὔτε ἐν τῷ ὄρει τούτῳ οὔτε ἐν Ἱεροσολύμοις προσκυνήσετε τῷ πατρί.
22 ὑμεῖς προσκυνεῖτε ὃ οὐκ οἴδατε· ἡμεῖς προσκυνοῦμεν ὃ οἴδαμεν, ὅτι ἡ σωτηρία ἐκ τῶν Ἰουδαίων ἐστίν.
23 ἀλλὰ ἔρχεται ὥρα, καὶ νῦν ἐστιν, ὅτε οἱ ἀληθινοὶ προσκυνηταὶ προσκυνήσουσιν τῷ πατρὶ ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ· καὶ γὰρ ὁ πατὴρ τοιούτους ζητεῖ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτόν.
24 πνεῦμα ὁ θεός, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν.
25 λέγει αὐτῷ ἡ γυνή, Οἶδα ὅτι Μεσσίας ἔρχεται, ὁ λεγόμενος Χριστός· ὅταν ἔλθῃ ἐκεῖνος, ἀναγγελεῖ ἡμῖν ἅπαντα.
26 λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Ἐγώ εἰμι, ὁ λαλῶν σοι.
27 Καὶ ἐπὶ τούτῳ ἦλθαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, καὶ ἐθαύμαζον ὅτι μετὰ γυναικὸς ἐλάλει· οὐδεὶς μέντοι εἶπεν, Τί ζητεῖς; ἤ, Τί λαλεῖς μετ᾽ αὐτῆς;
28 ἀφῆκεν οὖν τὴν ὑδρίαν αὐτῆς ἡ γυνὴ καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὴν πόλιν καὶ λέγει τοῖς ἀνθρώποις,
29 Δεῦτε ἴδετε ἄνθρωπον ὃς εἶπέν μοι πάντα ὅσα ἐποίησα· μήτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός;
30 ἐξῆλθον ἐκ τῆς πόλεως καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτόν.
31 Ἐν τῷ μεταξὺ ἠρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ λέγοντες, Ῥαββί, φάγε.
32 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Ἐγὼ βρῶσιν ἔχω φαγεῖν ἣν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε.
33 ἔλεγον οὖν οἱ μαθηταὶ πρὸς ἀλλήλους, Μή τις ἤνεγκεν αὐτῷ φαγεῖν;
34 λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἐμὸν βρῶμά ἐστιν ἵνα ποιήσω τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με καὶ τελειώσω αὐτοῦ τὸ ἔργον.
35 οὐχ ὑμεῖς λέγετε ὅτι Ἔτι τετράμηνός ἐστιν καὶ ὁ θερισμὸς ἔρχεται; ἰδοὺ λέγω ὑμῖν, ἐπάρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν καὶ θεάσασθε τὰς χώρας ὅτι λευκαί εἰσιν πρὸς θερισμόν. ἤδη
36 ὁ θερίζων μισθὸν λαμβάνει καὶ συνάγει καρπὸν εἰς ζωὴν αἰώνιον, ἵνα ὁ σπείρων ὁμοῦ χαίρῃ καὶ ὁ θερίζων.
37 ἐν γὰρ τούτῳ ὁ λόγος ἐστὶν ἀληθινὸς ὅτι Ἄλλος ἐστὶν ὁ σπείρων καὶ ἄλλος ὁ θερίζων.
38 ἐγὼ ἀπέστειλα ὑμᾶς θερίζειν ὃ οὐχ ὑμεῖς κεκοπιάκατε· ἄλλοι κεκοπιάκασιν, καὶ ὑμεῖς εἰς τὸν κόπον αὐτῶν εἰσεληλύθατε.
39 Ἐκ δὲ τῆς πόλεως ἐκείνης πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν τῶν Σαμαριτῶν διὰ τὸν λόγον τῆς γυναικὸς μαρτυρούσης ὅτι Εἶπέν μοι πάντα ὅσα ἐποίησα.
40 ὡς οὖν ἦλθον πρὸς αὐτὸν οἱ Σαμαρῖται, ἠρώτων αὐτὸν μεῖναι παρ᾽ αὐτοῖς· καὶ ἔμεινεν ἐκεῖ δύο ἡμέρας.
41 καὶ πολλῷ πλείους ἐπίστευσαν διὰ τὸν λόγον αὐτοῦ,
42 τῇ τε γυναικὶ ἔλεγον ὅτι Οὐκέτι διὰ τὴν σὴν λαλιὰν πιστεύομεν· αὐτοὶ γὰρ ἀκηκόαμεν, καὶ οἴδαμεν ὅτι οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ σωτὴρ τοῦ κόσμου.
43 Μετὰ δὲ τὰς δύο ἡμέρας ἐξῆλθεν ἐκεῖθεν εἰς τὴν Γαλιλαίαν·
44 αὐτὸς γὰρ Ἰησοῦς ἐμαρτύρησεν ὅτι προφήτης ἐν τῇ ἰδίᾳ πατρίδι τιμὴν οὐκ ἔχει.
45 ὅτε οὖν ἦλθεν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐδέξαντο αὐτὸν οἱ Γαλιλαῖοι, πάντα ἑωρακότες ὅσα ἐποίησεν ἐν Ἱεροσολύμοις ἐν τῇ ἑορτῇ, καὶ αὐτοὶ γὰρ ἦλθον εἰς τὴν ἑορτήν.
46 Ἦλθεν οὖν πάλιν εἰς τὴν Κανὰ τῆς Γαλιλαίας, ὅπου ἐποίησεν τὸ ὕδωρ οἶνον. καὶ ἦν τις βασιλικὸς οὗ ὁ υἱὸς ἠσθένει ἐν Καφαρναούμ·
47 οὗτος ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ἥκει ἐκ τῆς Ἰουδαίας εἰς τὴν Γαλιλαίαν ἀπῆλθεν πρὸς αὐτὸν καὶ ἠρώτα ἵνα καταβῇ καὶ ἰάσηται αὐτοῦ τὸν υἱόν, ἤμελλεν γὰρ ἀποθνῄσκειν.
48 εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς πρὸς αὐτόν, Ἐὰν μὴ σημεῖα καὶ τέρατα ἴδητε, οὐ μὴ πιστεύσητε.
49 λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ βασιλικός, Κύριε, κατάβηθι πρὶν ἀποθανεῖν τὸ παιδίον μου.
50 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Πορεύου· ὁ υἱός σου ζῇ. ἐπίστευσεν ὁ ἄνθρωπος τῷ λόγῳ ὃν εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς καὶ ἐπορεύετο.
51 ἤδη δὲ αὐτοῦ καταβαίνοντος οἱ δοῦλοι αὐτοῦ ὑπήντησαν αὐτῷ λέγοντες ὅτι ὁ παῖς αὐτοῦ ζῇ.
52 ἐπύθετο οὖν τὴν ὥραν παρ᾽ αὐτῶν ἐν ᾗ κομψότερον ἔσχεν· εἶπαν οὖν αὐτῷ ὅτι Ἐχθὲς ὥραν ἑβδόμην ἀφῆκεν αὐτὸν ὁ πυρετός.
53 ἔγνω οὖν ὁ πατὴρ ὅτι ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ ἐν ᾗ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ὁ υἱός σου ζῇ, καὶ ἐπίστευσεν αὐτὸς καὶ ἡ οἰκία αὐτοῦ ὅλη.
54 Τοῦτο [δὲ] πάλιν δεύτερον σημεῖον ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς ἐλθὼν ἐκ τῆς Ἰουδαίας εἰς τὴν Γαλιλαίαν.
5
1 Μετὰ ταῦτα ἦν ἑορτὴ τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἀνέβη Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα.
2 ἔστιν δὲ ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐπὶ τῇ προβατικῇ κολυμβήθρα ἡ ἐπιλεγομένη Ἑβραϊστὶ Βηθζαθά, πέντε στοὰς ἔχουσα.
3 ἐν ταύταις κατέκειτο πλῆθος τῶν ἀσθενούντων, τυφλῶν, χωλῶν, ξηρῶν.
5 ἦν δέ τις ἄνθρωπος ἐκεῖ τριάκοντα [καὶ] ὀκτὼ ἔτη ἔχων ἐν τῇ ἀσθενείᾳ αὐτοῦ·
6 τοῦτον ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς κατακείμενον, καὶ γνοὺς ὅτι πολὺν ἤδη χρόνον ἔχει, λέγει αὐτῷ, Θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι;
7 ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ ἀσθενῶν, Κύριε, ἄνθρωπον οὐκ ἔχω ἵνα ὅταν ταραχθῇ τὸ ὕδωρ βάλῃ με εἰς τὴν κολυμβήθραν· ἐν ᾧ δὲ ἔρχομαι ἐγὼ ἄλλος πρὸ ἐμοῦ καταβαίνει.
8 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἔγειρε ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει.
9 καὶ εὐθέως ἐγένετο ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἦρεν τὸν κράβαττον αὐτοῦ καὶ περιεπάτει. Ἦν δὲ σάββατον ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ.
10 ἔλεγον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι τῷ τεθεραπευμένῳ, Σάββατόν ἐστιν, καὶ οὐκ ἔξεστίν σοι ἆραι τὸν κράβαττόν σου.
11 ὁ δὲ ἀπεκρίθη αὐτοῖς, Ὁ ποιήσας με ὑγιῆ ἐκεῖνός μοι εἶπεν, Ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει.
12 ἠρώτησαν αὐτόν, Τίς ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ εἰπών σοι, Ἆρον καὶ περιπάτει;
13 ὁ δὲ ἰαθεὶς οὐκ ᾔδει τίς ἐστιν, ὁ γὰρ Ἰησοῦς ἐξένευσεν ὄχλου ὄντος ἐν τῷ τόπῳ.
14 μετὰ ταῦτα εὑρίσκει αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ἐν τῷ ἱερῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ἴδε ὑγιὴς γέγονας· μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν σοί τι γένηται.
15 ἀπῆλθεν ὁ ἄνθρωπος καὶ ἀνήγγειλεν τοῖς Ἰουδαίοις ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ ποιήσας αὐτὸν ὑγιῆ.
16 καὶ διὰ τοῦτο ἐδίωκον οἱ Ἰουδαῖοι τὸν Ἰησοῦν, ὅτι ταῦτα ἐποίει ἐν σαββάτῳ.
17 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίνατο αὐτοῖς, Ὁ πατήρ μου ἕως ἄρτι ἐργάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι.
18 διὰ τοῦτο οὖν μᾶλλον ἐζήτουν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι ἀποκτεῖναι, ὅτι οὐ μόνον ἔλυεν τὸ σάββατον ἀλλὰ καὶ πατέρα ἴδιον ἔλεγεν τὸν θεόν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ θεῷ.
19 Ἀπεκρίνατο οὖν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ δύναται ὁ υἱὸς ποιεῖν ἀφ᾽ ἑαυτοῦ οὐδὲν ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν πατέρα ποιοῦντα· ἃ γὰρ ἂν ἐκεῖνος ποιῇ, ταῦτα καὶ ὁ υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ.
20 ὁ γὰρ πατὴρ φιλεῖ τὸν υἱὸν καὶ πάντα δείκνυσιν αὐτῷ ἃ αὐτὸς ποιεῖ, καὶ μείζονα τούτων δείξει αὐτῷ ἔργα, ἵνα ὑμεῖς θαυμάζητε.
21 ὥσπερ γὰρ ὁ πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκροὺς καὶ ζῳοποιεῖ, οὕτως καὶ ὁ υἱὸς οὓς θέλει ζῳοποιεῖ.
22 οὐδὲ γὰρ ὁ πατὴρ κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ τὴν κρίσιν πᾶσαν δέδωκεν τῷ υἱῷ,
23 ἵνα πάντες τιμῶσι τὸν υἱὸν καθὼς τιμῶσι τὸν πατέρα. ὁ μὴ τιμῶν τὸν υἱὸν οὐ τιμᾷ τὸν πατέρα τὸν πέμψαντα αὐτόν.
24 Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ὁ τὸν λόγον μου ἀκούων καὶ πιστεύων τῷ πέμψαντί με ἔχει ζωὴν αἰώνιον, καὶ εἰς κρίσιν οὐκ ἔρχεται ἀλλὰ μεταβέβηκεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν.
25 ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἔρχεται ὥρα καὶ νῦν ἐστιν ὅτε οἱ νεκροὶ ἀκούσουσιν τῆς φωνῆς τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ καὶ οἱ ἀκούσαντες ζήσουσιν.
26 ὥσπερ γὰρ ὁ πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτως καὶ τῷ υἱῷ ἔδωκεν ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ·
27 καὶ ἐξουσίαν ἔδωκεν αὐτῷ κρίσιν ποιεῖν, ὅτι υἱὸς ἀνθρώπου ἐστίν.
28 μὴ θαυμάζετε τοῦτο, ὅτι ἔρχεται ὥρα ἐν ᾗ πάντες οἱ ἐν τοῖς μνημείοις ἀκούσουσιν τῆς φωνῆς αὐτοῦ
29 καὶ ἐκπορεύσονται, οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ἀνάστασιν ζωῆς, οἱ δὲ τὰ φαῦλα πράξαντες εἰς ἀνάστασιν κρίσεως.
30 Οὐ δύναμαι ἐγὼ ποιεῖν ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ οὐδέν· καθὼς ἀκούω κρίνω, καὶ ἡ κρίσις ἡ ἐμὴ δικαία ἐστίν, ὅτι οὐ ζητῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με.
31 ἐὰν ἐγὼ μαρτυρῶ περὶ ἐμαυτοῦ, ἡ μαρτυρία μου οὐκ ἔστιν ἀληθής·
32 ἄλλος ἐστὶν ὁ μαρτυρῶν περὶ ἐμοῦ, καὶ οἶδα ὅτι ἀληθής ἐστιν ἡ μαρτυρία ἣν μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ.
33 ὑμεῖς ἀπεστάλκατε πρὸς Ἰωάννην, καὶ μεμαρτύρηκεν τῇ ἀληθείᾳ·
34 ἐγὼ δὲ οὐ παρὰ ἀνθρώπου τὴν μαρτυρίαν λαμβάνω, ἀλλὰ ταῦτα λέγω ἵνα ὑμεῖς σωθῆτε.
35 ἐκεῖνος ἦν ὁ λύχνος ὁ καιόμενος καὶ φαίνων, ὑμεῖς δὲ ἠθελήσατε ἀγαλλιαθῆναι πρὸς ὥραν ἐν τῷ φωτὶ αὐτοῦ.
36 ἐγὼ δὲ ἔχω τὴν μαρτυρίαν μείζω τοῦ Ἰωάννου· τὰ γὰρ ἔργα ἃ δέδωκέν μοι ὁ πατὴρ ἵνα τελειώσω αὐτά, αὐτὰ τὰ ἔργα ἃ ποιῶ, μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ ὅτι ὁ πατήρ με ἀπέσταλκεν·
37 καὶ ὁ πέμψας με πατὴρ ἐκεῖνος μεμαρτύρηκεν περὶ ἐμοῦ. οὔτε φωνὴν αὐτοῦ πώποτε ἀκηκόατε οὔτε εἶδος αὐτοῦ ἑωράκατε,
38 καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐκ ἔχετε ἐν ὑμῖν μένοντα, ὅτι ὃν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος τούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε.
39 ἐραυνᾶτε τὰς γραφάς, ὅτι ὑμεῖς δοκεῖτε ἐν αὐταῖς ζωὴν αἰώνιον ἔχειν· καὶ ἐκεῖναί εἰσιν αἱ μαρτυροῦσαι περὶ ἐμοῦ·
40 καὶ οὐ θέλετε ἐλθεῖν πρός με ἵνα ζωὴν ἔχητε.
41 Δόξαν παρὰ ἀνθρώπων οὐ λαμβάνω,
42 ἀλλὰ ἔγνωκα ὑμᾶς ὅτι τὴν ἀγάπην τοῦ θεοῦ οὐκ ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς.
43 ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ πατρός μου καὶ οὐ λαμβάνετέ με· ἐὰν ἄλλος ἔλθῃ ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἰδίῳ, ἐκεῖνον λήμψεσθε.
44 πῶς δύνασθε ὑμεῖς πιστεῦσαι, δόξαν παρὰ ἀλλήλων λαμβάνοντες καὶ τὴν δόξαν τὴν παρὰ τοῦ μόνου θεοῦ οὐ ζητεῖτε;
45 μὴ δοκεῖτε ὅτι ἐγὼ κατηγορήσω ὑμῶν πρὸς τὸν πατέρα· ἔστιν ὁ κατηγορῶν ὑμῶν Μωϋσῆς, εἰς ὃν ὑμεῖς ἠλπίκατε.
46 εἰ γὰρ ἐπιστεύετε Μωϋσεῖ, ἐπιστεύετε ἂν ἐμοί, περὶ γὰρ ἐμοῦ ἐκεῖνος ἔγραψεν.
47 εἰ δὲ τοῖς ἐκείνου γράμμασιν οὐ πιστεύετε, πῶς τοῖς ἐμοῖς ῥήμασιν πιστεύσετε;
6
1 Μετὰ ταῦτα ἀπῆλθεν ὁ Ἰησοῦς πέραν τῆς θαλάσσης τῆς Γαλιλαίας τῆς Τιβεριάδος.
2 ἠκολούθει δὲ αὐτῷ ὄχλος πολύς, ὅτι ἐθεώρουν τὰ σημεῖα ἃ ἐποίει ἐπὶ τῶν ἀσθενούντων.
3 ἀνῆλθεν δὲ εἰς τὸ ὄρος Ἰησοῦς, καὶ ἐκεῖ ἐκάθητο μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ.
4 ἦν δὲ ἐγγὺς τὸ πάσχα, ἡ ἑορτὴ τῶν Ἰουδαίων.
5 ἐπάρας οὖν τοὺς ὀφθαλμοὺς ὁ Ἰησοῦς καὶ θεασάμενος ὅτι πολὺς ὄχλος ἔρχεται πρὸς αὐτὸν λέγει πρὸς Φίλιππον, Πόθεν ἀγοράσωμεν ἄρτους ἵνα φάγωσιν οὗτοι;
6 τοῦτο δὲ ἔλεγεν πειράζων αὐτόν, αὐτὸς γὰρ ᾔδει τί ἔμελλεν ποιεῖν.
7 ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Φίλιππος, Διακοσίων δηναρίων ἄρτοι οὐκ ἀρκοῦσιν αὐτοῖς ἵνα ἕκαστος βραχύ τι λάβῃ.
8 λέγει αὐτῷ εἷς ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, Ἀνδρέας ὁ ἀδελφὸς Σίμωνος Πέτρου,
9 Ἔστιν παιδάριον ὧδε ὃς ἔχει πέντε ἄρτους κριθίνους καὶ δύο ὀψάρια· ἀλλὰ ταῦτα τί ἐστιν εἰς τοσούτους;
10 εἶπεν ὁ Ἰησοῦς, Ποιήσατε τοὺς ἀνθρώπους ἀναπεσεῖν. ἦν δὲ χόρτος πολὺς ἐν τῷ τόπῳ. ἀνέπεσαν οὖν οἱ ἄνδρες τὸν ἀριθμὸν ὡς πεντακισχίλιοι.
11 ἔλαβεν οὖν τοὺς ἄρτους ὁ Ἰησοῦς καὶ εὐχαριστήσας διέδωκεν τοῖς ἀνακειμένοις, ὁμοίως καὶ ἐκ τῶν ὀψαρίων ὅσον ἤθελον.
12 ὡς δὲ ἐνεπλήσθησαν λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, Συναγάγετε τὰ περισσεύσαντα κλάσματα, ἵνα μή τι ἀπόληται.
13 συνήγαγον οὖν, καὶ ἐγέμισαν δώδεκα κοφίνους κλασμάτων ἐκ τῶν πέντε ἄρτων τῶν κριθίνων ἃ ἐπερίσσευσαν τοῖς βεβρωκόσιν.
14 Οἱ οὖν ἄνθρωποι ἰδόντες ὃ ἐποίησεν σημεῖον ἔλεγον ὅτι Οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ προφήτης ὁ ἐρχόμενος εἰς τὸν κόσμον.
15 Ἰησοῦς οὖν γνοὺς ὅτι μέλλουσιν ἔρχεσθαι καὶ ἁρπάζειν αὐτὸν ἵνα ποιήσωσιν βασιλέα ἀνεχώρησεν πάλιν εἰς τὸ ὄρος αὐτὸς μόνος.
16 Ὡς δὲ ὀψία ἐγένετο κατέβησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπὶ τὴν θάλασσαν,
17 καὶ ἐμβάντες εἰς πλοῖον ἤρχοντο πέραν τῆς θαλάσσης εἰς Καφαρναούμ. καὶ σκοτία ἤδη ἐγεγόνει καὶ οὔπω ἐληλύθει πρὸς αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς,
18 ἥ τε θάλασσα ἀνέμου μεγάλου πνέοντος διεγείρετο.
19 ἐληλακότες οὖν ὡς σταδίους εἴκοσι πέντε ἢ τριάκοντα θεωροῦσιν τὸν Ἰησοῦν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης καὶ ἐγγὺς τοῦ πλοίου γινόμενον, καὶ ἐφοβήθησαν.
20 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς, Ἐγώ εἰμι, μὴ φοβεῖσθε.
21 ἤθελον οὖν λαβεῖν αὐτὸν εἰς τὸ πλοῖον, καὶ εὐθέως ἐγένετο τὸ πλοῖον ἐπὶ τῆς γῆς εἰς ἣν ὑπῆγον.
22 Τῇ ἐπαύριον ὁ ὄχλος ὁ ἑστηκὼς πέραν τῆς θαλάσσης εἶδον ὅτι πλοιάριον ἄλλο οὐκ ἦν ἐκεῖ εἰ μὴ ἕν, καὶ ὅτι οὐ συνεισῆλθεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ πλοῖον ἀλλὰ μόνοι οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἀπῆλθον·
23 ἄλλα ἦλθεν πλοῖα ἐκ Τιβεριάδος ἐγγὺς τοῦ τόπου ὅπου ἔφαγον τὸν ἄρτον [εὐχαριστήσαντος τοῦ κυρίου].
24 ὅτε οὖν εἶδεν ὁ ὄχλος ὅτι Ἰησοῦς οὐκ ἔστιν ἐκεῖ οὐδὲ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, ἐνέβησαν αὐτοὶ εἰς τὰ πλοιάρια καὶ ἦλθον εἰς Καφαρναοὺμ ζητοῦντες τὸν Ἰησοῦν.
25 καὶ εὑρόντες αὐτὸν πέραν τῆς θαλάσσης εἶπον αὐτῷ, Ῥαββί, πότε ὧδε γέγονας;
26 ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς καὶ εἶπεν, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ζητεῖτέ με οὐχ ὅτι εἴδετε σημεῖα ἀλλ᾽ ὅτι ἐφάγετε ἐκ τῶν ἄρτων καὶ ἐχορτάσθητε.
27 ἐργάζεσθε μὴ τὴν βρῶσιν τὴν ἀπολλυμένην ἀλλὰ τὴν βρῶσιν τὴν μένουσαν εἰς ζωὴν αἰώνιον, ἣν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑμῖν δώσει· τοῦτον γὰρ ὁ πατὴρ ἐσφράγισεν ὁ θεός.
28 εἶπον οὖν πρὸς αὐτόν, Τί ποιῶμεν ἵνα ἐργαζώμεθα τὰ ἔργα τοῦ θεοῦ;
29 ἀπεκρίθη ὁ Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Τοῦτό ἐστιν τὸ ἔργον τοῦ θεοῦ, ἵνα πιστεύητε εἰς ὃν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος.
30 εἶπον οὖν αὐτῷ, Τί οὖν ποιεῖς σὺ σημεῖον, ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμέν σοι; τί ἐργάζῃ;
31 οἱ πατέρες ἡμῶν τὸ μάννα ἔφαγον ἐν τῇ ἐρήμῳ, καθώς ἐστιν γεγραμμένον, Ἄρτον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς φαγεῖν.
32 εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ Μωϋσῆς δέδωκεν ὑμῖν τὸν ἄρτον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, ἀλλ᾽ ὁ πατήρ μου δίδωσιν ὑμῖν τὸν ἄρτον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ τὸν ἀληθινόν·
33 ὁ γὰρ ἄρτος τοῦ θεοῦ ἐστιν ὁ καταβαίνων ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ.
34 Εἶπον οὖν πρὸς αὐτόν, Κύριε, πάντοτε δὸς ἡμῖν τὸν ἄρτον τοῦτον.
35 εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς· ὁ ἐρχόμενος πρός με οὐ μὴ πεινάσῃ, καὶ ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ οὐ μὴ διψήσει πώποτε.
36 ἀλλ᾽ εἶπον ὑμῖν ὅτι καὶ ἑωράκατέ [με] καὶ οὐ πιστεύετε.
37 Πᾶν ὃ δίδωσίν μοι ὁ πατὴρ πρὸς ἐμὲ ἥξει, καὶ τὸν ἐρχόμενον πρὸς ἐμὲ οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω,
38 ὅτι καταβέβηκα ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με·
39 τοῦτο δέ ἐστιν τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με, ἵνα πᾶν ὃ δέδωκέν μοι μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ [ἐν] τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ.
40 τοῦτο γάρ ἐστιν τὸ θέλημα τοῦ πατρός μου, ἵνα πᾶς ὁ θεωρῶν τὸν υἱὸν καὶ πιστεύων εἰς αὐτὸν ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον, καὶ ἀναστήσω αὐτὸν ἐγὼ [ἐν] τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ.
41 Ἐγόγγυζον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι περὶ αὐτοῦ ὅτι εἶπεν, Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ καταβὰς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ,
42 καὶ ἔλεγον, Οὐχ οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ υἱὸς Ἰωσήφ, οὗ ἡμεῖς οἴδαμεν τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα; πῶς νῦν λέγει ὅτι Ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβέβηκα;
43 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Μὴ γογγύζετε μετ᾽ ἀλλήλων.
44 οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με ἐὰν μὴ ὁ πατὴρ ὁ πέμψας με ἑλκύσῃ αὐτόν, κἀγὼ ἀναστήσω αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ.
45 ἔστιν γεγραμμένον ἐν τοῖς προφήταις, Καὶ ἔσονται πάντες διδακτοὶ θεοῦ· πᾶς ὁ ἀκούσας παρὰ τοῦ πατρὸς καὶ μαθὼν ἔρχεται πρὸς ἐμέ.
46 οὐχ ὅτι τὸν πατέρα ἑώρακέν τις εἰ μὴ ὁ ὢν παρὰ τοῦ θεοῦ, οὗτος ἑώρακεν τὸν πατέρα.
47 ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ πιστεύων ἔχει ζωὴν αἰώνιον.
48 ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς.
49 οἱ πατέρες ὑμῶν ἔφαγον ἐν τῇ ἐρήμῳ τὸ μάννα καὶ ἀπέθανον·
50 οὗτός ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβαίνων ἵνα τις ἐξ αὐτοῦ φάγῃ καὶ μὴ ἀποθάνῃ.
51 ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς· ἐάν τις φάγῃ ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου ζήσει εἰς τὸν αἰῶνα· καὶ ὁ ἄρτος δὲ ὃν ἐγὼ δώσω ἡ σάρξ μού ἐστιν ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς.
52 Ἐμάχοντο οὖν πρὸς ἀλλήλους οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες, Πῶς δύναται οὗτος ἡμῖν δοῦναι τὴν σάρκα [αὐτοῦ] φαγεῖν;
53 εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν ἑαυτοῖς.
54 ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα ἔχει ζωὴν αἰώνιον, κἀγὼ ἀναστήσω αὐτὸν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ·
55 ἡ γὰρ σάρξ μου ἀληθής ἐστιν βρῶσις, καὶ τὸ αἷμά μου ἀληθής ἐστιν πόσις.
56 ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα ἐν ἐμοὶ μένει κἀγὼ ἐν αὐτῷ.
57 καθὼς ἀπέστειλέν με ὁ ζῶν πατὴρ κἀγὼ ζῶ διὰ τὸν πατέρα, καὶ ὁ τρώγων με κἀκεῖνος ζήσει δι᾽ ἐμέ.
58 οὗτός ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, οὐ καθὼς ἔφαγον οἱ πατέρες καὶ ἀπέθανον· ὁ τρώγων τοῦτον τὸν ἄρτον ζήσει εἰς τὸν αἰῶνα.
59 Ταῦτα εἶπεν ἐν συναγωγῇ διδάσκων ἐν Καφαρναούμ.
60 Πολλοὶ οὖν ἀκούσαντες ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ εἶπαν, Σκληρός ἐστιν ὁ λόγος οὗτος· τίς δύναται αὐτοῦ ἀκούειν;
61 εἰδὼς δὲ ὁ Ἰησοῦς ἐν ἑαυτῷ ὅτι γογγύζουσιν περὶ τούτου οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς, Τοῦτο ὑμᾶς σκανδαλίζει;
62 ἐὰν οὖν θεωρῆτε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἀναβαίνοντα ὅπου ἦν τὸ πρότερον;
63 τὸ πνεῦμά ἐστιν τὸ ζῳοποιοῦν, ἡ σὰρξ οὐκ ὠφελεῖ οὐδέν· τὰ ῥήματα ἃ ἐγὼ λελάληκα ὑμῖν πνεῦμά ἐστιν καὶ ζωή ἐστιν.
64 ἀλλ᾽ εἰσὶν ἐξ ὑμῶν τινες οἳ οὐ πιστεύουσιν. ᾔδει γὰρ ἐξ ἀρχῆς ὁ Ἰησοῦς τίνες εἰσὶν οἱ μὴ πιστεύοντες καὶ τίς ἐστιν ὁ παραδώσων αὐτόν.
65 καὶ ἔλεγεν, Διὰ τοῦτο εἴρηκα ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον αὐτῷ ἐκ τοῦ πατρός.
66 Ἐκ τούτου [οὖν] πολλοὶ ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω καὶ οὐκέτι μετ᾽ αὐτοῦ περιεπάτουν.
67 εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς τοῖς δώδεκα, Μὴ καὶ ὑμεῖς θέλετε ὑπάγειν;
68 ἀπεκρίθη αὐτῷ Σίμων Πέτρος, Κύριε, πρὸς τίνα ἀπελευσόμεθα; ῥήματα ζωῆς αἰωνίου ἔχεις,
69 καὶ ἡμεῖς πεπιστεύκαμεν καὶ ἐγνώκαμεν ὅτι σὺ εἶ ὁ ἅγιος τοῦ θεοῦ.
70 ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Οὐκ ἐγὼ ὑμᾶς τοὺς δώδεκα ἐξελεξάμην, καὶ ἐξ ὑμῶν εἷς διάβολός ἐστιν;
71 ἔλεγεν δὲ τὸν Ἰούδαν Σίμωνος Ἰσκαριώτου· οὗτος γὰρ ἔμελλεν παραδιδόναι αὐτόν, εἷς [ὢν] ἐκ τῶν δώδεκα.
7
1 Καὶ μετὰ ταῦτα περιεπάτει ὁ Ἰησοῦς ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ· οὐ γὰρ ἤθελεν ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ περιπατεῖν, ὅτι ἐζήτουν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι ἀποκτεῖναι.
2 ἦν δὲ ἐγγὺς ἡ ἑορτὴ τῶν Ἰουδαίων ἡ σκηνοπηγία.
3 εἶπον οὖν πρὸς αὐτὸν οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, Μετάβηθι ἐντεῦθεν καὶ ὕπαγε εἰς τὴν Ἰουδαίαν, ἵνα καὶ οἱ μαθηταί σου θεωρήσουσιν [σοῦ] τὰ ἔργα ἃ ποιεῖς·
4 οὐδεὶς γάρ τι ἐν κρυπτῷ ποιεῖ καὶ ζητεῖ αὐτὸς ἐν παρρησίᾳ εἶναι. εἰ ταῦτα ποιεῖς, φανέρωσον σεαυτὸν τῷ κόσμῳ.
5 οὐδὲ γὰρ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ ἐπίστευον εἰς αὐτόν.
6 λέγει οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ὁ καιρὸς ὁ ἐμὸς οὔπω πάρεστιν, ὁ δὲ καιρὸς ὁ ὑμέτερος πάντοτέ ἐστιν ἕτοιμος.
7 οὐ δύναται ὁ κόσμος μισεῖν ὑμᾶς, ἐμὲ δὲ μισεῖ, ὅτι ἐγὼ μαρτυρῶ περὶ αὐτοῦ ὅτι τὰ ἔργα αὐτοῦ πονηρά ἐστιν.
8 ὑμεῖς ἀνάβητε εἰς τὴν ἑορτήν· ἐγὼ οὐκ ἀναβαίνω εἰς τὴν ἑορτὴν ταύτην, ὅτι ὁ ἐμὸς καιρὸς οὔπω πεπλήρωται.
9 ταῦτα δὲ εἰπὼν αὐτὸς ἔμεινεν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ.
10 Ὡς δὲ ἀνέβησαν οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ εἰς τὴν ἑορτήν, τότε καὶ αὐτὸς ἀνέβη, οὐ φανερῶς ἀλλ᾽ ἐν κρυπτῷ.
11 οἱ οὖν Ἰουδαῖοι ἐζήτουν αὐτὸν ἐν τῇ ἑορτῇ καὶ ἔλεγον, Ποῦ ἐστιν ἐκεῖνος;
12 καὶ γογγυσμὸς περὶ αὐτοῦ ἦν [πολὺς] ἐν τῷ ὄχλῳ· οἱ μὲν ἔλεγον ὅτι Ἀγαθός ἐστιν, ἄλλοι [δὲ] ἔλεγον, Οὔ, ἀλλὰ πλανᾷ τὸν ὄχλον.
13 οὐδεὶς μέντοι παρρησίᾳ ἐλάλει περὶ αὐτοῦ διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων.
14 Ἤδη δὲ τῆς ἑορτῆς μεσούσης ἀνέβη Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν καὶ ἐδίδασκεν.
15 ἐθαύμαζον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες, Πῶς οὗτος γράμματα οἶδεν μὴ μεμαθηκώς;
16 ἀπεκρίθη οὖν αὐτοῖς [ὁ] Ἰησοῦς καὶ εἶπεν, Ἡ ἐμὴ διδαχὴ οὐκ ἔστιν ἐμὴ ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με·
17 ἐάν τις θέλῃ τὸ θέλημα αὐτοῦ ποιεῖν, γνώσεται περὶ τῆς διδαχῆς πότερον ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν ἢ ἐγὼ ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ λαλῶ.
18 ὁ ἀφ᾽ ἑαυτοῦ λαλῶν τὴν δόξαν τὴν ἰδίαν ζητεῖ· ὁ δὲ ζητῶν τὴν δόξαν τοῦ πέμψαντος αὐτόν, οὗτος ἀληθής ἐστιν καὶ ἀδικία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν.
19 οὐ Μωϋσῆς δέδωκεν ὑμῖν τὸν νόμον; καὶ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ποιεῖ τὸν νόμον. τί με ζητεῖτε ἀποκτεῖναι;
20 ἀπεκρίθη ὁ ὄχλος, Δαιμόνιον ἔχεις· τίς σε ζητεῖ ἀποκτεῖναι;
21 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ἓν ἔργον ἐποίησα καὶ πάντες θαυμάζετε.
22 διὰ τοῦτο Μωϋσῆς δέδωκεν ὑμῖν τὴν περιτομήν - οὐχ ὅτι ἐκ τοῦ Μωϋσέως ἐστὶν ἀλλ᾽ ἐκ τῶν πατέρων - καὶ ἐν σαββάτῳ περιτέμνετε ἄνθρωπον.
23 εἰ περιτομὴν λαμβάνει ἄνθρωπος ἐν σαββάτῳ ἵνα μὴ λυθῇ ὁ νόμος Μωϋσέως, ἐμοὶ χολᾶτε ὅτι ὅλον ἄνθρωπον ὑγιῆ ἐποίησα ἐν σαββάτῳ;
24 μὴ κρίνετε κατ᾽ ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν κρίνετε.
25 Ἔλεγον οὖν τινες ἐκ τῶν Ἱεροσολυμιτῶν, Οὐχ οὗτός ἐστιν ὃν ζητοῦσιν ἀποκτεῖναι;
26 καὶ ἴδε παρρησίᾳ λαλεῖ καὶ οὐδὲν αὐτῷ λέγουσιν. μήποτε ἀληθῶς ἔγνωσαν οἱ ἄρχοντες ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός;
27 ἀλλὰ τοῦτον οἴδαμεν πόθεν ἐστίν· ὁ δὲ Χριστὸς ὅταν ἔρχηται οὐδεὶς γινώσκει πόθεν ἐστίν.
28 ἔκραξεν οὖν ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων ὁ Ἰησοῦς καὶ λέγων, Κἀμὲ οἴδατε καὶ οἴδατε πόθεν εἰμί· καὶ ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ οὐκ ἐλήλυθα, ἀλλ᾽ ἔστιν ἀληθινὸς ὁ πέμψας με, ὃν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε·
29 ἐγὼ οἶδα αὐτόν, ὅτι παρ᾽ αὐτοῦ εἰμι κἀκεῖνός με ἀπέστειλεν.
30 Ἐζήτουν οὖν αὐτὸν πιάσαι, καὶ οὐδεὶς ἐπέβαλεν ἐπ᾽ αὐτὸν τὴν χεῖρα, ὅτι οὔπω ἐληλύθει ἡ ὥρα αὐτοῦ.
31 Ἐκ τοῦ ὄχλου δὲ πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν, καὶ ἔλεγον, Ὁ Χριστὸς ὅταν ἔλθῃ μὴ πλείονα σημεῖα ποιήσει ὧν οὗτος ἐποίησεν;
32 Ἤκουσαν οἱ Φαρισαῖοι τοῦ ὄχλου γογγύζοντος περὶ αὐτοῦ ταῦτα, καὶ ἀπέστειλαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι ὑπηρέτας ἵνα πιάσωσιν αὐτόν.
33 εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς, Ἔτι χρόνον μικρὸν μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι καὶ ὑπάγω πρὸς τὸν πέμψαντά με.
34 ζητήσετέ με καὶ οὐχ εὑρήσετέ [με], καὶ ὅπου εἰμὶ ἐγὼ ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν.
35 εἶπον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι πρὸς ἑαυτούς, Ποῦ οὗτος μέλλει πορεύεσθαι ὅτι ἡμεῖς οὐχ εὑρήσομεν αὐτόν; μὴ εἰς τὴν διασπορὰν τῶν Ἑλλήνων μέλλει πορεύεσθαι καὶ διδάσκειν τοὺς Ἕλληνας;
36 τίς ἐστιν ὁ λόγος οὗτος ὃν εἶπεν, Ζητήσετέ με καὶ οὐχ εὑρήσετέ [με], καὶ ὅπου εἰμὶ ἐγὼ ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν;
37 Ἐν δὲ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ τῇ μεγάλῃ τῆς ἑορτῆς εἱστήκει ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔκραξεν λέγων, Ἐάν τις διψᾷ ἐρχέσθω πρός με καὶ πινέτω.
38 ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ, καθὼς εἶπεν ἡ γραφή, ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύσουσιν ὕδατος ζῶντος.
39 τοῦτο δὲ εἶπεν περὶ τοῦ πνεύματος ὃ ἔμελλον λαμβάνειν οἱ πιστεύσαντες εἰς αὐτόν· οὔπω γὰρ ἦν πνεῦμα, ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη.
40 Ἐκ τοῦ ὄχλου οὖν ἀκούσαντες τῶν λόγων τούτων ἔλεγον, Οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ προφήτης·
41 ἄλλοι ἔλεγον, Οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός· οἱ δὲ ἔλεγον, Μὴ γὰρ ἐκ τῆς Γαλιλαίας ὁ Χριστὸς ἔρχεται;
42 οὐχ ἡ γραφὴ εἶπεν ὅτι ἐκ τοῦ σπέρματος Δαυίδ, καὶ ἀπὸ Βηθλέεμ τῆς κώμης ὅπου ἦν Δαυίδ, ὁ Χριστὸς ἔρχεται;
43 σχίσμα οὖν ἐγένετο ἐν τῷ ὄχλῳ δι᾽ αὐτόν.
44 τινὲς δὲ ἤθελον ἐξ αὐτῶν πιάσαι αὐτόν, ἀλλ᾽ οὐδεὶς ἐπέβαλεν ἐπ᾽ αὐτὸν τὰς χεῖρας.
45 Ἦλθον οὖν οἱ ὑπηρέται πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ Φαρισαίους, καὶ εἶπον αὐτοῖς ἐκεῖνοι, Διὰ τί οὐκ ἠγάγετε αὐτόν;
46 ἀπεκρίθησαν οἱ ὑπηρέται, Οὐδέποτε ἐλάλησεν οὕτως ἄνθρωπος.
47 ἀπεκρίθησαν οὖν αὐτοῖς οἱ Φαρισαῖοι, Μὴ καὶ ὑμεῖς πεπλάνησθε;
48 μή τις ἐκ τῶν ἀρχόντων ἐπίστευσεν εἰς αὐτὸν ἢ ἐκ τῶν Φαρισαίων;
49 ἀλλὰ ὁ ὄχλος οὗτος ὁ μὴ γινώσκων τὸν νόμον ἐπάρατοί εἰσιν.
50 λέγει Νικόδημος πρὸς αὐτούς, ὁ ἐλθὼν πρὸς αὐτὸν τὸ πρότερον, εἷς ὢν ἐξ αὐτῶν,
51 Μὴ ὁ νόμος ἡμῶν κρίνει τὸν ἄνθρωπον ἐὰν μὴ ἀκούσῃ πρῶτον παρ᾽ αὐτοῦ καὶ γνῷ τί ποιεῖ;
52 ἀπεκρίθησαν καὶ εἶπαν αὐτῷ, Μὴ καὶ σὺ ἐκ τῆς Γαλιλαίας εἶ; ἐραύνησον καὶ ἴδε ὅτι προφήτης ἐκ τῆς Γαλιλαίας οὐκ ἐγείρεται.
53 [Καὶ ἐπορεύθησαν ἕκαστος εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ,
8
1 Ἰησοῦς δὲ ἐπορεύθη εἰς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν.
2 Ὄρθρου δὲ πάλιν παρεγένετο εἰς τὸ ἱερόν, καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ καθίσας ἐδίδασκεν αὐτούς.
3 ἄγουσιν δὲ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι γυναῖκα ἐπὶ μοιχείᾳ κατειλημμένην, καὶ στήσαντες αὐτὴν ἐν μέσῳ
4 λέγουσιν αὐτῷ, Διδάσκαλε, αὕτη ἡ γυνὴ κατείληπται ἐπ᾽ αὐτοφώρῳ μοιχευομένη·
5 ἐν δὲ τῷ νόμῳ ἡμῖν Μωϋσῆς ἐνετείλατο τὰς τοιαύτας λιθάζειν· σὺ οὖν τί λέγεις;
6 τοῦτο δὲ ἔλεγον πειράζοντες αὐτόν, ἵνα ἔχωσιν κατηγορεῖν αὐτοῦ. ὁ δὲ Ἰησοῦς κάτω κύψας τῷ δακτύλῳ κατέγραφεν εἰς τὴν γῆν.
7 ὡς δὲ ἐπέμενον ἐρωτῶντες [αὐτόν], ἀνέκυψεν καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ὁ ἀναμάρτητος ὑμῶν πρῶτος ἐπ᾽ αὐτὴν βαλέτω λίθον·
8 καὶ πάλιν κατακύψας ἔγραφεν εἰς τὴν γῆν.
9 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐξήρχοντο εἷς καθ᾽ εἷς ἀρξάμενοι ἀπὸ τῶν πρεσβυτέρων, καὶ κατελείφθη μόνος, καὶ ἡ γυνὴ ἐν μέσῳ οὖσα.
10 ἀνακύψας δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ, Γύναι, ποῦ εἰσιν; οὐδείς σε κατέκρινεν;
11 ἡ δὲ εἶπεν, Οὐδείς, κύριε. εἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς, Οὐδὲ ἐγώ σε κατακρίνω· πορεύου, [καὶ] ἀπὸ τοῦ νῦν μηκέτι ἁμάρτανε.]
12 Πάλιν οὖν αὐτοῖς ἐλάλησεν ὁ Ἰησοῦς λέγων, Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· ὁ ἀκολουθῶν ἐμοὶ οὐ μὴ περιπατήσῃ ἐν τῇ σκοτίᾳ, ἀλλ᾽ ἕξει τὸ φῶς τῆς ζωῆς.
13 εἶπον οὖν αὐτῷ οἱ Φαρισαῖοι, Σὺ περὶ σεαυτοῦ μαρτυρεῖς· ἡ μαρτυρία σου οὐκ ἔστιν ἀληθής.
14 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Κἂν ἐγὼ μαρτυρῶ περὶ ἐμαυτοῦ, ἀληθής ἐστιν ἡ μαρτυρία μου, ὅτι οἶδα πόθεν ἦλθον καὶ ποῦ ὑπάγω· ὑμεῖς δὲ οὐκ οἴδατε πόθεν ἔρχομαι ἢ ποῦ ὑπάγω.
15 ὑμεῖς κατὰ τὴν σάρκα κρίνετε, ἐγὼ οὐ κρίνω οὐδένα.
16 καὶ ἐὰν κρίνω δὲ ἐγώ, ἡ κρίσις ἡ ἐμὴ ἀληθινή ἐστιν, ὅτι μόνος οὐκ εἰμί, ἀλλ᾽ ἐγὼ καὶ ὁ πέμψας με πατήρ.
17 καὶ ἐν τῷ νόμῳ δὲ τῷ ὑμετέρῳ γέγραπται ὅτι δύο ἀνθρώπων ἡ μαρτυρία ἀληθής ἐστιν.
18 ἐγώ εἰμι ὁ μαρτυρῶν περὶ ἐμαυτοῦ καὶ μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ ὁ πέμψας με πατήρ.
19 ἔλεγον οὖν αὐτῷ, Ποῦ ἐστιν ὁ πατήρ σου; ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, Οὔτε ἐμὲ οἴδατε οὔτε τὸν πατέρα μου· εἰ ἐμὲ ᾔδειτε, καὶ τὸν πατέρα μου ἂν ᾔδειτε.
20 Ταῦτα τὰ ῥήματα ἐλάλησεν ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· καὶ οὐδεὶς ἐπίασεν αὐτόν, ὅτι οὔπω ἐληλύθει ἡ ὥρα αὐτοῦ.
21 Εἶπεν οὖν πάλιν αὐτοῖς, Ἐγὼ ὑπάγω καὶ ζητήσετέ με, καὶ ἐν τῇ ἁμαρτίᾳ ὑμῶν ἀποθανεῖσθε· ὅπου ἐγὼ ὑπάγω ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν.
22 ἔλεγον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι, Μήτι ἀποκτενεῖ ἑαυτόν, ὅτι λέγει, Ὅπου ἐγὼ ὑπάγω ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν;
23 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, Ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ, ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμί· ὑμεῖς ἐκ τούτου τοῦ κόσμου ἐστέ, ἐγὼ οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου.
24 εἶπον οὖν ὑμῖν ὅτι ἀποθανεῖσθε ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν· ἐὰν γὰρ μὴ πιστεύσητε ὅτι ἐγώ εἰμι, ἀποθανεῖσθε ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν.
25 ἔλεγον οὖν αὐτῷ, Σὺ τίς εἶ; εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Τὴν ἀρχὴν ὅ τι καὶ λαλῶ ὑμῖν;
26 πολλὰ ἔχω περὶ ὑμῶν λαλεῖν καὶ κρίνειν· ἀλλ᾽ ὁ πέμψας με ἀληθής ἐστιν, κἀγὼ ἃ ἤκουσα παρ᾽ αὐτοῦ ταῦτα λαλῶ εἰς τὸν κόσμον.
27 οὐκ ἔγνωσαν ὅτι τὸν πατέρα αὐτοῖς ἔλεγεν.
28 εἶπεν οὖν [αὐτοῖς] ὁ Ἰησοῦς, Ὅταν ὑψώσητε τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τότε γνώσεσθε ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ ποιῶ οὐδέν, ἀλλὰ καθὼς ἐδίδαξέν με ὁ πατὴρ ταῦτα λαλῶ.
29 καὶ ὁ πέμψας με μετ᾽ ἐμοῦ ἐστιν· οὐκ ἀφῆκέν με μόνον, ὅτι ἐγὼ τὰ ἀρεστὰ αὐτῷ ποιῶ πάντοτε.
30 Ταῦτα αὐτοῦ λαλοῦντος πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν.
31 Ἔλεγεν οὖν ὁ Ἰησοῦς πρὸς τοὺς πεπιστευκότας αὐτῷ Ἰουδαίους, Ἐὰν ὑμεῖς μείνητε ἐν τῷ λόγῳ τῷ ἐμῷ, ἀληθῶς μαθηταί μού ἐστε,
32 καὶ γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς.
33 ἀπεκρίθησαν πρὸς αὐτόν, Σπέρμα Ἀβραάμ ἐσμεν καὶ οὐδενὶ δεδουλεύκαμεν πώποτε· πῶς σὺ λέγεις ὅτι Ἐλεύθεροι γενήσεσθε;
34 ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν δοῦλός ἐστιν [τῆς ἁμαρτίας].
35 ὁ δὲ δοῦλος οὐ μένει ἐν τῇ οἰκίᾳ εἰς τὸν αἰῶνα· ὁ υἱὸς μένει εἰς τὸν αἰῶνα.
36 ἐὰν οὖν ὁ υἱὸς ὑμᾶς ἐλευθερώσῃ, ὄντως ἐλεύθεροι ἔσεσθε.
37 οἶδα ὅτι σπέρμα Ἀβραάμ ἐστε· ἀλλὰ ζητεῖτέ με ἀποκτεῖναι, ὅτι ὁ λόγος ὁ ἐμὸς οὐ χωρεῖ ἐν ὑμῖν.
38 ἃ ἐγὼ ἑώρακα παρὰ τῷ πατρὶ λαλῶ· καὶ ὑμεῖς οὖν ἃ ἠκούσατε παρὰ τοῦ πατρὸς ποιεῖτε.
39 Ἀπεκρίθησαν καὶ εἶπαν αὐτῷ, Ὁ πατὴρ ἡμῶν Ἀβραάμ ἐστιν. λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Εἰ τέκνα τοῦ Ἀβραάμ ἐστε, τὰ ἔργα τοῦ Ἀβραὰμ ἐποιεῖτε·
40 νῦν δὲ ζητεῖτέ με ἀποκτεῖναι, ἄνθρωπον ὃς τὴν ἀλήθειαν ὑμῖν λελάληκα ἣν ἤκουσα παρὰ τοῦ θεοῦ· τοῦτο Ἀβραὰμ οὐκ ἐποίησεν.
41 ὑμεῖς ποιεῖτε τὰ ἔργα τοῦ πατρὸς ὑμῶν. εἶπαν [οὖν] αὐτῷ, Ἡμεῖς ἐκ πορνείας οὐ γεγεννήμεθα· ἕνα πατέρα ἔχομεν τὸν θεόν.
42 εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Εἰ ὁ θεὸς πατὴρ ὑμῶν ἦν, ἠγαπᾶτε ἂν ἐμέ, ἐγὼ γὰρ ἐκ τοῦ θεοῦ ἐξῆλθον καὶ ἥκω· οὐδὲ γὰρ ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ ἐλήλυθα, ἀλλ᾽ ἐκεῖνός με ἀπέστειλεν.
43 διὰ τί τὴν λαλιὰν τὴν ἐμὴν οὐ γινώσκετε; ὅτι οὐ δύνασθε ἀκούειν τὸν λόγον τὸν ἐμόν.
44 ὑμεῖς ἐκ τοῦ πατρὸς τοῦ διαβόλου ἐστὲ καὶ τὰς ἐπιθυμίας τοῦ πατρὸς ὑμῶν θέλετε ποιεῖν. ἐκεῖνος ἀνθρωποκτόνος ἦν ἀπ᾽ ἀρχῆς, καὶ ἐν τῇ ἀληθείᾳ οὐκ ἔστηκεν, ὅτι οὐκ ἔστιν ἀλήθεια ἐν αὐτῷ. ὅταν λαλῇ τὸ ψεῦδος, ἐκ τῶν ἰδίων λαλεῖ, ὅτι ψεύστης ἐστὶν καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ.
45 ἐγὼ δὲ ὅτι τὴν ἀλήθειαν λέγω, οὐ πιστεύετέ μοι.
46 τίς ἐξ ὑμῶν ἐλέγχει με περὶ ἁμαρτίας; εἰ ἀλήθειαν λέγω, διὰ τί ὑμεῖς οὐ πιστεύετέ μοι;
47 ὁ ὢν ἐκ τοῦ θεοῦ τὰ ῥήματα τοῦ θεοῦ ἀκούει· διὰ τοῦτο ὑμεῖς οὐκ ἀκούετε, ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ οὐκ ἐστέ.
48 Ἀπεκρίθησαν οἱ Ἰουδαῖοι καὶ εἶπαν αὐτῷ, Οὐ καλῶς λέγομεν ἡμεῖς ὅτι Σαμαρίτης εἶ σὺ καὶ δαιμόνιον ἔχεις;
49 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, Ἐγὼ δαιμόνιον οὐκ ἔχω, ἀλλὰ τιμῶ τὸν πατέρα μου, καὶ ὑμεῖς ἀτιμάζετέ με.
50 ἐγὼ δὲ οὐ ζητῶ τὴν δόξαν μου· ἔστιν ὁ ζητῶν καὶ κρίνων.
51 ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐάν τις τὸν ἐμὸν λόγον τηρήσῃ, θάνατον οὐ μὴ θεωρήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα.
52 εἶπον [οὖν] αὐτῷ οἱ Ἰουδαῖοι, Νῦν ἐγνώκαμεν ὅτι δαιμόνιον ἔχεις. Ἀβραὰμ ἀπέθανεν καὶ οἱ προφῆται, καὶ σὺ λέγεις, Ἐάν τις τὸν λόγον μου τηρήσῃ, οὐ μὴ γεύσηται θανάτου εἰς τὸν αἰῶνα.
53 μὴ σὺ μείζων εἶ τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἀβραάμ, ὅστις ἀπέθανεν; καὶ οἱ προφῆται ἀπέθανον· τίνα σεαυτὸν ποιεῖς;
54 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, Ἐὰν ἐγὼ δοξάσω ἐμαυτόν, ἡ δόξα μου οὐδέν ἐστιν· ἔστιν ὁ πατήρ μου ὁ δοξάζων με, ὃν ὑμεῖς λέγετε ὅτι θεὸς ἡμῶν ἐστιν·
55 καὶ οὐκ ἐγνώκατε αὐτόν, ἐγὼ δὲ οἶδα αὐτόν. κἂν εἴπω ὅτι οὐκ οἶδα αὐτόν, ἔσομαι ὅμοιος ὑμῖν ψεύστης· ἀλλὰ οἶδα αὐτὸν καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ τηρῶ.
56 Ἀβραὰμ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἠγαλλιάσατο ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμήν, καὶ εἶδεν καὶ ἐχάρη.
57 εἶπον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι πρὸς αὐτόν, Πεντήκοντα ἔτη οὔπω ἔχεις καὶ Ἀβραὰμ ἑώρακας;
58 εἶπεν αὐτοῖς Ἰησοῦς, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι ἐγὼ εἰμί.
59 ἦραν οὖν λίθους ἵνα βάλωσιν ἐπ᾽ αὐτόν· Ἰησοῦς δὲ ἐκρύβη καὶ ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ ἱεροῦ.
9
1 Καὶ παράγων εἶδεν ἄνθρωπον τυφλὸν ἐκ γενετῆς.
2 καὶ ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ λέγοντες, Ῥαββί, τίς ἥμαρτεν, οὗτος ἢ οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἵνα τυφλὸς γεννηθῇ;
3 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, Οὔτε οὗτος ἥμαρτεν οὔτε οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἵνα φανερωθῇ τὰ ἔργα τοῦ θεοῦ ἐν αὐτῷ.
4 ἡμᾶς δεῖ ἐργάζεσθαι τὰ ἔργα τοῦ πέμψαντός με ἕως ἡμέρα ἐστίν· ἔρχεται νὺξ ὅτε οὐδεὶς δύναται ἐργάζεσθαι.
5 ὅταν ἐν τῷ κόσμῳ ὦ, φῶς εἰμι τοῦ κόσμου.
6 ταῦτα εἰπὼν ἔπτυσεν χαμαὶ καὶ ἐποίησεν πηλὸν ἐκ τοῦ πτύσματος, καὶ ἐπέχρισεν αὐτοῦ τὸν πηλὸν ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς
7 καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ὕπαγε νίψαι εἰς τὴν κολυμβήθραν τοῦ Σιλωάμ [ὃ ἑρμηνεύεται Ἀπεσταλμένος]. ἀπῆλθεν οὖν καὶ ἐνίψατο, καὶ ἦλθεν βλέπων.
8 Οἱ οὖν γείτονες καὶ οἱ θεωροῦντες αὐτὸν τὸ πρότερον ὅτι προσαίτης ἦν ἔλεγον, Οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ καθήμενος καὶ προσαιτῶν;
9 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Οὗτός ἐστιν· ἄλλοι ἔλεγον, Οὐχί, ἀλλὰ ὅμοιος αὐτῷ ἐστιν. ἐκεῖνος ἔλεγεν ὅτι Ἐγώ εἰμι.
10 ἔλεγον οὖν αὐτῷ, Πῶς [οὖν] ἠνεῴχθησάν σου οἱ ὀφθαλμοί;
11 ἀπεκρίθη ἐκεῖνος, Ὁ ἄνθρωπος ὁ λεγόμενος Ἰησοῦς πηλὸν ἐποίησεν καὶ ἐπέχρισέν μου τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ εἶπέν μοι ὅτι Ὕπαγε εἰς τὸν Σιλωὰμ καὶ νίψαι· ἀπελθὼν οὖν καὶ νιψάμενος ἀνέβλεψα.
12 καὶ εἶπαν αὐτῷ, Ποῦ ἐστιν ἐκεῖνος; λέγει, Οὐκ οἶδα.
13 Ἄγουσιν αὐτὸν πρὸς τοὺς Φαρισαίους τόν ποτε τυφλόν.
14 ἦν δὲ σάββατον ἐν ᾗ ἡμέρᾳ τὸν πηλὸν ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἀνέῳξεν αὐτοῦ τοὺς ὀφθαλμούς.
15 πάλιν οὖν ἠρώτων αὐτὸν καὶ οἱ Φαρισαῖοι πῶς ἀνέβλεψεν. ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Πηλὸν ἐπέθηκέν μου ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ ἐνιψάμην, καὶ βλέπω.
16 ἔλεγον οὖν ἐκ τῶν Φαρισαίων τινές, Οὐκ ἔστιν οὗτος παρὰ θεοῦ ὁ ἄνθρωπος, ὅτι τὸ σάββατον οὐ τηρεῖ. ἄλλοι [δὲ] ἔλεγον, Πῶς δύναται ἄνθρωπος ἁμαρτωλὸς τοιαῦτα σημεῖα ποιεῖν; καὶ σχίσμα ἦν ἐν αὐτοῖς.
17 λέγουσιν οὖν τῷ τυφλῷ πάλιν, Τί σὺ λέγεις περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἠνέῳξέν σου τοὺς ὀφθαλμούς; ὁ δὲ εἶπεν ὅτι Προφήτης ἐστίν.
18 Οὐκ ἐπίστευσαν οὖν οἱ Ἰουδαῖοι περὶ αὐτοῦ ὅτι ἦν τυφλὸς καὶ ἀνέβλεψεν, ἕως ὅτου ἐφώνησαν τοὺς γονεῖς αὐτοῦ τοῦ ἀναβλέψαντος
19 καὶ ἠρώτησαν αὐτοὺς λέγοντες, Οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς ὑμῶν, ὃν ὑμεῖς λέγετε ὅτι τυφλὸς ἐγεννήθη; πῶς οὖν βλέπει ἄρτι;
20 ἀπεκρίθησαν οὖν οἱ γονεῖς αὐτοῦ καὶ εἶπαν, Οἴδαμεν ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς ἡμῶν καὶ ὅτι τυφλὸς ἐγεννήθη·
21 πῶς δὲ νῦν βλέπει οὐκ οἴδαμεν, ἢ τίς ἤνοιξεν αὐτοῦ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἡμεῖς οὐκ οἴδαμεν· αὐτὸν ἐρωτήσατε, ἡλικίαν ἔχει, αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ λαλήσει.
22 ταῦτα εἶπαν οἱ γονεῖς αὐτοῦ ὅτι ἐφοβοῦντο τοὺς Ἰουδαίους, ἤδη γὰρ συνετέθειντο οἱ Ἰουδαῖοι ἵνα ἐάν τις αὐτὸν ὁμολογήσῃ Χριστόν, ἀποσυνάγωγος γένηται.
23 διὰ τοῦτο οἱ γονεῖς αὐτοῦ εἶπαν ὅτι Ἡλικίαν ἔχει, αὐτὸν ἐπερωτήσατε.
24 Ἐφώνησαν οὖν τὸν ἄνθρωπον ἐκ δευτέρου ὃς ἦν τυφλὸς καὶ εἶπαν αὐτῷ, Δὸς δόξαν τῷ θεῷ· ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι οὗτος ὁ ἄνθρωπος ἁμαρτωλός ἐστιν.
25 ἀπεκρίθη οὖν ἐκεῖνος, Εἰ ἁμαρτωλός ἐστιν οὐκ οἶδα· ἓν οἶδα, ὅτι τυφλὸς ὢν ἄρτι βλέπω.
26 εἶπον οὖν αὐτῷ, Τί ἐποίησέν σοι; πῶς ἤνοιξέν σου τοὺς ὀφθαλμούς;
27 ἀπεκρίθη αὐτοῖς, Εἶπον ὑμῖν ἤδη καὶ οὐκ ἠκούσατε· τί πάλιν θέλετε ἀκούειν; μὴ καὶ ὑμεῖς θέλετε αὐτοῦ μαθηταὶ γενέσθαι;
28 καὶ ἐλοιδόρησαν αὐτὸν καὶ εἶπον, Σὺ μαθητὴς εἶ ἐκείνου, ἡμεῖς δὲ τοῦ Μωϋσέως ἐσμὲν μαθηταί·
29 ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι Μωϋσεῖ λελάληκεν ὁ θεός, τοῦτον δὲ οὐκ οἴδαμεν πόθεν ἐστίν.
30 ἀπεκρίθη ὁ ἄνθρωπος καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ἐν τούτῳ γὰρ τὸ θαυμαστόν ἐστιν ὅτι ὑμεῖς οὐκ οἴδατε πόθεν ἐστίν, καὶ ἤνοιξέν μου τοὺς ὀφθαλμούς.
31 οἴδαμεν ὅτι ἁμαρτωλῶν ὁ θεὸς οὐκ ἀκούει, ἀλλ᾽ ἐάν τις θεοσεβὴς ᾖ καὶ τὸ θέλημα αὐτοῦ ποιῇ τούτου ἀκούει.
32 ἐκ τοῦ αἰῶνος οὐκ ἠκούσθη ὅτι ἤνοιξέν τις ὀφθαλμοὺς τυφλοῦ γεγεννημένου·
33 εἰ μὴ ἦν οὗτος παρὰ θεοῦ, οὐκ ἠδύνατο ποιεῖν οὐδέν.
34 ἀπεκρίθησαν καὶ εἶπον αὐτῷ, Ἐν ἁμαρτίαις σὺ ἐγεννήθης ὅλος, καὶ σὺ διδάσκεις ἡμᾶς; καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω.
35 Ἤκουσεν Ἰησοῦς ὅτι ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω, καὶ εὑρὼν αὐτὸν εἶπεν [αὐτῷ], Σὺ πιστεύεις εἰς τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου;
36 ἀπεκρίθη ἐκεῖνος καὶ εἶπεν, Καὶ τίς ἐστιν, κύριε, ἵνα πιστεύσω εἰς αὐτόν;
37 εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Καὶ ἑώρακας αὐτὸν καὶ ὁ λαλῶν μετὰ σοῦ ἐκεῖνός ἐστιν.
38 ὁ δὲ ἔφη, Πιστεύω, κύριε· καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ.
39 καὶ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς, Εἰς κρίμα ἐγὼ εἰς τὸν κόσμον τοῦτον ἦλθον, ἵνα οἱ μὴ βλέποντες βλέπωσιν καὶ οἱ βλέποντες τυφλοὶ γένωνται.
40 Ἤκουσαν ἐκ τῶν Φαρισαίων ταῦτα οἱ μετ᾽ αὐτοῦ ὄντες, καὶ εἶπον αὐτῷ, Μὴ καὶ ἡμεῖς τυφλοί ἐσμεν;
41 εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Εἰ τυφλοὶ ἦτε, οὐκ ἂν εἴχετε ἁμαρτίαν· νῦν δὲ λέγετε ὅτι Βλέπομεν· ἡ ἁμαρτία ὑμῶν μένει.
10
1 Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ μὴ εἰσερχόμενος διὰ τῆς θύρας εἰς τὴν αὐλὴν τῶν προβάτων ἀλλὰ ἀναβαίνων ἀλλαχόθεν ἐκεῖνος κλέπτης ἐστὶν καὶ λῃστής·
2 ὁ δὲ εἰσερχόμενος διὰ τῆς θύρας ποιμήν ἐστιν τῶν προβάτων.
3 τούτῳ ὁ θυρωρὸς ἀνοίγει, καὶ τὰ πρόβατα τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούει, καὶ τὰ ἴδια πρόβατα φωνεῖ κατ᾽ ὄνομα καὶ ἐξάγει αὐτά.
4 ὅταν τὰ ἴδια πάντα ἐκβάλῃ, ἔμπροσθεν αὐτῶν πορεύεται, καὶ τὰ πρόβατα αὐτῷ ἀκολουθεῖ, ὅτι οἴδασιν τὴν φωνὴν αὐτοῦ·
5 ἀλλοτρίῳ δὲ οὐ μὴ ἀκολουθήσουσιν ἀλλὰ φεύξονται ἀπ᾽ αὐτοῦ, ὅτι οὐκ οἴδασιν τῶν ἀλλοτρίων τὴν φωνήν.
6 Ταύτην τὴν παροιμίαν εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· ἐκεῖνοι δὲ οὐκ ἔγνωσαν τίνα ἦν ἃ ἐλάλει αὐτοῖς.
7 Εἶπεν οὖν πάλιν ὁ Ἰησοῦς, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἐγώ εἰμι ἡ θύρα τῶν προβάτων.
8 πάντες ὅσοι ἦλθον [πρὸ ἐμοῦ] κλέπται εἰσὶν καὶ λῃσταί· ἀλλ᾽ οὐκ ἤκουσαν αὐτῶν τὰ πρόβατα.
9 ἐγώ εἰμι ἡ θύρα· δι᾽ ἐμοῦ ἐάν τις εἰσέλθῃ σωθήσεται καὶ εἰσελεύσεται καὶ ἐξελεύσεται καὶ νομὴν εὑρήσει.
10 ὁ κλέπτης οὐκ ἔρχεται εἰ μὴ ἵνα κλέψῃ καὶ θύσῃ καὶ ἀπολέσῃ· ἐγὼ ἦλθον ἵνα ζωὴν ἔχωσιν καὶ περισσὸν ἔχωσιν.
11 Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός· ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων·
12 ὁ μισθωτὸς καὶ οὐκ ὢν ποιμήν, οὗ οὐκ ἔστιν τὰ πρόβατα ἴδια, θεωρεῖ τὸν λύκον ἐρχόμενον καὶ ἀφίησιν τὰ πρόβατα καὶ φεύγει - καὶ ὁ λύκος ἁρπάζει αὐτὰ καὶ σκορπίζει -
13 ὅτι μισθωτός ἐστιν καὶ οὐ μέλει αὐτῷ περὶ τῶν προβάτων.
14 Ἐγώ εἰμι ὁ ποιμὴν ὁ καλός, καὶ γινώσκω τὰ ἐμὰ καὶ γινώσκουσί με τὰ ἐμά,
15 καθὼς γινώσκει με ὁ πατὴρ κἀγὼ γινώσκω τὸν πατέρα· καὶ τὴν ψυχήν μου τίθημι ὑπὲρ τῶν προβάτων.
16 καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης· κἀκεῖνα δεῖ με ἀγαγεῖν, καὶ τῆς φωνῆς μου ἀκούσουσιν, καὶ γενήσονται μία ποίμνη, εἷς ποιμήν.
17 διὰ τοῦτό με ὁ πατὴρ ἀγαπᾷ ὅτι ἐγὼ τίθημι τὴν ψυχήν μου, ἵνα πάλιν λάβω αὐτήν.
18 οὐδεὶς αἴρει αὐτὴν ἀπ᾽ ἐμοῦ, ἀλλ᾽ ἐγὼ τίθημι αὐτὴν ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ. ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐτήν, καὶ ἐξουσίαν ἔχω πάλιν λαβεῖν αὐτήν· ταύτην τὴν ἐντολὴν ἔλαβον παρὰ τοῦ πατρός μου.
19 Σχίσμα πάλιν ἐγένετο ἐν τοῖς Ἰουδαίοις διὰ τοὺς λόγους τούτους.
20 ἔλεγον δὲ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, Δαιμόνιον ἔχει καὶ μαίνεται· τί αὐτοῦ ἀκούετε;
21 ἄλλοι ἔλεγον, Ταῦτα τὰ ῥήματα οὐκ ἔστιν δαιμονιζομένου· μὴ δαιμόνιον δύναται τυφλῶν ὀφθαλμοὺς ἀνοῖξαι;
22 Ἐγένετο τότε τὰ ἐγκαίνια ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις· χειμὼν ἦν,
23 καὶ περιεπάτει ὁ Ἰησοῦς ἐν τῷ ἱερῷ ἐν τῇ στοᾷ τοῦ Σολομῶνος.
24 ἐκύκλωσαν οὖν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι καὶ ἔλεγον αὐτῷ, Ἕως πότε τὴν ψυχὴν ἡμῶν αἴρεις; εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστός, εἰπὲ ἡμῖν παρρησίᾳ.
25 ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Εἶπον ὑμῖν καὶ οὐ πιστεύετε· τὰ ἔργα ἃ ἐγὼ ποιῶ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ πατρός μου ταῦτα μαρτυρεῖ περὶ ἐμοῦ·
26 ἀλλὰ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε, ὅτι οὐκ ἐστὲ ἐκ τῶν προβάτων τῶν ἐμῶν.
27 τὰ πρόβατα τὰ ἐμὰ τῆς φωνῆς μου ἀκούουσιν, κἀγὼ γινώσκω αὐτά, καὶ ἀκολουθοῦσίν μοι,
28 κἀγὼ δίδωμι αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον, καὶ οὐ μὴ ἀπόλωνται εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ οὐχ ἁρπάσει τις αὐτὰ ἐκ τῆς χειρός μου.
29 ὁ πατήρ μου ὃ δέδωκέν μοι πάντων μεῖζόν ἐστιν, καὶ οὐδεὶς δύναται ἁρπάζειν ἐκ τῆς χειρὸς τοῦ πατρός.
30 ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμεν.
31 Ἐβάστασαν πάλιν λίθους οἱ Ἰουδαῖοι ἵνα λιθάσωσιν αὐτόν.
32 ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Πολλὰ ἔργα καλὰ ἔδειξα ὑμῖν ἐκ τοῦ πατρός· διὰ ποῖον αὐτῶν ἔργον ἐμὲ λιθάζετε;
33 ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ Ἰουδαῖοι, Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε ἀλλὰ περὶ βλασφημίας, καὶ ὅτι σὺ ἄνθρωπος ὢν ποιεῖς σεαυτὸν θεόν.
34 ἀπεκρίθη αὐτοῖς [ὁ] Ἰησοῦς, Οὐκ ἔστιν γεγραμμένον ἐν τῷ νόμῳ ὑμῶν ὅτι Ἐγὼ εἶπα, Θεοί ἐστε;
35 εἰ ἐκείνους εἶπεν θεοὺς πρὸς οὓς ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ δύναται λυθῆναι ἡ γραφή,
36 ὃν ὁ πατὴρ ἡγίασεν καὶ ἀπέστειλεν εἰς τὸν κόσμον ὑμεῖς λέγετε ὅτι Βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον, Υἱὸς [τοῦ] θεοῦ εἰμι;
37 εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ πατρός μου, μὴ πιστεύετέ μοι·
38 εἰ δὲ ποιῶ, κἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις πιστεύετε, ἵνα γνῶτε καὶ γινώσκητε ὅτι ἐν ἐμοὶ ὁ πατὴρ κἀγὼ ἐν τῷ πατρί.
39 Ἐζήτουν [οὖν] πάλιν αὐτὸν πιάσαι· καὶ ἐξῆλθεν ἐκ τῆς χειρὸς αὐτῶν.
40 Καὶ ἀπῆλθεν πάλιν πέραν τοῦ Ἰορδάνου εἰς τὸν τόπον ὅπου ἦν Ἰωάννης τὸ πρῶτον βαπτίζων, καὶ ἔμεινεν ἐκεῖ.
41 καὶ πολλοὶ ἦλθον πρὸς αὐτὸν καὶ ἔλεγον ὅτι Ἰωάννης μὲν σημεῖον ἐποίησεν οὐδέν, πάντα δὲ ὅσα εἶπεν Ἰωάννης περὶ τούτου ἀληθῆ ἦν.
42 καὶ πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν ἐκεῖ.
11
1 Ἦν δέ τις ἀσθενῶν, Λάζαρος ἀπὸ Βηθανίας, ἐκ τῆς κώμης Μαρίας καὶ Μάρθας τῆς ἀδελφῆς αὐτῆς.
2 ἦν δὲ Μαριὰμ ἡ ἀλείψασα τὸν κύριον μύρῳ καὶ ἐκμάξασα τοὺς πόδας αὐτοῦ ταῖς θριξὶν αὐτῆς, ἧς ὁ ἀδελφὸς Λάζαρος ἠσθένει.
3 ἀπέστειλαν οὖν αἱ ἀδελφαὶ πρὸς αὐτὸν λέγουσαι, Κύριε, ἴδε ὃν φιλεῖς ἀσθενεῖ.
4 ἀκούσας δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Αὕτη ἡ ἀσθένεια οὐκ ἔστιν πρὸς θάνατον ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς δόξης τοῦ θεοῦ, ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ δι᾽ αὐτῆς.
5 ἠγάπα δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν Μάρθαν καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς καὶ τὸν Λάζαρον.
6 ὡς οὖν ἤκουσεν ὅτι ἀσθενεῖ, τότε μὲν ἔμεινεν ἐν ᾧ ἦν τόπῳ δύο ἡμέρας·
7 ἔπειτα μετὰ τοῦτο λέγει τοῖς μαθηταῖς, Ἄγωμεν εἰς τὴν Ἰουδαίαν πάλιν.
8 λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταί, Ῥαββί, νῦν ἐζήτουν σε λιθάσαι οἱ Ἰουδαῖοι, καὶ πάλιν ὑπάγεις ἐκεῖ;
9 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, Οὐχὶ δώδεκα ὧραί εἰσιν τῆς ἡμέρας; ἐάν τις περιπατῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ, οὐ προσκόπτει, ὅτι τὸ φῶς τοῦ κόσμου τούτου βλέπει·
10 ἐὰν δέ τις περιπατῇ ἐν τῇ νυκτί, προσκόπτει, ὅτι τὸ φῶς οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ.
11 ταῦτα εἶπεν, καὶ μετὰ τοῦτο λέγει αὐτοῖς, Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται, ἀλλὰ πορεύομαι ἵνα ἐξυπνίσω αὐτόν.
12 εἶπαν οὖν οἱ μαθηταὶ αὐτῷ, Κύριε, εἰ κεκοίμηται σωθήσεται.
13 εἰρήκει δὲ ὁ Ἰησοῦς περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ. ἐκεῖνοι δὲ ἔδοξαν ὅτι περὶ τῆς κοιμήσεως τοῦ ὕπνου λέγει.
14 τότε οὖν εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς παρρησίᾳ, Λάζαρος ἀπέθανεν,
15 καὶ χαίρω δι᾽ ὑμᾶς, ἵνα πιστεύσητε, ὅτι οὐκ ἤμην ἐκεῖ· ἀλλὰ ἄγωμεν πρὸς αὐτόν.
16 εἶπεν οὖν Θωμᾶς ὁ λεγόμενος Δίδυμος τοῖς συμμαθηταῖς, Ἄγωμεν καὶ ἡμεῖς ἵνα ἀποθάνωμεν μετ᾽ αὐτοῦ.
17 Ἐλθὼν οὖν ὁ Ἰησοῦς εὗρεν αὐτὸν τέσσαρας ἤδη ἡμέρας ἔχοντα ἐν τῷ μνημείῳ.
18 ἦν δὲ ἡ Βηθανία ἐγγὺς τῶν Ἱεροσολύμων ὡς ἀπὸ σταδίων δεκαπέντε.
19 πολλοὶ δὲ ἐκ τῶν Ἰουδαίων ἐληλύθεισαν πρὸς τὴν Μάρθαν καὶ Μαριὰμ ἵνα παραμυθήσωνται αὐτὰς περὶ τοῦ ἀδελφοῦ.
20 ἡ οὖν Μάρθα ὡς ἤκουσεν ὅτι Ἰησοῦς ἔρχεται ὑπήντησεν αὐτῷ· Μαριὰμ δὲ ἐν τῷ οἴκῳ ἐκαθέζετο.
21 εἶπεν οὖν ἡ Μάρθα πρὸς τὸν Ἰησοῦν, Κύριε, εἰ ἦς ὧδε οὐκ ἂν ἀπέθανεν ὁ ἀδελφός μου·
22 [ἀλλὰ] καὶ νῦν οἶδα ὅτι ὅσα ἂν αἰτήσῃ τὸν θεὸν δώσει σοι ὁ θεός.
23 λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Ἀναστήσεται ὁ ἀδελφός σου.
24 λέγει αὐτῷ ἡ Μάρθα, Οἶδα ὅτι ἀναστήσεται ἐν τῇ ἀναστάσει ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ.
25 εἶπεν αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή· ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ κἂν ἀποθάνῃ ζήσεται,
26 καὶ πᾶς ὁ ζῶν καὶ πιστεύων εἰς ἐμὲ οὐ μὴ ἀποθάνῃ εἰς τὸν αἰῶνα· πιστεύεις τοῦτο;
27 λέγει αὐτῷ, Ναί, κύριε· ἐγὼ πεπίστευκα ὅτι σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ ὁ εἰς τὸν κόσμον ἐρχόμενος.
28 Καὶ ταῦτα εἰποῦσα ἀπῆλθεν καὶ ἐφώνησεν Μαριὰμ τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς λάθρᾳ εἰποῦσα, Ὁ διδάσκαλος πάρεστιν καὶ φωνεῖ σε.
29 ἐκείνη δὲ ὡς ἤκουσεν ἠγέρθη ταχὺ καὶ ἤρχετο πρὸς αὐτόν·
30 οὔπω δὲ ἐληλύθει ὁ Ἰησοῦς εἰς τὴν κώμην, ἀλλ᾽ ἦν ἔτι ἐν τῷ τόπῳ ὅπου ὑπήντησεν αὐτῷ ἡ Μάρθα.
31 οἱ οὖν Ἰουδαῖοι οἱ ὄντες μετ᾽ αὐτῆς ἐν τῇ οἰκίᾳ καὶ παραμυθούμενοι αὐτήν, ἰδόντες τὴν Μαριὰμ ὅτι ταχέως ἀνέστη καὶ ἐξῆλθεν, ἠκολούθησαν αὐτῇ, δόξαντες ὅτι ὑπάγει εἰς τὸ μνημεῖον ἵνα κλαύσῃ ἐκεῖ.
32 ἡ οὖν Μαριὰμ ὡς ἦλθεν ὅπου ἦν Ἰησοῦς ἰδοῦσα αὐτὸν ἔπεσεν αὐτοῦ πρὸς τοὺς πόδας, λέγουσα αὐτῷ, Κύριε, εἰ ἦς ὧδε οὐκ ἄν μου ἀπέθανεν ὁ ἀδελφός.
33 Ἰησοῦς οὖν ὡς εἶδεν αὐτὴν κλαίουσαν καὶ τοὺς συνελθόντας αὐτῇ Ἰουδαίους κλαίοντας, ἐνεβριμήσατο τῷ πνεύματι καὶ ἐτάραξεν ἑαυτόν,
34 καὶ εἶπεν, Ποῦ τεθείκατε αὐτόν; λέγουσιν αὐτῷ, Κύριε, ἔρχου καὶ ἴδε.
35 ἐδάκρυσεν ὁ Ἰησοῦς.
36 ἔλεγον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι, Ἴδε πῶς ἐφίλει αὐτόν.
37 τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν εἶπαν, Οὐκ ἐδύνατο οὗτος ὁ ἀνοίξας τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ τυφλοῦ ποιῆσαι ἵνα καὶ οὗτος μὴ ἀποθάνῃ;
38 Ἰησοῦς οὖν πάλιν ἐμβριμώμενος ἐν ἑαυτῷ ἔρχεται εἰς τὸ μνημεῖον· ἦν δὲ σπήλαιον, καὶ λίθος ἐπέκειτο ἐπ᾽ αὐτῷ.
39 λέγει ὁ Ἰησοῦς, Ἄρατε τὸν λίθον. λέγει αὐτῷ ἡ ἀδελφὴ τοῦ τετελευτηκότος Μάρθα, Κύριε, ἤδη ὄζει, τεταρταῖος γάρ ἐστιν.
40 λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, Οὐκ εἶπόν σοι ὅτι ἐὰν πιστεύσῃς ὄψῃ τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ;
41 ἦραν οὖν τὸν λίθον. ὁ δὲ Ἰησοῦς ἦρεν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἄνω καὶ εἶπεν, Πάτερ, εὐχαριστῶ σοι ὅτι ἤκουσάς μου.
42 ἐγὼ δὲ ᾔδειν ὅτι πάντοτέ μου ἀκούεις· ἀλλὰ διὰ τὸν ὄχλον τὸν περιεστῶτα εἶπον, ἵνα πιστεύσωσιν ὅτι σύ με ἀπέστειλας.
43 καὶ ταῦτα εἰπὼν φωνῇ μεγάλῃ ἐκραύγασεν, Λάζαρε, δεῦρο ἔξω.
44 ἐξῆλθεν ὁ τεθνηκὼς δεδεμένος τοὺς πόδας καὶ τὰς χεῖρας κειρίαις, καὶ ἡ ὄψις αὐτοῦ σουδαρίῳ περιεδέδετο. λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Λύσατε αὐτὸν καὶ ἄφετε αὐτὸν ὑπάγειν.
45 Πολλοὶ οὖν ἐκ τῶν Ἰουδαίων, οἱ ἐλθόντες πρὸς τὴν Μαριὰμ καὶ θεασάμενοι ἃ ἐποίησεν, ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν·
46 τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν ἀπῆλθον πρὸς τοὺς Φαρισαίους καὶ εἶπαν αὐτοῖς ἃ ἐποίησεν Ἰησοῦς.
47 συνήγαγον οὖν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι συνέδριον, καὶ ἔλεγον, Τί ποιοῦμεν, ὅτι οὗτος ὁ ἄνθρωπος πολλὰ ποιεῖ σημεῖα;
48 ἐὰν ἀφῶμεν αὐτὸν οὕτως, πάντες πιστεύσουσιν εἰς αὐτόν, καὶ ἐλεύσονται οἱ Ῥωμαῖοι καὶ ἀροῦσιν ἡμῶν καὶ τὸν τόπον καὶ τὸ ἔθνος.
49 εἷς δέ τις ἐξ αὐτῶν Καϊάφας, ἀρχιερεὺς ὢν τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου, εἶπεν αὐτοῖς, Ὑμεῖς οὐκ οἴδατε οὐδέν,
50 οὐδὲ λογίζεσθε ὅτι συμφέρει ὑμῖν ἵνα εἷς ἄνθρωπος ἀποθάνῃ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ μὴ ὅλον τὸ ἔθνος ἀπόληται.
51 τοῦτο δὲ ἀφ᾽ ἑαυτοῦ οὐκ εἶπεν, ἀλλὰ ἀρχιερεὺς ὢν τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου ἐπροφήτευσεν ὅτι ἔμελλεν Ἰησοῦς ἀποθνῄσκειν ὑπὲρ τοῦ ἔθνους,
52 καὶ οὐχ ὑπὲρ τοῦ ἔθνους μόνον ἀλλ᾽ ἵνα καὶ τὰ τέκνα τοῦ θεοῦ τὰ διεσκορπισμένα συναγάγῃ εἰς ἕν.
53 ἀπ᾽ ἐκείνης οὖν τῆς ἡμέρας ἐβουλεύσαντο ἵνα ἀποκτείνωσιν αὐτόν.
54 Ὁ οὖν Ἰησοῦς οὐκέτι παρρησίᾳ περιεπάτει ἐν τοῖς Ἰουδαίοις, ἀλλὰ ἀπῆλθεν ἐκεῖθεν εἰς τὴν χώραν ἐγγὺς τῆς ἐρήμου, εἰς Ἐφραὶμ λεγομένην πόλιν, κἀκεῖ διέτριβεν μετὰ τῶν μαθητῶν.
55 Ἦν δὲ ἐγγὺς τὸ πάσχα τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἀνέβησαν πολλοὶ εἰς Ἱεροσόλυμα ἐκ τῆς χώρας πρὸ τοῦ πάσχα ἵνα ἁγνίσωσιν ἑαυτούς.
56 ἐζήτουν οὖν τὸν Ἰησοῦν καὶ ἔλεγον μετ᾽ ἀλλήλων ἐν τῷ ἱερῷ ἑστηκότες, Τί δοκεῖ ὑμῖν; ὅτι οὐ μὴ ἔλθῃ εἰς τὴν ἑορτήν;
57 δεδώκεισαν δὲ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἐντολὴν ἵνα ἐάν τις γνῷ ποῦ ἐστιν μηνύσῃ, ὅπως πιάσωσιν αὐτόν.
12
1 Ὁ οὖν Ἰησοῦς πρὸ ἓξ ἡμερῶν τοῦ πάσχα ἦλθεν εἰς Βηθανίαν, ὅπου ἦν Λάζαρος, ὃν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν Ἰησοῦς.
2 ἐποίησαν οὖν αὐτῷ δεῖπνον ἐκεῖ, καὶ ἡ Μάρθα διηκόνει, ὁ δὲ Λάζαρος εἷς ἦν ἐκ τῶν ἀνακειμένων σὺν αὐτῷ.
3 ἡ οὖν Μαριὰμ λαβοῦσα λίτραν μύρου νάρδου πιστικῆς πολυτίμου ἤλειψεν τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ καὶ ἐξέμαξεν ταῖς θριξὶν αὐτῆς τοὺς πόδας αὐτοῦ· ἡ δὲ οἰκία ἐπληρώθη ἐκ τῆς ὀσμῆς τοῦ μύρου.
4 λέγει δὲ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριώτης εἷς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ὁ μέλλων αὐτὸν παραδιδόναι,
5 Διὰ τί τοῦτο τὸ μύρον οὐκ ἐπράθη τριακοσίων δηναρίων καὶ ἐδόθη πτωχοῖς;
6 εἶπεν δὲ τοῦτο οὐχ ὅτι περὶ τῶν πτωχῶν ἔμελεν αὐτῷ ἀλλ᾽ ὅτι κλέπτης ἦν καὶ τὸ γλωσσόκομον ἔχων τὰ βαλλόμενα ἐβάσταζεν.
7 εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς, Ἄφες αὐτήν, ἵνα εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ ἐνταφιασμοῦ μου τηρήσῃ αὐτό·
8 τοὺς πτωχοὺς γὰρ πάντοτε ἔχετε μεθ᾽ ἑαυτῶν, ἐμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε.
9 Ἔγνω οὖν [ὁ] ὄχλος πολὺς ἐκ τῶν Ἰουδαίων ὅτι ἐκεῖ ἐστιν, καὶ ἦλθον οὐ διὰ τὸν Ἰησοῦν μόνον ἀλλ᾽ ἵνα καὶ τὸν Λάζαρον ἴδωσιν ὃν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν.
10 ἐβουλεύσαντο δὲ οἱ ἀρχιερεῖς ἵνα καὶ τὸν Λάζαρον ἀποκτείνωσιν,
11 ὅτι πολλοὶ δι᾽ αὐτὸν ὑπῆγον τῶν Ἰουδαίων καὶ ἐπίστευον εἰς τὸν Ἰησοῦν.
12 Τῇ ἐπαύριον ὁ ὄχλος πολὺς ὁ ἐλθὼν εἰς τὴν ἑορτήν, ἀκούσαντες ὅτι ἔρχεται ὁ Ἰησοῦς εἰς Ἱεροσόλυμα,
13 ἔλαβον τὰ βαΐα τῶν φοινίκων καὶ ἐξῆλθον εἰς ὑπάντησιν αὐτῷ, καὶ ἐκραύγαζον, Ὡσαννά· εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου, καὶ ὁ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ.
14 εὑρὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὀνάριον ἐκάθισεν ἐπ᾽ αὐτό, καθώς ἐστιν γεγραμμένον,
15 Μὴ φοβοῦ, θυγάτηρ Σιών· ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου ἔρχεται, καθήμενος ἐπὶ πῶλον ὄνου.
16 ταῦτα οὐκ ἔγνωσαν αὐτοῦ οἱ μαθηταὶ τὸ πρῶτον, ἀλλ᾽ ὅτε ἐδοξάσθη Ἰησοῦς τότε ἐμνήσθησαν ὅτι ταῦτα ἦν ἐπ᾽ αὐτῷ γεγραμμένα καὶ ταῦτα ἐποίησαν αὐτῷ.
17 ἐμαρτύρει οὖν ὁ ὄχλος ὁ ὢν μετ᾽ αὐτοῦ ὅτε τὸν Λάζαρον ἐφώνησεν ἐκ τοῦ μνημείου καὶ ἤγειρεν αὐτὸν ἐκ νεκρῶν.
18 διὰ τοῦτο [καὶ] ὑπήντησεν αὐτῷ ὁ ὄχλος ὅτι ἤκουσαν τοῦτο αὐτὸν πεποιηκέναι τὸ σημεῖον.
19 οἱ οὖν Φαρισαῖοι εἶπαν πρὸς ἑαυτούς, Θεωρεῖτε ὅτι οὐκ ὠφελεῖτε οὐδέν· ἴδε ὁ κόσμος ὀπίσω αὐτοῦ ἀπῆλθεν.
20 Ἦσαν δὲ Ἕλληνές τινες ἐκ τῶν ἀναβαινόντων ἵνα προσκυνήσωσιν ἐν τῇ ἑορτῇ·
21 οὗτοι οὖν προσῆλθον Φιλίππῳ τῷ ἀπὸ Βηθσαϊδὰ τῆς Γαλιλαίας, καὶ ἠρώτων αὐτὸν λέγοντες, Κύριε, θέλομεν τὸν Ἰησοῦν ἰδεῖν.
22 ἔρχεται ὁ Φίλιππος καὶ λέγει τῷ Ἀνδρέᾳ· ἔρχεται Ἀνδρέας καὶ Φίλιππος καὶ λέγουσιν τῷ Ἰησοῦ.
23 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκρίνεται αὐτοῖς λέγων, Ἐλήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου.
24 ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ ὁ κόκκος τοῦ σίτου πεσὼν εἰς τὴν γῆν ἀποθάνῃ, αὐτὸς μόνος μένει· ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, πολὺν καρπὸν φέρει.
25 ὁ φιλῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἀπολλύει αὐτήν, καὶ ὁ μισῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ εἰς ζωὴν αἰώνιον φυλάξει αὐτήν.
26 ἐὰν ἐμοί τις διακονῇ, ἐμοὶ ἀκολουθείτω, καὶ ὅπου εἰμὶ ἐγὼ ἐκεῖ καὶ ὁ διάκονος ὁ ἐμὸς ἔσται· ἐάν τις ἐμοὶ διακονῇ τιμήσει αὐτὸν ὁ πατήρ.
27 Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται. καὶ τί εἴπω; Πάτερ, σῶσόν με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης; ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἦλθον εἰς τὴν ὥραν ταύτην.
28 πάτερ, δόξασόν σου τὸ ὄνομα. ἦλθεν οὖν φωνὴ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, Καὶ ἐδόξασα καὶ πάλιν δοξάσω.
29 ὁ οὖν ὄχλος ὁ ἑστὼς καὶ ἀκούσας ἔλεγεν βροντὴν γεγονέναι· ἄλλοι ἔλεγον, Ἄγγελος αὐτῷ λελάληκεν.
30 ἀπεκρίθη καὶ εἶπεν Ἰησοῦς, Οὐ δι᾽ ἐμὲ ἡ φωνὴ αὕτη γέγονεν ἀλλὰ δι᾽ ὑμᾶς.
31 νῦν κρίσις ἐστὶν τοῦ κόσμου τούτου, νῦν ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου ἐκβληθήσεται ἔξω·
32 κἀγὼ ἐὰν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν.
33 τοῦτο δὲ ἔλεγεν σημαίνων ποίῳ θανάτῳ ἤμελλεν ἀποθνῄσκειν.
34 ἀπεκρίθη οὖν αὐτῷ ὁ ὄχλος, Ἡμεῖς ἠκούσαμεν ἐκ τοῦ νόμου ὅτι ὁ Χριστὸς μένει εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ πῶς σὺ λέγεις ὅτι δεῖ ὑψωθῆναι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου; τίς ἐστιν οὗτος ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου;
35 εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἔτι μικρὸν χρόνον τὸ φῶς ἐν ὑμῖν ἐστιν. περιπατεῖτε ὡς τὸ φῶς ἔχετε, ἵνα μὴ σκοτία ὑμᾶς καταλάβῃ· καὶ ὁ περιπατῶν ἐν τῇ σκοτίᾳ οὐκ οἶδεν ποῦ ὑπάγει.
36 ὡς τὸ φῶς ἔχετε, πιστεύετε εἰς τὸ φῶς, ἵνα υἱοὶ φωτὸς γένησθε. Ταῦτα ἐλάλησεν Ἰησοῦς, καὶ ἀπελθὼν ἐκρύβη ἀπ᾽ αὐτῶν.
37 Τοσαῦτα δὲ αὐτοῦ σημεῖα πεποιηκότος ἔμπροσθεν αὐτῶν οὐκ ἐπίστευον εἰς αὐτόν,
38 ἵνα ὁ λόγος Ἠσαΐου τοῦ προφήτου πληρωθῇ ὃν εἶπεν, Κύριε, τίς ἐπίστευσεν τῇ ἀκοῇ ἡμῶν; καὶ ὁ βραχίων κυρίου τίνι ἀπεκαλύφθη;
39 διὰ τοῦτο οὐκ ἠδύναντο πιστεύειν, ὅτι πάλιν εἶπεν Ἠσαΐας,
40 Τετύφλωκεν αὐτῶν τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ ἐπώρωσεν αὐτῶν τὴν καρδίαν, ἵνα μὴ ἴδωσιν τοῖς ὀφθαλμοῖς καὶ νοήσωσιν τῇ καρδίᾳ καὶ στραφῶσιν, καὶ ἰάσομαι αὐτούς.
41 ταῦτα εἶπεν Ἠσαΐας, ὅτι εἶδεν τὴν δόξαν αὐτοῦ, καὶ ἐλάλησεν περὶ αὐτοῦ.
42 ὅμως μέντοι καὶ ἐκ τῶν ἀρχόντων πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν, ἀλλὰ διὰ τοὺς Φαρισαίους οὐχ ὡμολόγουν ἵνα μὴ ἀποσυνάγωγοι γένωνται·
43 ἠγάπησαν γὰρ τὴν δόξαν τῶν ἀνθρώπων μᾶλλον ἤπερ τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ.
44 Ἰησοῦς δὲ ἔκραξεν καὶ εἶπεν, Ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ οὐ πιστεύει εἰς ἐμὲ ἀλλὰ εἰς τὸν πέμψαντά με,
45 καὶ ὁ θεωρῶν ἐμὲ θεωρεῖ τὸν πέμψαντά με.
46 ἐγὼ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ ἐν τῇ σκοτίᾳ μὴ μείνῃ.
47 καὶ ἐάν τίς μου ἀκούσῃ τῶν ῥημάτων καὶ μὴ φυλάξῃ, ἐγὼ οὐ κρίνω αὐτόν, οὐ γὰρ ἦλθον ἵνα κρίνω τὸν κόσμον ἀλλ᾽ ἵνα σώσω τὸν κόσμον.
48 ὁ ἀθετῶν ἐμὲ καὶ μὴ λαμβάνων τὰ ῥήματά μου ἔχει τὸν κρίνοντα αὐτόν· ὁ λόγος ὃν ἐλάλησα ἐκεῖνος κρινεῖ αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ·
49 ὅτι ἐγὼ ἐξ ἐμαυτοῦ οὐκ ἐλάλησα, ἀλλ᾽ ὁ πέμψας με πατὴρ αὐτός μοι ἐντολὴν δέδωκεν τί εἴπω καὶ τί λαλήσω.
50 καὶ οἶδα ὅτι ἡ ἐντολὴ αὐτοῦ ζωὴ αἰώνιός ἐστιν. ἃ οὖν ἐγὼ λαλῶ, καθὼς εἴρηκέν μοι ὁ πατήρ, οὕτως λαλῶ.
13
1 Πρὸ δὲ τῆς ἑορτῆς τοῦ πάσχα εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἦλθεν αὐτοῦ ἡ ὥρα ἵνα μεταβῇ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου πρὸς τὸν πατέρα, ἀγαπήσας τοὺς ἰδίους τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ, εἰς τέλος ἠγάπησεν αὐτούς.
2 καὶ δείπνου γινομένου, τοῦ διαβόλου ἤδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν ἵνα παραδοῖ αὐτὸν Ἰούδας Σίμωνος Ἰσκαριώτου,
3 εἰδὼς ὅτι πάντα ἔδωκεν αὐτῷ ὁ πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας καὶ ὅτι ἀπὸ θεοῦ ἐξῆλθεν καὶ πρὸς τὸν θεὸν ὑπάγει,
4 ἐγείρεται ἐκ τοῦ δείπνου καὶ τίθησιν τὰ ἱμάτια, καὶ λαβὼν λέντιον διέζωσεν ἑαυτόν.
5 εἶτα βάλλει ὕδωρ εἰς τὸν νιπτῆρα καὶ ἤρξατο νίπτειν τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν καὶ ἐκμάσσειν τῷ λεντίῳ ᾧ ἦν διεζωσμένος.
6 ἔρχεται οὖν πρὸς Σίμωνα Πέτρον. λέγει αὐτῷ, Κύριε, σύ μου νίπτεις τοὺς πόδας;
7 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ὃ ἐγὼ ποιῶ σὺ οὐκ οἶδας ἄρτι, γνώσῃ δὲ μετὰ ταῦτα.
8 λέγει αὐτῷ Πέτρος, Οὐ μὴ νίψῃς μου τοὺς πόδας εἰς τὸν αἰῶνα. ἀπεκρίθη Ἰησοῦς αὐτῷ, Ἐὰν μὴ νίψω σε, οὐκ ἔχεις μέρος μετ᾽ ἐμοῦ.
9 λέγει αὐτῷ Σίμων Πέτρος, Κύριε, μὴ τοὺς πόδας μου μόνον ἀλλὰ καὶ τὰς χεῖρας καὶ τὴν κεφαλήν.
10 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ὁ λελουμένος οὐκ ἔχει χρείαν εἰ μὴ τοὺς πόδας νίψασθαι, ἀλλ᾽ ἔστιν καθαρὸς ὅλος· καὶ ὑμεῖς καθαροί ἐστε, ἀλλ᾽ οὐχὶ πάντες.
11 ᾔδει γὰρ τὸν παραδιδόντα αὐτόν· διὰ τοῦτο εἶπεν ὅτι Οὐχὶ πάντες καθαροί ἐστε.
12 Ὅτε οὖν ἔνιψεν τοὺς πόδας αὐτῶν [καὶ] ἔλαβεν τὰ ἱμάτια αὐτοῦ καὶ ἀνέπεσεν πάλιν, εἶπεν αὐτοῖς, Γινώσκετε τί πεποίηκα ὑμῖν;
13 ὑμεῖς φωνεῖτέ με Ὁ διδάσκαλος καὶ Ὁ κύριος, καὶ καλῶς λέγετε, εἰμὶ γάρ.
14 εἰ οὖν ἐγὼ ἔνιψα ὑμῶν τοὺς πόδας ὁ κύριος καὶ ὁ διδάσκαλος, καὶ ὑμεῖς ὀφείλετε ἀλλήλων νίπτειν τοὺς πόδας·
15 ὑπόδειγμα γὰρ δέδωκα ὑμῖν ἵνα καθὼς ἐγὼ ἐποίησα ὑμῖν καὶ ὑμεῖς ποιῆτε.
16 ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ ἔστιν δοῦλος μείζων τοῦ κυρίου αὐτοῦ οὐδὲ ἀπόστολος μείζων τοῦ πέμψαντος αὐτόν.
17 εἰ ταῦτα οἴδατε, μακάριοί ἐστε ἐὰν ποιῆτε αὐτά.
18 οὐ περὶ πάντων ὑμῶν λέγω· ἐγὼ οἶδα τίνας ἐξελεξάμην· ἀλλ᾽ ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ, Ὁ τρώγων μου τὸν ἄρτον ἐπῆρεν ἐπ᾽ ἐμὲ τὴν πτέρναν αὐτοῦ.
19 ἀπ᾽ ἄρτι λέγω ὑμῖν πρὸ τοῦ γενέσθαι, ἵνα πιστεύσητε ὅταν γένηται ὅτι ἐγώ εἰμι.
20 ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ λαμβάνων ἄν τινα πέμψω ἐμὲ λαμβάνει, ὁ δὲ ἐμὲ λαμβάνων λαμβάνει τὸν πέμψαντά με.
21 Ταῦτα εἰπὼν ὁ Ἰησοῦς ἐταράχθη τῷ πνεύματι καὶ ἐμαρτύρησεν καὶ εἶπεν, Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με.
22 ἔβλεπον εἰς ἀλλήλους οἱ μαθηταὶ ἀπορούμενοι περὶ τίνος λέγει.
23 ἦν ἀνακείμενος εἷς ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ, ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς·
24 νεύει οὖν τούτῳ Σίμων Πέτρος πυθέσθαι τίς ἂν εἴη περὶ οὗ λέγει.
25 ἀναπεσὼν οὖν ἐκεῖνος οὕτως ἐπὶ τὸ στῆθος τοῦ Ἰησοῦ λέγει αὐτῷ, Κύριε, τίς ἐστιν;
26 ἀποκρίνεται Ἰησοῦς, Ἐκεῖνός ἐστιν ᾧ ἐγὼ βάψω τὸ ψωμίον καὶ δώσω αὐτῷ. βάψας οὖν τὸ ψωμίον [λαμβάνει καὶ] δίδωσιν Ἰούδᾳ Σίμωνος Ἰσκαριώτου.
27 καὶ μετὰ τὸ ψωμίον τότε εἰσῆλθεν εἰς ἐκεῖνον ὁ Σατανᾶς. λέγει οὖν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ὃ ποιεῖς ποίησον τάχιον.
28 τοῦτο [δὲ] οὐδεὶς ἔγνω τῶν ἀνακειμένων πρὸς τί εἶπεν αὐτῷ·
29 τινὲς γὰρ ἐδόκουν, ἐπεὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχεν Ἰούδας, ὅτι λέγει αὐτῷ [ὁ] Ἰησοῦς, Ἀγόρασον ὧν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτήν, ἢ τοῖς πτωχοῖς ἵνα τι δῷ.
30 λαβὼν οὖν τὸ ψωμίον ἐκεῖνος ἐξῆλθεν εὐθύς· ἦν δὲ νύξ.
31 Ὅτε οὖν ἐξῆλθεν λέγει Ἰησοῦς, Νῦν ἐδοξάσθη ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ·
32 [εἰ ὁ θεὸς ἐδοξάσθη ἐν αὐτῷ] καὶ ὁ θεὸς δοξάσει αὐτὸν ἐν αὐτῷ, καὶ εὐθὺς δοξάσει αὐτόν.
33 τεκνία, ἔτι μικρὸν μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι· ζητήσετέ με, καὶ καθὼς εἶπον τοῖς Ἰουδαίοις ὅτι Ὅπου ἐγὼ ὑπάγω ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν, καὶ ὑμῖν λέγω ἄρτι.
34 ἐντολὴν καινὴν δίδωμι ὑμῖν, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους· καθὼς ἠγάπησα ὑμᾶς ἵνα καὶ ὑμεῖς ἀγαπᾶτε ἀλλήλους.
35 ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις.
36 Λέγει αὐτῷ Σίμων Πέτρος, Κύριε, ποῦ ὑπάγεις; ἀπεκρίθη [αὐτῷ] Ἰησοῦς, Ὅπου ὑπάγω οὐ δύνασαί μοι νῦν ἀκολουθῆσαι, ἀκολουθήσεις δὲ ὕστερον.
37 λέγει αὐτῷ ὁ Πέτρος, Κύριε, διὰ τί οὐ δύναμαί σοι ἀκολουθῆσαι ἄρτι; τὴν ψυχήν μου ὑπὲρ σοῦ θήσω.
38 ἀποκρίνεται Ἰησοῦς, Τὴν ψυχήν σου ὑπὲρ ἐμοῦ θήσεις; ἀμὴν ἀμὴν λέγω σοι, οὐ μὴ ἀλέκτωρ φωνήσῃ ἕως οὗ ἀρνήσῃ με τρίς.
14
1 Μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία· πιστεύετε εἰς τὸν θεόν, καὶ εἰς ἐμὲ πιστεύετε.
2 ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ πατρός μου μοναὶ πολλαί εἰσιν· εἰ δὲ μή, εἶπον ἂν ὑμῖν ὅτι πορεύομαι ἑτοιμάσαι τόπον ὑμῖν;
3 καὶ ἐὰν πορευθῶ καὶ ἑτοιμάσω τόπον ὑμῖν, πάλιν ἔρχομαι καὶ παραλήμψομαι ὑμᾶς πρὸς ἐμαυτόν, ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγὼ καὶ ὑμεῖς ἦτε.
4 καὶ ὅπου [ἐγὼ] ὑπάγω οἴδατε τὴν ὁδόν.
5 Λέγει αὐτῷ Θωμᾶς, Κύριε, οὐκ οἴδαμεν ποῦ ὑπάγεις· πῶς δυνάμεθα τὴν ὁδὸν εἰδέναι;
6 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή· οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν πατέρα εἰ μὴ δι᾽ ἐμοῦ.
7 εἰ ἐγνώκατέ με, καὶ τὸν πατέρα μου γνώσεσθε· καὶ ἀπ᾽ ἄρτι γινώσκετε αὐτὸν καὶ ἑωράκατε αὐτόν.
8 λέγει αὐτῷ Φίλιππος, Κύριε, δεῖξον ἡμῖν τὸν πατέρα, καὶ ἀρκεῖ ἡμῖν.
9 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Τοσούτῳ χρόνῳ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι καὶ οὐκ ἔγνωκάς με, Φίλιππε; ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ ἑώρακεν τὸν πατέρα· πῶς σὺ λέγεις, Δεῖξον ἡμῖν τὸν πατέρα;
10 οὐ πιστεύεις ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ πατρὶ καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοί ἐστιν; τὰ ῥήματα ἃ ἐγὼ λαλῶ ὑμῖν ἀπ᾽ ἐμαυτοῦ οὐ λαλῶ· ὁ δὲ πατὴρ ἐν ἐμοὶ μένων ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτοῦ.
11 πιστεύετέ μοι ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ πατρὶ καὶ ὁ πατὴρ ἐν ἐμοί· εἰ δὲ μή, διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ πιστεύετε.
12 ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ τὰ ἔργα ἃ ἐγὼ ποιῶ κἀκεῖνος ποιήσει, καὶ μείζονα τούτων ποιήσει, ὅτι ἐγὼ πρὸς τὸν πατέρα πορεύομαι·
13 καὶ ὅ τι ἂν αἰτήσητε ἐν τῷ ὀνόματί μου τοῦτο ποιήσω, ἵνα δοξασθῇ ὁ πατὴρ ἐν τῷ υἱῷ·
14 ἐάν τι αἰτήσητέ με ἐν τῷ ὀνόματί μου ἐγὼ ποιήσω.
15 Ἐὰν ἀγαπᾶτέ με, τὰς ἐντολὰς τὰς ἐμὰς τηρήσετε·
16 κἀγὼ ἐρωτήσω τὸν πατέρα καὶ ἄλλον παράκλητον δώσει ὑμῖν ἵνα μεθ᾽ ὑμῶν εἰς τὸν αἰῶνα ᾖ,
17 τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὃ ὁ κόσμος οὐ δύναται λαβεῖν, ὅτι οὐ θεωρεῖ αὐτὸ οὐδὲ γινώσκει· ὑμεῖς γινώσκετε αὐτό, ὅτι παρ᾽ ὑμῖν μένει καὶ ἐν ὑμῖν ἐστιν.
18 Οὐκ ἀφήσω ὑμᾶς ὀρφανούς, ἔρχομαι πρὸς ὑμᾶς.
19 ἔτι μικρὸν καὶ ὁ κόσμος με οὐκέτι θεωρεῖ, ὑμεῖς δὲ θεωρεῖτέ με, ὅτι ἐγὼ ζῶ καὶ ὑμεῖς ζήσετε.
20 ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ γνώσεσθε ὑμεῖς ὅτι ἐγὼ ἐν τῷ πατρί μου καὶ ὑμεῖς ἐν ἐμοὶ κἀγὼ ἐν ὑμῖν.
21 ὁ ἔχων τὰς ἐντολάς μου καὶ τηρῶν αὐτὰς ἐκεῖνός ἐστιν ὁ ἀγαπῶν με· ὁ δὲ ἀγαπῶν με ἀγαπηθήσεται ὑπὸ τοῦ πατρός μου, κἀγὼ ἀγαπήσω αὐτὸν καὶ ἐμφανίσω αὐτῷ ἐμαυτόν.
22 Λέγει αὐτῷ Ἰούδας, οὐχ ὁ Ἰσκαριώτης, Κύριε, [καὶ] τί γέγονεν ὅτι ἡμῖν μέλλεις ἐμφανίζειν σεαυτὸν καὶ οὐχὶ τῷ κόσμῳ;
23 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ἐάν τις ἀγαπᾷ με τὸν λόγον μου τηρήσει, καὶ ὁ πατήρ μου ἀγαπήσει αὐτόν, καὶ πρὸς αὐτὸν ἐλευσόμεθα καὶ μονὴν παρ᾽ αὐτῷ ποιησόμεθα.
24 ὁ μὴ ἀγαπῶν με τοὺς λόγους μου οὐ τηρεῖ· καὶ ὁ λόγος ὃν ἀκούετε οὐκ ἔστιν ἐμὸς ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με πατρός.
25 Ταῦτα λελάληκα ὑμῖν παρ᾽ ὑμῖν μένων·
26 ὁ δὲ παράκλητος, τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ὃ πέμψει ὁ πατὴρ ἐν τῷ ὀνόματί μου, ἐκεῖνος ὑμᾶς διδάξει πάντα καὶ ὑπομνήσει ὑμᾶς πάντα ἃ εἶπον ὑμῖν [ἐγώ].
27 Εἰρήνην ἀφίημι ὑμῖν, εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν· οὐ καθὼς ὁ κόσμος δίδωσιν ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν. μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία μηδὲ δειλιάτω.
28 ἠκούσατε ὅτι ἐγὼ εἶπον ὑμῖν, Ὑπάγω καὶ ἔρχομαι πρὸς ὑμᾶς. εἰ ἠγαπᾶτέ με ἐχάρητε ἄν, ὅτι πορεύομαι πρὸς τὸν πατέρα, ὅτι ὁ πατὴρ μείζων μού ἐστιν.
29 καὶ νῦν εἴρηκα ὑμῖν πρὶν γενέσθαι, ἵνα ὅταν γένηται πιστεύσητε.
30 οὐκέτι πολλὰ λαλήσω μεθ᾽ ὑμῶν, ἔρχεται γὰρ ὁ τοῦ κόσμου ἄρχων· καὶ ἐν ἐμοὶ οὐκ ἔχει οὐδέν,
31 ἀλλ᾽ ἵνα γνῷ ὁ κόσμος ὅτι ἀγαπῶ τὸν πατέρα, καὶ καθὼς ἐνετείλατο μοι ὁ πατήρ, οὕτως ποιῶ. Ἐγείρεσθε, ἄγωμεν ἐντεῦθεν.
15
1 Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή, καὶ ὁ πατήρ μου ὁ γεωργός ἐστιν.
2 πᾶν κλῆμα ἐν ἐμοὶ μὴ φέρον καρπόν, αἴρει αὐτό, καὶ πᾶν τὸ καρπὸν φέρον καθαίρει αὐτὸ ἵνα καρπὸν πλείονα φέρῃ.
3 ἤδη ὑμεῖς καθαροί ἐστε διὰ τὸν λόγον ὃν λελάληκα ὑμῖν·
4 μείνατε ἐν ἐμοί, κἀγὼ ἐν ὑμῖν. καθὼς τὸ κλῆμα οὐ δύναται καρπὸν φέρειν ἀφ᾽ ἑαυτοῦ ἐὰν μὴ μένῃ ἐν τῇ ἀμπέλῳ, οὕτως οὐδὲ ὑμεῖς ἐὰν μὴ ἐν ἐμοὶ μένητε.
5 ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος, ὑμεῖς τὰ κλήματα. ὁ μένων ἐν ἐμοὶ κἀγὼ ἐν αὐτῷ οὗτος φέρει καρπὸν πολύν, ὅτι χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν.
6 ἐὰν μή τις μένῃ ἐν ἐμοί, ἐβλήθη ἔξω ὡς τὸ κλῆμα καὶ ἐξηράνθη, καὶ συνάγουσιν αὐτὰ καὶ εἰς τὸ πῦρ βάλλουσιν καὶ καίεται.
7 ἐὰν μείνητε ἐν ἐμοὶ καὶ τὰ ῥήματά μου ἐν ὑμῖν μείνῃ, ὃ ἐὰν θέλητε αἰτήσασθε καὶ γενήσεται ὑμῖν.
8 ἐν τούτῳ ἐδοξάσθη ὁ πατήρ μου, ἵνα καρπὸν πολὺν φέρητε καὶ γένησθε ἐμοὶ μαθηταί.
9 καθὼς ἠγάπησέν με ὁ πατήρ, κἀγὼ ὑμᾶς ἠγάπησα· μείνατε ἐν τῇ ἀγάπῃ τῇ ἐμῇ.
10 ἐὰν τὰς ἐντολάς μου τηρήσητε, μενεῖτε ἐν τῇ ἀγάπῃ μου, καθὼς ἐγὼ τὰς ἐντολὰς τοῦ πατρός μου τετήρηκα καὶ μένω αὐτοῦ ἐν τῇ ἀγάπῃ.
11 Ταῦτα λελάληκα ὑμῖν ἵνα ἡ χαρὰ ἡ ἐμὴ ἐν ὑμῖν ᾖ καὶ ἡ χαρὰ ὑμῶν πληρωθῇ.
12 αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ ἡ ἐμή, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους καθὼς ἠγάπησα ὑμᾶς·
13 μείζονα ταύτης ἀγάπην οὐδεὶς ἔχει, ἵνα τις τὴν ψυχὴν αὐτοῦ θῇ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ.
14 ὑμεῖς φίλοι μού ἐστε ἐὰν ποιῆτε ἃ ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν.
15 οὐκέτι λέγω ὑμᾶς δούλους, ὅτι ὁ δοῦλος οὐκ οἶδεν τί ποιεῖ αὐτοῦ ὁ κύριος· ὑμᾶς δὲ εἴρηκα φίλους, ὅτι πάντα ἃ ἤκουσα παρὰ τοῦ πατρός μου ἐγνώρισα ὑμῖν.
16 οὐχ ὑμεῖς με ἐξελέξασθε, ἀλλ᾽ ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς καὶ ἔθηκα ὑμᾶς ἵνα ὑμεῖς ὑπάγητε καὶ καρπὸν φέρητε καὶ ὁ καρπὸς ὑμῶν μένῃ, ἵνα ὅ τι ἂν αἰτήσητε τὸν πατέρα ἐν τῷ ὀνόματί μου δῷ ὑμῖν.
17 ταῦτα ἐντέλλομαι ὑμῖν, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους.
18 Εἰ ὁ κόσμος ὑμᾶς μισεῖ, γινώσκετε ὅτι ἐμὲ πρῶτον ὑμῶν μεμίσηκεν.
19 εἰ ἐκ τοῦ κόσμου ἦτε, ὁ κόσμος ἂν τὸ ἴδιον ἐφίλει· ὅτι δὲ ἐκ τοῦ κόσμου οὐκ ἐστέ, ἀλλ᾽ ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς ἐκ τοῦ κόσμου, διὰ τοῦτο μισεῖ ὑμᾶς ὁ κόσμος.
20 μνημονεύετε τοῦ λόγου οὗ ἐγὼ εἶπον ὑμῖν, Οὐκ ἔστιν δοῦλος μείζων τοῦ κυρίου αὐτοῦ. εἰ ἐμὲ ἐδίωξαν, καὶ ὑμᾶς διώξουσιν· εἰ τὸν λόγον μου ἐτήρησαν, καὶ τὸν ὑμέτερον τηρήσουσιν.
21 ἀλλὰ ταῦτα πάντα ποιήσουσιν εἰς ὑμᾶς διὰ τὸ ὄνομά μου, ὅτι οὐκ οἴδασιν τὸν πέμψαντά με.
22 εἰ μὴ ἦλθον καὶ ἐλάλησα αὐτοῖς, ἁμαρτίαν οὐκ εἴχοσαν· νῦν δὲ πρόφασιν οὐκ ἔχουσιν περὶ τῆς ἁμαρτίας αὐτῶν.
23 ὁ ἐμὲ μισῶν καὶ τὸν πατέρα μου μισεῖ.
24 εἰ τὰ ἔργα μὴ ἐποίησα ἐν αὐτοῖς ἃ οὐδεὶς ἄλλος ἐποίησεν, ἁμαρτίαν οὐκ εἴχοσαν· νῦν δὲ καὶ ἑωράκασιν καὶ μεμισήκασιν καὶ ἐμὲ καὶ τὸν πατέρα μου.
25 ἀλλ᾽ ἵνα πληρωθῇ ὁ λόγος ὁ ἐν τῷ νόμῳ αὐτῶν γεγραμμένος ὅτι Ἐμίσησάν με δωρεάν.
26 Ὅταν ἔλθῃ ὁ παράκλητος ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρὰ τοῦ πατρός, τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας ὃ παρὰ τοῦ πατρὸς ἐκπορεύεται, ἐκεῖνος μαρτυρήσει περὶ ἐμοῦ·
27 καὶ ὑμεῖς δὲ μαρτυρεῖτε, ὅτι ἀπ᾽ ἀρχῆς μετ᾽ ἐμοῦ ἐστε.
16
1 Ταῦτα λελάληκα ὑμῖν ἵνα μὴ σκανδαλισθῆτε.
2 ἀποσυναγώγους ποιήσουσιν ὑμᾶς· ἀλλ᾽ ἔρχεται ὥρα ἵνα πᾶς ὁ ἀποκτείνας ὑμᾶς δόξῃ λατρείαν προσφέρειν τῷ θεῷ.
3 καὶ ταῦτα ποιήσουσιν ὅτι οὐκ ἔγνωσαν τὸν πατέρα οὐδὲ ἐμέ.
4 ἀλλὰ ταῦτα λελάληκα ὑμῖν ἵνα ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα αὐτῶν μνημονεύητε αὐτῶν ὅτι ἐγὼ εἶπον ὑμῖν. Ταῦτα δὲ ὑμῖν ἐξ ἀρχῆς οὐκ εἶπον, ὅτι μεθ᾽ ὑμῶν ἤμην.
5 νῦν δὲ ὑπάγω πρὸς τὸν πέμψαντά με, καὶ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἐρωτᾷ με, Ποῦ ὑπάγεις;
6 ἀλλ᾽ ὅτι ταῦτα λελάληκα ὑμῖν ἡ λύπη πεπλήρωκεν ὑμῶν τὴν καρδίαν.
7 ἀλλ᾽ ἐγὼ τὴν ἀλήθειαν λέγω ὑμῖν, συμφέρει ὑμῖν ἵνα ἐγὼ ἀπέλθω. ἐὰν γὰρ μὴ ἀπέλθω, ὁ παράκλητος οὐκ ἐλεύσεται πρὸς ὑμᾶς· ἐὰν δὲ πορευθῶ, πέμψω αὐτὸν πρὸς ὑμᾶς.
8 καὶ ἐλθὼν ἐκεῖνος ἐλέγξει τὸν κόσμον περὶ ἁμαρτίας καὶ περὶ δικαιοσύνης καὶ περὶ κρίσεως·
9 περὶ ἁμαρτίας μέν, ὅτι οὐ πιστεύουσιν εἰς ἐμέ·
10 περὶ δικαιοσύνης δέ, ὅτι πρὸς τὸν πατέρα ὑπάγω καὶ οὐκέτι θεωρεῖτέ με·
11 περὶ δὲ κρίσεως, ὅτι ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου κέκριται.
12 Ἔτι πολλὰ ἔχω ὑμῖν λέγειν, ἀλλ᾽ οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι·
13 ὅταν δὲ ἔλθῃ ἐκεῖνος, τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς ἐν τῇ ἀληθείᾳ πάσῃ· οὐ γὰρ λαλήσει ἀφ᾽ ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ὅσα ἀκούσει λαλήσει, καὶ τὰ ἐρχόμενα ἀναγγελεῖ ὑμῖν.
14 ἐκεῖνος ἐμὲ δοξάσει, ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήμψεται καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν.
15 πάντα ὅσα ἔχει ὁ πατὴρ ἐμά ἐστιν· διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν.
16 Μικρὸν καὶ οὐκέτι θεωρεῖτέ με, καὶ πάλιν μικρὸν καὶ ὄψεσθέ με.
17 εἶπαν οὖν ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς ἀλλήλους, Τί ἐστιν τοῦτο ὃ λέγει ἡμῖν, Μικρὸν καὶ οὐ θεωρεῖτέ με, καὶ πάλιν μικρὸν καὶ ὄψεσθέ με; καί, Ὅτι ὑπάγω πρὸς τὸν πατέρα;
18 ἔλεγον οὖν, Τί ἐστιν τοῦτο [ὃ λέγει], τὸ μικρόν; οὐκ οἴδαμεν τί λαλεῖ.
19 ἔγνω [ὁ] Ἰησοῦς ὅτι ἤθελον αὐτὸν ἐρωτᾶν, καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Περὶ τούτου ζητεῖτε μετ᾽ ἀλλήλων ὅτι εἶπον, Μικρὸν καὶ οὐ θεωρεῖτέ με, καὶ πάλιν μικρὸν καὶ ὄψεσθέ με;
20 ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι κλαύσετε καὶ θρηνήσετε ὑμεῖς, ὁ δὲ κόσμος χαρήσεται· ὑμεῖς λυπηθήσεσθε, ἀλλ᾽ ἡ λύπη ὑμῶν εἰς χαρὰν γενήσεται.
21 ἡ γυνὴ ὅταν τίκτῃ λύπην ἔχει, ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα αὐτῆς· ὅταν δὲ γεννήσῃ τὸ παιδίον, οὐκέτι μνημονεύει τῆς θλίψεως διὰ τὴν χαρὰν ὅτι ἐγεννήθη ἄνθρωπος εἰς τὸν κόσμον.
22 καὶ ὑμεῖς οὖν νῦν μὲν λύπην ἔχετε· πάλιν δὲ ὄψομαι ὑμᾶς, καὶ χαρήσεται ὑμῶν ἡ καρδία, καὶ τὴν χαρὰν ὑμῶν οὐδεὶς αἴρει ἀφ᾽ ὑμῶν.
23 καὶ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἐμὲ οὐκ ἐρωτήσετε οὐδέν. ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἄν τι αἰτήσητε τὸν πατέρα ἐν τῷ ὀνόματί μου δώσει ὑμῖν.
24 ἕως ἄρτι οὐκ ᾐτήσατε οὐδὲν ἐν τῷ ὀνόματί μου· αἰτεῖτε καὶ λήμψεσθε, ἵνα ἡ χαρὰ ὑμῶν ᾖ πεπληρωμένη.
25 Ταῦτα ἐν παροιμίαις λελάληκα ὑμῖν· ἔρχεται ὥρα ὅτε οὐκέτι ἐν παροιμίαις λαλήσω ὑμῖν ἀλλὰ παρρησίᾳ περὶ τοῦ πατρὸς ἀπαγγελῶ ὑμῖν.
26 ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ἐν τῷ ὀνόματί μου αἰτήσεσθε, καὶ οὐ λέγω ὑμῖν ὅτι ἐγὼ ἐρωτήσω τὸν πατέρα περὶ ὑμῶν·
27 αὐτὸς γὰρ ὁ πατὴρ φιλεῖ ὑμᾶς, ὅτι ὑμεῖς ἐμὲ πεφιλήκατε καὶ πεπιστεύκατε ὅτι ἐγὼ παρὰ [τοῦ] θεοῦ ἐξῆλθον.
28 ἐξῆλθον παρὰ τοῦ πατρὸς καὶ ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον· πάλιν ἀφίημι τὸν κόσμον καὶ πορεύομαι πρὸς τὸν πατέρα.
29 Λέγουσιν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, Ἴδε νῦν ἐν παρρησίᾳ λαλεῖς, καὶ παροιμίαν οὐδεμίαν λέγεις.
30 νῦν οἴδαμεν ὅτι οἶδας πάντα καὶ οὐ χρείαν ἔχεις ἵνα τίς σε ἐρωτᾷ· ἐν τούτῳ πιστεύομεν ὅτι ἀπὸ θεοῦ ἐξῆλθες.
31 ἀπεκρίθη αὐτοῖς Ἰησοῦς, Ἄρτι πιστεύετε;
32 ἰδοὺ ἔρχεται ὥρα καὶ ἐλήλυθεν ἵνα σκορπισθῆτε ἕκαστος εἰς τὰ ἴδια κἀμὲ μόνον ἀφῆτε· καὶ οὐκ εἰμὶ μόνος, ὅτι ὁ πατὴρ μετ᾽ ἐμοῦ ἐστιν.
33 ταῦτα λελάληκα ὑμῖν ἵνα ἐν ἐμοὶ εἰρήνην ἔχητε· ἐν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἔχετε, ἀλλὰ θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον.
17
1 Ταῦτα ἐλάλησεν Ἰησοῦς, καὶ ἐπάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ εἰς τὸν οὐρανὸν εἶπεν, Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα· δόξασόν σου τὸν υἱόν, ἵνα ὁ υἱὸς δοξάσῃ σέ,
2 καθὼς ἔδωκας αὐτῷ ἐξουσίαν πάσης σαρκός, ἵνα πᾶν ὃ δέδωκας αὐτῷ δώσῃ αὐτοῖς ζωὴν αἰώνιον.
3 αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωή, ἵνα γινώσκωσιν σὲ τὸν μόνον ἀληθινὸν θεὸν καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν.
4 ἐγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς γῆς, τὸ ἔργον τελειώσας ὃ δέδωκάς μοι ἵνα ποιήσω·
5 καὶ νῦν δόξασόν με σύ, πάτερ, παρὰ σεαυτῷ τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί.
6 Ἐφανέρωσά σου τὸ ὄνομα τοῖς ἀνθρώποις οὓς ἔδωκάς μοι ἐκ τοῦ κόσμου. σοὶ ἦσαν κἀμοὶ αὐτοὺς ἔδωκας, καὶ τὸν λόγον σου τετήρηκαν.
7 νῦν ἔγνωκαν ὅτι πάντα ὅσα δέδωκάς μοι παρὰ σοῦ εἰσιν·
8 ὅτι τὰ ῥήματα ἃ ἔδωκάς μοι δέδωκα αὐτοῖς, καὶ αὐτοὶ ἔλαβον καὶ ἔγνωσαν ἀληθῶς ὅτι παρὰ σοῦ ἐξῆλθον, καὶ ἐπίστευσαν ὅτι σύ με ἀπέστειλας.
9 ἐγὼ περὶ αὐτῶν ἐρωτῶ· οὐ περὶ τοῦ κόσμου ἐρωτῶ ἀλλὰ περὶ ὧν δέδωκάς μοι, ὅτι σοί εἰσιν,
10 καὶ τὰ ἐμὰ πάντα σά ἐστιν καὶ τὰ σὰ ἐμά, καὶ δεδόξασμαι ἐν αὐτοῖς.
11 καὶ οὐκέτι εἰμὶ ἐν τῷ κόσμῳ, καὶ αὐτοὶ ἐν τῷ κόσμῳ εἰσίν, κἀγὼ πρὸς σὲ ἔρχομαι. Πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου ᾧ δέδωκάς μοι, ἵνα ὦσιν ἓν καθὼς ἡμεῖς.
12 ὅτε ἤμην μετ᾽ αὐτῶν ἐγὼ ἐτήρουν αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου ᾧ δέδωκάς μοι, καὶ ἐφύλαξα, καὶ οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἀπώλετο εἰ μὴ ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας, ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ.
13 νῦν δὲ πρὸς σὲ ἔρχομαι, καὶ ταῦτα λαλῶ ἐν τῷ κόσμῳ ἵνα ἔχωσιν τὴν χαρὰν τὴν ἐμὴν πεπληρωμένην ἐν αὑτοῖς.
14 ἐγὼ δέδωκα αὐτοῖς τὸν λόγον σου, καὶ ὁ κόσμος ἐμίσησεν αὐτούς, ὅτι οὐκ εἰσὶν ἐκ τοῦ κόσμου καθὼς ἐγὼ οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ κόσμου.
15 οὐκ ἐρωτῶ ἵνα ἄρῃς αὐτοὺς ἐκ τοῦ κόσμου ἀλλ᾽ ἵνα τηρήσῃς αὐτοὺς ἐκ τοῦ πονηροῦ.
16 ἐκ τοῦ κόσμου οὐκ εἰσὶν καθὼς ἐγὼ οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ κόσμου.
17 ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ· ὁ λόγος ὁ σὸς ἀλήθειά ἐστιν.
18 καθὼς ἐμὲ ἀπέστειλας εἰς τὸν κόσμον, κἀγὼ ἀπέστειλα αὐτοὺς εἰς τὸν κόσμον·
19 καὶ ὑπὲρ αὐτῶν [ἐγὼ] ἁγιάζω ἐμαυτόν, ἵνα ὦσιν καὶ αὐτοὶ ἡγιασμένοι ἐν ἀληθείᾳ.
20 Οὐ περὶ τούτων δὲ ἐρωτῶ μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πιστευόντων διὰ τοῦ λόγου αὐτῶν εἰς ἐμέ,
21 ἵνα πάντες ἓν ὦσιν, καθὼς σύ, πάτερ, ἐν ἐμοὶ κἀγὼ ἐν σοί, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ὦσιν, ἵνα ὁ κόσμος πιστεύῃ ὅτι σύ με ἀπέστειλας.
22 κἀγὼ τὴν δόξαν ἣν δέδωκάς μοι δέδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν ἓν καθὼς ἡμεῖς ἕν,
23 ἐγὼ ἐν αὐτοῖς καὶ σὺ ἐν ἐμοί, ἵνα ὦσιν τετελειωμένοι εἰς ἕν, ἵνα γινώσκῃ ὁ κόσμος ὅτι σύ με ἀπέστειλας καὶ ἠγάπησας αὐτοὺς καθὼς ἐμὲ ἠγάπησας.
24 Πάτερ, ὃ δέδωκάς μοι, θέλω ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγὼ κἀκεῖνοι ὦσιν μετ᾽ ἐμοῦ, ἵνα θεωρῶσιν τὴν δόξαν τὴν ἐμὴν ἣν δέδωκάς μοι, ὅτι ἠγάπησάς με πρὸ καταβολῆς κόσμου.
25 πάτερ δίκαιε, καὶ ὁ κόσμος σε οὐκ ἔγνω, ἐγὼ δέ σε ἔγνων, καὶ οὗτοι ἔγνωσαν ὅτι σύ με ἀπέστειλας,
26 καὶ ἐγνώρισα αὐτοῖς τὸ ὄνομά σου καὶ γνωρίσω, ἵνα ἡ ἀγάπη ἣν ἠγάπησάς με ἐν αὐτοῖς ᾖ κἀγὼ ἐν αὐτοῖς.
18
1 Ταῦτα εἰπὼν Ἰησοῦς ἐξῆλθεν σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πέραν τοῦ χειμάρρου τοῦ Κεδρὼν ὅπου ἦν κῆπος, εἰς ὃν εἰσῆλθεν αὐτὸς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.
2 ᾔδει δὲ καὶ Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν τὸν τόπον, ὅτι πολλάκις συνήχθη Ἰησοῦς ἐκεῖ μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ.
3 ὁ οὖν Ἰούδας λαβὼν τὴν σπεῖραν καὶ ἐκ τῶν ἀρχιερέων καὶ [ἐκ] τῶν Φαρισαίων ὑπηρέτας ἔρχεται ἐκεῖ μετὰ φανῶν καὶ λαμπάδων καὶ ὅπλων.
4 Ἰησοῦς οὖν εἰδὼς πάντα τὰ ἐρχόμενα ἐπ᾽ αὐτὸν ἐξῆλθεν καὶ λέγει αὐτοῖς, Τίνα ζητεῖτε;
5 ἀπεκρίθησαν αὐτῷ, Ἰησοῦν τὸν Ναζωραῖον. λέγει αὐτοῖς, Ἐγώ εἰμι. εἱστήκει δὲ καὶ Ἰούδας ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν μετ᾽ αὐτῶν.
6 ὡς οὖν εἶπεν αὐτοῖς, Ἐγώ εἰμι, ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω καὶ ἔπεσαν χαμαί.
7 πάλιν οὖν ἐπηρώτησεν αὐτούς, Τίνα ζητεῖτε; οἱ δὲ εἶπαν, Ἰησοῦν τὸν Ναζωραῖον.
8 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, Εἶπον ὑμῖν ὅτι ἐγώ εἰμι· εἰ οὖν ἐμὲ ζητεῖτε, ἄφετε τούτους ὑπάγειν·
9 ἵνα πληρωθῇ ὁ λόγος ὃν εἶπεν ὅτι Οὓς δέδωκάς μοι οὐκ ἀπώλεσα ἐξ αὐτῶν οὐδένα.
10 Σίμων οὖν Πέτρος ἔχων μάχαιραν εἵλκυσεν αὐτὴν καὶ ἔπαισεν τὸν τοῦ ἀρχιερέως δοῦλον καὶ ἀπέκοψεν αὐτοῦ τὸ ὠτάριον τὸ δεξιόν. ἦν δὲ ὄνομα τῷ δούλῳ Μάλχος.
11 εἶπεν οὖν ὁ Ἰησοῦς τῷ Πέτρῳ, Βάλε τὴν μάχαιραν εἰς τὴν θήκην· τὸ ποτήριον ὃ δέδωκέν μοι ὁ πατὴρ οὐ μὴ πίω αὐτό;
12 Ἡ οὖν σπεῖρα καὶ ὁ χιλίαρχος καὶ οἱ ὑπηρέται τῶν Ἰουδαίων συνέλαβον τὸν Ἰησοῦν καὶ ἔδησαν αὐτὸν
13 καὶ ἤγαγον πρὸς Ἅνναν πρῶτον· ἦν γὰρ πενθερὸς τοῦ Καϊάφα, ὃς ἦν ἀρχιερεὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου·
14 ἦν δὲ Καϊάφας ὁ συμβουλεύσας τοῖς Ἰουδαίοις ὅτι συμφέρει ἕνα ἄνθρωπον ἀποθανεῖν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ.
15 Ἠκολούθει δὲ τῷ Ἰησοῦ Σίμων Πέτρος καὶ ἄλλος μαθητής. ὁ δὲ μαθητὴς ἐκεῖνος ἦν γνωστὸς τῷ ἀρχιερεῖ, καὶ συνεισῆλθεν τῷ Ἰησοῦ εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως,
16 ὁ δὲ Πέτρος εἱστήκει πρὸς τῇ θύρᾳ ἔξω. ἐξῆλθεν οὖν ὁ μαθητὴς ὁ ἄλλος ὁ γνωστὸς τοῦ ἀρχιερέως καὶ εἶπεν τῇ θυρωρῷ καὶ εἰσήγαγεν τὸν Πέτρον.
17 λέγει οὖν τῷ Πέτρῳ ἡ παιδίσκη ἡ θυρωρός, Μὴ καὶ σὺ ἐκ τῶν μαθητῶν εἶ τοῦ ἀνθρώπου τούτου; λέγει ἐκεῖνος, Οὐκ εἰμί.
18 εἱστήκεισαν δὲ οἱ δοῦλοι καὶ οἱ ὑπηρέται ἀνθρακιὰν πεποιηκότες, ὅτι ψῦχος ἦν, καὶ ἐθερμαίνοντο· ἦν δὲ καὶ ὁ Πέτρος μετ᾽ αὐτῶν ἑστὼς καὶ θερμαινόμενος.
19 Ὁ οὖν ἀρχιερεὺς ἠρώτησεν τὸν Ἰησοῦν περὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ περὶ τῆς διδαχῆς αὐτοῦ.
20 ἀπεκρίθη αὐτῷ Ἰησοῦς, Ἐγὼ παρρησίᾳ λελάληκα τῷ κόσμῳ· ἐγὼ πάντοτε ἐδίδαξα ἐν συναγωγῇ καὶ ἐν τῷ ἱερῷ, ὅπου πάντες οἱ Ἰουδαῖοι συνέρχονται, καὶ ἐν κρυπτῷ ἐλάλησα οὐδέν.
21 τί με ἐρωτᾷς; ἐρώτησον τοὺς ἀκηκοότας τί ἐλάλησα αὐτοῖς· ἴδε οὗτοι οἴδασιν ἃ εἶπον ἐγώ.
22 ταῦτα δὲ αὐτοῦ εἰπόντος εἷς παρεστηκὼς τῶν ὑπηρετῶν ἔδωκεν ῥάπισμα τῷ Ἰησοῦ εἰπών, Οὕτως ἀποκρίνῃ τῷ ἀρχιερεῖ;
23 ἀπεκρίθη αὐτῷ Ἰησοῦς, Εἰ κακῶς ἐλάλησα, μαρτύρησον περὶ τοῦ κακοῦ· εἰ δὲ καλῶς, τί με δέρεις;
24 ἀπέστειλεν οὖν αὐτὸν ὁ Ἅννας δεδεμένον πρὸς Καϊάφαν τὸν ἀρχιερέα.
25 Ἦν δὲ Σίμων Πέτρος ἑστὼς καὶ θερμαινόμενος. εἶπον οὖν αὐτῷ, Μὴ καὶ σὺ ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ εἶ; ἠρνήσατο ἐκεῖνος καὶ εἶπεν, Οὐκ εἰμί.
26 λέγει εἷς ἐκ τῶν δούλων τοῦ ἀρχιερέως, συγγενὴς ὢν οὗ ἀπέκοψεν Πέτρος τὸ ὠτίον, Οὐκ ἐγώ σε εἶδον ἐν τῷ κήπῳ μετ᾽ αὐτοῦ;
27 πάλιν οὖν ἠρνήσατο Πέτρος· καὶ εὐθέως ἀλέκτωρ ἐφώνησεν.
28 Ἄγουσιν οὖν τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ τοῦ Καϊάφα εἰς τὸ πραιτώριον· ἦν δὲ πρωΐ· καὶ αὐτοὶ οὐκ εἰσῆλθον εἰς τὸ πραιτώριον, ἵνα μὴ μιανθῶσιν ἀλλὰ φάγωσιν τὸ πάσχα.
29 ἐξῆλθεν οὖν ὁ Πιλᾶτος ἔξω πρὸς αὐτοὺς καὶ φησίν, Τίνα κατηγορίαν φέρετε κατὰ τοῦ ἀνθρώπου τούτου;
30 ἀπεκρίθησαν καὶ εἶπαν αὐτῷ, Εἰ μὴ ἦν οὗτος κακὸν ποιῶν, οὐκ ἄν σοι παρεδώκαμεν αὐτόν.
31 εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος, Λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς, καὶ κατὰ τὸν νόμον ὑμῶν κρίνατε αὐτόν. εἶπον [οὖν] αὐτῷ οἱ Ἰουδαῖοι, Ἡμῖν οὐκ ἔξεστιν ἀποκτεῖναι οὐδένα·
Papyrus Rylands P52 (ca. 120 p. Chr. n.): Ioh. 18, 31-33
32 ἵνα ὁ λόγος τοῦ Ἰησοῦ πληρωθῇ ὃν εἶπεν σημαίνων ποίῳ θανάτῳ ἤμελλεν ἀποθνῄσκειν.
33 Εἰσῆλθεν οὖν πάλιν εἰς τὸ πραιτώριον ὁ Πιλᾶτος καὶ ἐφώνησεν τὸν Ἰησοῦν καὶ εἶπεν αὐτῷ, Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων;
34 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, Ἀπὸ σεαυτοῦ σὺ τοῦτο λέγεις ἢ ἄλλοι εἶπόν σοι περὶ ἐμοῦ;
35 ἀπεκρίθη ὁ Πιλᾶτος, Μήτι ἐγὼ Ἰουδαῖός εἰμι; τὸ ἔθνος τὸ σὸν καὶ οἱ ἀρχιερεῖς παρέδωκάν σε ἐμοί· τί ἐποίησας;
36 ἀπεκρίθη Ἰησοῦς, Ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου· εἰ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου ἦν ἡ βασιλεία ἡ ἐμή, οἱ ὑπηρέται οἱ ἐμοὶ ἠγωνίζοντο [ἄν], ἵνα μὴ παραδοθῶ τοῖς Ἰουδαίοις· νῦν δὲ ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ οὐκ ἔστιν ἐντεῦθεν.
37 εἶπεν οὖν αὐτῷ ὁ Πιλᾶτος, Οὐκοῦν βασιλεὺς εἶ σύ; ἀπεκρίθη ὁ Ἰησοῦς, Σὺ λέγεις ὅτι βασιλεύς εἰμι. ἐγὼ εἰς τοῦτο γεγέννημαι καὶ εἰς τοῦτο ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον, ἵνα μαρτυρήσω τῇ ἀληθείᾳ· πᾶς ὁ ὢν ἐκ τῆς ἀληθείας ἀκούει μου τῆς φωνῆς.
38 λέγει αὐτῷ ὁ Πιλᾶτος, Τί ἐστιν ἀλήθεια; Καὶ τοῦτο εἰπὼν πάλιν ἐξῆλθεν πρὸς τοὺς Ἰουδαίους, καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἐγὼ οὐδεμίαν εὑρίσκω ἐν αὐτῷ αἰτίαν.
39 ἔστιν δὲ συνήθεια ὑμῖν ἵνα ἕνα ἀπολύσω ὑμῖν ἐν τῷ πάσχα· βούλεσθε οὖν ἀπολύσω ὑμῖν τὸν βασιλέα τῶν Ἰουδαίων;
40 ἐκραύγασαν οὖν πάλιν λέγοντες, Μὴ τοῦτον ἀλλὰ τὸν Βαραββᾶν. ἦν δὲ ὁ Βαραββᾶς λῃστής.
19
1 Τότε οὖν ἔλαβεν ὁ Πιλᾶτος τὸν Ἰησοῦν καὶ ἐμαστίγωσεν.
2 καὶ οἱ στρατιῶται πλέξαντες στέφανον ἐξ ἀκανθῶν ἐπέθηκαν αὐτοῦ τῇ κεφαλῇ, καὶ ἱμάτιον πορφυροῦν περιέβαλον αὐτόν,
3 καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν καὶ ἔλεγον, Χαῖρε, ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· καὶ ἐδίδοσαν αὐτῷ ῥαπίσματα.
4 Καὶ ἐξῆλθεν πάλιν ἔξω ὁ Πιλᾶτος καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἴδε ἄγω ὑμῖν αὐτὸν ἔξω, ἵνα γνῶτε ὅτι οὐδεμίαν αἰτίαν εὑρίσκω ἐν αὐτῷ.
5 ἐξῆλθεν οὖν ὁ Ἰησοῦς ἔξω, φορῶν τὸν ἀκάνθινον στέφανον καὶ τὸ πορφυροῦν ἱμάτιον. καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος.
6 ὅτε οὖν εἶδον αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ὑπηρέται ἐκραύγασαν λέγοντες, Σταύρωσον σταύρωσον. λέγει αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος, Λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς καὶ σταυρώσατε, ἐγὼ γὰρ οὐχ εὑρίσκω ἐν αὐτῷ αἰτίαν.
7 ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ Ἰουδαῖοι, Ἡμεῖς νόμον ἔχομεν, καὶ κατὰ τὸν νόμον ὀφείλει ἀποθανεῖν, ὅτι υἱὸν θεοῦ ἑαυτὸν ἐποίησεν.
8 Ὅτε οὖν ἤκουσεν ὁ Πιλᾶτος τοῦτον τὸν λόγον, μᾶλλον ἐφοβήθη,
9 καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ πραιτώριον πάλιν καὶ λέγει τῷ Ἰησοῦ, Πόθεν εἶ σύ; ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπόκρισιν οὐκ ἔδωκεν αὐτῷ.
10 λέγει οὖν αὐτῷ ὁ Πιλᾶτος, Ἐμοὶ οὐ λαλεῖς; οὐκ οἶδας ὅτι ἐξουσίαν ἔχω ἀπολῦσαί σε καὶ ἐξουσίαν ἔχω σταυρῶσαί σε;
11 ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Οὐκ εἶχες ἐξουσίαν κατ᾽ ἐμοῦ οὐδεμίαν εἰ μὴ ἦν δεδομένον σοι ἄνωθεν· διὰ τοῦτο ὁ παραδούς μέ σοι μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει.
12 ἐκ τούτου ὁ Πιλᾶτος ἐζήτει ἀπολῦσαι αὐτόν· οἱ δὲ Ἰουδαῖοι ἐκραύγαζον λέγοντες, Ἐὰν τοῦτον ἀπολύσῃς, οὐκ εἶ φίλος τοῦ Καίσαρος· πᾶς ὁ βασιλέα ἑαυτὸν ποιῶν ἀντιλέγει τῷ Καίσαρι.
13 Ὁ οὖν Πιλᾶτος ἀκούσας τῶν λόγων τούτων ἤγαγεν ἔξω τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐκάθισεν ἐπὶ βήματος εἰς τόπον λεγόμενον Λιθόστρωτον, Ἑβραϊστὶ δὲ Γαββαθα.
14 ἦν δὲ παρασκευὴ τοῦ πάσχα, ὥρα ἦν ὡς ἕκτη. καὶ λέγει τοῖς Ἰουδαίοις, Ἴδε ὁ βασιλεὺς ὑμῶν.
15 ἐκραύγασαν οὖν ἐκεῖνοι, Ἆρον ἆρον, σταύρωσον αὐτόν. λέγει αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος, Τὸν βασιλέα ὑμῶν σταυρώσω; ἀπεκρίθησαν οἱ ἀρχιερεῖς, Οὐκ ἔχομεν βασιλέα εἰ μὴ Καίσαρα.
16 τότε οὖν παρέδωκεν αὐτὸν αὐτοῖς ἵνα σταυρωθῇ. Παρέλαβον οὖν τὸν Ἰησοῦν·
17 καὶ βαστάζων αὑτῷ τὸν σταυρὸν ἐξῆλθεν εἰς τὸν λεγόμενον Κρανίου Τόπον, ὃ λέγεται Ἑβραϊστὶ Γολγοθᾶ,
18 ὅπου αὐτὸν ἐσταύρωσαν, καὶ μετ᾽ αὐτοῦ ἄλλους δύο ἐντεῦθεν καὶ ἐντεῦθεν, μέσον δὲ τὸν Ἰησοῦν.
19 ἔγραψεν δὲ καὶ τίτλον ὁ Πιλᾶτος καὶ ἔθηκεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ· ἦν δὲ γεγραμμένον, Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων.
20 τοῦτον οὖν τὸν τίτλον πολλοὶ ἀνέγνωσαν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ἐγγὺς ἦν ὁ τόπος τῆς πόλεως ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Ἰησοῦς· καὶ ἦν γεγραμμένον Ἑβραϊστί, Ῥωμαϊστί, Ἑλληνιστί.
21 ἔλεγον οὖν τῷ Πιλάτῳ οἱ ἀρχιερεῖς τῶν Ἰουδαίων, Μὴ γράφε, Ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων, ἀλλ᾽ ὅτι ἐκεῖνος εἶπεν, Βασιλεύς εἰμι τῶν Ἰουδαίων.
22 ἀπεκρίθη ὁ Πιλᾶτος, Ὃ γέγραφα, γέγραφα.
23 Οἱ οὖν στρατιῶται ὅτε ἐσταύρωσαν τὸν Ἰησοῦν ἔλαβον τὰ ἱμάτια αὐτοῦ καὶ ἐποίησαν τέσσαρα μέρη, ἑκάστῳ στρατιώτῃ μέρος, καὶ τὸν χιτῶνα. ἦν δὲ ὁ χιτὼν ἄραφος, ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντὸς δι᾽ ὅλου.
24 εἶπαν οὖν πρὸς ἀλλήλους, Μὴ σχίσωμεν αὐτόν, ἀλλὰ λάχωμεν περὶ αὐτοῦ τίνος ἔσται· ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ ἡ λέγουσα, Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλον κλῆρον. Οἱ μὲν οὖν στρατιῶται ταῦτα ἐποίησαν.
25 εἱστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ Ἰησοῦ ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ ἡ ἀδελφὴ τῆς μητρὸς αὐτοῦ, Μαρία ἡ τοῦ Κλωπᾶ καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνή.
26 Ἰησοῦς οὖν ἰδὼν τὴν μητέρα καὶ τὸν μαθητὴν παρεστῶτα ὃν ἠγάπα, λέγει τῇ μητρί, Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου.
27 εἶτα λέγει τῷ μαθητῇ, Ἴδε ἡ μήτηρ σου. καὶ ἀπ᾽ ἐκείνης τῆς ὥρας ἔλαβεν αὐτὴν ὁ μαθητὴς εἰς τὰ ἴδια.
28 Μετὰ τοῦτο εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἤδη πάντα τετέλεσται, ἵνα τελειωθῇ ἡ γραφή, λέγει, Διψῶ.
29 σκεῦος ἔκειτο ὄξους μεστόν· σπόγγον οὖν μεστὸν τοῦ ὄξους ὑσσώπῳ περιθέντες προσήνεγκαν αὐτοῦ τῷ στόματι.
30 ὅτε οὖν ἔλαβεν τὸ ὄξος [ὁ] Ἰησοῦς εἶπεν, Τετέλεσται· καὶ κλίνας τὴν κεφαλὴν παρέδωκεν τὸ πνεῦμα.
31 Οἱ οὖν Ἰουδαῖοι, ἐπεὶ παρασκευὴ ἦν, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τὰ σώματα ἐν τῷ σαββάτῳ, ἦν γὰρ μεγάλη ἡ ἡμέρα ἐκείνου τοῦ σαββάτου, ἠρώτησαν τὸν Πιλᾶτον ἵνα κατεαγῶσιν αὐτῶν τὰ σκέλη καὶ ἀρθῶσιν.
32 ἦλθον οὖν οἱ στρατιῶται, καὶ τοῦ μὲν πρώτου κατέαξαν τὰ σκέλη καὶ τοῦ ἄλλου τοῦ συσταυρωθέντος αὐτῷ·
33 ἐπὶ δὲ τὸν Ἰησοῦν ἐλθόντες, ὡς εἶδον ἤδη αὐτὸν τεθνηκότα, οὐ κατέαξαν αὐτοῦ τὰ σκέλη,
34 ἀλλ᾽ εἷς τῶν στρατιωτῶν λόγχῃ αὐτοῦ τὴν πλευρὰν ἔνυξεν, καὶ ἐξῆλθεν εὐθὺς αἷμα καὶ ὕδωρ.
35 καὶ ὁ ἑωρακὼς μεμαρτύρηκεν, καὶ ἀληθινὴ αὐτοῦ ἐστιν ἡ μαρτυρία, καὶ ἐκεῖνος οἶδεν ὅτι ἀληθῆ λέγει, ἵνα καὶ ὑμεῖς πιστεύσητε.
36 ἐγένετο γὰρ ταῦτα ἵνα ἡ γραφὴ πληρωθῇ, Ὀστοῦν οὐ συντριβήσεται αὐτοῦ.
37 καὶ πάλιν ἑτέρα γραφὴ λέγει, Ὄψονται εἰς ὃν ἐξεκέντησαν.
38 Μετὰ δὲ ταῦτα ἠρώτησεν τὸν Πιλᾶτον Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ Ἁριμαθαίας, ὢν μαθητὴς τοῦ Ἰησοῦ κεκρυμμένος δὲ διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἵνα ἄρῃ τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ· καὶ ἐπέτρεψεν ὁ Πιλᾶτος. ἦλθεν οὖν καὶ ἦρεν τὸ σῶμα αὐτοῦ.
39 ἦλθεν δὲ καὶ Νικόδημος, ὁ ἐλθὼν πρὸς αὐτὸν νυκτὸς τὸ πρῶτον, φέρων μίγμα σμύρνης καὶ ἀλόης ὡς λίτρας ἑκατόν.
40 ἔλαβον οὖν τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ καὶ ἔδησαν αὐτὸ ὀθονίοις μετὰ τῶν ἀρωμάτων, καθὼς ἔθος ἐστὶν τοῖς Ἰουδαίοις ἐνταφιάζειν.
41 ἦν δὲ ἐν τῷ τόπῳ ὅπου ἐσταυρώθη κῆπος, καὶ ἐν τῷ κήπῳ μνημεῖον καινὸν ἐν ᾧ οὐδέπω οὐδεὶς ἦν τεθειμένος·
42 ἐκεῖ οὖν διὰ τὴν παρασκευὴν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι ἐγγὺς ἦν τὸ μνημεῖον, ἔθηκαν τὸν Ἰησοῦν.
20
1 Τῇ δὲ μιᾷ τῶν σαββάτων Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ ἔρχεται πρωῒ σκοτίας ἔτι οὔσης εἰς τὸ μνημεῖον, καὶ βλέπει τὸν λίθον ἠρμένον ἐκ τοῦ μνημείου.
2 τρέχει οὖν καὶ ἔρχεται πρὸς Σίμωνα Πέτρον καὶ πρὸς τὸν ἄλλον μαθητὴν ὃν ἐφίλει ὁ Ἰησοῦς, καὶ λέγει αὐτοῖς, Ἦραν τὸν κύριον ἐκ τοῦ μνημείου, καὶ οὐκ οἴδαμεν ποῦ ἔθηκαν αὐτόν.
3 Ἐξῆλθεν οὖν ὁ Πέτρος καὶ ὁ ἄλλος μαθητής, καὶ ἤρχοντο εἰς τὸ μνημεῖον.
4 ἔτρεχον δὲ οἱ δύο ὁμοῦ· καὶ ὁ ἄλλος μαθητὴς προέδραμεν τάχιον τοῦ Πέτρου καὶ ἦλθεν πρῶτος εἰς τὸ μνημεῖον,
5 καὶ παρακύψας βλέπει κείμενα τὰ ὀθόνια, οὐ μέντοι εἰσῆλθεν.
6 ἔρχεται οὖν καὶ Σίμων Πέτρος ἀκολουθῶν αὐτῷ, καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ μνημεῖον· καὶ θεωρεῖ τὰ ὀθόνια κείμενα,
7 καὶ τὸ σουδάριον, ὃ ἦν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ, οὐ μετὰ τῶν ὀθονίων κείμενον ἀλλὰ χωρὶς ἐντετυλιγμένον εἰς ἕνα τόπον.
8 τότε οὖν εἰσῆλθεν καὶ ὁ ἄλλος μαθητὴς ὁ ἐλθὼν πρῶτος εἰς τὸ μνημεῖον, καὶ εἶδεν καὶ ἐπίστευσεν·
9 οὐδέπω γὰρ ᾔδεισαν τὴν γραφὴν ὅτι δεῖ αὐτὸν ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι.
10 ἀπῆλθον οὖν πάλιν πρὸς αὑτοὺς οἱ μαθηταί.
11 Μαρία δὲ εἱστήκει πρὸς τῷ μνημείῳ ἔξω κλαίουσα. ὡς οὖν ἔκλαιεν παρέκυψεν εἰς τὸ μνημεῖον,
12 καὶ θεωρεῖ δύο ἀγγέλους ἐν λευκοῖς καθεζομένους, ἕνα πρὸς τῇ κεφαλῇ καὶ ἕνα πρὸς τοῖς ποσίν, ὅπου ἔκειτο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ.
13 καὶ λέγουσιν αὐτῇ ἐκεῖνοι, Γύναι, τί κλαίεις; λέγει αὐτοῖς ὅτι Ἦραν τὸν κύριόν μου, καὶ οὐκ οἶδα ποῦ ἔθηκαν αὐτόν.
14 ταῦτα εἰποῦσα ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ θεωρεῖ τὸν Ἰησοῦν ἑστῶτα, καὶ οὐκ ᾔδει ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν.
15 λέγει αὐτῇ Ἰησοῦς, Γύναι, τί κλαίεις; τίνα ζητεῖς; ἐκείνη δοκοῦσα ὅτι ὁ κηπουρός ἐστιν λέγει αὐτῷ, Κύριε, εἰ σὺ ἐβάστασας αὐτόν, εἰπέ μοι ποῦ ἔθηκας αὐτόν, κἀγὼ αὐτὸν ἀρῶ.
16 λέγει αὐτῇ Ἰησοῦς, Μαρία. στραφεῖσα ἐκείνη λέγει αὐτῷ Ἑβραϊστί, Ραββουνι [ὃ λέγεται Διδάσκαλε].
17 λέγει αὐτῇ Ἰησοῦς, Μή μου ἅπτου, οὔπω γὰρ ἀναβέβηκα πρὸς τὸν πατέρα· πορεύου δὲ πρὸς τοὺς ἀδελφούς μου καὶ εἰπὲ αὐτοῖς, Ἀναβαίνω πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ πατέρα ὑμῶν καὶ θεόν μου καὶ θεὸν ὑμῶν.
18 ἔρχεται Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ ἀγγέλλουσα τοῖς μαθηταῖς ὅτι Ἑώρακα τὸν κύριον, καὶ ταῦτα εἶπεν αὐτῇ.
19 Οὔσης οὖν ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ μιᾷ σαββάτων, καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον καὶ λέγει αὐτοῖς, Εἰρήνη ὑμῖν.
20 καὶ τοῦτο εἰπὼν ἔδειξεν τὰς χεῖρας καὶ τὴν πλευρὰν αὐτοῖς. ἐχάρησαν οὖν οἱ μαθηταὶ ἰδόντες τὸν κύριον.
21 εἶπεν οὖν αὐτοῖς πάλιν, Εἰρήνη ὑμῖν· καθὼς ἀπέσταλκέν με ὁ πατήρ, κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς.
22 καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐνεφύσησεν καὶ λέγει αὐτοῖς, Λάβετε πνεῦμα ἅγιον·
23 ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας ἀφέωνται αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε κεκράτηνται.
24 Θωμᾶς δὲ εἷς ἐκ τῶν δώδεκα, ὁ λεγόμενος Δίδυμος, οὐκ ἦν μετ᾽ αὐτῶν ὅτε ἦλθεν Ἰησοῦς.
25 ἔλεγον οὖν αὐτῷ οἱ ἄλλοι μαθηταί, Ἑωράκαμεν τὸν κύριον. ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Ἐὰν μὴ ἴδω ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ τὸν τύπον τῶν ἥλων καὶ βάλω τὸν δάκτυλόν μου εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων καὶ βάλω μου τὴν χεῖρα εἰς τὴν πλευρὰν αὐτοῦ, οὐ μὴ πιστεύσω.
26 Καὶ μεθ᾽ ἡμέρας ὀκτὼ πάλιν ἦσαν ἔσω οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ Θωμᾶς μετ᾽ αὐτῶν. ἔρχεται ὁ Ἰησοῦς τῶν θυρῶν κεκλεισμένων, καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον καὶ εἶπεν, Εἰρήνη ὑμῖν.
27 εἶτα λέγει τῷ Θωμᾷ, Φέρε τὸν δάκτυλόν σου ὧδε καὶ ἴδε τὰς χεῖράς μου, καὶ φέρε τὴν χεῖρά σου καὶ βάλε εἰς τὴν πλευράν μου, καὶ μὴ γίνου ἄπιστος ἀλλὰ πιστός.
28 ἀπεκρίθη Θωμᾶς καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ὁ κύριός μου καὶ ὁ θεός μου.
29 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ὅτι ἑώρακάς με πεπίστευκας; μακάριοι οἱ μὴ ἰδόντες καὶ πιστεύσαντες.
30 Πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα σημεῖα ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς ἐνώπιον τῶν μαθητῶν [αὐτοῦ], ἃ οὐκ ἔστιν γεγραμμένα ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ·
31 ταῦτα δὲ γέγραπται ἵνα πιστεύσητε ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, καὶ ἵνα πιστεύοντες ζωὴν ἔχητε ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ.
21
1 Μετὰ ταῦτα ἐφανέρωσεν ἑαυτὸν πάλιν ὁ Ἰησοῦς τοῖς μαθηταῖς ἐπὶ τῆς θαλάσσης τῆς Τιβεριάδος· ἐφανέρωσεν δὲ οὕτως.
2 ἦσαν ὁμοῦ Σίμων Πέτρος καὶ Θωμᾶς ὁ λεγόμενος Δίδυμος καὶ Ναθαναὴλ ὁ ἀπὸ Κανὰ τῆς Γαλιλαίας καὶ οἱ τοῦ Ζεβεδαίου καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ δύο.
3 λέγει αὐτοῖς Σίμων Πέτρος, Ὑπάγω ἁλιεύειν. λέγουσιν αὐτῷ, Ἐρχόμεθα καὶ ἡμεῖς σὺν σοί. ἐξῆλθον καὶ ἐνέβησαν εἰς τὸ πλοῖον, καὶ ἐν ἐκείνῃ τῇ νυκτὶ ἐπίασαν οὐδέν.
4 πρωΐας δὲ ἤδη γενομένης ἔστη Ἰησοῦς εἰς τὸν αἰγιαλόν· οὐ μέντοι ᾔδεισαν οἱ μαθηταὶ ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν.
5 λέγει οὖν αὐτοῖς [ὁ] Ἰησοῦς, Παιδία, μή τι προσφάγιον ἔχετε; ἀπεκρίθησαν αὐτῷ, Οὔ.
6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Βάλετε εἰς τὰ δεξιὰ μέρη τοῦ πλοίου τὸ δίκτυον, καὶ εὑρήσετε. ἔβαλον οὖν, καὶ οὐκέτι αὐτὸ ἑλκύσαι ἴσχυον ἀπὸ τοῦ πλήθους τῶν ἰχθύων.
7 λέγει οὖν ὁ μαθητὴς ἐκεῖνος ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς τῷ Πέτρῳ, Ὁ κύριός ἐστιν. Σίμων οὖν Πέτρος, ἀκούσας ὅτι ὁ κύριός ἐστιν, τὸν ἐπενδύτην διεζώσατο, ἦν γὰρ γυμνός, καὶ ἔβαλεν ἑαυτὸν εἰς τὴν θάλασσαν·
8 οἱ δὲ ἄλλοι μαθηταὶ τῷ πλοιαρίῳ ἦλθον, οὐ γὰρ ἦσαν μακρὰν ἀπὸ τῆς γῆς ἀλλὰ ὡς ἀπὸ πηχῶν διακοσίων, σύροντες τὸ δίκτυον τῶν ἰχθύων.
9 ὡς οὖν ἀπέβησαν εἰς τὴν γῆν βλέπουσιν ἀνθρακιὰν κειμένην καὶ ὀψάριον ἐπικείμενον καὶ ἄρτον.
10 λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Ἐνέγκατε ἀπὸ τῶν ὀψαρίων ὧν ἐπιάσατε νῦν.
11 ἀνέβη οὖν Σίμων Πέτρος καὶ εἵλκυσεν τὸ δίκτυον εἰς τὴν γῆν μεστὸν ἰχθύων μεγάλων ἑκατὸν πεντήκοντα τριῶν· καὶ τοσούτων ὄντων οὐκ ἐσχίσθη τὸ δίκτυον.
12 λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, Δεῦτε ἀριστήσατε. οὐδεὶς δὲ ἐτόλμα τῶν μαθητῶν ἐξετάσαι αὐτόν, Σὺ τίς εἶ; εἰδότες ὅτι ὁ κύριός ἐστιν.
13 ἔρχεται Ἰησοῦς καὶ λαμβάνει τὸν ἄρτον καὶ δίδωσιν αὐτοῖς, καὶ τὸ ὀψάριον ὁμοίως.
14 τοῦτο ἤδη τρίτον ἐφανερώθη Ἰησοῦς τοῖς μαθηταῖς ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν.
15 Ὅτε οὖν ἠρίστησαν λέγει τῷ Σίμωνι Πέτρῳ ὁ Ἰησοῦς, Σίμων Ἰωάννου, ἀγαπᾷς με πλέον τούτων; λέγει αὐτῷ, Ναί, κύριε, σὺ οἶδας ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ, Βόσκε τὰ ἀρνία μου.
16 λέγει αὐτῷ πάλιν δεύτερον, Σίμων Ἰωάννου, ἀγαπᾷς με; λέγει αὐτῷ, Ναί, κύριε, σὺ οἶδας ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ, Ποίμαινε τὰ πρόβατά μου.
17 λέγει αὐτῷ τὸ τρίτον, Σίμων Ἰωάννου, φιλεῖς με; ἐλυπήθη ὁ Πέτρος ὅτι εἶπεν αὐτῷ τὸ τρίτον, Φιλεῖς με; καὶ λέγει αὐτῷ, Κύριε, πάντα σὺ οἶδας, σὺ γινώσκεις ὅτι φιλῶ σε. λέγει αὐτῷ, Βόσκε τὰ πρόβατά μου.
18 ἀμὴν ἀμὴν λέγω σοι, ὅτε ἦς νεώτερος, ἐζώννυες σεαυτὸν καὶ περιεπάτεις ὅπου ἤθελες· ὅταν δὲ γηράσῃς, ἐκτενεῖς τὰς χεῖράς σου, καὶ ἄλλος σε ζώσει καὶ οἴσει ὅπου οὐ θέλεις.
19 τοῦτο δὲ εἶπεν σημαίνων ποίῳ θανάτῳ δοξάσει τὸν θεόν. καὶ τοῦτο εἰπὼν λέγει αὐτῷ, Ἀκολούθει μοι.
20 Ἐπιστραφεὶς ὁ Πέτρος βλέπει τὸν μαθητὴν ὃν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς ἀκολουθοῦντα, ὃς καὶ ἀνέπεσεν ἐν τῷ δείπνῳ ἐπὶ τὸ στῆθος αὐτοῦ καὶ εἶπεν, Κύριε, τίς ἐστιν ὁ παραδιδούς σε;
21 τοῦτον οὖν ἰδὼν ὁ Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ, Κύριε, οὗτος δὲ τί;
22 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Ἐὰν αὐτὸν θέλω μένειν ἕως ἔρχομαι, τί πρὸς σέ; σύ μοι ἀκολούθει.
23 ἐξῆλθεν οὖν οὗτος ὁ λόγος εἰς τοὺς ἀδελφοὺς ὅτι ὁ μαθητὴς ἐκεῖνος οὐκ ἀποθνῄσκει. οὐκ εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς ὅτι οὐκ ἀποθνῄσκει, ἀλλ᾽, Ἐὰν αὐτὸν θέλω μένειν ἕως ἔρχομαι[, τί πρὸς σέ];
24 Οὗτός ἐστιν ὁ μαθητὴς ὁ μαρτυρῶν περὶ τούτων καὶ γράψας ταῦτα, καὶ οἴδαμεν ὅτι ἀληθὴς αὐτοῦ ἡ μαρτυρία ἐστίν.
25 Ἔστιν δὲ καὶ ἄλλα πολλὰ ἃ ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς, ἅτινα ἐὰν γράφηται καθ᾽ ἕν, οὐδ᾽ αὐτὸν οἶμαι τὸν κόσμον χωρῆσαι τὰ γραφόμενα βιβλία.
Πράξεις Ἀποστόλων
1
1 Τὸν μὲν πρῶτον λόγον ἐποιησάμην περὶ πάντων, ὦ Θεόφιλε, ὧν ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς ποιεῖν τε καὶ διδάσκειν
2 ἄχρι ἧς ἡμέρας ἐντειλάμενος τοῖς ἀποστόλοις διὰ πνεύματος ἁγίου οὓς ἐξελέξατο ἀνελήμφθη·
3 οἷς καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν ζῶντα μετὰ τὸ παθεῖν αὐτὸν ἐν πολλοῖς τεκμηρίοις, δι᾽ ἡμερῶν τεσσαράκοντα ὀπτανόμενος αὐτοῖς καὶ λέγων τὰ περὶ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ.
4 καὶ συναλιζόμενος παρήγγειλεν αὐτοῖς ἀπὸ Ἱεροσολύμων μὴ χωρίζεσθαι, ἀλλὰ περιμένειν τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ πατρὸς ἣν ἠκούσατέ μου·
5 ὅτι Ἰωάννης μὲν ἐβάπτισεν ὕδατι, ὑμεῖς δὲ ἐν πνεύματι βαπτισθήσεσθε ἁγίῳ οὐ μετὰ πολλὰς ταύτας ἡμέρας.
6 Οἱ μὲν οὖν συνελθόντες ἠρώτων αὐτὸν λέγοντες, Κύριε, εἰ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ἀποκαθιστάνεις τὴν βασιλείαν τῷ Ἰσραήλ;
7 εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, Οὐχ ὑμῶν ἐστιν γνῶναι χρόνους ἢ καιροὺς οὓς ὁ πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ·
8 ἀλλὰ λήμψεσθε δύναμιν ἐπελθόντος τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐφ᾽ ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθέ μου μάρτυρες ἔν τε Ἰερουσαλὴμ καὶ ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμαρείᾳ καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς.
9 καὶ ταῦτα εἰπὼν βλεπόντων αὐτῶν ἐπήρθη, καὶ νεφέλη ὑπέλαβεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν.
10 καὶ ὡς ἀτενίζοντες ἦσαν εἰς τὸν οὐρανὸν πορευομένου αὐτοῦ, καὶ ἰδοὺ ἄνδρες δύο παρειστήκεισαν αὐτοῖς ἐν ἐσθήσεσι λευκαῖς,
11 οἳ καὶ εἶπαν, Ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε βλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν; οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναλημφθεὶς ἀφ᾽ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν οὕτως ἐλεύσεται ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν.
12 Τότε ὑπέστρεψαν εἰς Ἰερουσαλὴμ ἀπὸ ὄρους τοῦ καλουμένου Ἐλαιῶνος, ὅ ἐστιν ἐγγὺς Ἰερουσαλὴμ σαββάτου ἔχον ὁδόν.
13 καὶ ὅτε εἰσῆλθον, εἰς τὸ ὑπερῷον ἀνέβησαν οὗ ἦσαν καταμένοντες, ὅ τε Πέτρος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἀνδρέας, Φίλιππος καὶ Θωμᾶς, Βαρθολομαῖος καὶ Μαθθαῖος, Ἰάκωβος Ἁλφαίου καὶ Σίμων ὁ ζηλωτὴς καὶ Ἰούδας Ἰακώβου.
14 οὗτοι πάντες ἦσαν προσκαρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν τῇ προσευχῇ σὺν γυναιξὶν καὶ Μαριὰμ τῇ μητρὶ τοῦ Ἰησοῦ καὶ τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ.
15 Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἀναστὰς Πέτρος ἐν μέσῳ τῶν ἀδελφῶν εἶπεν [ἦν τε ὄχλος ὀνομάτων ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὡς ἑκατὸν εἴκοσι],
16 Ἄνδρες ἀδελφοί, ἔδει πληρωθῆναι τὴν γραφὴν ἣν προεῖπεν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ στόματος Δαυὶδ περὶ Ἰούδα τοῦ γενομένου ὁδηγοῦ τοῖς συλλαβοῦσιν Ἰησοῦν,
17 ὅτι κατηριθμημένος ἦν ἐν ἡμῖν καὶ ἔλαχεν τὸν κλῆρον τῆς διακονίας ταύτης.
18 Οὗτος μὲν οὖν ἐκτήσατο χωρίον ἐκ μισθοῦ τῆς ἀδικίας, καὶ πρηνὴς γενόμενος ἐλάκησεν μέσος, καὶ ἐξεχύθη πάντα τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ.
19 καὶ γνωστὸν ἐγένετο πᾶσι τοῖς κατοικοῦσιν Ἰερουσαλήμ, ὥστε κληθῆναι τὸ χωρίον ἐκεῖνο τῇ [ἰδίᾳ] διαλέκτῳ αὐτῶν Ἀκελδαμάχ, τοῦτ᾽ ἔστιν, Χωρίον Αἵματος.
20 Γέγραπται γὰρ ἐν βίβλῳ ψαλμῶν, Γενηθήτω ἡ ἔπαυλις αὐτοῦ ἔρημος καὶ μὴ ἔστω ὁ κατοικῶν ἐν αὐτῇ, καί, Τὴν ἐπισκοπὴν αὐτοῦ λαβέτω ἕτερος.
21 δεῖ οὖν τῶν συνελθόντων ἡμῖν ἀνδρῶν ἐν παντὶ χρόνῳ ᾧ εἰσῆλθεν καὶ ἐξῆλθεν ἐφ᾽ ἡμᾶς ὁ κύριος Ἰησοῦς,
22 ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος Ἰωάννου ἕως τῆς ἡμέρας ἧς ἀνελήμφθη ἀφ᾽ ἡμῶν, μάρτυρα τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ σὺν ἡμῖν γενέσθαι ἕνα τούτων.
23 καὶ ἔστησαν δύο, Ἰωσὴφ τὸν καλούμενον Βαρσαββᾶν, ὃς ἐπεκλήθη Ἰοῦστος, καὶ Μαθθίαν.
24 καὶ προσευξάμενοι εἶπαν, Σὺ κύριε, καρδιογνῶστα πάντων, ἀνάδειξον ὃν ἐξελέξω ἐκ τούτων τῶν δύο ἕνα
25 λαβεῖν τὸν τόπον τῆς διακονίας ταύτης καὶ ἀποστολῆς, ἀφ᾽ ἧς παρέβη Ἰούδας πορευθῆναι εἰς τὸν τόπον τὸν ἴδιον.
26 καὶ ἔδωκαν κλήρους αὐτοῖς, καὶ ἔπεσεν ὁ κλῆρος ἐπὶ Μαθθίαν, καὶ συγκατεψηφίσθη μετὰ τῶν ἕνδεκα ἀποστόλων.
2
1 Καὶ ἐν τῷ συμπληροῦσθαι τὴν ἡμέραν τῆς πεντηκοστῆς ἦσαν πάντες ὁμοῦ ἐπὶ τὸ αὐτό.
2 καὶ ἐγένετο ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος ὥσπερ φερομένης πνοῆς βιαίας καὶ ἐπλήρωσεν ὅλον τὸν οἶκον οὗ ἦσαν καθήμενοι·
3 καὶ ὤφθησαν αὐτοῖς διαμεριζόμεναι γλῶσσαι ὡσεὶ πυρός, καὶ ἐκάθισεν ἐφ᾽ ἕνα ἕκαστον αὐτῶν,
4 καὶ ἐπλήσθησαν πάντες πνεύματος ἁγίου, καὶ ἤρξαντο λαλεῖν ἑτέραις γλώσσαις καθὼς τὸ πνεῦμα ἐδίδου ἀποφθέγγεσθαι αὐτοῖς.
5 Ἦσαν δὲ ἐν Ἰερουσαλὴμ κατοικοῦντες Ἰουδαῖοι, ἄνδρες εὐλαβεῖς ἀπὸ παντὸς ἔθνους τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανόν·
6 γενομένης δὲ τῆς φωνῆς ταύτης συνῆλθεν τὸ πλῆθος καὶ συνεχύθη, ὅτι ἤκουον εἷς ἕκαστος τῇ ἰδίᾳ διαλέκτῳ λαλούντων αὐτῶν.
7 ἐξίσταντο δὲ καὶ ἐθαύμαζον λέγοντες, Οὐχ ἰδοὺ ἅπαντες οὗτοί εἰσιν οἱ λαλοῦντες Γαλιλαῖοι;
8 καὶ πῶς ἡμεῖς ἀκούομεν ἕκαστος τῇ ἰδίᾳ διαλέκτῳ ἡμῶν ἐν ᾗ ἐγεννήθημεν;
9 Πάρθοι καὶ Μῆδοι καὶ Ἐλαμῖται, καὶ οἱ κατοικοῦντες τὴν Μεσοποταμίαν, Ἰουδαίαν τε καὶ Καππαδοκίαν, Πόντον καὶ τὴν Ἀσίαν,
10 Φρυγίαν τε καὶ Παμφυλίαν, Αἴγυπτον καὶ τὰ μέρη τῆς Λιβύης τῆς κατὰ Κυρήνην, καὶ οἱ ἐπιδημοῦντες Ῥωμαῖοι,
11 Ἰουδαῖοί τε καὶ προσήλυτοι, Κρῆτες καὶ Ἄραβες, ἀκούομεν λαλούντων αὐτῶν ταῖς ἡμετέραις γλώσσαις τὰ μεγαλεῖα τοῦ θεοῦ.
12 ἐξίσταντο δὲ πάντες καὶ διηπόρουν, ἄλλος πρὸς ἄλλον λέγοντες, Τί θέλει τοῦτο εἶναι;
13 ἕτεροι δὲ διαχλευάζοντες ἔλεγον ὅτι Γλεύκους μεμεστωμένοι εἰσίν.
14 Σταθεὶς δὲ ὁ Πέτρος σὺν τοῖς ἕνδεκα ἐπῆρεν τὴν φωνὴν αὐτοῦ καὶ ἀπεφθέγξατο αὐτοῖς, Ἄνδρες Ἰουδαῖοι καὶ οἱ κατοικοῦντες Ἰερουσαλὴμ πάντες, τοῦτο ὑμῖν γνωστὸν ἔστω καὶ ἐνωτίσασθε τὰ ῥήματά μου.
15 οὐ γὰρ ὡς ὑμεῖς ὑπολαμβάνετε οὗτοι μεθύουσιν, ἔστιν γὰρ ὥρα τρίτη τῆς ἡμέρας,
16 ἀλλὰ τοῦτό ἐστιν τὸ εἰρημένον διὰ τοῦ προφήτου Ἰωήλ,
17 Καὶ ἔσται ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις, λέγει ὁ θεός, ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα, καὶ προφητεύσουσιν οἱ υἱοὶ ὑμῶν καὶ αἱ θυγατέρες ὑμῶν, καὶ οἱ νεανίσκοι ὑμῶν ὁράσεις ὄψονται, καὶ οἱ πρεσβύτεροι ὑμῶν ἐνυπνίοις ἐνυπνιασθή σονται·
18 καί γε ἐπὶ τοὺς δούλους μου καὶ ἐπὶ τὰς δούλας μου ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύ ματός μου, καὶ προφητεύσουσιν.
19 καὶ δώσω τέρατα ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ σημεῖα ἐπὶ τῆς γῆς κάτω, αἷμα καὶ πῦρ καὶ ἀτμίδα καπνοῦ·
20 ὁ ἥλιος μεταστραφήσεται εἰς σκότος καὶ ἡ σελήνη εἰς αἷμα πρὶν ἐλθεῖν ἡμέραν κυρίου τὴν μεγάλην [καὶ ἐπιφανῆ].
21 καὶ ἔσται πᾶς ὃς ἐὰν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα κυρίου σωθήσεται.
22 Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, ἀκούσατε τοὺς λόγους τούτους· Ἰησοῦν τὸν Ναζωραῖον, ἄνδρα ἀποδεδειγμένον ἀπὸ τοῦ θεοῦ εἰς ὑμᾶς δυνάμεσι καὶ τέρασι καὶ σημείοις οἷς ἐποίησεν δι᾽ αὐτοῦ ὁ θεὸς ἐν μέσῳ ὑμῶν, καθὼς αὐτοὶ οἴδατε,
23 τοῦτον τῇ ὡρισμένῃ βουλῇ καὶ προγνώσει τοῦ θεοῦ ἔκδοτον διὰ χειρὸς ἀνόμων προσπήξαντες ἀνείλατε,
24 ὃν ὁ θεὸς ἀνέστησεν λύσας τὰς ὠδῖνας τοῦ θανάτου, καθότι οὐκ ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπ᾽ αὐτοῦ·
25 Δαυὶδ γὰρ λέγει εἰς αὐτόν, Προορώμην τὸν κύριον ἐνώπιόν μου διὰ παντός, ὅτι ἐκ δεξιῶν μού ἐστιν ἵνα μὴ σαλευθῶ.
26 διὰ τοῦτο ηὐφράνθη ἡ καρδία μου καὶ ἠγαλλιάσατο ἡ γλῶσσά μου, ἔτι δὲ καὶ ἡ σάρξ μου κατασκηνώσει ἐπ᾽ ἐλπίδι·
27 ὅτι οὐκ ἐγκαταλείψεις τὴν ψυχήν μου εἰς ᾅδην, οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν.
28 ἐγνώρισάς μοι ὁδοὺς ζωῆς, πληρώσεις με εὐφροσύνης μετὰ τοῦ προσώπου σου.
29 Ἄνδρες ἀδελφοί, ἐξὸν εἰπεῖν μετὰ παρρησίας πρὸς ὑμᾶς περὶ τοῦ πατριάρχου Δαυίδ, ὅτι καὶ ἐτελεύτησεν καὶ ἐτάφη καὶ τὸ μνῆμα αὐτοῦ ἔστιν ἐν ἡμῖν ἄχρι τῆς ἡμέρας ταύτης·
30 προφήτης οὖν ὑπάρχων, καὶ εἰδὼς ὅτι ὅρκῳ ὤμοσεν αὐτῷ ὁ θεὸς ἐκ καρποῦ τῆς ὀσφύος αὐτοῦ καθίσαι ἐπὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ,
31 προϊδὼν ἐλάλησεν περὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ ὅτι οὔτε ἐγκατελείφθη εἰς ᾅδην οὔτε ἡ σὰρξ αὐτοῦ εἶδεν διαφθοράν.
32 τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ἀνέστησεν ὁ θεός, οὗ πάντες ἡμεῖς ἐσμεν μάρτυρες.
33 τῇ δεξιᾷ οὖν τοῦ θεοῦ ὑψωθεὶς τήν τε ἐπαγγελίαν τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου λαβὼν παρὰ τοῦ πατρὸς ἐξέχεεν τοῦτο ὃ ὑμεῖς [καὶ] βλέπετε καὶ ἀκούετε.
34 οὐ γὰρ Δαυὶδ ἀνέβη εἰς τοὺς οὐρανούς, λέγει δὲ αὐτός, Εἶπεν κύριος τῷ κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου
35 ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου.
36 ἀσφαλῶς οὖν γινωσκέτω πᾶς οἶκος Ἰσραὴλ ὅτι καὶ κύριον αὐτὸν καὶ Χριστὸν ἐποίησεν ὁ θεός, τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε.
37 Ἀκούσαντες δὲ κατενύγησαν τὴν καρδίαν, εἶπόν τε πρὸς τὸν Πέτρον καὶ τοὺς λοιποὺς ἀποστόλους, Τί ποιήσωμεν, ἄνδρες ἀδελφοί;
38 Πέτρος δὲ πρὸς αὐτούς, Μετανοήσατε, καὶ βαπτισθήτω ἕκαστος ὑμῶν ἐπὶ τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν ὑμῶν, καὶ λήμψεσθε τὴν δωρεὰν τοῦ ἁγίου πνεύματος·
39 ὑμῖν γάρ ἐστιν ἡ ἐπαγγελία καὶ τοῖς τέκνοις ὑμῶν καὶ πᾶσιν τοῖς εἰς μακρὰν ὅσους ἂν προσκαλέσηται κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν.
40 ἑτέροις τε λόγοις πλείοσιν διεμαρτύρατο, καὶ παρεκάλει αὐτοὺς λέγων, Σώθητε ἀπὸ τῆς γενεᾶς τῆς σκολιᾶς ταύτης.
41 οἱ μὲν οὖν ἀποδεξάμενοι τὸν λόγον αὐτοῦ ἐβαπτίσθησαν, καὶ προσετέθησαν ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ψυχαὶ ὡσεὶ τρισχίλιαι.
42 ἦσαν δὲ προσκαρτεροῦντες τῇ διδαχῇ τῶν ἀποστόλων καὶ τῇ κοινωνίᾳ, τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου καὶ ταῖς προσευχαῖς.
43 Ἐγίνετο δὲ πάσῃ ψυχῇ φόβος, πολλά τε τέρατα καὶ σημεῖα διὰ τῶν ἀποστόλων ἐγίνετο.
44 πάντες δὲ οἱ πιστεύσαντες ἦσαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ εἶχον ἅπαντα κοινά,
45 καὶ τὰ κτήματα καὶ τὰς ὑπάρξεις ἐπίπρασκον καὶ διεμέριζον αὐτὰ πᾶσιν καθότι ἄν τις χρείαν εἶχεν·
46 καθ᾽ ἡμέραν τε προσκαρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν ἐν τῷ ἱερῷ, κλῶντές τε κατ᾽ οἶκον ἄρτον, μετελάμβανον τροφῆς ἐν ἀγαλλιάσει καὶ ἀφελότητι καρδίας,
47 αἰνοῦντες τὸν θεὸν καὶ ἔχοντες χάριν πρὸς ὅλον τὸν λαόν. ὁ δὲ κύριος προσετίθει τοὺς σῳζομένους καθ᾽ ἡμέραν ἐπὶ τὸ αὐτό.
3
1 Πέτρος δὲ καὶ Ἰωάννης ἀνέβαινον εἰς τὸ ἱερὸν ἐπὶ τὴν ὥραν τῆς προσευχῆς τὴν ἐνάτην.
2 καί τις ἀνὴρ χωλὸς ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ ὑπάρχων ἐβαστάζετο, ὃν ἐτίθουν καθ᾽ ἡμέραν πρὸς τὴν θύραν τοῦ ἱεροῦ τὴν λεγομένην Ὡραίαν τοῦ αἰτεῖν ἐλεημοσύνην παρὰ τῶν εἰσπορευομένων εἰς τὸ ἱερόν·
3 ὃς ἰδὼν Πέτρον καὶ Ἰωάννην μέλλοντας εἰσιέναι εἰς τὸ ἱερὸν ἠρώτα ἐλεημοσύνην [λαβεῖν].
4 ἀτενίσας δὲ Πέτρος εἰς αὐτὸν σὺν τῷ Ἰωάννῃ εἶπεν, Βλέψον εἰς ἡμᾶς.
5 ὁ δὲ ἐπεῖχεν αὐτοῖς προσδοκῶν τι παρ᾽ αὐτῶν λαβεῖν.
6 εἶπεν δὲ Πέτρος, Ἀργύριον καὶ χρυσίον οὐχ ὑπάρχει μοι, ὃ δὲ ἔχω τοῦτό σοι δίδωμι· ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου περιπάτει.
7 καὶ πιάσας αὐτὸν τῆς δεξιᾶς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν· παραχρῆμα δὲ ἐστερεώθησαν αἱ βάσεις αὐτοῦ καὶ τὰ σφυδρά,
8 καὶ ἐξαλλόμενος ἔστη καὶ περιεπάτει, καὶ εἰσῆλθεν σὺν αὐτοῖς εἰς τὸ ἱερὸν περιπατῶν καὶ ἁλλόμενος καὶ αἰνῶν τὸν θεόν.
9 καὶ εἶδεν πᾶς ὁ λαὸς αὐτὸν περιπατοῦντα καὶ αἰνοῦντα τὸν θεόν,
10 ἐπεγίνωσκον δὲ αὐτὸν ὅτι αὐτὸς ἦν ὁ πρὸς τὴν ἐλεημοσύνην καθήμενος ἐπὶ τῇ Ὡραίᾳ Πύλῃ τοῦ ἱεροῦ, καὶ ἐπλήσθησαν θάμβους καὶ ἐκστάσεως ἐπὶ τῷ συμβεβηκότι αὐτῷ.
11 Κρατοῦντος δὲ αὐτοῦ τὸν Πέτρον καὶ τὸν Ἰωάννην συνέδραμεν πᾶς ὁ λαὸς πρὸς αὐτοὺς ἐπὶ τῇ στοᾷ τῇ καλουμένῃ Σολομῶντος ἔκθαμβοι.
12 ἰδὼν δὲ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο πρὸς τὸν λαόν, Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, τί θαυμάζετε ἐπὶ τούτῳ, ἢ ἡμῖν τί ἀτενίζετε ὡς ἰδίᾳ δυνάμει ἢ εὐσεβείᾳ πεποιηκόσιν τοῦ περιπατεῖν αὐτόν;
13 ὁ θεὸς Ἀβραὰμ καὶ [ὁ θεὸς] Ἰσαὰκ καὶ [ὁ θεὸς] Ἰακώβ, ὁ θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν, ἐδόξασεν τὸν παῖδα αὐτοῦ Ἰησοῦν, ὃν ὑμεῖς μὲν παρεδώκατε καὶ ἠρνήσασθε κατὰ πρόσωπον Πιλάτου, κρίναντος ἐκείνου ἀπολύειν·
14 ὑμεῖς δὲ τὸν ἅγιον καὶ δίκαιον ἠρνήσασθε, καὶ ᾐτήσασθε ἄνδρα φονέα χαρισθῆναι ὑμῖν,
15 τὸν δὲ ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς ἀπεκτείνατε, ὃν ὁ θεὸς ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, οὗ ἡμεῖς μάρτυρές ἐσμεν.
16 καὶ ἐπὶ τῇ πίστει τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ τοῦτον ὃν θεωρεῖτε καὶ οἴδατε ἐστερέωσεν τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ ἡ πίστις ἡ δι᾽ αὐτοῦ ἔδωκεν αὐτῷ τὴν ὁλοκληρίαν ταύτην ἀπέναντι πάντων ὑμῶν.
17 καὶ νῦν, ἀδελφοί, οἶδα ὅτι κατὰ ἄγνοιαν ἐπράξατε, ὥσπερ καὶ οἱ ἄρχοντες ὑμῶν·
18 ὁ δὲ θεὸς ἃ προκατήγγειλεν διὰ στόματος πάντων τῶν προφητῶν παθεῖν τὸν Χριστὸν αὐτοῦ ἐπλήρωσεν οὕτως.
19 μετανοήσατε οὖν καὶ ἐπιστρέψατε εἰς τὸ ἐξαλειφθῆναι ὑμῶν τὰς ἁμαρτίας,
20 ὅπως ἂν ἔλθωσιν καιροὶ ἀναψύξεως ἀπὸ προσώπου τοῦ κυρίου καὶ ἀποστείλῃ τὸν προκεχειρισμένον ὑμῖν Χριστόν, Ἰησοῦν,
21 ὃν δεῖ οὐρανὸν μὲν δέξασθαι ἄχρι χρόνων ἀποκαταστάσεως πάντων ὧν ἐλάλησεν ὁ θεὸς διὰ στόματος τῶν ἁγίων ἀπ᾽ αἰῶνος αὐτοῦ προφητῶν.
22 Μωϋσῆς μὲν εἶπεν ὅτι Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει κύριος ὁ θεὸς ὑμῶν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ· αὐτοῦ ἀκούσεσθε κατὰ πάντα ὅσα ἂν λαλήσῃ πρὸς ὑμᾶς.
23 ἔσται δὲ πᾶσα ψυχὴ ἥτις ἐὰν μὴ ἀκούσῃ τοῦ προφήτου ἐκείνου ἐξολεθρευθήσεται ἐκ τοῦ λαοῦ.
24 καὶ πάντες δὲ οἱ προφῆται ἀπὸ Σαμουὴλ καὶ τῶν καθεξῆς ὅσοι ἐλάλησαν καὶ κατήγγειλαν τὰς ἡμέρας ταύτας.
25 ὑμεῖς ἐστε οἱ υἱοὶ τῶν προφητῶν καὶ τῆς διαθήκης ἧς διέθετο ὁ θεὸς πρὸς τοὺς πατέρας ὑμῶν, λέγων πρὸς Ἀβραάμ, Καὶ ἐν τῷ σπέρματί σου ἐνευλογηθήσονται πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῆς γῆς.
26 ὑμῖν πρῶτον ἀναστήσας ὁ θεὸς τὸν παῖδα αὐτοῦ ἀπέστειλεν αὐτὸν εὐλογοῦντα ὑμᾶς ἐν τῷ ἀποστρέφειν ἕκαστον ἀπὸ τῶν πονηριῶν ὑμῶν.
4
1 Λαλούντων δὲ αὐτῶν πρὸς τὸν λαὸν ἐπέστησαν αὐτοῖς οἱ ἱερεῖς καὶ ὁ στρατηγὸς τοῦ ἱεροῦ καὶ οἱ Σαδδουκαῖοι,
2 διαπονούμενοι διὰ τὸ διδάσκειν αὐτοὺς τὸν λαὸν καὶ καταγγέλλειν ἐν τῷ Ἰησοῦ τὴν ἀνάστασιν τὴν ἐκ νεκρῶν,
3 καὶ ἐπέβαλον αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ ἔθεντο εἰς τήρησιν εἰς τὴν αὔριον· ἦν γὰρ ἑσπέρα ἤδη.
4 πολλοὶ δὲ τῶν ἀκουσάντων τὸν λόγον ἐπίστευσαν, καὶ ἐγενήθη ἀριθμὸς τῶν ἀνδρῶν [ὡς] χιλιάδες πέντε.
5 Ἐγένετο δὲ ἐπὶ τὴν αὔριον συναχθῆναι αὐτῶν τοὺς ἄρχοντας καὶ τοὺς πρεσβυτέρους καὶ τοὺς γραμματεῖς ἐν Ἰερουσαλήμ
[6 καὶ Ἅννας ὁ ἀρχιερεὺς καὶ Καϊάφας καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀλέξανδρος καὶ ὅσοι ἦσαν ἐκ γένους ἀρχιερατικοῦ]
7 καὶ στήσαντες αὐτοὺς ἐν τῷ μέσῳ ἐπυνθάνοντο, Ἐν ποίᾳ δυνάμει ἢ ἐν ποίῳ ὀνόματι ἐποιήσατε τοῦτο ὑμεῖς;
8 τότε Πέτρος πλησθεὶς πνεύματος ἁγίου εἶπεν πρὸς αὐτούς, Ἄρχοντες τοῦ λαοῦ καὶ πρεσβύτεροι,
9 εἰ ἡμεῖς σήμερον ἀνακρινόμεθα ἐπὶ εὐεργεσίᾳ ἀνθρώπου ἀσθενοῦς, ἐν τίνι οὗτος σέσῳσται,
10 γνωστὸν ἔστω πᾶσιν ὑμῖν καὶ παντὶ τῷ λαῷ Ἰσραὴλ ὅτι ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου, ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε, ὃν ὁ θεὸς ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, ἐν τούτῳ οὗτος παρέστηκεν ἐνώπιον ὑμῶν ὑγιής.
11 οὗτός ἐστιν ὁ λίθος ὁ ἐξουθενηθεὶς ὑφ᾽ ὑμῶν τῶν οἰκοδόμων, ὁ γενόμενος εἰς κεφαλὴν γωνίας.
12 καὶ οὐκ ἔστιν ἐν ἄλλῳ οὐδενὶ ἡ σωτηρία, οὐδὲ γὰρ ὄνομά ἐστιν ἕτερον ὑπὸ τὸν οὐρανὸν τὸ δεδομένον ἐν ἀνθρώποις ἐν ᾧ δεῖ σωθῆναι ἡμᾶς.
13 Θεωροῦντες δὲ τὴν τοῦ Πέτρου παρρησίαν καὶ Ἰωάννου, καὶ καταλαβόμενοι ὅτι ἄνθρωποι ἀγράμματοί εἰσιν καὶ ἰδιῶται, ἐθαύμαζον ἐπεγίνωσκόν τε αὐτοὺς ὅτι σὺν τῷ Ἰησοῦ ἦσαν·
14 τόν τε ἄνθρωπον βλέποντες σὺν αὐτοῖς ἑστῶτα τὸν τεθεραπευμένον οὐδὲν εἶχον ἀντειπεῖν.
15 κελεύσαντες δὲ αὐτοὺς ἔξω τοῦ συνεδρίου ἀπελθεῖν συνέβαλλον πρὸς ἀλλήλους
16 λέγοντες, Τί ποιήσωμεν τοῖς ἀνθρώποις τούτοις; ὅτι μὲν γὰρ γνωστὸν σημεῖον γέγονεν δι᾽ αὐτῶν πᾶσιν τοῖς κατοικοῦσιν Ἰερουσαλὴμ φανερόν, καὶ οὐ δυνάμεθα ἀρνεῖσθαι·
17 ἀλλ᾽ ἵνα μὴ ἐπὶ πλεῖον διανεμηθῇ εἰς τὸν λαόν, ἀπειλησώμεθα αὐτοῖς μηκέτι λαλεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τούτῳ μηδενὶ ἀνθρώπων.
18 καὶ καλέσαντες αὐτοὺς παρήγγειλαν τὸ καθόλου μὴ φθέγγεσθαι μηδὲ διδάσκειν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ.
19 ὁ δὲ Πέτρος καὶ Ἰωάννης ἀποκριθέντες εἶπον πρὸς αὐτούς, Εἰ δίκαιόν ἐστιν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ ὑμῶν ἀκούειν μᾶλλον ἢ τοῦ θεοῦ, κρίνατε,
20 οὐ δυνάμεθα γὰρ ἡμεῖς ἃ εἴδαμεν καὶ ἠκούσαμεν μὴ λαλεῖν.
21 οἱ δὲ προσαπειλησάμενοι ἀπέλυσαν αὐτούς, μηδὲν εὑρίσκοντες τὸ πῶς κολάσωνται αὐτούς, διὰ τὸν λαόν, ὅτι πάντες ἐδόξαζον τὸν θεὸν ἐπὶ τῷ γεγονότι·
22 ἐτῶν γὰρ ἦν πλειόνων τεσσαράκοντα ὁ ἄνθρωπος ἐφ᾽ ὃν γεγόνει τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς ἰάσεως.
23 Ἀπολυθέντες δὲ ἦλθον πρὸς τοὺς ἰδίους καὶ ἀπήγγειλαν ὅσα πρὸς αὐτοὺς οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι εἶπαν.
24 οἱ δὲ ἀκούσαντες ὁμοθυμαδὸν ἦραν φωνὴν πρὸς τὸν θεὸν καὶ εἶπαν, Δέσποτα, σὺ ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς,
25 ὁ τοῦ πατρὸς ἡμῶν διὰ πνεύματος ἁγίου στόματος Δαυὶδ παιδός σου εἰπών, Ἱνατί ἐφρύαξαν ἔθνη καὶ λαοὶ ἐμελέτησαν κενά;
26 παρέστησαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς καὶ οἱ ἄρχοντες συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατὰ τοῦ κυρίου καὶ κατὰ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ.
27 συνήχθησαν γὰρ ἐπ᾽ ἀληθείας ἐν τῇ πόλει ταύτῃ ἐπὶ τὸν ἅγιον παῖδά σου Ἰησοῦν, ὃν ἔχρισας, Ἡρῴδης τε καὶ Πόντιος Πιλᾶτος σὺν ἔθνεσιν καὶ λαοῖς Ἰσραήλ,
28 ποιῆσαι ὅσα ἡ χείρ σου καὶ ἡ βουλή σου προώρισεν γενέσθαι.
29 καὶ τὰ νῦν, κύριε, ἔπιδε ἐπὶ τὰς ἀπειλὰς αὐτῶν, καὶ δὸς τοῖς δούλοις σου μετὰ παρρησίας πάσης λαλεῖν τὸν λόγον σου,
30 ἐν τῷ τὴν χεῖρά σου ἐκτείνειν σε εἰς ἴασιν καὶ σημεῖα καὶ τέρατα γίνεσθαι διὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ ἁγίου παιδός σου Ἰησοῦ.
31 καὶ δεηθέντων αὐτῶν ἐσαλεύθη ὁ τόπος ἐν ᾧ ἦσαν συνηγμένοι, καὶ ἐπλήσθησαν ἅπαντες τοῦ ἁγίου πνεύματος, καὶ ἐλάλουν τὸν λόγον τοῦ θεοῦ μετὰ παρρησίας.
32 Τοῦ δὲ πλήθους τῶν πιστευσάντων ἦν καρδία καὶ ψυχὴ μία, καὶ οὐδὲ εἷς τι τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ ἔλεγεν ἴδιον εἶναι, ἀλλ᾽ ἦν αὐτοῖς πάντα κοινά.
33 καὶ δυνάμει μεγάλῃ ἀπεδίδουν τὸ μαρτύριον οἱ ἀπόστολοι τῆς ἀναστάσεως τοῦ κυρίου Ἰησοῦ, χάρις τε μεγάλη ἦν ἐπὶ πάντας αὐτούς.
34 οὐδὲ γὰρ ἐνδεής τις ἦν ἐν αὐτοῖς· ὅσοι γὰρ κτήτορες χωρίων ἢ οἰκιῶν ὑπῆρχον, πωλοῦντες ἔφερον τὰς τιμὰς τῶν πιπρασκομένων
35 καὶ ἐτίθουν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων· διεδίδετο δὲ ἑκάστῳ καθότι ἄν τις χρείαν εἶχεν.
36 Ἰωσὴφ δὲ ὁ ἐπικληθεὶς Βαρναβᾶς ἀπὸ τῶν ἀποστόλων, ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον υἱὸς παρακλήσεως, Λευίτης, Κύπριος τῷ γένει,
37 ὑπάρχοντος αὐτῷ ἀγροῦ πωλήσας ἤνεγκεν τὸ χρῆμα καὶ ἔθηκεν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων.
5
1 Ἀνὴρ δέ τις Ἁνανίας ὀνόματι σὺν Σαπφείρῃ τῇ γυναικὶ αὐτοῦ ἐπώλησεν κτῆμα
2 καὶ ἐνοσφίσατο ἀπὸ τῆς τιμῆς, συνειδυίης καὶ τῆς γυναικός, καὶ ἐνέγκας μέρος τι παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων ἔθηκεν.
3 εἶπεν δὲ ὁ Πέτρος, Ἁνανία, διὰ τί ἐπλήρωσεν ὁ Σατανᾶς τὴν καρδίαν σου ψεύσασθαί σε τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον καὶ νοσφίσασθαι ἀπὸ τῆς τιμῆς τοῦ χωρίου;
4 οὐχὶ μένον σοὶ ἔμενεν καὶ πραθὲν ἐν τῇ σῇ ἐξουσίᾳ ὑπῆρχεν; τί ὅτι ἔθου ἐν τῇ καρδίᾳ σου τὸ πρᾶγμα τοῦτο; οὐκ ἐψεύσω ἀνθρώποις ἀλλὰ τῷ θεῷ.
5 ἀκούων δὲ ὁ Ἁνανίας τοὺς λόγους τούτους πεσὼν ἐξέψυξεν· καὶ ἐγένετο φόβος μέγας ἐπὶ πάντας τοὺς ἀκούοντας.
6 ἀναστάντες δὲ οἱ νεώτεροι συνέστειλαν αὐτὸν καὶ ἐξενέγκαντες ἔθαψαν.
7 Ἐγένετο δὲ ὡς ὡρῶν τριῶν διάστημα καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ μὴ εἰδυῖα τὸ γεγονὸς εἰσῆλθεν.
8 ἀπεκρίθη δὲ πρὸς αὐτὴν Πέτρος, Εἰπέ μοι, εἰ τοσούτου τὸ χωρίον ἀπέδοσθε; ἡ δὲ εἶπεν, Ναί, τοσούτου.
9 ὁ δὲ Πέτρος πρὸς αὐτήν, Τί ὅτι συνεφωνήθη ὑμῖν πειράσαι τὸ πνεῦμα κυρίου; ἰδοὺ οἱ πόδες τῶν θαψάντων τὸν ἄνδρα σου ἐπὶ τῇ θύρᾳ καὶ ἐξοίσουσίν σε.
10 ἔπεσεν δὲ παραχρῆμα πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ καὶ ἐξέψυξεν· εἰσελθόντες δὲ οἱ νεανίσκοι εὗρον αὐτὴν νεκράν, καὶ ἐξενέγκαντες ἔθαψαν πρὸς τὸν ἄνδρα αὐτῆς.
11 καὶ ἐγένετο φόβος μέγας ἐφ᾽ ὅλην τὴν ἐκκλησίαν καὶ ἐπὶ πάντας τοὺς ἀκούοντας ταῦτα.
12 Διὰ δὲ τῶν χειρῶν τῶν ἀποστόλων ἐγίνετο σημεῖα καὶ τέρατα πολλὰ ἐν τῷ λαῷ· καὶ ἦσαν ὁμοθυμαδὸν ἅπαντες ἐν τῇ Στοᾷ Σολομῶντος.
13 τῶν δὲ λοιπῶν οὐδεὶς ἐτόλμα κολλᾶσθαι αὐτοῖς, ἀλλ᾽ ἐμεγάλυνεν αὐτοὺς ὁ λαός·
14 μᾶλλον δὲ προσετίθεντο πιστεύοντες τῷ κυρίῳ πλήθη ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν,
15 ὥστε καὶ εἰς τὰς πλατείας ἐκφέρειν τοὺς ἀσθενεῖς καὶ τιθέναι ἐπὶ κλιναρίων καὶ κραβάττων, ἵνα ἐρχομένου Πέτρου κἂν ἡ σκιὰ ἐπισκιάσῃ τινὶ αὐτῶν.
16 συνήρχετο δὲ καὶ τὸ πλῆθος τῶν πέριξ πόλεων Ἰερουσαλήμ, φέροντες ἀσθενεῖς καὶ ὀχλουμένους ὑπὸ πνευμάτων ἀκαθάρτων, οἵτινες ἐθεραπεύοντο ἅπαντες.
17 Ἀναστὰς δὲ ὁ ἀρχιερεὺς καὶ πάντες οἱ σὺν αὐτῷ, ἡ οὖσα αἵρεσις τῶν Σαδδουκαίων, ἐπλήσθησαν ζήλου
18 καὶ ἐπέβαλον τὰς χεῖρας ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους καὶ ἔθεντο αὐτοὺς ἐν τηρήσει δημοσίᾳ.
19 ἄγγελος δὲ κυρίου διὰ νυκτὸς ἤνοιξε τὰς θύρας τῆς φυλακῆς ἐξαγαγών τε αὐτοὺς εἶπεν,
20 Πορεύεσθε καὶ σταθέντες λαλεῖτε ἐν τῷ ἱερῷ τῷ λαῷ πάντα τὰ ῥήματα τῆς ζωῆς ταύτης.
21 ἀκούσαντες δὲ εἰσῆλθον ὑπὸ τὸν ὄρθρον εἰς τὸ ἱερὸν καὶ ἐδίδασκον. Παραγενόμενος δὲ ὁ ἀρχιερεὺς καὶ οἱ σὺν αὐτῷ συνεκάλεσαν τὸ συνέδριον καὶ πᾶσαν τὴν γερουσίαν τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, καὶ ἀπέστειλαν εἰς τὸ δεσμωτήριον ἀχθῆναι αὐτούς.
22 οἱ δὲ παραγενόμενοι ὑπηρέται οὐχ εὗρον αὐτοὺς ἐν τῇ φυλακῇ, ἀναστρέψαντες δὲ ἀπήγγειλαν
23 λέγοντες ὅτι Τὸ δεσμωτήριον εὕρομεν κεκλεισμένον ἐν πάσῃ ἀσφαλείᾳ καὶ τοὺς φύλακας ἑστῶτας ἐπὶ τῶν θυρῶν, ἀνοίξαντες δὲ ἔσω, οὐδένα εὕρομεν.
24 ὡς δὲ ἤκουσαν τοὺς λόγους τούτους ὅ τε στρατηγὸς τοῦ ἱεροῦ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, διηπόρουν περὶ αὐτῶν τί ἂν γένοιτο τοῦτο.
25 παραγενόμενος δέ τις ἀπήγγειλεν αὐτοῖς ὅτι Ἰδοὺ οἱ ἄνδρες οὓς ἔθεσθε ἐν τῇ φυλακῇ εἰσὶν ἐν τῷ ἱερῷ ἑστῶτες καὶ διδάσκοντες τὸν λαόν.
26 τότε ἀπελθὼν ὁ στρατηγὸς σὺν τοῖς ὑπηρέταις ἦγεν αὐτούς, οὐ μετὰ βίας, ἐφοβοῦντο γὰρ τὸν λαόν, μὴ λιθασθῶσιν.
27 Ἀγαγόντες δὲ αὐτοὺς ἔστησαν ἐν τῷ συνεδρίῳ. καὶ ἐπηρώτησεν αὐτοὺς ὁ ἀρχιερεὺς
28 λέγων, Παραγγελίᾳ παρηγγείλαμεν ὑμῖν μὴ διδάσκειν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τούτῳ, καὶ ἰδοὺ πεπληρώκατε τὴν Ἰερουσαλὴμ τῆς διδαχῆς ὑμῶν, καὶ βούλεσθε ἐπαγαγεῖν ἐφ᾽ ἡμᾶς τὸ αἷμα τοῦ ἀνθρώπου τούτου.
29 ἀποκριθεὶς δὲ Πέτρος καὶ οἱ ἀπόστολοι εἶπαν, Πειθαρχεῖν δεῖ θεῷ μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις.
30 ὁ θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν ἤγειρεν Ἰησοῦν, ὃν ὑμεῖς διεχειρίσασθε κρεμάσαντες ἐπὶ ξύλου·
31 τοῦτον ὁ θεὸς ἀρχηγὸν καὶ σωτῆρα ὕψωσεν τῇ δεξιᾷ αὐτοῦ, δοῦναι μετάνοιαν τῷ Ἰσραὴλ καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.
32 καὶ ἡμεῖς ἐσμεν μάρτυρες τῶν ῥημάτων τούτων, καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ὃ ἔδωκεν ὁ θεὸς τοῖς πειθαρχοῦσιν αὐτῷ.
33 Οἱ δὲ ἀκούσαντες διεπρίοντο καὶ ἐβουλεύοντο ἀνελεῖν αὐτούς.
34 ἀναστὰς δέ τις ἐν τῷ συνεδρίῳ Φαρισαῖος ὀνόματι Γαμαλιήλ, νομοδιδάσκαλος τίμιος παντὶ τῷ λαῷ, ἐκέλευσεν ἔξω βραχὺ τοὺς ἀνθρώπους ποιῆσαι,
35 εἶπέν τε πρὸς αὐτούς, Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, προσέχετε ἑαυτοῖς ἐπὶ τοῖς ἀνθρώποις τούτοις τί μέλλετε πράσσειν.
36 πρὸ γὰρ τούτων τῶν ἡμερῶν ἀνέστη Θευδᾶς, λέγων εἶναί τινα ἑαυτόν, ᾧ προσεκλίθη ἀνδρῶν ἀριθμὸς ὡς τετρακοσίων· ὃς ἀνῃρέθη, καὶ πάντες ὅσοι ἐπείθοντο αὐτῷ διελύθησαν καὶ ἐγένοντο εἰς οὐδέν.
37 μετὰ τοῦτον ἀνέστη Ἰούδας ὁ Γαλιλαῖος ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς ἀπογραφῆς καὶ ἀπέστησεν λαὸν ὀπίσω αὐτοῦ· κἀκεῖνος ἀπώλετο, καὶ πάντες ὅσοι ἐπείθοντο αὐτῷ διεσκορπίσθησαν.
38 καὶ τὰ νῦν λέγω ὑμῖν, ἀπόστητε ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων τούτων καὶ ἄφετε αὐτούς· ὅτι ἐὰν ᾖ ἐξ ἀνθρώπων ἡ βουλὴ αὕτη ἢ τὸ ἔργον τοῦτο, καταλυθήσεται·
39 εἰ δὲ ἐκ θεοῦ ἐστιν, οὐ δυνήσεσθε καταλῦσαι αὐτούς - μήποτε καὶ θεομάχοι εὑρεθῆτε. ἐπείσθησαν δὲ αὐτῷ,
40 καὶ προσκαλεσάμενοι τοὺς ἀποστόλους δείραντες παρήγγειλαν μὴ λαλεῖν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ καὶ ἀπέλυσαν.
41 Οἱ μὲν οὖν ἐπορεύοντο χαίροντες ἀπὸ προσώπου τοῦ συνεδρίου ὅτι κατηξιώθησαν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος ἀτιμασθῆναι·
42 πᾶσάν τε ἡμέραν ἐν τῷ ἱερῷ καὶ κατ᾽ οἶκον οὐκ ἐπαύοντο διδάσκοντες καὶ εὐαγγελιζόμενοι τὸν Χριστόν, Ἰησοῦν.
6
1 Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις ταύταις πληθυνόντων τῶν μαθητῶν ἐγένετο γογγυσμὸς τῶν Ἑλληνιστῶν πρὸς τοὺς Ἑβραίους, ὅτι παρεθεωροῦντο ἐν τῇ διακονίᾳ τῇ καθημερινῇ αἱ χῆραι αὐτῶν.
2 προσκαλεσάμενοι δὲ οἱ δώδεκα τὸ πλῆθος τῶν μαθητῶν εἶπαν, Οὐκ ἀρεστόν ἐστιν ἡμᾶς καταλείψαντας τὸν λόγον τοῦ θεοῦ διακονεῖν τραπέζαις·
3 ἐπισκέψασθε δέ, ἀδελφοί, ἄνδρας ἐξ ὑμῶν μαρτυρουμένους ἑπτὰ πλήρεις πνεύματος καὶ σοφίας, οὓς καταστήσομεν ἐπὶ τῆς χρείας ταύτης·
4 ἡμεῖς δὲ τῇ προσευχῇ καὶ τῇ διακονίᾳ τοῦ λόγου προσκαρτερήσομεν.
5 καὶ ἤρεσεν ὁ λόγος ἐνώπιον παντὸς τοῦ πλήθους, καὶ ἐξελέξαντο Στέφανον, ἄνδρα πλήρης πίστεως καὶ πνεύματος ἁγίου, καὶ Φίλιππον καὶ Πρόχορον καὶ Νικάνορα καὶ Τίμωνα καὶ Παρμενᾶν καὶ Νικόλαον προσήλυτον Ἀντιοχέα,
6 οὓς ἔστησαν ἐνώπιον τῶν ἀποστόλων, καὶ προσευξάμενοι ἐπέθηκαν αὐτοῖς τὰς χεῖρας.
7 Καὶ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ηὔξανεν, καὶ ἐπληθύνετο ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν ἐν Ἰερουσαλὴμ σφόδρα, πολύς τε ὄχλος τῶν ἱερέων ὑπήκουον τῇ πίστει.
8 Στέφανος δὲ πλήρης χάριτος καὶ δυνάμεως ἐποίει τέρατα καὶ σημεῖα μεγάλα ἐν τῷ λαῷ.
9 ἀνέστησαν δέ τινες τῶν ἐκ τῆς συναγωγῆς τῆς λεγομένης Λιβερτίνων καὶ Κυρηναίων καὶ Ἀλεξανδρέων καὶ τῶν ἀπὸ Κιλικίας καὶ Ἀσίας συζητοῦντες τῷ Στεφάνῳ,
10 καὶ οὐκ ἴσχυον ἀντιστῆναι τῇ σοφίᾳ καὶ τῷ πνεύματι ᾧ ἐλάλει.
11 τότε ὑπέβαλον ἄνδρας λέγοντας ὅτι Ἀκηκόαμεν αὐτοῦ λαλοῦντος ῥήματα βλάσφημα εἰς Μωϋσῆν καὶ τὸν θεόν·
12 συνεκίνησάν τε τὸν λαὸν καὶ τοὺς πρεσβυτέρους καὶ τοὺς γραμματεῖς, καὶ ἐπιστάντες συνήρπασαν αὐτὸν καὶ ἤγαγον εἰς τὸ συνέδριον,
13 ἔστησάν τε μάρτυρας ψευδεῖς λέγοντας, Ὁ ἄνθρωπος οὗτος οὐ παύεται λαλῶν ῥήματα κατὰ τοῦ τόπου τοῦ ἁγίου [τούτου] καὶ τοῦ νόμου·
14 ἀκηκόαμεν γὰρ αὐτοῦ λέγοντος ὅτι Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος οὗτος καταλύσει τὸν τόπον τοῦτον καὶ ἀλλάξει τὰ ἔθη ἃ παρέδωκεν ἡμῖν Μωϋσῆς.
15 καὶ ἀτενίσαντες εἰς αὐτὸν πάντες οἱ καθεζόμενοι ἐν τῷ συνεδρίῳ εἶδον τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡσεὶ πρόσωπον ἀγγέλου.
7
1 Εἶπεν δὲ ὁ ἀρχιερεύς, Εἰ ταῦτα οὕτως ἔχει;
2 ὁ δὲ ἔφη, Ἄνδρες ἀδελφοὶ καὶ πατέρες, ἀκούσατε. Ὁ θεὸς τῆς δόξης ὤφθη τῷ πατρὶ ἡμῶν Ἀβραὰμ ὄντι ἐν τῇ Μεσοποταμίᾳ πρὶν ἢ κατοικῆσαι αὐτὸν ἐν Χαρράν,
3 καὶ εἶπεν πρὸς αὐτόν, Ἔξελθε ἐκ τῆς γῆς σου καὶ ἐκ τῆς συγγενείας σου, καὶ δεῦρο εἰς τὴν γῆν ἣν ἄν σοι δείξω.
4 τότε ἐξελθὼν ἐκ γῆς Χαλδαίων κατῴκησεν ἐν Χαρράν. κἀκεῖθεν μετὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν πατέρα αὐτοῦ μετῴκισεν αὐτὸν εἰς τὴν γῆν ταύτην εἰς ἣν ὑμεῖς νῦν κατοικεῖτε,
5 καὶ οὐκ ἔδωκεν αὐτῷ κληρονομίαν ἐν αὐτῇ οὐδὲ βῆμα ποδός, καὶ ἐπηγγείλατο δοῦναι αὐτῷ εἰς κατάσχεσιν αὐτὴν καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ᾽ αὐτόν, οὐκ ὄντος αὐτῷ τέκνου.
6 ἐλάλησεν δὲ οὕτως ὁ θεὸς ὅτι ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ πάροικον ἐν γῇ ἀλλοτρίᾳ, καὶ δουλώσουσιν αὐτὸ καὶ κακώσουσιν ἔτη τετρακόσια·
7 καὶ τὸ ἔθνος ᾧ ἐὰν δουλεύσουσιν κρινῶ ἐγώ, ὁ θεὸς εἶπεν, καὶ μετὰ ταῦτα ἐξελεύσονται καὶ λατρεύσουσίν μοι ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ.
8 καὶ ἔδωκεν αὐτῷ διαθήκην περιτομῆς· καὶ οὕτως ἐγέννησεν τὸν Ἰσαὰκ καὶ περιέτεμεν αὐτὸν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ, καὶ Ἰσαὰκ τὸν Ἰακώβ, καὶ Ἰακὼβ τοὺς δώδεκα πατριάρχας.
9 Καὶ οἱ πατριάρχαι ζηλώσαντες τὸν Ἰωσὴφ ἀπέδοντο εἰς Αἴγυπτον· καὶ ἦν ὁ θεὸς μετ᾽ αὐτοῦ,
10 καὶ ἐξείλατο αὐτὸν ἐκ πασῶν τῶν θλίψεων αὐτοῦ, καὶ ἔδωκεν αὐτῷ χάριν καὶ σοφίαν ἐναντίον Φαραὼ βασιλέως Αἰγύπτου, καὶ κατέστησεν αὐτὸν ἡγούμενον ἐπ᾽ Αἴγυπτον καὶ [ἐφ] ὅλον τὸν οἶκον αὐτοῦ.
11 ἦλθεν δὲ λιμὸς ἐφ᾽ ὅλην τὴν Αἴγυπτον καὶ Χανάαν καὶ θλῖψις μεγάλη, καὶ οὐχ ηὕρισκον χορτάσματα οἱ πατέρες ἡμῶν.
12 ἀκούσας δὲ Ἰακὼβ ὄντα σιτία εἰς Αἴγυπτον ἐξαπέστειλεν τοὺς πατέρας ἡμῶν πρῶτον·
13 καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ ἀνεγνωρίσθη Ἰωσὴφ τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ, καὶ φανερὸν ἐγένετο τῷ Φαραὼ τὸ γένος [τοῦ] Ἰωσήφ.
14 ἀποστείλας δὲ Ἰωσὴφ μετεκαλέσατο Ἰακὼβ τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ πᾶσαν τὴν συγγένειαν ἐν ψυχαῖς ἑβδομήκοντα πέντε,
15 καὶ κατέβη Ἰακὼβ εἰς Αἴγυπτον. καὶ ἐτελεύτησεν αὐτὸς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν,
16 καὶ μετετέθησαν εἰς Συχὲμ καὶ ἐτέθησαν ἐν τῷ μνήματι ᾧ ὠνήσατο Ἀβραὰμ τιμῆς ἀργυρίου παρὰ τῶν υἱῶν Ἑμμὼρ ἐν Συχέμ.
17 Καθὼς δὲ ἤγγιζεν ὁ χρόνος τῆς ἐπαγγελίας ἧς ὡμολόγησεν ὁ θεὸς τῷ Ἀβραάμ, ηὔξησεν ὁ λαὸς καὶ ἐπληθύνθη ἐν Αἰγύπτῳ,
18 ἄχρι οὗ ἀνέστη βασιλεὺς ἕτερος [ἐπ᾽ Αἴγυπτον] ὃς οὐκ ᾔδει τὸν Ἰωσήφ.
19 οὗτος κατασοφισάμενος τὸ γένος ἡμῶν ἐκάκωσεν τοὺς πατέρας τοῦ ποιεῖν τὰ βρέφη ἔκθετα αὐτῶν εἰς τὸ μὴ ζῳογονεῖσθαι.
20 ἐν ᾧ καιρῷ ἐγεννήθη Μωϋσῆς, καὶ ἦν ἀστεῖος τῷ θεῷ· ὃς ἀνετράφη μῆνας τρεῖς ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πατρός·
21 ἐκτεθέντος δὲ αὐτοῦ ἀνείλατο αὐτὸν ἡ θυγάτηρ Φαραὼ καὶ ἀνεθρέψατο αὐτὸν ἑαυτῇ εἰς υἱόν.
22 καὶ ἐπαιδεύθη Μωϋσῆς [ἐν] πάσῃ σοφίᾳ Αἰγυπτίων, ἦν δὲ δυνατὸς ἐν λόγοις καὶ ἔργοις αὐτοῦ.
23 Ὡς δὲ ἐπληροῦτο αὐτῷ τεσσαρακονταετὴς χρόνος, ἀνέβη ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτοῦ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ.
24 καὶ ἰδών τινα ἀδικούμενον ἠμύνατο καὶ ἐποίησεν ἐκδίκησιν τῷ καταπονουμένῳ πατάξας τὸν Αἰγύπτιον.
25 ἐνόμιζεν δὲ συνιέναι τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ ὅτι ὁ θεὸς διὰ χειρὸς αὐτοῦ δίδωσιν σωτηρίαν αὐτοῖς, οἱ δὲ οὐ συνῆκαν.
26 τῇ τε ἐπιούσῃ ἡμέρᾳ ὤφθη αὐτοῖς μαχομένοις καὶ συνήλλασσεν αὐτοὺς εἰς εἰρήνην εἰπών, Ἄνδρες, ἀδελφοί ἐστε· ἱνατί ἀδικεῖτε ἀλλήλους;
27 ὁ δὲ ἀδικῶν τὸν πλησίον ἀπώσατο αὐτὸν εἰπών, Τίς σε κατέστησεν ἄρχοντα καὶ δικαστὴν ἐφ᾽ ἡμῶν;
28 μὴ ἀνελεῖν με σὺ θέλεις ὃν τρόπον ἀνεῖλες ἐχθὲς τὸν Αἰγύπτιον;
29 ἔφυγεν δὲ Μωϋσῆς ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ, καὶ ἐγένετο πάροικος ἐν γῇ Μαδιάμ, οὗ ἐγέννησεν υἱοὺς δύο.
30 Καὶ πληρωθέντων ἐτῶν τεσσαράκοντα ὤφθη αὐτῷ ἐν τῇ ἐρήμῳ τοῦ ὄρους Σινᾶ ἄγγελος ἐν φλογὶ πυρὸς βάτου.
31 ὁ δὲ Μωϋσῆς ἰδὼν ἐθαύμαζεν τὸ ὅραμα· προσερχομένου δὲ αὐτοῦ κατανοῆσαι ἐγένετο φωνὴ κυρίου,
32 Ἐγὼ ὁ θεὸς τῶν πατέρων σου, ὁ θεὸς Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ. ἔντρομος δὲ γενόμενος Μωϋσῆς οὐκ ἐτόλμα κατανοῆσαι.
33 εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ κύριος, Λῦσον τὸ ὑπόδημα τῶν ποδῶν σου, ὁ γὰρ τόπος ἐφ᾽ ᾧ ἕστηκας γῆ ἁγία ἐστίν.
34 ἰδὼν εἶδον τὴν κάκωσιν τοῦ λαοῦ μου τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ τοῦ στεναγμοῦ αὐτῶν ἤκουσα, καὶ κατέβην ἐξελέσθαι αὐτούς· καὶ νῦν δεῦρο ἀποστείλω σε εἰς Αἴγυπτον.
35 Τοῦτον τὸν Μωϋσῆν, ὃν ἠρνήσαντο εἰπόντες, Τίς σε κατέστησεν ἄρχοντα καὶ δικαστήν; τοῦτον ὁ θεὸς [καὶ] ἄρχοντα καὶ λυτρωτὴν ἀπέσταλκεν σὺν χειρὶ ἀγγέλου τοῦ ὀφθέντος αὐτῷ ἐν τῇ βάτῳ.
36 οὗτος ἐξήγαγεν αὐτοὺς ποιήσας τέρατα καὶ σημεῖα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ καὶ ἐν Ἐρυθρᾷ Θαλάσσῃ καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ ἔτη τεσσαράκοντα.
37 οὗτός ἐστιν ὁ Μωϋσῆς ὁ εἴπας τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ, Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει ὁ θεὸς ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ.
38 οὗτός ἐστιν ὁ γενόμενος ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐν τῇ ἐρήμῳ μετὰ τοῦ ἀγγέλου τοῦ λαλοῦντος αὐτῷ ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ καὶ τῶν πατέρων ἡμῶν, ὃς ἐδέξατο λόγια ζῶντα δοῦναι ἡμῖν,
39 ᾧ οὐκ ἠθέλησαν ὑπήκοοι γενέσθαι οἱ πατέρες ἡμῶν ἀλλὰ ἀπώσαντο καὶ ἐστράφησαν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν εἰς Αἴγυπτον,
40 εἰπόντες τῷ Ἀαρών, Ποίησον ἡμῖν θεοὺς οἳ προπορεύσονται ἡμῶν· ὁ γὰρ Μωϋσῆς οὗτος, ὃς ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, οὐκ οἴδαμεν τί ἐγένετο αὐτῷ.
41 καὶ ἐμοσχοποίησαν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις καὶ ἀνήγαγον θυσίαν τῷ εἰδώλῳ, καὶ εὐφραίνοντο ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτῶν.
42 ἔστρεψεν δὲ ὁ θεὸς καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ, καθὼς γέγραπται ἐν βίβλῳ τῶν προφητῶν, Μὴ σφάγια καὶ θυσίας προσηνέγκατέ μοι ἔτη τεσσαράκοντα ἐν τῇ ἐρήμῳ, οἶκος Ἰσραήλ;
43 καὶ ἀνελάβετε τὴν σκηνὴν τοῦ Μολὸχ καὶ τὸ ἄστρον τοῦ θεοῦ [ὑμῶν] Ῥαιφάν, τοὺς τύπους οὓς ἐποιήσατε προσκυνεῖν αὐτοῖς· καὶ μετοικιῶ ὑμᾶς ἐπέκεινα Βαβυλῶνος.
44 Ἡ σκηνὴ τοῦ μαρτυρίου ἦν τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καθὼς διετάξατο ὁ λαλῶν τῷ Μωϋσῇ ποιῆσαι αὐτὴν κατὰ τὸν τύπον ὃν ἑωράκει,
45 ἣν καὶ εἰσήγαγον διαδεξάμενοι οἱ πατέρες ἡμῶν μετὰ Ἰησοῦ ἐν τῇ κατασχέσει τῶν ἐθνῶν ὧν ἐξῶσεν ὁ θεὸς ἀπὸ προσώπου τῶν πατέρων ἡμῶν ἕως τῶν ἡμερῶν Δαυίδ,
46 ὃς εὗρεν χάριν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ καὶ ᾐτήσατο εὑρεῖν σκήνωμα τῷ οἴκῳ Ἰακώβ.
47 Σολομῶν δὲ οἰκοδόμησεν αὐτῷ οἶκον.
48 ἀλλ᾽ οὐχ ὁ ὕψιστος ἐν χειροποιήτοις κατοικεῖ· καθὼς ὁ προφήτης λέγει,
49 Ὁ οὐρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου· ποῖον οἶκον οἰκοδομήσετέ μοι, λέγει κύριος, ἢ τίς τόπος τῆς καταπαύσεώς μου;
50 οὐχὶ ἡ χείρ μου ἐποίησεν ταῦτα πάντα;
51 Σκληροτράχηλοι καὶ ἀπερίτμητοι καρδίαις καὶ τοῖς ὠσίν, ὑμεῖς ἀεὶ τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ ἀντιπίπτετε, ὡς οἱ πατέρες ὑμῶν καὶ ὑμεῖς.
52 τίνα τῶν προφητῶν οὐκ ἐδίωξαν οἱ πατέρες ὑμῶν; καὶ ἀπέκτειναν τοὺς προκαταγγείλαντας περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ δικαίου οὗ νῦν ὑμεῖς προδόται καὶ φονεῖς ἐγένεσθε,
53 οἵτινες ἐλάβετε τὸν νόμον εἰς διαταγὰς ἀγγέλων, καὶ οὐκ ἐφυλάξατε.
54 Ἀκούοντες δὲ ταῦτα διεπρίοντο ταῖς καρδίαις αὐτῶν καὶ ἔβρυχον τοὺς ὀδόντας ἐπ᾽ αὐτόν.
55 ὑπάρχων δὲ πλήρης πνεύματος ἁγίου ἀτενίσας εἰς τὸν οὐρανὸν εἶδεν δόξαν θεοῦ καὶ Ἰησοῦν ἑστῶτα ἐκ δεξιῶν τοῦ θεοῦ,
56 καὶ εἶπεν, Ἰδοὺ θεωρῶ τοὺς οὐρανοὺς διηνοιγμένους καὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ θεοῦ.
57 κράξαντες δὲ φωνῇ μεγάλῃ συνέσχον τὰ ὦτα αὐτῶν, καὶ ὥρμησαν ὁμοθυμαδὸν ἐπ᾽ αὐτόν,
58 καὶ ἐκβαλόντες ἔξω τῆς πόλεως ἐλιθοβόλουν. καὶ οἱ μάρτυρες ἀπέθεντο τὰ ἱμάτια αὐτῶν παρὰ τοὺς πόδας νεανίου καλουμένου Σαύλου.
59 καὶ ἐλιθοβόλουν τὸν Στέφανον ἐπικαλούμενον καὶ λέγοντα, Κύριε Ἰησοῦ, δέξαι τὸ πνεῦμά μου.
60 θεὶς δὲ τὰ γόνατα ἔκραξεν φωνῇ μεγάλῃ, Κύριε, μὴ στήσῃς αὐτοῖς ταύτην τὴν ἁμαρτίαν. καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐκοιμήθη.
8
1 Σαῦλος δὲ ἦν συνευδοκῶν τῇ ἀναιρέσει αὐτοῦ. Ἐγένετο δὲ ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ διωγμὸς μέγας ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν τὴν ἐν Ἱεροσολύμοις· πάντες δὲ διεσπάρησαν κατὰ τὰς χώρας τῆς Ἰουδαίας καὶ Σαμαρείας πλὴν τῶν ἀποστόλων.
2 συνεκόμισαν δὲ τὸν Στέφανον ἄνδρες εὐλαβεῖς καὶ ἐποίησαν κοπετὸν μέγαν ἐπ᾽ αὐτῷ.
3 Σαῦλος δὲ ἐλυμαίνετο τὴν ἐκκλησίαν κατὰ τοὺς οἴκους εἰσπορευόμενος, σύρων τε ἄνδρας καὶ γυναῖκας παρεδίδου εἰς φυλακήν.
4 Οἱ μὲν οὖν διασπαρέντες διῆλθον εὐαγγελιζόμενοι τὸν λόγον.
5 Φίλιππος δὲ κατελθὼν εἰς [τὴν] πόλιν τῆς Σαμαρείας ἐκήρυσσεν αὐτοῖς τὸν Χριστόν.
6 προσεῖχον δὲ οἱ ὄχλοι τοῖς λεγομένοις ὑπὸ τοῦ Φιλίππου ὁμοθυμαδὸν ἐν τῷ ἀκούειν αὐτοὺς καὶ βλέπειν τὰ σημεῖα ἃ ἐποίει·
7 πολλοὶ γὰρ τῶν ἐχόντων πνεύματα ἀκάθαρτα βοῶντα φωνῇ μεγάλῃ ἐξήρχοντο, πολλοὶ δὲ παραλελυμένοι καὶ χωλοὶ ἐθεραπεύθησαν·
8 ἐγένετο δὲ πολλὴ χαρὰ ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ.
9 Ἀνὴρ δέ τις ὀνόματι Σίμων προϋπῆρχεν ἐν τῇ πόλει μαγεύων καὶ ἐξιστάνων τὸ ἔθνος τῆς Σαμαρείας, λέγων εἶναί τινα ἑαυτὸν μέγαν,
10 ᾧ προσεῖχον πάντες ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου λέγοντες, Οὗτός ἐστιν ἡ δύναμις τοῦ θεοῦ ἡ καλουμένη Μεγάλη.
11 προσεῖχον δὲ αὐτῷ διὰ τὸ ἱκανῷ χρόνῳ ταῖς μαγείαις ἐξεστακέναι αὐτούς.
12 ὅτε δὲ ἐπίστευσαν τῷ Φιλίππῳ εὐαγγελιζομένῳ περὶ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ ὀνόματος Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐβαπτίζοντο ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες.
13 ὁ δὲ Σίμων καὶ αὐτὸς ἐπίστευσεν, καὶ βαπτισθεὶς ἦν προσκαρτερῶν τῷ Φιλίππῳ, θεωρῶν τε σημεῖα καὶ δυνάμεις μεγάλας γινομένας ἐξίστατο.
14 Ἀκούσαντες δὲ οἱ ἐν Ἱεροσολύμοις ἀπόστολοι ὅτι δέδεκται ἡ Σαμάρεια τὸν λόγον τοῦ θεοῦ ἀπέστειλαν πρὸς αὐτοὺς Πέτρον καὶ Ἰωάννην,
15 οἵτινες καταβάντες προσηύξαντο περὶ αὐτῶν ὅπως λάβωσιν πνεῦμα ἅγιον·
16 οὐδέπω γὰρ ἦν ἐπ᾽ οὐδενὶ αὐτῶν ἐπιπεπτωκός, μόνον δὲ βεβαπτισμένοι ὑπῆρχον εἰς τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Ἰησοῦ.
17 τότε ἐπετίθουν τὰς χεῖρας ἐπ᾽ αὐτούς, καὶ ἐλάμβανον πνεῦμα ἅγιον.
18 ἰδὼν δὲ ὁ Σίμων ὅτι διὰ τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τῶν ἀποστόλων δίδοται τὸ πνεῦμα, προσήνεγκεν αὐτοῖς χρήματα
19 λέγων, Δότε κἀμοὶ τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα ᾧ ἐὰν ἐπιθῶ τὰς χεῖρας λαμβάνῃ πνεῦμα ἅγιον.
20 Πέτρος δὲ εἶπεν πρὸς αὐτόν, Τὸ ἀργύριόν σου σὺν σοὶ εἴη εἰς ἀπώλειαν, ὅτι τὴν δωρεὰν τοῦ θεοῦ ἐνόμισας διὰ χρημάτων κτᾶσθαι.
21 οὐκ ἔστιν σοι μερὶς οὐδὲ κλῆρος ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ, ἡ γὰρ καρδία σου οὐκ ἔστιν εὐθεῖα ἔναντι τοῦ θεοῦ.
22 μετανόησον οὖν ἀπὸ τῆς κακίας σου ταύτης, καὶ δεήθητι τοῦ κυρίου εἰ ἄρα ἀφεθήσεταί σοι ἡ ἐπίνοια τῆς καρδίας σου·
23 εἰς γὰρ χολὴν πικρίας καὶ σύνδεσμον ἀδικίας ὁρῶ σε ὄντα.
24 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Σίμων εἶπεν, Δεήθητε ὑμεῖς ὑπὲρ ἐμοῦ πρὸς τὸν κύριον ὅπως μηδὲν ἐπέλθῃ ἐπ᾽ ἐμὲ ὧν εἰρήκατε.
25 Οἱ μὲν οὖν διαμαρτυράμενοι καὶ λαλήσαντες τὸν λόγον τοῦ κυρίου ὑπέστρεφον εἰς Ἱεροσόλυμα, πολλάς τε κώμας τῶν Σαμαριτῶν εὐηγγελίζοντο.
26 Ἄγγελος δὲ κυρίου ἐλάλησεν πρὸς Φίλιππον λέγων, Ἀνάστηθι καὶ πορεύου κατὰ μεσημβρίαν ἐπὶ τὴν ὁδὸν τὴν καταβαίνουσαν ἀπὸ Ἰερουσαλὴμ εἰς Γάζαν· αὕτη ἐστὶν ἔρημος.
27 καὶ ἀναστὰς ἐπορεύθη· καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ Αἰθίοψ εὐνοῦχος δυνάστης Κανδάκης βασιλίσσης Αἰθιόπων, ὃς ἦν ἐπὶ πάσης τῆς γάζης αὐτῆς, ὃς ἐληλύθει προσκυνήσων εἰς Ἰερουσαλήμ,
28 ἦν τε ὑποστρέφων καὶ καθήμενος ἐπὶ τοῦ ἅρματος αὐτοῦ καὶ ἀνεγίνωσκεν τὸν προφήτην Ἠσαΐαν.
29 εἶπεν δὲ τὸ πνεῦμα τῷ Φιλίππῳ, Πρόσελθε καὶ κολλήθητι τῷ ἅρματι τούτῳ.
30 προσδραμὼν δὲ ὁ Φίλιππος ἤκουσεν αὐτοῦ ἀναγινώσκοντος Ἠσαΐαν τὸν προφήτην, καὶ εἶπεν, Ἆρά γε γινώσκεις ἃ ἀναγινώσκεις;
31 ὁ δὲ εἶπεν, Πῶς γὰρ ἂν δυναίμην ἐὰν μή τις ὁδηγήσει με; παρεκάλεσέν τε τὸν Φίλιππον ἀναβάντα καθίσαι σὺν αὐτῷ.
32 ἡ δὲ περιοχὴ τῆς γραφῆς ἣν ἀνεγίνωσκεν ἦν αὕτη· Ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείραντος αὐτὸν ἄφωνος, οὕτως οὐκ ἀνοίγει τὸ στόμα αὐτοῦ.
33 Ἐν τῇ ταπεινώσει ἡ κρίσις αὐτοῦ ἤρθη· τὴν γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται; ὅτι αἴρεται ἀπὸ τῆς γῆς ἡ ζωὴ αὐτοῦ.
34 Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ εὐνοῦχος τῷ Φιλίππῳ εἶπεν, Δέομαί σου, περὶ τίνος ὁ προφήτης λέγει τοῦτο; περὶ ἑαυτοῦ ἢ περὶ ἑτέρου τινός;
35 ἀνοίξας δὲ ὁ Φίλιππος τὸ στόμα αὐτοῦ καὶ ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς γραφῆς ταύτης εὐηγγελίσατο αὐτῷ τὸν Ἰησοῦν.
36 ὡς δὲ ἐπορεύοντο κατὰ τὴν ὁδόν, ἦλθον ἐπί τι ὕδωρ, καί φησιν ὁ εὐνοῦχος, Ἰδοὺ ὕδωρ· τί κωλύει με βαπτισθῆναι;
38 καὶ ἐκέλευσεν στῆναι τὸ ἅρμα, καὶ κατέβησαν ἀμφότεροι εἰς τὸ ὕδωρ ὅ τε Φίλιππος καὶ ὁ εὐνοῦχος, καὶ ἐβάπτισεν αὐτόν.
39 ὅτε δὲ ἀνέβησαν ἐκ τοῦ ὕδατος, πνεῦμα κυρίου ἥρπασεν τὸν Φίλιππον, καὶ οὐκ εἶδεν αὐτὸν οὐκέτι ὁ εὐνοῦχος· ἐπορεύετο γὰρ τὴν ὁδὸν αὐτοῦ χαίρων.
40 Φίλιππος δὲ εὑρέθη εἰς Ἄζωτον, καὶ διερχόμενος εὐηγγελίζετο τὰς πόλεις πάσας ἕως τοῦ ἐλθεῖν αὐτὸν εἰς Καισάρειαν.
9
1 Ὁ δὲ Σαῦλος, ἔτι ἐμπνέων ἀπειλῆς καὶ φόνου εἰς τοὺς μαθητὰς τοῦ κυρίου, προσελθὼν τῷ ἀρχιερεῖ
2 ᾐτήσατο παρ᾽ αὐτοῦ ἐπιστολὰς εἰς Δαμασκὸν πρὸς τὰς συναγωγάς, ὅπως ἐάν τινας εὕρῃ τῆς ὁδοῦ ὄντας, ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας, δεδεμένους ἀγάγῃ εἰς Ἰερουσαλήμ.
3 ἐν δὲ τῷ πορεύεσθαι ἐγένετο αὐτὸν ἐγγίζειν τῇ Δαμασκῷ, ἐξαίφνης τε αὐτὸν περιήστραψεν φῶς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ,
4 καὶ πεσὼν ἐπὶ τὴν γῆν ἤκουσεν φωνὴν λέγουσαν αὐτῷ, Σαοὺλ Σαούλ, τί με διώκεις;
5 εἶπεν δέ, Τίς εἶ, κύριε; ὁ δέ, Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς ὃν σὺ διώκεις·
6 ἀλλὰ ἀνάστηθι καὶ εἴσελθε εἰς τὴν πόλιν, καὶ λαληθήσεταί σοι ὅ τί σε δεῖ ποιεῖν.
7 οἱ δὲ ἄνδρες οἱ συνοδεύοντες αὐτῷ εἱστήκεισαν ἐνεοί, ἀκούοντες μὲν τῆς φωνῆς μηδένα δὲ θεωροῦντες.
8 ἠγέρθη δὲ Σαῦλος ἀπὸ τῆς γῆς, ἀνεῳγμένων δὲ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ οὐδὲν ἔβλεπεν· χειραγωγοῦντες δὲ αὐτὸν εἰσήγαγον εἰς Δαμασκόν.
9 καὶ ἦν ἡμέρας τρεῖς μὴ βλέπων, καὶ οὐκ ἔφαγεν οὐδὲ ἔπιεν.
10 Ἦν δέ τις μαθητὴς ἐν Δαμασκῷ ὀνόματι Ἁνανίας, καὶ εἶπεν πρὸς αὐτὸν ἐν ὁράματι ὁ κύριος, Ἁνανία. ὁ δὲ εἶπεν, Ἰδοὺ ἐγώ, κύριε.
11 ὁ δὲ κύριος πρὸς αὐτόν, Ἀναστὰς πορεύθητι ἐπὶ τὴν ῥύμην τὴν καλουμένην Εὐθεῖαν καὶ ζήτησον ἐν οἰκίᾳ Ἰούδα Σαῦλον ὀνόματι Ταρσέα· ἰδοὺ γὰρ προσεύχεται,
12 καὶ εἶδεν ἄνδρα [ἐν ὁράματι] Ἁνανίαν ὀνόματι εἰσελθόντα καὶ ἐπιθέντα αὐτῷ [τὰς] χεῖρας ὅπως ἀναβλέψῃ.
13 ἀπεκρίθη δὲ Ἁνανίας, Κύριε, ἤκουσα ἀπὸ πολλῶν περὶ τοῦ ἀνδρὸς τούτου, ὅσα κακὰ τοῖς ἁγίοις σου ἐποίησεν ἐν Ἰερουσαλήμ·
14 καὶ ὧδε ἔχει ἐξουσίαν παρὰ τῶν ἀρχιερέων δῆσαι πάντας τοὺς ἐπικαλουμένους τὸ ὄνομά σου.
15 εἶπεν δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ κύριος, Πορεύου, ὅτι σκεῦος ἐκλογῆς ἐστίν μοι οὗτος τοῦ βαστάσαι τὸ ὄνομά μου ἐνώπιον ἐθνῶν τε καὶ βασιλέων υἱῶν τε Ἰσραήλ·
16 ἐγὼ γὰρ ὑποδείξω αὐτῷ ὅσα δεῖ αὐτὸν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου παθεῖν.
17 Ἀπῆλθεν δὲ Ἁνανίας καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν, καὶ ἐπιθεὶς ἐπ᾽ αὐτὸν τὰς χεῖρας εἶπεν, Σαοὺλ ἀδελφέ, ὁ κύριος ἀπέσταλκέν με, Ἰησοῦς ὁ ὀφθείς σοι ἐν τῇ ὁδῷ ᾗ ἤρχου, ὅπως ἀναβλέψῃς καὶ πλησθῇς πνεύματος ἁγίου.
18 καὶ εὐθέως ἀπέπεσαν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν ὡς λεπίδες, ἀνέβλεψέν τε, καὶ ἀναστὰς ἐβαπτίσθη,
19 καὶ λαβὼν τροφὴν ἐνίσχυσεν. Ἐγένετο δὲ μετὰ τῶν ἐν Δαμασκῷ μαθητῶν ἡμέρας τινάς,
20 καὶ εὐθέως ἐν ταῖς συναγωγαῖς ἐκήρυσσεν τὸν Ἰησοῦν ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ.
21 ἐξίσταντο δὲ πάντες οἱ ἀκούοντες καὶ ἔλεγον, Οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ πορθήσας ἐν Ἰερουσαλὴμ τοὺς ἐπικαλουμένους τὸ ὄνομα τοῦτο, καὶ ὧδε εἰς τοῦτο ἐληλύθει ἵνα δεδεμένους αὐτοὺς ἀγάγῃ ἐπὶ τοὺς ἀρχιερεῖς;
22 Σαῦλος δὲ μᾶλλον ἐνεδυναμοῦτο καὶ συνέχυννεν [τοὺς] Ἰουδαίους τοὺς κατοικοῦντας ἐν Δαμασκῷ, συμβιβάζων ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός.
23 Ὡς δὲ ἐπληροῦντο ἡμέραι ἱκαναί, συνεβουλεύσαντο οἱ Ἰουδαῖοι ἀνελεῖν αὐτόν·
24 ἐγνώσθη δὲ τῷ Σαύλῳ ἡ ἐπιβουλὴ αὐτῶν. παρετηροῦντο δὲ καὶ τὰς πύλας ἡμέρας τε καὶ νυκτὸς ὅπως αὐτὸν ἀνέλωσιν·
25 λαβόντες δὲ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς διὰ τοῦ τείχους καθῆκαν αὐτὸν χαλάσαντες ἐν σπυρίδι.
26 Παραγενόμενος δὲ εἰς Ἰερουσαλὴμ ἐπείραζεν κολλᾶσθαι τοῖς μαθηταῖς· καὶ πάντες ἐφοβοῦντο αὐτόν, μὴ πιστεύοντες ὅτι ἐστὶν μαθητής.
27 Βαρναβᾶς δὲ ἐπιλαβόμενος αὐτὸν ἤγαγεν πρὸς τοὺς ἀποστόλους, καὶ διηγήσατο αὐτοῖς πῶς ἐν τῇ ὁδῷ εἶδεν τὸν κύριον καὶ ὅτι ἐλάλησεν αὐτῷ, καὶ πῶς ἐν Δαμασκῷ ἐπαρρησιάσατο ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ.
28 καὶ ἦν μετ᾽ αὐτῶν εἰσπορευόμενος καὶ ἐκπορευόμενος εἰς Ἰερουσαλήμ, παρρησιαζόμενος ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ κυρίου,
29 ἐλάλει τε καὶ συνεζήτει πρὸς τοὺς Ἑλληνιστάς· οἱ δὲ ἐπεχείρουν ἀνελεῖν αὐτόν.
30 ἐπιγνόντες δὲ οἱ ἀδελφοὶ κατήγαγον αὐτὸν εἰς Καισάρειαν καὶ ἐξαπέστειλαν αὐτὸν εἰς Ταρσόν.
31 Ἡ μὲν οὖν ἐκκλησία καθ᾽ ὅλης τῆς Ἰουδαίας καὶ Γαλιλαίας καὶ Σαμαρείας εἶχεν εἰρήνην, οἰκοδομουμένη καὶ πορευομένη τῷ φόβῳ τοῦ κυρίου, καὶ τῇ παρακλήσει τοῦ ἁγίου πνεύματος ἐπληθύνετο.
32 Ἐγένετο δὲ Πέτρον διερχόμενον διὰ πάντων κατελθεῖν καὶ πρὸς τοὺς ἁγίους τοὺς κατοικοῦντας Λύδδα.
33 εὗρεν δὲ ἐκεῖ ἄνθρωπόν τινα ὀνόματι Αἰνέαν ἐξ ἐτῶν ὀκτὼ κατακείμενον ἐπὶ κραβάττου, ὃς ἦν παραλελυμένος.
34 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ Πέτρος, Αἰνέα, ἰᾶταί σε Ἰησοῦς Χριστός· ἀνάστηθι καὶ στρῶσον σεαυτῷ. καὶ εὐθέως ἀνέστη.
35 καὶ εἶδαν αὐτὸν πάντες οἱ κατοικοῦντες Λύδδα καὶ τὸν Σαρῶνα, οἵτινες ἐπέστρεψαν ἐπὶ τὸν κύριον.
36 Ἐν Ἰόππῃ δέ τις ἦν μαθήτρια ὀνόματι Ταβιθά, ἣ διερμηνευομένη λέγεται Δορκάς· αὕτη ἦν πλήρης ἔργων ἀγαθῶν καὶ ἐλεημοσυνῶν ὧν ἐποίει.
37 ἐγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἀσθενήσασαν αὐτὴν ἀποθανεῖν· λούσαντες δὲ [αὐτὴν] ἔθηκαν ἐν ὑπερῴῳ.
38 ἐγγὺς δὲ οὔσης Λύδδας τῇ Ἰόππῃ οἱ μαθηταὶ ἀκούσαντες ὅτι Πέτρος ἐστὶν ἐν αὐτῇ ἀπέστειλαν δύο ἄνδρας πρὸς αὐτὸν παρακαλοῦντες, Μὴ ὀκνήσῃς διελθεῖν ἕως ἡμῶν.
39 ἀναστὰς δὲ Πέτρος συνῆλθεν αὐτοῖς· ὃν παραγενόμενον ἀνήγαγον εἰς τὸ ὑπερῷον, καὶ παρέστησαν αὐτῷ πᾶσαι αἱ χῆραι κλαίουσαι καὶ ἐπιδεικνύμεναι χιτῶνας καὶ ἱμάτια ὅσα ἐποίει μετ᾽ αὐτῶν οὖσα ἡ Δορκάς.
40 ἐκβαλὼν δὲ ἔξω πάντας ὁ Πέτρος καὶ θεὶς τὰ γόνατα προσηύξατο, καὶ ἐπιστρέψας πρὸς τὸ σῶμα εἶπεν, Ταβιθά, ἀνάστηθι. ἡ δὲ ἤνοιξεν τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῆς, καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον ἀνεκάθισεν.
41 δοὺς δὲ αὐτῇ χεῖρα ἀνέστησεν αὐτήν, φωνήσας δὲ τοὺς ἁγίους καὶ τὰς χήρας παρέστησεν αὐτὴν ζῶσαν.
42 γνωστὸν δὲ ἐγένετο καθ᾽ ὅλης [τῆς] Ἰόππης, καὶ ἐπίστευσαν πολλοὶ ἐπὶ τὸν κύριον.
43 Ἐγένετο δὲ ἡμέρας ἱκανὰς μεῖναι ἐν Ἰόππῃ παρά τινι Σίμωνι βυρσεῖ.
10
1 Ἀνὴρ δέ τις ἐν Καισαρείᾳ ὀνόματι Κορνήλιος, ἑκατοντάρχης ἐκ σπείρης τῆς καλουμένης Ἰταλικῆς,
2 εὐσεβὴς καὶ φοβούμενος τὸν θεὸν σὺν παντὶ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, ποιῶν ἐλεημοσύνας πολλὰς τῷ λαῷ καὶ δεόμενος τοῦ θεοῦ διὰ παντός,
3 εἶδεν ἐν ὁράματι φανερῶς ὡσεὶ περὶ ὥραν ἐνάτην τῆς ἡμέρας ἄγγελον τοῦ θεοῦ εἰσελθόντα πρὸς αὐτὸν καὶ εἰπόντα αὐτῷ, Κορνήλιε.
4 ὁ δὲ ἀτενίσας αὐτῷ καὶ ἔμφοβος γενόμενος εἶπεν, Τί ἐστιν, κύριε; εἶπεν δὲ αὐτῷ, Αἱ προσευχαί σου καὶ αἱ ἐλεημοσύναι σου ἀνέβησαν εἰς μνημόσυνον ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ.
5 καὶ νῦν πέμψον ἄνδρας εἰς Ἰόππην καὶ μετάπεμψαι Σίμωνά τινα ὃς ἐπικαλεῖται Πέτρος·
6 οὗτος ξενίζεται παρά τινι Σίμωνι βυρσεῖ, ᾧ ἐστιν οἰκία παρὰ θάλασσαν.
7 ὡς δὲ ἀπῆλθεν ὁ ἄγγελος ὁ λαλῶν αὐτῷ, φωνήσας δύο τῶν οἰκετῶν καὶ στρατιώτην εὐσεβῆ τῶν προσκαρτερούντων αὐτῷ,
8 καὶ ἐξηγησάμενος ἅπαντα αὐτοῖς ἀπέστειλεν αὐτοὺς εἰς τὴν Ἰόππην.
9 Τῇ δὲ ἐπαύριον ὁδοιπορούντων ἐκείνων καὶ τῇ πόλει ἐγγιζόντων ἀνέβη Πέτρος ἐπὶ τὸ δῶμα προσεύξασθαι περὶ ὥραν ἕκτην.
10 ἐγένετο δὲ πρόσπεινος καὶ ἤθελεν γεύσασθαι· παρασκευαζόντων δὲ αὐτῶν ἐγένετο ἐπ᾽ αὐτὸν ἔκστασις,
11 καὶ θεωρεῖ τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγμένον καὶ καταβαῖνον σκεῦός τι ὡς ὀθόνην μεγάλην τέσσαρσιν ἀρχαῖς καθιέμενον ἐπὶ τῆς γῆς,
12 ἐν ᾧ ὑπῆρχεν πάντα τὰ τετράποδα καὶ ἑρπετὰ τῆς γῆς καὶ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ.
13 καὶ ἐγένετο φωνὴ πρὸς αὐτόν, Ἀναστάς, Πέτρε, θῦσον καὶ φάγε.
14 ὁ δὲ Πέτρος εἶπεν, Μηδαμῶς, κύριε, ὅτι οὐδέποτε ἔφαγον πᾶν κοινὸν καὶ ἀκάθαρτον.
15 καὶ φωνὴ πάλιν ἐκ δευτέρου πρὸς αὐτόν, Ἃ ὁ θεὸς ἐκαθάρισεν σὺ μὴ κοίνου.
16 τοῦτο δὲ ἐγένετο ἐπὶ τρίς, καὶ εὐθὺς ἀνελήμφθη τὸ σκεῦος εἰς τὸν οὐρανόν.
17 Ὡς δὲ ἐν ἑαυτῷ διηπόρει ὁ Πέτρος τί ἂν εἴη τὸ ὅραμα ὃ εἶδεν, ἰδοὺ οἱ ἄνδρες οἱ ἀπεσταλμένοι ὑπὸ τοῦ Κορνηλίου διερωτήσαντες τὴν οἰκίαν τοῦ Σίμωνος ἐπέστησαν ἐπὶ τὸν πυλῶνα,
18 καὶ φωνήσαντες ἐπυνθάνοντο εἰ Σίμων ὁ ἐπικαλούμενος Πέτρος ἐνθάδε ξενίζεται.
19 τοῦ δὲ Πέτρου διενθυμουμένου περὶ τοῦ ὁράματος εἶπεν [αὐτῷ] τὸ πνεῦμα, Ἰδοὺ ἄνδρες [δύο] ζητοῦσίν σε·
20 ἀλλὰ ἀναστὰς κατάβηθι καὶ πορεύου σὺν αὐτοῖς μηδὲν διακρινόμενος, ὅτι ἐγὼ ἀπέσταλκα αὐτούς.
21 καταβὰς δὲ Πέτρος πρὸς τοὺς ἄνδρας εἶπεν, Ἰδοὺ ἐγώ εἰμι ὃν ζητεῖτε· τίς ἡ αἰτία δι᾽ ἣν πάρεστε;
22 οἱ δὲ εἶπαν, Κορνήλιος ἑκατοντάρχης, ἀνὴρ δίκαιος καὶ φοβούμενος τὸν θεὸν μαρτυρούμενός τε ὑπὸ ὅλου τοῦ ἔθνους τῶν Ἰουδαίων, ἐχρηματίσθη ὑπὸ ἀγγέλου ἁγίου μεταπέμψασθαί σε εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ καὶ ἀκοῦσαι ῥήματα παρὰ σοῦ.
23 εἰσκαλεσάμενος οὖν αὐτοὺς ἐξένισεν. Τῇ δὲ ἐπαύριον ἀναστὰς ἐξῆλθεν σὺν αὐτοῖς, καί τινες τῶν ἀδελφῶν τῶν ἀπὸ Ἰόππης συνῆλθον αὐτῷ.
24 τῇ δὲ ἐπαύριον εἰσῆλθεν εἰς τὴν Καισάρειαν· ὁ δὲ Κορνήλιος ἦν προσδοκῶν αὐτούς, συγκαλεσάμενος τοὺς συγγενεῖς αὐτοῦ καὶ τοὺς ἀναγκαίους φίλους.
25 ὡς δὲ ἐγένετο τοῦ εἰσελθεῖν τὸν Πέτρον, συναντήσας αὐτῷ ὁ Κορνήλιος πεσὼν ἐπὶ τοὺς πόδας προσεκύνησεν.
26 ὁ δὲ Πέτρος ἤγειρεν αὐτὸν λέγων, Ἀνάστηθι· καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἄνθρωπός εἰμι.
27 καὶ συνομιλῶν αὐτῷ εἰσῆλθεν, καὶ εὑρίσκει συνεληλυθότας πολλούς,
28 ἔφη τε πρὸς αὐτούς, Ὑμεῖς ἐπίστασθε ὡς ἀθέμιτόν ἐστιν ἀνδρὶ Ἰουδαίῳ κολλᾶσθαι ἢ προσέρχεσθαι ἀλλοφύλῳ· κἀμοὶ ὁ θεὸς ἔδειξεν μηδένα κοινὸν ἢ ἀκάθαρτον λέγειν ἄνθρωπον·
29 διὸ καὶ ἀναντιρρήτως ἦλθον μεταπεμφθείς. πυνθάνομαι οὖν τίνι λόγῳ μετεπέμψασθέ με;
30 καὶ ὁ Κορνήλιος ἔφη, Ἀπὸ τετάρτης ἡμέρας μέχρι ταύτης τῆς ὥρας ἤμην τὴν ἐνάτην προσευχόμενος ἐν τῷ οἴκῳ μου, καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ἔστη ἐνώπιόν μου ἐν ἐσθῆτι λαμπρᾷ
31 καὶ φησίν, Κορνήλιε, εἰσηκούσθη σου ἡ προσευχὴ καὶ αἱ ἐλεημοσύναι σου ἐμνήσθησαν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ.
32 πέμψον οὖν εἰς Ἰόππην καὶ μετακάλεσαι Σίμωνα ὃς ἐπικαλεῖται Πέτρος· οὗτος ξενίζεται ἐν οἰκίᾳ Σίμωνος βυρσέως παρὰ θάλασσαν.
33 ἐξαυτῆς οὖν ἔπεμψα πρὸς σέ, σύ τε καλῶς ἐποίησας παραγενόμενος. νῦν οὖν πάντες ἡμεῖς ἐνώπιον τοῦ θεοῦ πάρεσμεν ἀκοῦσαι πάντα τὰ προστεταγμένα σοι ὑπὸ τοῦ κυρίου.
34 Ἀνοίξας δὲ Πέτρος τὸ στόμα εἶπεν, Ἐπ᾽ ἀληθείας καταλαμβάνομαι ὅτι οὐκ ἔστιν προσωπολήμπτης ὁ θεός,
35 ἀλλ᾽ ἐν παντὶ ἔθνει ὁ φοβούμενος αὐτὸν καὶ ἐργαζόμενος δικαιοσύνην δεκτὸς αὐτῷ ἐστιν.
36 τὸν λόγον [ὃν] ἀπέστειλεν τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ εὐαγγελιζόμενος εἰρήνην διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ - οὗτός ἐστιν πάντων κύριος -
37 ὑμεῖς οἴδατε, τὸ γενόμενον ῥῆμα καθ᾽ ὅλης τῆς Ἰουδαίας, ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας μετὰ τὸ βάπτισμα ὃ ἐκήρυξεν Ἰωάννης,
38 Ἰησοῦν τὸν ἀπὸ Ναζαρέθ, ὡς ἔχρισεν αὐτὸν ὁ θεὸς πνεύματι ἁγίῳ καὶ δυνάμει, ὃς διῆλθεν εὐεργετῶν καὶ ἰώμενος πάντας τοὺς καταδυναστευομένους ὑπὸ τοῦ διαβόλου, ὅτι ὁ θεὸς ἦν μετ᾽ αὐτοῦ.
39 καὶ ἡμεῖς μάρτυρες πάντων ὧν ἐποίησεν ἔν τε τῇ χώρᾳ τῶν Ἰουδαίων καὶ Ἰερουσαλήμ· ὃν καὶ ἀνεῖλαν κρεμάσαντες ἐπὶ ξύλου.
40 τοῦτον ὁ θεὸς ἤγειρεν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ καὶ ἔδωκεν αὐτὸν ἐμφανῆ γενέσθαι,
41 οὐ παντὶ τῷ λαῷ ἀλλὰ μάρτυσιν τοῖς προκεχειροτονημένοις ὑπὸ τοῦ θεοῦ, ἡμῖν, οἵτινες συνεφάγομεν καὶ συνεπίομεν αὐτῷ μετὰ τὸ ἀναστῆναι αὐτὸν ἐκ νεκρῶν·
42 καὶ παρήγγειλεν ἡμῖν κηρύξαι τῷ λαῷ καὶ διαμαρτύρασθαι ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ ὡρισμένος ὑπὸ τοῦ θεοῦ κριτὴς ζώντων καὶ νεκρῶν.
43 τούτῳ πάντες οἱ προφῆται μαρτυροῦσιν, ἄφεσιν ἁμαρτιῶν λαβεῖν διὰ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ πάντα τὸν πιστεύοντα εἰς αὐτόν.
44 Ἔτι λαλοῦντος τοῦ Πέτρου τὰ ῥήματα ταῦτα ἐπέπεσεν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπὶ πάντας τοὺς ἀκούοντας τὸν λόγον.
45 καὶ ἐξέστησαν οἱ ἐκ περιτομῆς πιστοὶ ὅσοι συνῆλθαν τῷ Πέτρῳ, ὅτι καὶ ἐπὶ τὰ ἔθνη ἡ δωρεὰ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου ἐκκέχυται·
46 ἤκουον γὰρ αὐτῶν λαλούντων γλώσσαις καὶ μεγαλυνόντων τὸν θεόν. τότε ἀπεκρίθη Πέτρος,
47 Μήτι τὸ ὕδωρ δύναται κωλῦσαί τις τοῦ μὴ βαπτισθῆναι τούτους οἵτινες τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔλαβον ὡς καὶ ἡμεῖς;
48 προσέταξεν δὲ αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ βαπτισθῆναι. τότε ἠρώτησαν αὐτὸν ἐπιμεῖναι ἡμέρας τινάς.
11
1 Ἤκουσαν δὲ οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ ἀδελφοὶ οἱ ὄντες κατὰ τὴν Ἰουδαίαν ὅτι καὶ τὰ ἔθνη ἐδέξαντο τὸν λόγον τοῦ θεοῦ.
2 ὅτε δὲ ἀνέβη Πέτρος εἰς Ἰερουσαλήμ, διεκρίνοντο πρὸς αὐτὸν οἱ ἐκ περιτομῆς
3 λέγοντες ὅτι Εἰσῆλθες πρὸς ἄνδρας ἀκροβυστίαν ἔχοντας καὶ συνέφαγες αὐτοῖς.
4 ἀρξάμενος δὲ Πέτρος ἐξετίθετο αὐτοῖς καθεξῆς λέγων,
5 Ἐγὼ ἤμην ἐν πόλει Ἰόππῃ προσευχόμενος καὶ εἶδον ἐν ἐκστάσει ὅραμα, καταβαῖνον σκεῦός τι ὡς ὀθόνην μεγάλην τέσσαρσιν ἀρχαῖς καθιεμένην ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἦλθεν ἄχρι ἐμοῦ·
6 εἰς ἣν ἀτενίσας κατενόουν καὶ εἶδον τὰ τετράποδα τῆς γῆς καὶ τὰ θηρία καὶ τὰ ἑρπετὰ καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ.
7 ἤκουσα δὲ καὶ φωνῆς λεγούσης μοι, Ἀναστάς, Πέτρε, θῦσον καὶ φάγε.
8 εἶπον δέ, Μηδαμῶς, κύριε, ὅτι κοινὸν ἢ ἀκάθαρτον οὐδέποτε εἰσῆλθεν εἰς τὸ στόμα μου.
9 ἀπεκρίθη δὲ φωνὴ ἐκ δευτέρου ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, Ἃ ὁ θεὸς ἐκαθάρισεν σὺ μὴ κοίνου.
10 τοῦτο δὲ ἐγένετο ἐπὶ τρίς, καὶ ἀνεσπάσθη πάλιν ἅπαντα εἰς τὸν οὐρανόν.
11 καὶ ἰδοὺ ἐξαυτῆς τρεῖς ἄνδρες ἐπέστησαν ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἐν ᾗ ἤμην, ἀπεσταλμένοι ἀπὸ Καισαρείας πρός με.
12 εἶπεν δὲ τὸ πνεῦμά μοι συνελθεῖν αὐτοῖς μηδὲν διακρίναντα. ἦλθον δὲ σὺν ἐμοὶ καὶ οἱ ἓξ ἀδελφοὶ οὗτοι, καὶ εἰσήλθομεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ ἀνδρός.
13 ἀπήγγειλεν δὲ ἡμῖν πῶς εἶδεν τὸν ἄγγελον ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ σταθέντα καὶ εἰπόντα, Ἀπόστειλον εἰς Ἰόππην καὶ μετάπεμψαι Σίμωνα τὸν ἐπικαλούμενον Πέτρον,
14 ὃς λαλήσει ῥήματα πρὸς σὲ ἐν οἷς σωθήσῃ σὺ καὶ πᾶς ὁ οἶκός σου.
15 ἐν δὲ τῷ ἄρξασθαί με λαλεῖν ἐπέπεσεν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπ᾽ αὐτοὺς ὥσπερ καὶ ἐφ᾽ ἡμᾶς ἐν ἀρχῇ.
16 ἐμνήσθην δὲ τοῦ ῥήματος τοῦ κυρίου ὡς ἔλεγεν, Ἰωάννης μὲν ἐβάπτισεν ὕδατι, ὑμεῖς δὲ βαπτισθήσεσθε ἐν πνεύματι ἁγίῳ.
17 εἰ οὖν τὴν ἴσην δωρεὰν ἔδωκεν αὐτοῖς ὁ θεὸς ὡς καὶ ἡμῖν πιστεύσασιν ἐπὶ τὸν κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, ἐγὼ τίς ἤμην δυνατὸς κωλῦσαι τὸν θεόν;
18 ἀκούσαντες δὲ ταῦτα ἡσύχασαν καὶ ἐδόξασαν τὸν θεὸν λέγοντες, Ἄρα καὶ τοῖς ἔθνεσιν ὁ θεὸς τὴν μετάνοιαν εἰς ζωὴν ἔδωκεν.
19 Οἱ μὲν οὖν διασπαρέντες ἀπὸ τῆς θλίψεως τῆς γενομένης ἐπὶ Στεφάνῳ διῆλθον ἕως Φοινίκης καὶ Κύπρου καὶ Ἀντιοχείας, μηδενὶ λαλοῦντες τὸν λόγον εἰ μὴ μόνον Ἰουδαίοις.
20 ἦσαν δέ τινες ἐξ αὐτῶν ἄνδρες Κύπριοι καὶ Κυρηναῖοι, οἵτινες ἐλθόντες εἰς Ἀντιόχειαν ἐλάλουν καὶ πρὸς τοὺς Ἕλληνας, εὐαγγελιζόμενοι τὸν κύριον Ἰησοῦν.
21 καὶ ἦν χεὶρ κυρίου μετ᾽ αὐτῶν, πολύς τε ἀριθμὸς ὁ πιστεύσας ἐπέστρεψεν ἐπὶ τὸν κύριον.
22 ἠκούσθη δὲ ὁ λόγος εἰς τὰ ὦτα τῆς ἐκκλησίας τῆς οὔσης ἐν Ἰερουσαλὴμ περὶ αὐτῶν, καὶ ἐξαπέστειλαν Βαρναβᾶν ἕως Ἀντιοχείας·
23 ὃς παραγενόμενος καὶ ἰδὼν τὴν χάριν [τὴν] τοῦ θεοῦ ἐχάρη καὶ παρεκάλει πάντας τῇ προθέσει τῇ καρδίας προσμένειν τῷ κυρίῳ,
24 ὅτι ἦν ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ πλήρης πνεύματος ἁγίου καὶ πίστεως. καὶ προσετέθη ὄχλος ἱκανὸς τῷ κυρίῳ.
25 ἐξῆλθεν δὲ εἰς Ταρσὸν ἀναζητῆσαι Σαῦλον,
26 καὶ εὑρὼν ἤγαγεν εἰς Ἀντιόχειαν. ἐγένετο δὲ αὐτοῖς καὶ ἐνιαυτὸν ὅλον συναχθῆναι ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ διδάξαι ὄχλον ἱκανόν, χρηματίσαι τε πρώτως ἐν Ἀντιοχείᾳ τοὺς μαθητὰς Χριστιανούς.
27 Ἐν ταύταις δὲ ταῖς ἡμέραις κατῆλθον ἀπὸ Ἱεροσολύμων προφῆται εἰς Ἀντιόχειαν·
28 ἀναστὰς δὲ εἷς ἐξ αὐτῶν ὀνόματι Ἅγαβος ἐσήμανεν διὰ τοῦ πνεύματος λιμὸν μεγάλην μέλλειν ἔσεσθαι ἐφ᾽ ὅλην τὴν οἰκουμένην· ἥτις ἐγένετο ἐπὶ Κλαυδίου.
29 τῶν δὲ μαθητῶν καθὼς εὐπορεῖτό τις ὥρισαν ἕκαστος αὐτῶν εἰς διακονίαν πέμψαι τοῖς κατοικοῦσιν ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ἀδελφοῖς·
30 ὃ καὶ ἐποίησαν ἀποστείλαντες πρὸς τοὺς πρεσβυτέρους διὰ χειρὸς Βαρναβᾶ καὶ Σαύλου.
12
1 Κατ᾽ ἐκεῖνον δὲ τὸν καιρὸν ἐπέβαλεν Ἡρῴδης ὁ βασιλεὺς τὰς χεῖρας κακῶσαί τινας τῶν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας.
2 ἀνεῖλεν δὲ Ἰάκωβον τὸν ἀδελφὸν Ἰωάννου μαχαίρῃ.
3 ἰδὼν δὲ ὅτι ἀρεστόν ἐστιν τοῖς Ἰουδαίοις προσέθετο συλλαβεῖν καὶ Πέτρον [ἦσαν δὲ ἡμέραι τῶν ἀζύμων],
4 ὃν καὶ πιάσας ἔθετο εἰς φυλακήν, παραδοὺς τέσσαρσιν τετραδίοις στρατιωτῶν φυλάσσειν αὐτόν, βουλόμενος μετὰ τὸ πάσχα ἀναγαγεῖν αὐτὸν τῷ λαῷ.
5 ὁ μὲν οὖν Πέτρος ἐτηρεῖτο ἐν τῇ φυλακῇ· προσευχὴ δὲ ἦν ἐκτενῶς γινομένη ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας πρὸς τὸν θεὸν περὶ αὐτοῦ.
6 Ὅτε δὲ ἤμελλεν προαγαγεῖν αὐτὸν ὁ Ἡρῴδης, τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ ἦν ὁ Πέτρος κοιμώμενος μεταξὺ δύο στρατιωτῶν δεδεμένος ἁλύσεσιν δυσίν, φύλακές τε πρὸ τῆς θύρας ἐτήρουν τὴν φυλακήν.
7 καὶ ἰδοὺ ἄγγελος κυρίου ἐπέστη, καὶ φῶς ἔλαμψεν ἐν τῷ οἰκήματι· πατάξας δὲ τὴν πλευρὰν τοῦ Πέτρου ἤγειρεν αὐτὸν λέγων, Ἀνάστα ἐν τάχει. καὶ ἐξέπεσαν αὐτοῦ αἱ ἁλύσεις ἐκ τῶν χειρῶν.
8 εἶπεν δὲ ὁ ἄγγελος πρὸς αὐτόν, Ζῶσαι καὶ ὑπόδησαι τὰ σανδάλιά σου. ἐποίησεν δὲ οὕτως. καὶ λέγει αὐτῷ, Περιβαλοῦ τὸ ἱμάτιόν σου καὶ ἀκολούθει μοι.
9 καὶ ἐξελθὼν ἠκολούθει, καὶ οὐκ ᾔδει ὅτι ἀληθές ἐστιν τὸ γινόμενον διὰ τοῦ ἀγγέλου, ἐδόκει δὲ ὅραμα βλέπειν.
10 διελθόντες δὲ πρώτην φυλακὴν καὶ δευτέραν ἦλθαν ἐπὶ τὴν πύλην τὴν σιδηρᾶν τὴν φέρουσαν εἰς τὴν πόλιν, ἥτις αὐτομάτη ἠνοίγη αὐτοῖς, καὶ ἐξελθόντες προῆλθον ῥύμην μίαν, καὶ εὐθέως ἀπέστη ὁ ἄγγελος ἀπ᾽ αὐτοῦ.
11 καὶ ὁ Πέτρος ἐν ἑαυτῷ γενόμενος εἶπεν, Νῦν οἶδα ἀληθῶς ὅτι ἐξαπέστειλεν [ὁ] κύριος τὸν ἄγγελον αὐτοῦ καὶ ἐξείλατό με ἐκ χειρὸς Ἡρῴδου καὶ πάσης τῆς προσδοκίας τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων.
12 συνιδών τε ἦλθεν ἐπὶ τὴν οἰκίαν τῆς Μαρίας τῆς μητρὸς Ἰωάννου τοῦ ἐπικαλουμένου Μάρκου, οὗ ἦσαν ἱκανοὶ συνηθροισμένοι καὶ προσευχόμενοι.
13 κρούσαντος δὲ αὐτοῦ τὴν θύραν τοῦ πυλῶνος προσῆλθεν παιδίσκη ὑπακοῦσαι ὀνόματι Ῥόδη·
14 καὶ ἐπιγνοῦσα τὴν φωνὴν τοῦ Πέτρου ἀπὸ τῆς χαρᾶς οὐκ ἤνοιξεν τὸν πυλῶνα, εἰσδραμοῦσα δὲ ἀπήγγειλεν ἑστάναι τὸν Πέτρον πρὸ τοῦ πυλῶνος.
15 οἱ δὲ πρὸς αὐτὴν εἶπαν, Μαίνῃ. ἡ δὲ διϊσχυρίζετο οὕτως ἔχειν. οἱ δὲ ἔλεγον, Ὁ ἄγγελός ἐστιν αὐτοῦ.
16 ὁ δὲ Πέτρος ἐπέμενεν κρούων· ἀνοίξαντες δὲ εἶδαν αὐτὸν καὶ ἐξέστησαν.
17 κατασείσας δὲ αὐτοῖς τῇ χειρὶ σιγᾶν διηγήσατο [αὐτοῖς] πῶς ὁ κύριος αὐτὸν ἐξήγαγεν ἐκ τῆς φυλακῆς, εἶπέν τε, Ἀπαγγείλατε Ἰακώβῳ καὶ τοῖς ἀδελφοῖς ταῦτα. καὶ ἐξελθὼν ἐπορεύθη εἰς ἕτερον τόπον.
18 Γενομένης δὲ ἡμέρας ἦν τάραχος οὐκ ὀλίγος ἐν τοῖς στρατιώταις, τί ἄρα ὁ Πέτρος ἐγένετο.
19 Ἡρῴδης δὲ ἐπιζητήσας αὐτὸν καὶ μὴ εὑρὼν ἀνακρίνας τοὺς φύλακας ἐκέλευσεν ἀπαχθῆναι, καὶ κατελθὼν ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας εἰς Καισάρειαν διέτριβεν.
20 Ἦν δὲ θυμομαχῶν Τυρίοις καὶ Σιδωνίοις· ὁμοθυμαδὸν δὲ παρῆσαν πρὸς αὐτόν, καὶ πείσαντες Βλάστον τὸν ἐπὶ τοῦ κοιτῶνος τοῦ βασιλέως ᾐτοῦντο εἰρήνην, διὰ τὸ τρέφεσθαι αὐτῶν τὴν χώραν ἀπὸ τῆς βασιλικῆς.
21 τακτῇ δὲ ἡμέρᾳ ὁ Ἡρῴδης ἐνδυσάμενος ἐσθῆτα βασιλικὴν [καὶ] καθίσας ἐπὶ τοῦ βήματος ἐδημηγόρει πρὸς αὐτούς·
22 ὁ δὲ δῆμος ἐπεφώνει, Θεοῦ φωνὴ καὶ οὐκ ἀνθρώπου.
23 παραχρῆμα δὲ ἐπάταξεν αὐτὸν ἄγγελος κυρίου ἀνθ᾽ ὧν οὐκ ἔδωκεν τὴν δόξαν τῷ θεῷ, καὶ γενόμενος σκωληκόβρωτος ἐξέψυξεν.
24 Ὁ δὲ λόγος τοῦ θεοῦ ηὔξανεν καὶ ἐπληθύνετο.
25 Βαρναβᾶς δὲ καὶ Σαῦλος ὑπέστρεψαν εἰς Ἰερουσαλὴμ πληρώσαντες τὴν διακονίαν, συμπαραλαβόντες Ἰωάννην τὸν ἐπικληθέντα Μᾶρκον.
13
1 Ἦσαν δὲ ἐν Ἀντιοχείᾳ κατὰ τὴν οὖσαν ἐκκλησίαν προφῆται καὶ διδάσκαλοι ὅ τε Βαρναβᾶς καὶ Συμεὼν ὁ καλούμενος Νίγερ, καὶ Λούκιος ὁ Κυρηναῖος, Μαναήν τε Ἡρῴδου τοῦ τετραάρχου σύντροφος καὶ Σαῦλος.
2 λειτουργούντων δὲ αὐτῶν τῷ κυρίῳ καὶ νηστευόντων εἶπεν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, Ἀφορίσατε δή μοι τὸν Βαρναβᾶν καὶ Σαῦλον εἰς τὸ ἔργον ὃ προσκέκλημαι αὐτούς.
3 τότε νηστεύσαντες καὶ προσευξάμενοι καὶ ἐπιθέντες τὰς χεῖρας αὐτοῖς ἀπέλυσαν.
4 Αὐτοὶ μὲν οὖν ἐκπεμφθέντες ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος κατῆλθον εἰς Σελεύκειαν, ἐκεῖθέν τε ἀπέπλευσαν εἰς Κύπρον,
5 καὶ γενόμενοι ἐν Σαλαμῖνι κατήγγελλον τὸν λόγον τοῦ θεοῦ ἐν ταῖς συναγωγαῖς τῶν Ἰουδαίων· εἶχον δὲ καὶ Ἰωάννην ὑπηρέτην.
6 διελθόντες δὲ ὅλην τὴν νῆσον ἄχρι Πάφου εὗρον ἄνδρα τινὰ μάγον ψευδοπροφήτην Ἰουδαῖον ᾧ ὄνομα Βαριησοῦ,
7 ὃς ἦν σὺν τῷ ἀνθυπάτῳ Σεργίῳ Παύλῳ, ἀνδρὶ συνετῷ. οὗτος προσκαλεσάμενος Βαρναβᾶν καὶ Σαῦλον ἐπεζήτησεν ἀκοῦσαι τὸν λόγον τοῦ θεοῦ·
8 ἀνθίστατο δὲ αὐτοῖς Ἐλύμας ὁ μάγος, οὕτως γὰρ μεθερμηνεύεται τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ζητῶν διαστρέψαι τὸν ἀνθύπατον ἀπὸ τῆς πίστεως.
9 Σαῦλος δέ, ὁ καὶ Παῦλος, πλησθεὶς πνεύματος ἁγίου ἀτενίσας εἰς αὐτὸν
10 εἶπεν, Ὦ πλήρης παντὸς δόλου καὶ πάσης ῥᾳδιουργίας, υἱὲ διαβόλου, ἐχθρὲ πάσης δικαιοσύνης, οὐ παύσῃ διαστρέφων τὰς ὁδοὺς [τοῦ] κυρίου τὰς εὐθείας;
11 καὶ νῦν ἰδοὺ χεὶρ κυρίου ἐπὶ σέ, καὶ ἔσῃ τυφλὸς μὴ βλέπων τὸν ἥλιον ἄχρι καιροῦ. παραχρῆμά τε ἔπεσεν ἐπ᾽ αὐτὸν ἀχλὺς καὶ σκότος, καὶ περιάγων ἐζήτει χειραγωγούς.
12 τότε ἰδὼν ὁ ἀνθύπατος τὸ γεγονὸς ἐπίστευσεν ἐκπλησσόμενος ἐπὶ τῇ διδαχῇ τοῦ κυρίου.
13 Ἀναχθέντες δὲ ἀπὸ τῆς Πάφου οἱ περὶ Παῦλον ἦλθον εἰς Πέργην τῆς Παμφυλίας· Ἰωάννης δὲ ἀποχωρήσας ἀπ᾽ αὐτῶν ὑπέστρεψεν εἰς Ἱεροσόλυμα.
14 αὐτοὶ δὲ διελθόντες ἀπὸ τῆς Πέργης παρεγένοντο εἰς Ἀντιόχειαν τὴν Πισιδίαν, καὶ εἰσελθόντες εἰς τὴν συναγωγὴν τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων ἐκάθισαν.
15 μετὰ δὲ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν ἀπέστειλαν οἱ ἀρχισυνάγωγοι πρὸς αὐτοὺς λέγοντες, Ἄνδρες ἀδελφοί, εἴ τίς ἐστιν ἐν ὑμῖν λόγος παρακλήσεως πρὸς τὸν λαόν, λέγετε.
16 ἀναστὰς δὲ Παῦλος καὶ κατασείσας τῇ χειρὶ εἶπεν· Ἄνδρες Ἰσραηλῖται καὶ οἱ φοβούμενοι τὸν θεόν, ἀκούσατε.
17 ὁ θεὸς τοῦ λαοῦ τούτου Ἰσραὴλ ἐξελέξατο τοὺς πατέρας ἡμῶν, καὶ τὸν λαὸν ὕψωσεν ἐν τῇ παροικίᾳ ἐν γῇ Αἰγύπτου, καὶ μετὰ βραχίονος ὑψηλοῦ ἐξήγαγεν αὐτοὺς ἐξ αὐτῆς,
18 καὶ ὡς τεσσαρακονταετῆ χρόνον ἐτροποφόρησεν αὐτοὺς ἐν τῇ ἐρήμῳ,
19 καὶ καθελὼν ἔθνη ἑπτὰ ἐν γῇ Χανάαν κατεκληρονόμησεν τὴν γῆν αὐτῶν
20 ὡς ἔτεσιν τετρακοσίοις καὶ πεντήκοντα. καὶ μετὰ ταῦτα ἔδωκεν κριτὰς ἕως Σαμουὴλ [τοῦ] προφήτου.
21 κἀκεῖθεν ᾐτήσαντο βασιλέα, καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς ὁ θεὸς τὸν Σαοὺλ υἱὸν Κίς, ἄνδρα ἐκ φυλῆς Βενιαμείν, ἔτη τεσσαράκοντα.
22 καὶ μεταστήσας αὐτὸν ἤγειρεν τὸν Δαυὶδ αὐτοῖς εἰς βασιλέα, ᾧ καὶ εἶπεν μαρτυρήσας, Εὗρον Δαυὶδ τὸν τοῦ Ἰεσσαί, ἄνδρα κατὰ τὴν καρδίαν μου, ὃς ποιήσει πάντα τὰ θελήματά μου.
23 τούτου ὁ θεὸς ἀπὸ τοῦ σπέρματος κατ᾽ ἐπαγγελίαν ἤγαγεν τῷ Ἰσραὴλ σωτῆρα Ἰησοῦν,
24 προκηρύξαντος Ἰωάννου πρὸ προσώπου τῆς εἰσόδου αὐτοῦ βάπτισμα μετανοίας παντὶ τῷ λαῷ Ἰσραήλ.
25 ὡς δὲ ἐπλήρου Ἰωάννης τὸν δρόμον, ἔλεγεν, Τί ἐμὲ ὑπονοεῖτε εἶναι; οὐκ εἰμὶ ἐγώ· ἀλλ᾽ ἰδοὺ ἔρχεται μετ᾽ ἐμὲ οὗ οὐκ εἰμὶ ἄξιος τὸ ὑπόδημα τῶν ποδῶν λῦσαι.
26 Ἄνδρες ἀδελφοί, υἱοὶ γένους Ἀβραὰμ καὶ οἱ ἐν ὑμῖν φοβούμενοι τὸν θεόν, ἡμῖν ὁ λόγος τῆς σωτηρίας ταύτης ἐξαπεστάλη.
27 οἱ γὰρ κατοικοῦντες ἐν Ἰερουσαλὴμ καὶ οἱ ἄρχοντες αὐτῶν τοῦτον ἀγνοήσαντες καὶ τὰς φωνὰς τῶν προφητῶν τὰς κατὰ πᾶν σάββατον ἀναγινωσκομένας κρίναντες ἐπλήρωσαν,
28 καὶ μηδεμίαν αἰτίαν θανάτου εὑρόντες ᾐτήσαντο Πιλᾶτον ἀναιρεθῆναι αὐτόν·
29 ὡς δὲ ἐτέλεσαν πάντα τὰ περὶ αὐτοῦ γεγραμμένα, καθελόντες ἀπὸ τοῦ ξύλου ἔθηκαν εἰς μνημεῖον.
30 ὁ δὲ θεὸς ἤγειρεν αὐτὸν ἐκ νεκρῶν·
31 ὃς ὤφθη ἐπὶ ἡμέρας πλείους τοῖς συναναβᾶσιν αὐτῷ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας εἰς Ἰερουσαλήμ, οἵτινες [νῦν] εἰσιν μάρτυρες αὐτοῦ πρὸς τὸν λαόν.
32 καὶ ἡμεῖς ὑμᾶς εὐαγγελιζόμεθα τὴν πρὸς τοὺς πατέρας ἐπαγγελίαν γενομένην,
33 ὅτι ταύτην ὁ θεὸς ἐκπεπλήρωκεν τοῖς τέκνοις ἡμῖν ἀναστήσας Ἰησοῦν, ὡς καὶ ἐν τῷ ψαλμῷ γέγραπται τῷ δευτέρῳ, Υἱός μου εἶ σύ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε.
34 ὅτι δὲ ἀνέστησεν αὐτὸν ἐκ νεκρῶν μηκέτι μέλλοντα ὑποστρέφειν εἰς διαφθοράν, οὕτως εἴρηκεν ὅτι Δώσω ὑμῖν τὰ ὅσια Δαυὶδ τὰ πιστά.
35 διότι καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει, Οὐ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν.
36 Δαυὶδ μὲν γὰρ ἰδίᾳ γενεᾷ ὑπηρετήσας τῇ τοῦ θεοῦ βουλῇ ἐκοιμήθη καὶ προσετέθη πρὸς τοὺς πατέρας αὐτοῦ καὶ εἶδεν διαφθοράν,
37 ὃν δὲ ὁ θεὸς ἤγειρεν οὐκ εἶδεν διαφθοράν.
38 γνωστὸν οὖν ἔστω ὑμῖν, ἄνδρες ἀδελφοί, ὅτι διὰ τούτου ὑμῖν ἄφεσις ἁμαρτιῶν καταγγέλλεται[, καὶ] ἀπὸ πάντων ὧν οὐκ ἠδυνήθητε ἐν νόμῳ Μωϋσέως δικαιωθῆναι
39 ἐν τούτῳ πᾶς ὁ πιστεύων δικαιοῦται.
40 βλέπετε οὖν μὴ ἐπέλθῃ τὸ εἰρημένον ἐν τοῖς προφήταις,
41 Ἴδετε, οἱ καταφρονηταί, καὶ θαυμάσατε καὶ ἀφανίσθητε, ὅτι ἔργον ἐργάζομαι ἐγὼ ἐν ταῖς ἡμέραις ὑμῶν, ἔργον ὃ οὐ μὴ πιστεύσητε ἐάν τις ἐκδιηγῆται ὑμῖν.
42 Ἐξιόντων δὲ αὐτῶν παρεκάλουν εἰς τὸ μεταξὺ σάββατον λαληθῆναι αὐτοῖς τὰ ῥήματα ταῦτα.
43 λυθείσης δὲ τῆς συναγωγῆς ἠκολούθησαν πολλοὶ τῶν Ἰουδαίων καὶ τῶν σεβομένων προσηλύτων τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Βαρναβᾷ, οἵτινες προσλαλοῦντες αὐτοῖς ἔπειθον αὐτοὺς προσμένειν τῇ χάριτι τοῦ θεοῦ.
44 Τῷ δὲ ἐρχομένῳ σαββάτῳ σχεδὸν πᾶσα ἡ πόλις συνήχθη ἀκοῦσαι τὸν λόγον τοῦ κυρίου.
45 ἰδόντες δὲ οἱ Ἰουδαῖοι τοὺς ὄχλους ἐπλήσθησαν ζήλου καὶ ἀντέλεγον τοῖς ὑπὸ Παύλου λαλουμένοις βλασφημοῦντες.
46 παρρησιασάμενοί τε ὁ Παῦλος καὶ ὁ Βαρναβᾶς εἶπαν, Ὑμῖν ἦν ἀναγκαῖον πρῶτον λαληθῆναι τὸν λόγον τοῦ θεοῦ· ἐπειδὴ ἀπωθεῖσθε αὐτὸν καὶ οὐκ ἀξίους κρίνετε ἑαυτοὺς τῆς αἰωνίου ζωῆς, ἰδοὺ στρεφόμεθα εἰς τὰ ἔθνη.
47 οὕτως γὰρ ἐντέταλται ἡμῖν ὁ κύριος, Τέθεικά σε εἰς φῶς ἐθνῶν τοῦ εἶναί σε εἰς σωτηρίαν ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς.
48 ἀκούοντα δὲ τὰ ἔθνη ἔχαιρον καὶ ἐδόξαζον τὸν λόγον τοῦ κυρίου, καὶ ἐπίστευσαν ὅσοι ἦσαν τεταγμένοι εἰς ζωὴν αἰώνιον·
49 διεφέρετο δὲ ὁ λόγος τοῦ κυρίου δι᾽ ὅλης τῆς χώρας.
50 οἱ δὲ Ἰουδαῖοι παρώτρυναν τὰς σεβομένας γυναῖκας τὰς εὐσχήμονας καὶ τοὺς πρώτους τῆς πόλεως καὶ ἐπήγειραν διωγμὸν ἐπὶ τὸν Παῦλον καὶ Βαρναβᾶν, καὶ ἐξέβαλον αὐτοὺς ἀπὸ τῶν ὁρίων αὐτῶν.
51 οἱ δὲ ἐκτιναξάμενοι τὸν κονιορτὸν τῶν ποδῶν ἐπ᾽ αὐτοὺς ἦλθον εἰς Ἰκόνιον,
52 οἵ τε μαθηταὶ ἐπληροῦντο χαρᾶς καὶ πνεύματος ἁγίου.
14
1 Ἐγένετο δὲ ἐν Ἰκονίῳ κατὰ τὸ αὐτὸ εἰσελθεῖν αὐτοὺς εἰς τὴν συναγωγὴν τῶν Ἰουδαίων καὶ λαλῆσαι οὕτως ὥστε πιστεῦσαι Ἰουδαίων τε καὶ Ἑλλήνων πολὺ πλῆθος.
2 οἱ δὲ ἀπειθήσαντες Ἰουδαῖοι ἐπήγειραν καὶ ἐκάκωσαν τὰς ψυχὰς τῶν ἐθνῶν κατὰ τῶν ἀδελφῶν.
3 ἱκανὸν μὲν οὖν χρόνον διέτριψαν παρρησιαζόμενοι ἐπὶ τῷ κυρίῳ τῷ μαρτυροῦντι τῷ λόγῳ τῆς χάριτος αὐτοῦ, διδόντι σημεῖα καὶ τέρατα γίνεσθαι διὰ τῶν χειρῶν αὐτῶν.
4 ἐσχίσθη δὲ τὸ πλῆθος τῆς πόλεως, καὶ οἱ μὲν ἦσαν σὺν τοῖς Ἰουδαίοις οἱ δὲ σὺν τοῖς ἀποστόλοις.
5 ὡς δὲ ἐγένετο ὁρμὴ τῶν ἐθνῶν τε καὶ Ἰουδαίων σὺν τοῖς ἄρχουσιν αὐτῶν ὑβρίσαι καὶ λιθοβολῆσαι αὐτούς,
6 συνιδόντες κατέφυγον εἰς τὰς πόλεις τῆς Λυκαονίας Λύστραν καὶ Δέρβην καὶ τὴν περίχωρον,
7 κἀκεῖ εὐαγγελιζόμενοι ἦσαν.
8 Καί τις ἀνὴρ ἀδύνατος ἐν Λύστροις τοῖς ποσὶν ἐκάθητο, χωλὸς ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ, ὃς οὐδέποτε περιεπάτησεν.
9 οὗτος ἤκουσεν τοῦ Παύλου λαλοῦντος· ὃς ἀτενίσας αὐτῷ καὶ ἰδὼν ὅτι ἔχει πίστιν τοῦ σωθῆναι
10 εἶπεν μεγάλῃ φωνῇ, Ἀνάστηθι ἐπὶ τοὺς πόδας σου ὀρθός. καὶ ἥλατο καὶ περιεπάτει.
11 οἵ τε ὄχλοι ἰδόντες ὃ ἐποίησεν Παῦλος ἐπῆραν τὴν φωνὴν αὐτῶν Λυκαονιστὶ λέγοντες, Οἱ θεοὶ ὁμοιωθέντες ἀνθρώποις κατέβησαν πρὸς ἡμᾶς·
12 ἐκάλουν τε τὸν Βαρναβᾶν Δία, τὸν δὲ Παῦλον Ἑρμῆν, ἐπειδὴ αὐτὸς ἦν ὁ ἡγούμενος τοῦ λόγου.
13 ὅ τε ἱερεὺς τοῦ Διὸς τοῦ ὄντος πρὸ τῆς πόλεως ταύρους καὶ στέμματα ἐπὶ τοὺς πυλῶνας ἐνέγκας σὺν τοῖς ὄχλοις ἤθελεν θύειν.
14 ἀκούσαντες δὲ οἱ ἀπόστολοι Βαρναβᾶς καὶ Παῦλος, διαρρήξαντες τὰ ἱμάτια αὐτῶν ἐξεπήδησαν εἰς τὸν ὄχλον, κράζοντες
15 καὶ λέγοντες, Ἄνδρες, τί ταῦτα ποιεῖτε; καὶ ἡμεῖς ὁμοιοπαθεῖς ἐσμεν ὑμῖν ἄνθρωποι, εὐαγγελιζόμενοι ὑμᾶς ἀπὸ τούτων τῶν ματαίων ἐπιστρέφειν ἐπὶ θεὸν ζῶντα ὃς ἐποίησεν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς·
16 ὃς ἐν ταῖς παρῳχημέναις γενεαῖς εἴασεν πάντα τὰ ἔθνη πορεύεσθαι ταῖς ὁδοῖς αὐτῶν·
17 καίτοι οὐκ ἀμάρτυρον αὑτὸν ἀφῆκεν ἀγαθουργῶν, οὐρανόθεν ὑμῖν ὑετοὺς διδοὺς καὶ καιροὺς καρποφόρους, ἐμπιπλῶν τροφῆς καὶ εὐφροσύνης τὰς καρδίας ὑμῶν.
18 καὶ ταῦτα λέγοντες μόλις κατέπαυσαν τοὺς ὄχλους τοῦ μὴ θύειν αὐτοῖς.
19 Ἐπῆλθαν δὲ ἀπὸ Ἀντιοχείας καὶ Ἰκονίου Ἰουδαῖοι, καὶ πείσαντες τοὺς ὄχλους καὶ λιθάσαντες τὸν Παῦλον ἔσυρον ἔξω τῆς πόλεως, νομίζοντες αὐτὸν τεθνηκέναι.
20 κυκλωσάντων δὲ τῶν μαθητῶν αὐτὸν ἀναστὰς εἰσῆλθεν εἰς τὴν πόλιν. καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξῆλθεν σὺν τῷ Βαρναβᾷ εἰς Δέρβην.
21 Εὐαγγελισάμενοί τε τὴν πόλιν ἐκείνην καὶ μαθητεύσαντες ἱκανοὺς ὑπέστρεψαν εἰς τὴν Λύστραν καὶ εἰς Ἰκόνιον καὶ εἰς Ἀντιόχειαν,
22 ἐπιστηρίζοντες τὰς ψυχὰς τῶν μαθητῶν, παρακαλοῦντες ἐμμένειν τῇ πίστει, καὶ ὅτι διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ.
23 χειροτονήσαντες δὲ αὐτοῖς κατ᾽ ἐκκλησίαν πρεσβυτέρους προσευξάμενοι μετὰ νηστειῶν παρέθεντο αὐτοὺς τῷ κυρίῳ εἰς ὃν πεπιστεύκεισαν.
24 καὶ διελθόντες τὴν Πισιδίαν ἦλθον εἰς τὴν Παμφυλίαν,
25 καὶ λαλήσαντες ἐν Πέργῃ τὸν λόγον κατέβησαν εἰς Ἀττάλειαν.
26 κἀκεῖθεν ἀπέπλευσαν εἰς Ἀντιόχειαν, ὅθεν ἦσαν παραδεδομένοι τῇ χάριτι τοῦ θεοῦ εἰς τὸ ἔργον ὃ ἐπλήρωσαν.
27 παραγενόμενοι δὲ καὶ συναγαγόντες τὴν ἐκκλησίαν ἀνήγγελλον ὅσα ἐποίησεν ὁ θεὸς μετ᾽ αὐτῶν καὶ ὅτι ἤνοιξεν τοῖς ἔθνεσιν θύραν πίστεως.
28 διέτριβον δὲ χρόνον οὐκ ὀλίγον σὺν τοῖς μαθηταῖς.
15
1 Καί τινες κατελθόντες ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας ἐδίδασκον τοὺς ἀδελφοὺς ὅτι Ἐὰν μὴ περιτμηθῆτε τῷ ἔθει τῷ Μωϋσέως, οὐ δύνασθε σωθῆναι.
2 γενομένης δὲ στάσεως καὶ ζητήσεως οὐκ ὀλίγης τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Βαρναβᾷ πρὸς αὐτοὺς ἔταξαν ἀναβαίνειν Παῦλον καὶ Βαρναβᾶν καί τινας ἄλλους ἐξ αὐτῶν πρὸς τοὺς ἀποστόλους καὶ πρεσβυτέρους εἰς Ἰερουσαλὴμ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.
3 Οἱ μὲν οὖν προπεμφθέντες ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας διήρχοντο τήν τε Φοινίκην καὶ Σαμάρειαν ἐκδιηγούμενοι τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἐθνῶν, καὶ ἐποίουν χαρὰν μεγάλην πᾶσιν τοῖς ἀδελφοῖς.
4 παραγενόμενοι δὲ εἰς Ἰερουσαλὴμ παρεδέχθησαν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας καὶ τῶν ἀποστόλων καὶ τῶν πρεσβυτέρων, ἀνήγγειλάν τε ὅσα ὁ θεὸς ἐποίησεν μετ᾽ αὐτῶν.
5 ἐξανέστησαν δέ τινες τῶν ἀπὸ τῆς αἱρέσεως τῶν Φαρισαίων πεπιστευκότες, λέγοντες ὅτι δεῖ περιτέμνειν αὐτοὺς παραγγέλλειν τε τηρεῖν τὸν νόμον Μωϋσέως.
6 Συνήχθησαν δὲ οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ πρεσβύτεροι ἰδεῖν περὶ τοῦ λόγου τούτου.
7 πολλῆς δὲ ζητήσεως γενομένης ἀναστὰς Πέτρος εἶπεν πρὸς αὐτούς, Ἄνδρες ἀδελφοί, ὑμεῖς ἐπίστασθε ὅτι ἀφ᾽ ἡμερῶν ἀρχαίων ἐν ὑμῖν ἐξελέξατο ὁ θεὸς διὰ τοῦ στόματός μου ἀκοῦσαι τὰ ἔθνη τὸν λόγον τοῦ εὐαγγελίου καὶ πιστεῦσαι·
8 καὶ ὁ καρδιογνώστης θεὸς ἐμαρτύρησεν αὐτοῖς δοὺς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον καθὼς καὶ ἡμῖν,
9 καὶ οὐθὲν διέκρινεν μεταξὺ ἡμῶν τε καὶ αὐτῶν, τῇ πίστει καθαρίσας τὰς καρδίας αὐτῶν.
10 νῦν οὖν τί πειράζετε τὸν θεόν, ἐπιθεῖναι ζυγὸν ἐπὶ τὸν τράχηλον τῶν μαθητῶν ὃν οὔτε οἱ πατέρες ἡμῶν οὔτε ἡμεῖς ἰσχύσαμεν βαστάσαι;
11 ἀλλὰ διὰ τῆς χάριτος τοῦ κυρίου Ἰησοῦ πιστεύομεν σωθῆναι καθ᾽ ὃν τρόπον κἀκεῖνοι.
12 Ἐσίγησεν δὲ πᾶν τὸ πλῆθος, καὶ ἤκουον Βαρναβᾶ καὶ Παύλου ἐξηγουμένων ὅσα ἐποίησεν ὁ θεὸς σημεῖα καὶ τέρατα ἐν τοῖς ἔθνεσιν δι᾽ αὐτῶν.
13 Μετὰ δὲ τὸ σιγῆσαι αὐτοὺς ἀπεκρίθη Ἰάκωβος λέγων, Ἄνδρες ἀδελφοί, ἀκούσατέ μου.
14 Συμεὼν ἐξηγήσατο καθὼς πρῶτον ὁ θεὸς ἐπεσκέψατο λαβεῖν ἐξ ἐθνῶν λαὸν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ.
15 καὶ τούτῳ συμφωνοῦσιν οἱ λόγοι τῶν προφητῶν, καθὼς γέγραπται,
16 Μετὰ ταῦτα ἀναστρέψω καὶ ἀνοικοδομήσω τὴν σκηνὴν Δαυὶδ τὴν πεπτωκυῖαν, καὶ τὰ κατεσκαμμένα αὐτῆς ἀνοικοδομήσω καὶ ἀνορθώσω αὐτήν,
17 ὅπως ἂν ἐκζητήσωσιν οἱ κατάλοιποι τῶν ἀνθρώπων τὸν κύριον, καὶ πάντα τὰ ἔθνη ἐφ᾽ οὓς ἐπικέκληται τὸ ὄνομά μου ἐπ᾽ αὐτούς, λέγει κύριος ποιῶν ταῦτα
18 γνωστὰ ἀπ᾽ αἰῶνος.
19 διὸ ἐγὼ κρίνω μὴ παρενοχλεῖν τοῖς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἐπιστρέφουσιν ἐπὶ τὸν θεόν,
20 ἀλλὰ ἐπιστεῖλαι αὐτοῖς τοῦ ἀπέχεσθαι τῶν ἀλισγημάτων τῶν εἰδώλων καὶ τῆς πορνείας καὶ τοῦ πνικτοῦ καὶ τοῦ αἵματος·
21 Μωϋσῆς γὰρ ἐκ γενεῶν ἀρχαίων κατὰ πόλιν τοὺς κηρύσσοντας αὐτὸν ἔχει ἐν ταῖς συναγωγαῖς κατὰ πᾶν σάββατον ἀναγινωσκόμενος.
22 Τότε ἔδοξε τοῖς ἀποστόλοις καὶ τοῖς πρεσβυτέροις σὺν ὅλῃ τῇ ἐκκλησίᾳ ἐκλεξαμένους ἄνδρας ἐξ αὐτῶν πέμψαι εἰς Ἀντιόχειαν σὺν τῷ Παύλῳ καὶ Βαρναβᾷ, Ἰούδαν τὸν καλούμενον Βαρσαββᾶν καὶ Σίλαν, ἄνδρας ἡγουμένους ἐν τοῖς ἀδελφοῖς,
23 γράψαντες διὰ χειρὸς αὐτῶν, Οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ πρεσβύτεροι ἀδελφοὶ τοῖς κατὰ τὴν Ἀντιόχειαν καὶ Συρίαν καὶ Κιλικίαν ἀδελφοῖς τοῖς ἐξ ἐθνῶν χαίρειν.
24 Ἐπειδὴ ἠκούσαμεν ὅτι τινὲς ἐξ ἡμῶν [ἐξελθόντες] ἐτάραξαν ὑμᾶς λόγοις ἀνασκευάζοντες τὰς ψυχὰς ὑμῶν, οἷς οὐ διεστειλάμεθα,
25 ἔδοξεν ἡμῖν γενομένοις ὁμοθυμαδὸν ἐκλεξαμένους ἄνδρας πέμψαι πρὸς ὑμᾶς σὺν τοῖς ἀγαπητοῖς ἡμῶν Βαρναβᾷ καὶ Παύλῳ,
26 ἀνθρώποις παραδεδωκόσι τὰς ψυχὰς αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.
27 ἀπεστάλκαμεν οὖν Ἰούδαν καὶ Σίλαν, καὶ αὐτοὺς διὰ λόγου ἀπαγγέλλοντας τὰ αὐτά.
28 ἔδοξεν γὰρ τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ καὶ ἡμῖν μηδὲν πλέον ἐπιτίθεσθαι ὑμῖν βάρος πλὴν τούτων τῶν ἐπάναγκες,
29 ἀπέχεσθαι εἰδωλοθύτων καὶ αἵματος καὶ πνικτῶν καὶ πορνείας· ἐξ ὧν διατηροῦντες ἑαυτοὺς εὖ πράξετε. Ἔρρωσθε.
30 Οἱ μὲν οὖν ἀπολυθέντες κατῆλθον εἰς Ἀντιόχειαν, καὶ συναγαγόντες τὸ πλῆθος ἐπέδωκαν τὴν ἐπιστολήν·
31 ἀναγνόντες δὲ ἐχάρησαν ἐπὶ τῇ παρακλήσει.
32 Ἰούδας τε καὶ Σίλας, καὶ αὐτοὶ προφῆται ὄντες, διὰ λόγου πολλοῦ παρεκάλεσαν τοὺς ἀδελφοὺς καὶ ἐπεστήριξαν·
33 ποιήσαντες δὲ χρόνον ἀπελύθησαν μετ᾽ εἰρήνης ἀπὸ τῶν ἀδελφῶν πρὸς τοὺς ἀποστείλαντας αὐτούς.
35 Παῦλος δὲ καὶ Βαρναβᾶς διέτριβον ἐν Ἀντιοχείᾳ διδάσκοντες καὶ εὐαγγελιζόμενοι μετὰ καὶ ἑτέρων πολλῶν τὸν λόγον τοῦ κυρίου.
36 Μετὰ δέ τινας ἡμέρας εἶπεν πρὸς Βαρναβᾶν Παῦλος, Ἐπιστρέψαντες δὴ ἐπισκεψώμεθα τοὺς ἀδελφοὺς κατὰ πόλιν πᾶσαν ἐν αἷς κατηγγείλαμεν τὸν λόγον τοῦ κυρίου, πῶς ἔχουσιν.
37 Βαρναβᾶς δὲ ἐβούλετο συμπαραλαβεῖν καὶ τὸν Ἰωάννην τὸν καλούμενον Μᾶρκον·
38 Παῦλος δὲ ἠξίου τὸν ἀποστάντα ἀπ᾽ αὐτῶν ἀπὸ Παμφυλίας καὶ μὴ συνελθόντα αὐτοῖς εἰς τὸ ἔργον μὴ συμπαραλαμβάνειν τοῦτον.
39 ἐγένετο δὲ παροξυσμὸς ὥστε ἀποχωρισθῆναι αὐτοὺς ἀπ᾽ ἀλλήλων, τόν τε Βαρναβᾶν παραλαβόντα τὸν Μᾶρκον ἐκπλεῦσαι εἰς Κύπρον.
40 Παῦλος δὲ ἐπιλεξάμενος Σίλαν ἐξῆλθεν παραδοθεὶς τῇ χάριτι τοῦ κυρίου ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν,
41 διήρχετο δὲ τὴν Συρίαν καὶ τὴν Κιλικίαν ἐπιστηρίζων τὰς ἐκκλησίας.
16
1 Κατήντησεν δὲ εἰς Δέρβην καὶ εἰς Λύστραν. καὶ ἰδοὺ μαθητής τις ἦν ἐκεῖ ὀνόματι Τιμόθεος, υἱὸς γυναικὸς Ἰουδαίας πιστῆς πατρὸς δὲ Ἕλληνος,
2 ὃς ἐμαρτυρεῖτο ὑπὸ τῶν ἐν Λύστροις καὶ Ἰκονίῳ ἀδελφῶν.
3 τοῦτον ἠθέλησεν ὁ Παῦλος σὺν αὐτῷ ἐξελθεῖν, καὶ λαβὼν περιέτεμεν αὐτὸν διὰ τοὺς Ἰουδαίους τοὺς ὄντας ἐν τοῖς τόποις ἐκείνοις, ᾔδεισαν γὰρ ἅπαντες τὸν πατέρα αὐτοῦ ὅτι Ἕλλην ὑπῆρχεν.
4 ὡς δὲ διεπορεύοντο τὰς πόλεις, παρεδίδοσαν αὐτοῖς φυλάσσειν τὰ δόγματα τὰ κεκριμένα ὑπὸ τῶν ἀποστόλων καὶ πρεσβυτέρων τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις.
5 αἱ μὲν οὖν ἐκκλησίαι ἐστερεοῦντο τῇ πίστει καὶ ἐπερίσσευον τῷ ἀριθμῷ καθ᾽ ἡμέραν.
6 Διῆλθον δὲ τὴν Φρυγίαν καὶ Γαλατικὴν χώραν, κωλυθέντες ὑπὸ τοῦ ἁγίου πνεύματος λαλῆσαι τὸν λόγον ἐν τῇ Ἀσίᾳ·
7 ἐλθόντες δὲ κατὰ τὴν Μυσίαν ἐπείραζον εἰς τὴν Βιθυνίαν πορευθῆναι, καὶ οὐκ εἴασεν αὐτοὺς τὸ πνεῦμα Ἰησοῦ·
8 παρελθόντες δὲ τὴν Μυσίαν κατέβησαν εἰς Τρῳάδα.
9 καὶ ὅραμα διὰ [τῆς] νυκτὸς τῷ Παύλῳ ὤφθη, ἀνὴρ Μακεδών τις ἦν ἑστὼς καὶ παρακαλῶν αὐτὸν καὶ λέγων, Διαβὰς εἰς Μακεδονίαν βοήθησον ἡμῖν.
10 ὡς δὲ τὸ ὅραμα εἶδεν, εὐθέως ἐζητήσαμεν ἐξελθεῖν εἰς Μακεδονίαν, συμβιβάζοντες ὅτι προσκέκληται ἡμᾶς ὁ θεὸς εὐαγγελίσασθαι αὐτούς.
11 Ἀναχθέντες δὲ ἀπὸ Τρῳάδος εὐθυδρομήσαμεν εἰς Σαμοθρᾴκην, τῇ δὲ ἐπιούσῃ εἰς Νέαν Πόλιν,
12 κἀκεῖθεν εἰς Φιλίππους, ἥτις ἐστὶν πρώτης μερίδος τῆς Μακεδονίας πόλις, κολωνία. ἦμεν δὲ ἐν ταύτῃ τῇ πόλει διατρίβοντες ἡμέρας τινάς.
13 τῇ τε ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων ἐξήλθομεν ἔξω τῆς πύλης παρὰ ποταμὸν οὗ ἐνομίζομεν προσευχὴν εἶναι, καὶ καθίσαντες ἐλαλοῦμεν ταῖς συνελθούσαις γυναιξίν.
14 καί τις γυνὴ ὀνόματι Λυδία, πορφυρόπωλις πόλεως Θυατίρων σεβομένη τὸν θεόν, ἤκουεν, ἧς ὁ κύριος διήνοιξεν τὴν καρδίαν προσέχειν τοῖς λαλουμένοις ὑπὸ τοῦ Παύλου.
15 ὡς δὲ ἐβαπτίσθη καὶ ὁ οἶκος αὐτῆς, παρεκάλεσεν λέγουσα, Εἰ κεκρίκατέ με πιστὴν τῷ κυρίῳ εἶναι, εἰσελθόντες εἰς τὸν οἶκόν μου μένετε· καὶ παρεβιάσατο ἡμᾶς.
16 Ἐγένετο δὲ πορευομένων ἡμῶν εἰς τὴν προσευχὴν παιδίσκην τινὰ ἔχουσαν πνεῦμα πύθωνα ὑπαντῆσαι ἡμῖν, ἥτις ἐργασίαν πολλὴν παρεῖχεν τοῖς κυρίοις αὐτῆς μαντευομένη.
17 αὕτη κατακολουθοῦσα τῷ Παύλῳ καὶ ἡμῖν ἔκραζεν λέγουσα, Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι δοῦλοι τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου εἰσίν, οἵτινες καταγγέλλουσιν ὑμῖν ὁδὸν σωτηρίας.
18 τοῦτο δὲ ἐποίει ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. διαπονηθεὶς δὲ Παῦλος καὶ ἐπιστρέψας τῷ πνεύματι εἶπεν, Παραγγέλλω σοι ἐν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐξελθεῖν ἀπ᾽ αὐτῆς· καὶ ἐξῆλθεν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ.
19 ἰδόντες δὲ οἱ κύριοι αὐτῆς ὅτι ἐξῆλθεν ἡ ἐλπὶς τῆς ἐργασίας αὐτῶν ἐπιλαβόμενοι τὸν Παῦλον καὶ τὸν Σίλαν εἵλκυσαν εἰς τὴν ἀγορὰν ἐπὶ τοὺς ἄρχοντας,
20 καὶ προσαγαγόντες αὐτοὺς τοῖς στρατηγοῖς εἶπαν, Οὗτοι οἱ ἄνθρωποι ἐκταράσσουσιν ἡμῶν τὴν πόλιν Ἰουδαῖοι ὑπάρχοντες,
21 καὶ καταγγέλλουσιν ἔθη ἃ οὐκ ἔξεστιν ἡμῖν παραδέχεσθαι οὐδὲ ποιεῖν Ῥωμαίοις οὖσιν.
22 καὶ συνεπέστη ὁ ὄχλος κατ᾽ αὐτῶν, καὶ οἱ στρατηγοὶ περιρήξαντες αὐτῶν τὰ ἱμάτια ἐκέλευον ῥαβδίζειν,
23 πολλάς τε ἐπιθέντες αὐτοῖς πληγὰς ἔβαλον εἰς φυλακήν, παραγγείλαντες τῷ δεσμοφύλακι ἀσφαλῶς τηρεῖν αὐτούς·
24 ὃς παραγγελίαν τοιαύτην λαβὼν ἔβαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐσωτέραν φυλακὴν καὶ τοὺς πόδας ἠσφαλίσατο αὐτῶν εἰς τὸ ξύλον.
25 Κατὰ δὲ τὸ μεσονύκτιον Παῦλος καὶ Σίλας προσευχόμενοι ὕμνουν τὸν θεόν, ἐπηκροῶντο δὲ αὐτῶν οἱ δέσμιοι·
26 ἄφνω δὲ σεισμὸς ἐγένετο μέγας ὥστε σαλευθῆναι τὰ θεμέλια τοῦ δεσμωτηρίου, ἠνεῴχθησαν δὲ παραχρῆμα αἱ θύραι πᾶσαι, καὶ πάντων τὰ δεσμὰ ἀνέθη.
27 ἔξυπνος δὲ γενόμενος ὁ δεσμοφύλαξ καὶ ἰδὼν ἀνεῳγμένας τὰς θύρας τῆς φυλακῆς, σπασάμενος [τὴν] μάχαιραν ἤμελλεν ἑαυτὸν ἀναιρεῖν, νομίζων ἐκπεφευγέναι τοὺς δεσμίους.
28 ἐφώνησεν δὲ Παῦλος μεγάλῃ φωνῇ λέγων, Μηδὲν πράξῃς σεαυτῷ κακόν, ἅπαντες γάρ ἐσμεν ἐνθάδε.
29 αἰτήσας δὲ φῶτα εἰσεπήδησεν, καὶ ἔντρομος γενόμενος προσέπεσεν τῷ Παύλῳ καὶ [τῷ] Σίλᾳ,
30 καὶ προαγαγὼν αὐτοὺς ἔξω ἔφη, Κύριοι, τί με δεῖ ποιεῖν ἵνα σωθῶ;
31 οἱ δὲ εἶπαν, Πίστευσον ἐπὶ τὸν κύριον Ἰησοῦν, καὶ σωθήσῃ σὺ καὶ ὁ οἶκός σου.
32 καὶ ἐλάλησαν αὐτῷ τὸν λόγον τοῦ κυρίου σὺν πᾶσιν τοῖς ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ.
33 καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ τῆς νυκτὸς ἔλουσεν ἀπὸ τῶν πληγῶν, καὶ ἐβαπτίσθη αὐτὸς καὶ οἱ αὐτοῦ πάντες παραχρῆμα,
34 ἀναγαγών τε αὐτοὺς εἰς τὸν οἶκον παρέθηκεν τράπεζαν, καὶ ἠγαλλιάσατο πανοικεὶ πεπιστευκὼς τῷ θεῷ.
35 Ἡμέρας δὲ γενομένης ἀπέστειλαν οἱ στρατηγοὶ τοὺς ῥαβδούχους λέγοντες, Ἀπόλυσον τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους.
36 ἀπήγγειλεν δὲ ὁ δεσμοφύλαξ τοὺς λόγους πρὸς τὸν Παῦλον, ὅτι Ἀπέσταλκαν οἱ στρατηγοὶ ἵνα ἀπολυθῆτε· νῦν οὖν ἐξελθόντες πορεύεσθε ἐν εἰρήνῃ.
37 ὁ δὲ Παῦλος ἔφη πρὸς αὐτούς, Δείραντες ἡμᾶς δημοσίᾳ ἀκατακρίτους, ἀνθρώπους Ῥωμαίους ὑπάρχοντας, ἔβαλαν εἰς φυλακήν· καὶ νῦν λάθρᾳ ἡμᾶς ἐκβάλλουσιν; οὐ γάρ, ἀλλὰ ἐλθόντες αὐτοὶ ἡμᾶς ἐξαγαγέτωσαν.
38 ἀπήγγειλαν δὲ τοῖς στρατηγοῖς οἱ ῥαβδοῦχοι τὰ ῥήματα ταῦτα. ἐφοβήθησαν δὲ ἀκούσαντες ὅτι Ῥωμαῖοί εἰσιν,
39 καὶ ἐλθόντες παρεκάλεσαν αὐτούς, καὶ ἐξαγαγόντες ἠρώτων ἀπελθεῖν ἀπὸ τῆς πόλεως.
40 ἐξελθόντες δὲ ἀπὸ τῆς φυλακῆς εἰσῆλθον πρὸς τὴν Λυδίαν, καὶ ἰδόντες παρεκάλεσαν τοὺς ἀδελφοὺς καὶ ἐξῆλθαν.
17
1 Διοδεύσαντες δὲ τὴν Ἀμφίπολιν καὶ τὴν Ἀπολλωνίαν ἦλθον εἰς Θεσσαλονίκην, ὅπου ἦν συναγωγὴ τῶν Ἰουδαίων.
2 κατὰ δὲ τὸ εἰωθὸς τῷ Παύλῳ εἰσῆλθεν πρὸς αὐτοὺς καὶ ἐπὶ σάββατα τρία διελέξατο αὐτοῖς ἀπὸ τῶν γραφῶν,
3 διανοίγων καὶ παρατιθέμενος ὅτι τὸν Χριστὸν ἔδει παθεῖν καὶ ἀναστῆναι ἐκ νεκρῶν, καὶ ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός, [ὁ] Ἰησοῦς, ὃν ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν.
4 καί τινες ἐξ αὐτῶν ἐπείσθησαν καὶ προσεκληρώθησαν τῷ Παύλῳ καὶ τῷ Σίλᾳ, τῶν τε σεβομένων Ἑλλήνων πλῆθος πολὺ γυναικῶν τε τῶν πρώτων οὐκ ὀλίγαι.
5 Ζηλώσαντες δὲ οἱ Ἰουδαῖοι καὶ προσλαβόμενοι τῶν ἀγοραίων ἄνδρας τινὰς πονηροὺς καὶ ὀχλοποιήσαντες ἐθορύβουν τὴν πόλιν, καὶ ἐπιστάντες τῇ οἰκίᾳ Ἰάσονος ἐζήτουν αὐτοὺς προαγαγεῖν εἰς τὸν δῆμον.
6 μὴ εὑρόντες δὲ αὐτοὺς ἔσυρον Ἰάσονα καί τινας ἀδελφοὺς ἐπὶ τοὺς πολιτάρχας, βοῶντες ὅτι Οἱ τὴν οἰκουμένην ἀναστατώσαντες οὗτοι καὶ ἐνθάδε πάρεισιν,
7 οὓς ὑποδέδεκται Ἰάσων· καὶ οὗτοι πάντες ἀπέναντι τῶν δογμάτων Καίσαρος πράσσουσι, βασιλέα ἕτερον λέγοντες εἶναι Ἰησοῦν.
8 ἐτάραξαν δὲ τὸν ὄχλον καὶ τοὺς πολιτάρχας ἀκούοντας ταῦτα,
9 καὶ λαβόντες τὸ ἱκανὸν παρὰ τοῦ Ἰάσονος καὶ τῶν λοιπῶν ἀπέλυσαν αὐτούς.
10 Οἱ δὲ ἀδελφοὶ εὐθέως διὰ νυκτὸς ἐξέπεμψαν τόν τε Παῦλον καὶ τὸν Σίλαν εἰς Βέροιαν, οἵτινες παραγενόμενοι εἰς τὴν συναγωγὴν τῶν Ἰουδαίων ἀπῄεσαν.
11 οὗτοι δὲ ἦσαν εὐγενέστεροι τῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ, οἵτινες ἐδέξαντο τὸν λόγον μετὰ πάσης προθυμίας, καθ᾽ ἡμέραν ἀνακρίνοντες τὰς γραφὰς εἰ ἔχοι ταῦτα οὕτως.
12 πολλοὶ μὲν οὖν ἐξ αὐτῶν ἐπίστευσαν, καὶ τῶν Ἑλληνίδων γυναικῶν τῶν εὐσχημόνων καὶ ἀνδρῶν οὐκ ὀλίγοι.
13 Ὡς δὲ ἔγνωσαν οἱ ἀπὸ τῆς Θεσσαλονίκης Ἰουδαῖοι ὅτι καὶ ἐν τῇ Βεροίᾳ κατηγγέλη ὑπὸ τοῦ Παύλου ὁ λόγος τοῦ θεοῦ, ἦλθον κἀκεῖ σαλεύοντες καὶ ταράσσοντες τοὺς ὄχλους.
14 εὐθέως δὲ τότε τὸν Παῦλον ἐξαπέστειλαν οἱ ἀδελφοὶ πορεύεσθαι ἕως ἐπὶ τὴν θάλασσαν· ὑπέμεινάν τε ὅ τε Σίλας καὶ ὁ Τιμόθεος ἐκεῖ.
15 οἱ δὲ καθιστάνοντες τὸν Παῦλον ἤγαγον ἕως Ἀθηνῶν, καὶ λαβόντες ἐντολὴν πρὸς τὸν Σίλαν καὶ τὸν Τιμόθεον ἵνα ὡς τάχιστα ἔλθωσιν πρὸς αὐτὸν ἐξῄεσαν.
16 Ἐν δὲ ταῖς Ἀθήναις ἐκδεχομένου αὐτοὺς τοῦ Παύλου, παρωξύνετο τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ἐν αὐτῷ θεωροῦντος κατείδωλον οὖσαν τὴν πόλιν.
17 διελέγετο μὲν οὖν ἐν τῇ συναγωγῇ τοῖς Ἰουδαίοις καὶ τοῖς σεβομένοις καὶ ἐν τῇ ἀγορᾷ κατὰ πᾶσαν ἡμέραν πρὸς τοὺς παρατυγχάνοντας.
18 τινὲς δὲ καὶ τῶν Ἐπικουρείων καὶ Στοϊκῶν φιλοσόφων συνέβαλλον αὐτῷ, καί τινες ἔλεγον, Τί ἂν θέλοι ὁ σπερμολόγος οὗτος λέγειν; οἱ δέ, Ξένων δαιμονίων δοκεῖ καταγγελεὺς εἶναι· ὅτι τὸν Ἰησοῦν καὶ τὴν ἀνάστασιν εὐηγγελίζετο.
19 ἐπιλαβόμενοί τε αὐτοῦ ἐπὶ τὸν Ἄρειον Πάγον ἤγαγον, λέγοντες, Δυνάμεθα γνῶναι τίς ἡ καινὴ αὕτη ἡ ὑπὸ σοῦ λαλουμένη διδαχή;
20 ξενίζοντα γάρ τινα εἰσφέρεις εἰς τὰς ἀκοὰς ἡμῶν· βουλόμεθα οὖν γνῶναι τίνα θέλει ταῦτα εἶναι.
21 Ἀθηναῖοι δὲ πάντες καὶ οἱ ἐπιδημοῦντες ξένοι εἰς οὐδὲν ἕτερον ηὐκαίρουν ἢ λέγειν τι ἢ ἀκούειν τι καινότερον.
22 Σταθεὶς δὲ [ὁ] Παῦλος ἐν μέσῳ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔφη, Ἄνδρες Ἀθηναῖοι, κατὰ πάντα ὡς δεισιδαιμονεστέρους ὑμᾶς θεωρῶ·
23 διερχόμενος γὰρ καὶ ἀναθεωρῶν τὰ σεβάσματα ὑμῶν εὗρον καὶ βωμὸν ἐν ᾧ ἐπεγέγραπτο, Ἀγνώστῳ θεῷ. ὃ οὖν ἀγνοοῦντες εὐσεβεῖτε, τοῦτο ἐγὼ καταγγέλλω ὑμῖν.
24 ὁ θεὸς ὁ ποιήσας τὸν κόσμον καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῷ, οὗτος οὐρανοῦ καὶ γῆς ὑπάρχων κύριος οὐκ ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ
25 οὐδὲ ὑπὸ χειρῶν ἀνθρωπίνων θεραπεύεται προσδεόμενός τινος, αὐτὸς διδοὺς πᾶσι ζωὴν καὶ πνοὴν καὶ τὰ πάντα·
26 ἐποίησέν τε ἐξ ἑνὸς πᾶν ἔθνος ἀνθρώπων κατοικεῖν ἐπὶ παντὸς προσώπου τῆς γῆς, ὁρίσας προστεταγμένους καιροὺς καὶ τὰς ὁροθεσίας τῆς κατοικίας αὐτῶν,
27 ζητεῖν τὸν θεὸν εἰ ἄρα γε ψηλαφήσειαν αὐτὸν καὶ εὕροιεν, καί γε οὐ μακρὰν ἀπὸ ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν ὑπάρχοντα.
28 Ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν, ὡς καί τινες τῶν καθ᾽ ὑμᾶς ποιητῶν εἰρήκασιν, Τοῦ γὰρ καὶ γένος ἐσμέν.
29 γένος οὖν ὑπάρχοντες τοῦ θεοῦ οὐκ ὀφείλομεν νομίζειν χρυσῷ ἢ ἀργύρῳ ἢ λίθῳ, χαράγματι τέχνης καὶ ἐνθυμήσεως ἀνθρώπου, τὸ θεῖον εἶναι ὅμοιον.
30 τοὺς μὲν οὖν χρόνους τῆς ἀγνοίας ὑπεριδὼν ὁ θεὸς τὰ νῦν παραγγέλλει τοῖς ἀνθρώποις πάντας πανταχοῦ μετανοεῖν,
31 καθότι ἔστησεν ἡμέραν ἐν ᾗ μέλλει κρίνειν τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ ἐν ἀνδρὶ ᾧ ὥρισεν, πίστιν παρασχὼν πᾶσιν ἀναστήσας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν.
32 Ἀκούσαντες δὲ ἀνάστασιν νεκρῶν οἱ μὲν ἐχλεύαζον, οἱ δὲ εἶπαν, Ἀκουσόμεθά σου περὶ τούτου καὶ πάλιν.
33 οὕτως ὁ Παῦλος ἐξῆλθεν ἐκ μέσου αὐτῶν.
34 τινὲς δὲ ἄνδρες κολληθέντες αὐτῷ ἐπίστευσαν, ἐν οἷς καὶ Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης καὶ γυνὴ ὀνόματι Δάμαρις καὶ ἕτεροι σὺν αὐτοῖς.
18
1 Μετὰ ταῦτα χωρισθεὶς ἐκ τῶν Ἀθηνῶν ἦλθεν εἰς Κόρινθον.
2 καὶ εὑρών τινα Ἰουδαῖον ὀνόματι Ἀκύλαν, Ποντικὸν τῷ γένει, προσφάτως ἐληλυθότα ἀπὸ τῆς Ἰταλίας καὶ Πρίσκιλλαν γυναῖκα αὐτοῦ διὰ τὸ διατεταχέναι Κλαύδιον χωρίζεσθαι πάντας τοὺς Ἰουδαίους ἀπὸ τῆς Ῥώμης, προσῆλθεν αὐτοῖς,
3 καὶ διὰ τὸ ὁμότεχνον εἶναι ἔμενεν παρ᾽ αὐτοῖς καὶ ἠργάζετο· ἦσαν γὰρ σκηνοποιοὶ τῇ τέχνῃ.
4 διελέγετο δὲ ἐν τῇ συναγωγῇ κατὰ πᾶν σάββατον, ἔπειθέν τε Ἰουδαίους καὶ Ἕλληνας.
5 Ὡς δὲ κατῆλθον ἀπὸ τῆς Μακεδονίας ὅ τε Σίλας καὶ ὁ Τιμόθεος, συνείχετο τῷ λόγῳ ὁ Παῦλος, διαμαρτυρόμενος τοῖς Ἰουδαίοις εἶναι τὸν Χριστόν, Ἰησοῦν.
6 ἀντιτασσομένων δὲ αὐτῶν καὶ βλασφημούντων ἐκτιναξάμενος τὰ ἱμάτια εἶπεν πρὸς αὐτούς, Τὸ αἷμα ὑμῶν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ὑμῶν· καθαρὸς ἐγώ· ἀπὸ τοῦ νῦν εἰς τὰ ἔθνη πορεύσομαι.
7 καὶ μεταβὰς ἐκεῖθεν εἰσῆλθεν εἰς οἰκίαν τινὸς ὀνόματι Τιτίου Ἰούστου σεβομένου τὸν θεόν, οὗ ἡ οἰκία ἦν συνομοροῦσα τῇ συναγωγῇ.
8 Κρίσπος δὲ ὁ ἀρχισυνάγωγος ἐπίστευσεν τῷ κυρίῳ σὺν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τῶν Κορινθίων ἀκούοντες ἐπίστευον καὶ ἐβαπτίζοντο.
9 εἶπεν δὲ ὁ κύριος ἐν νυκτὶ δι᾽ ὁράματος τῷ Παύλῳ, Μὴ φοβοῦ, ἀλλὰ λάλει καὶ μὴ σιωπήσῃς,
10 διότι ἐγώ εἰμι μετὰ σοῦ καὶ οὐδεὶς ἐπιθήσεταί σοι τοῦ κακῶσαί σε, διότι λαός ἐστί μοι πολὺς ἐν τῇ πόλει ταύτῃ.
11 Ἐκάθισεν δὲ ἐνιαυτὸν καὶ μῆνας ἓξ διδάσκων ἐν αὐτοῖς τὸν λόγον τοῦ θεοῦ.
12 Γαλλίωνος δὲ ἀνθυπάτου ὄντος τῆς Ἀχαΐας κατεπέστησαν ὁμοθυμαδὸν οἱ Ἰουδαῖοι τῷ Παύλῳ καὶ ἤγαγον αὐτὸν ἐπὶ τὸ βῆμα,
13 λέγοντες ὅτι Παρὰ τὸν νόμον ἀναπείθει οὗτος τοὺς ἀνθρώπους σέβεσθαι τὸν θεόν.
14 μέλλοντος δὲ τοῦ Παύλου ἀνοίγειν τὸ στόμα εἶπεν ὁ Γαλλίων πρὸς τοὺς Ἰουδαίους, Εἰ μὲν ἦν ἀδίκημά τι ἢ ῥᾳδιούργημα πονηρόν, ὦ Ἰουδαῖοι, κατὰ λόγον ἂν ἀνεσχόμην ὑμῶν·
15 εἰ δὲ ζητήματά ἐστιν περὶ λόγου καὶ ὀνομάτων καὶ νόμου τοῦ καθ᾽ ὑμᾶς, ὄψεσθε αὐτοί· κριτὴς ἐγὼ τούτων οὐ βούλομαι εἶναι.
16 καὶ ἀπήλασεν αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ βήματος.
17 ἐπιλαβόμενοι δὲ πάντες Σωσθένην τὸν ἀρχισυνάγωγον ἔτυπτον ἔμπροσθεν τοῦ βήματος· καὶ οὐδὲν τούτων τῷ Γαλλίωνι ἔμελεν.
18 Ὁ δὲ Παῦλος ἔτι προσμείνας ἡμέρας ἱκανὰς τοῖς ἀδελφοῖς ἀποταξάμενος ἐξέπλει εἰς τὴν Συρίαν, καὶ σὺν αὐτῷ Πρίσκιλλα καὶ Ἀκύλας, κειράμενος ἐν Κεγχρεαῖς τὴν κεφαλήν, εἶχεν γὰρ εὐχήν.
19 κατήντησαν δὲ εἰς Ἔφεσον, κἀκείνους κατέλιπεν αὐτοῦ, αὐτὸς δὲ εἰσελθὼν εἰς τὴν συναγωγὴν διελέξατο τοῖς Ἰουδαίοις.
20 ἐρωτώντων δὲ αὐτῶν ἐπὶ πλείονα χρόνον μεῖναι οὐκ ἐπένευσεν,
21 ἀλλὰ ἀποταξάμενος καὶ εἰπών, Πάλιν ἀνακάμψω πρὸς ὑμᾶς τοῦ θεοῦ θέλοντος, ἀνήχθη ἀπὸ τῆς Ἐφέσου·
22 καὶ κατελθὼν εἰς Καισάρειαν, ἀναβὰς καὶ ἀσπασάμενος τὴν ἐκκλησίαν, κατέβη εἰς Ἀντιόχειαν,
23 καὶ ποιήσας χρόνον τινὰ ἐξῆλθεν, διερχόμενος καθεξῆς τὴν Γαλατικὴν χώραν καὶ Φρυγίαν, ἐπιστηρίζων πάντας τοὺς μαθητάς.
24 Ἰουδαῖος δέ τις Ἀπολλῶς ὀνόματι, Ἀλεξανδρεὺς τῷ γένει, ἀνὴρ λόγιος, κατήντησεν εἰς Ἔφεσον, δυνατὸς ὢν ἐν ταῖς γραφαῖς.
25 οὗτος ἦν κατηχημένος τὴν ὁδὸν τοῦ κυρίου, καὶ ζέων τῷ πνεύματι ἐλάλει καὶ ἐδίδασκεν ἀκριβῶς τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ, ἐπιστάμενος μόνον τὸ βάπτισμα Ἰωάννου.
26 οὗτός τε ἤρξατο παρρησιάζεσθαι ἐν τῇ συναγωγῇ· ἀκούσαντες δὲ αὐτοῦ Πρίσκιλλα καὶ Ἀκύλας προσελάβοντο αὐτὸν καὶ ἀκριβέστερον αὐτῷ ἐξέθεντο τὴν ὁδὸν τοῦ θεοῦ.
27 βουλομένου δὲ αὐτοῦ διελθεῖν εἰς τὴν Ἀχαΐαν προτρεψάμενοι οἱ ἀδελφοὶ ἔγραψαν τοῖς μαθηταῖς ἀποδέξασθαι αὐτόν· ὃς παραγενόμενος συνεβάλετο πολὺ τοῖς πεπιστευκόσιν διὰ τῆς χάριτος·
28 εὐτόνως γὰρ τοῖς Ἰουδαίοις διακατηλέγχετο δημοσίᾳ ἐπιδεικνὺς διὰ τῶν γραφῶν εἶναι τὸν Χριστὸν Ἰησοῦν.
19
1 Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ τὸν Ἀπολλῶ εἶναι ἐν Κορίνθῳ Παῦλον διελθόντα τὰ ἀνωτερικὰ μέρη ἐλθεῖν εἰς Ἔφεσον καὶ εὑρεῖν τινας μαθητάς,
2 εἶπέν τε πρὸς αὐτούς, Εἰ πνεῦμα ἅγιον ἐλάβετε πιστεύσαντες; οἱ δὲ πρὸς αὐτόν, Ἀλλ᾽ οὐδ᾽ εἰ πνεῦμα ἅγιον ἔστιν ἠκούσαμεν.
3 ὁ δὲ εἶπεν, Εἰς τί οὖν ἐβαπτίσθητε; οἱ δὲ εἶπαν, Εἰς τὸ Ἰωάννου βάπτισμα.
4 εἶπεν δὲ Παῦλος, Ἰωάννης ἐβάπτισεν βάπτισμα μετανοίας, τῷ λαῷ λέγων εἰς τὸν ἐρχόμενον μετ᾽ αὐτὸν ἵνα πιστεύσωσιν, τοῦτ᾽ ἔστιν εἰς τὸν Ἰησοῦν.
5 ἀκούσαντες δὲ ἐβαπτίσθησαν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Ἰησοῦ·
6 καὶ ἐπιθέντος αὐτοῖς τοῦ Παύλου χεῖρας ἦλθε τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπ᾽ αὐτούς, ἐλάλουν τε γλώσσαις καὶ ἐπροφήτευον.
7 ἦσαν δὲ οἱ πάντες ἄνδρες ὡσεὶ δώδεκα.
8 Εἰσελθὼν δὲ εἰς τὴν συναγωγὴν ἐπαρρησιάζετο ἐπὶ μῆνας τρεῖς διαλεγόμενος καὶ πείθων περὶ τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ.
9 ὡς δέ τινες ἐσκληρύνοντο καὶ ἠπείθουν κακολογοῦντες τὴν ὁδὸν ἐνώπιον τοῦ πλήθους, ἀποστὰς ἀπ᾽ αὐτῶν ἀφώρισεν τοὺς μαθητάς, καθ᾽ ἡμέραν διαλεγόμενος ἐν τῇ σχολῇ Τυράννου.
10 τοῦτο δὲ ἐγένετο ἐπὶ ἔτη δύο, ὥστε πάντας τοὺς κατοικοῦντας τὴν Ἀσίαν ἀκοῦσαι τὸν λόγον τοῦ κυρίου, Ἰουδαίους τε καὶ Ἕλληνας.
11 Δυνάμεις τε οὐ τὰς τυχούσας ὁ θεὸς ἐποίει διὰ τῶν χειρῶν Παύλου,
12 ὥστε καὶ ἐπὶ τοὺς ἀσθενοῦντας ἀποφέρεσθαι ἀπὸ τοῦ χρωτὸς αὐτοῦ σουδάρια ἢ σιμικίνθια καὶ ἀπαλλάσσεσθαι ἀπ᾽ αὐτῶν τὰς νόσους, τά τε πνεύματα τὰ πονηρὰ ἐκπορεύεσθαι.
13 ἐπεχείρησαν δέ τινες καὶ τῶν περιερχομένων Ἰουδαίων ἐξορκιστῶν ὀνομάζειν ἐπὶ τοὺς ἔχοντας τὰ πνεύματα τὰ πονηρὰ τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Ἰησοῦ λέγοντες, Ὁρκίζω ὑμᾶς τὸν Ἰησοῦν ὃν Παῦλος κηρύσσει.
14 ἦσαν δέ τινος Σκευᾶ Ἰουδαίου ἀρχιερέως ἑπτὰ υἱοὶ τοῦτο ποιοῦντες.
15 ἀποκριθὲν δὲ τὸ πνεῦμα τὸ πονηρὸν εἶπεν αὐτοῖς, Τὸν [μὲν] Ἰησοῦν γινώσκω καὶ τὸν Παῦλον ἐπίσταμαι, ὑμεῖς δὲ τίνες ἐστέ;
16 καὶ ἐφαλόμενος ὁ ἄνθρωπος ἐπ᾽ αὐτοὺς ἐν ᾧ ἦν τὸ πνεῦμα τὸ πονηρὸν κατακυριεύσας ἀμφοτέρων ἴσχυσεν κατ᾽ αὐτῶν, ὥστε γυμνοὺς καὶ τετραυματισμένους ἐκφυγεῖν ἐκ τοῦ οἴκου ἐκείνου.
17 τοῦτο δὲ ἐγένετο γνωστὸν πᾶσιν Ἰουδαίοις τε καὶ Ἕλλησιν τοῖς κατοικοῦσιν τὴν Ἔφεσον, καὶ ἐπέπεσεν φόβος ἐπὶ πάντας αὐτούς, καὶ ἐμεγαλύνετο τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου Ἰησοῦ.
18 πολλοί τε τῶν πεπιστευκότων ἤρχοντο ἐξομολογούμενοι καὶ ἀναγγέλλοντες τὰς πράξεις αὐτῶν.
19 ἱκανοὶ δὲ τῶν τὰ περίεργα πραξάντων συνενέγκαντες τὰς βίβλους κατέκαιον ἐνώπιον πάντων· καὶ συνεψήφισαν τὰς τιμὰς αὐτῶν καὶ εὗρον ἀργυρίου μυριάδας πέντε.
20 Οὕτως κατὰ κράτος τοῦ κυρίου ὁ λόγος ηὔξανεν καὶ ἴσχυεν.
21 Ὡς δὲ ἐπληρώθη ταῦτα, ἔθετο ὁ Παῦλος ἐν τῷ πνεύματι διελθὼν τὴν Μακεδονίαν καὶ Ἀχαΐαν πορεύεσθαι εἰς Ἱεροσόλυμα, εἰπὼν ὅτι Μετὰ τὸ γενέσθαι με ἐκεῖ δεῖ με καὶ Ῥώμην ἰδεῖν.
22 ἀποστείλας δὲ εἰς τὴν Μακεδονίαν δύο τῶν διακονούντων αὐτῷ, Τιμόθεον καὶ Ἔραστον, αὐτὸς ἐπέσχεν χρόνον εἰς τὴν Ἀσίαν.
23 Ἐγένετο δὲ κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον τάραχος οὐκ ὀλίγος περὶ τῆς ὁδοῦ.
24 Δημήτριος γάρ τις ὀνόματι, ἀργυροκόπος, ποιῶν ναοὺς ἀργυροῦς Ἀρτέμιδος παρείχετο τοῖς τεχνίταις οὐκ ὀλίγην ἐργασίαν,
25 οὓς συναθροίσας καὶ τοὺς περὶ τὰ τοιαῦτα ἐργάτας εἶπεν, Ἄνδρες, ἐπίστασθε ὅτι ἐκ ταύτης τῆς ἐργασίας ἡ εὐπορία ἡμῖν ἐστιν,
26 καὶ θεωρεῖτε καὶ ἀκούετε ὅτι οὐ μόνον Ἐφέσου ἀλλὰ σχεδὸν πάσης τῆς Ἀσίας ὁ Παῦλος οὗτος πείσας μετέστησεν ἱκανὸν ὄχλον, λέγων ὅτι οὐκ εἰσὶν θεοὶ οἱ διὰ χειρῶν γινόμενοι.
27 οὐ μόνον δὲ τοῦτο κινδυνεύει ἡμῖν τὸ μέρος εἰς ἀπελεγμὸν ἐλθεῖν, ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς μεγάλης θεᾶς Ἀρτέμιδος ἱερὸν εἰς οὐθὲν λογισθῆναι, μέλλειν τε καὶ καθαιρεῖσθαι τῆς μεγαλειότητος αὐτῆς, ἣν ὅλη ἡ Ἀσία καὶ ἡ οἰκουμένη σέβεται.
28 Ἀκούσαντες δὲ καὶ γενόμενοι πλήρεις θυμοῦ ἔκραζον λέγοντες, Μεγάλη ἡ Ἄρτεμις Ἐφεσίων.
29 καὶ ἐπλήσθη ἡ πόλις τῆς συγχύσεως, ὥρμησάν τε ὁμοθυμαδὸν εἰς τὸ θέατρον συναρπάσαντες Γάϊον καὶ Ἀρίσταρχον Μακεδόνας, συνεκδήμους Παύλου.
30 Παύλου δὲ βουλομένου εἰσελθεῖν εἰς τὸν δῆμον οὐκ εἴων αὐτὸν οἱ μαθηταί·
31 τινὲς δὲ καὶ τῶν Ἀσιαρχῶν, ὄντες αὐτῷ φίλοι, πέμψαντες πρὸς αὐτὸν παρεκάλουν μὴ δοῦναι ἑαυτὸν εἰς τὸ θέατρον.
32 ἄλλοι μὲν οὖν ἄλλο τι ἔκραζον, ἦν γὰρ ἡ ἐκκλησία συγκεχυμένη, καὶ οἱ πλείους οὐκ ᾔδεισαν τίνος ἕνεκα συνεληλύθεισαν.
33 ἐκ δὲ τοῦ ὄχλου συνεβίβασαν Ἀλέξανδρον, προβαλόντων αὐτὸν τῶν Ἰουδαίων· ὁ δὲ Ἀλέξανδρος κατασείσας τὴν χεῖρα ἤθελεν ἀπολογεῖσθαι τῷ δήμῳ.
34 ἐπιγνόντες δὲ ὅτι Ἰουδαῖός ἐστιν φωνὴ ἐγένετο μία ἐκ πάντων ὡς ἐπὶ ὥρας δύο κραζόντων, Μεγάλη ἡ Ἄρτεμις Ἐφεσίων.
35 καταστείλας δὲ ὁ γραμματεὺς τὸν ὄχλον φησίν, Ἄνδρες Ἐφέσιοι, τίς γάρ ἐστιν ἀνθρώπων ὃς οὐ γινώσκει τὴν Ἐφεσίων πόλιν νεωκόρον οὖσαν τῆς μεγάλης Ἀρτέμιδος καὶ τοῦ διοπετοῦς;
36 ἀναντιρρήτων οὖν ὄντων τούτων δέον ἐστὶν ὑμᾶς κατεσταλμένους ὑπάρχειν καὶ μηδὲν προπετὲς πράσσειν.
37 ἠγάγετε γὰρ τοὺς ἄνδρας τούτους οὔτε ἱεροσύλους οὔτε βλασφημοῦντας τὴν θεὸν ἡμῶν.
38 εἰ μὲν οὖν Δημήτριος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ τεχνῖται ἔχουσι πρός τινα λόγον, ἀγοραῖοι ἄγονται καὶ ἀνθύπατοί εἰσιν· ἐγκαλείτωσαν ἀλλήλοις.
39 εἰ δέ τι περαιτέρω ἐπιζητεῖτε, ἐν τῇ ἐννόμῳ ἐκκλησίᾳ ἐπιλυθήσεται.
40 καὶ γὰρ κινδυνεύομεν ἐγκαλεῖσθαι στάσεως περὶ τῆς σήμερον, μηδενὸς αἰτίου ὑπάρχοντος, περὶ οὗ [οὐ] δυνησόμεθα ἀποδοῦναι λόγον περὶ τῆς συστροφῆς ταύτης. καὶ ταῦτα εἰπὼν ἀπέλυσεν τὴν ἐκκλησίαν.
20
1 Μετὰ δὲ τὸ παύσασθαι τὸν θόρυβον μεταπεμψάμενος ὁ Παῦλος τοὺς μαθητὰς καὶ παρακαλέσας, ἀσπασάμενος ἐξῆλθεν πορεύεσθαι εἰς Μακεδονίαν.
2 διελθὼν δὲ τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ παρακαλέσας αὐτοὺς λόγῳ πολλῷ ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα,
3 ποιήσας τε μῆνας τρεῖς γενομένης ἐπιβουλῆς αὐτῷ ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων μέλλοντι ἀνάγεσθαι εἰς τὴν Συρίαν ἐγένετο γνώμης τοῦ ὑποστρέφειν διὰ Μακεδονίας.
4 συνείπετο δὲ αὐτῷ Σώπατρος Πύρρου Βεροιαῖος, Θεσσαλονικέων δὲ Ἀρίσταρχος καὶ Σεκοῦνδος, καὶ Γάϊος Δερβαῖος καὶ Τιμόθεος, Ἀσιανοὶ δὲ Τυχικὸς καὶ Τρόφιμος.
5 οὗτοι δὲ προελθόντες ἔμενον ἡμᾶς ἐν Τρῳάδι·
6 ἡμεῖς δὲ ἐξεπλεύσαμεν μετὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἀζύμων ἀπὸ Φιλίππων, καὶ ἤλθομεν πρὸς αὐτοὺς εἰς τὴν Τρῳάδα ἄχρι ἡμερῶν πέντε, οὗ διετρίψαμεν ἡμέρας ἑπτά.
7 Ἐν δὲ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτων συνηγμένων ἡμῶν κλάσαι ἄρτον ὁ Παῦλος διελέγετο αὐτοῖς, μέλλων ἐξιέναι τῇ ἐπαύριον, παρέτεινέν τε τὸν λόγον μέχρι μεσονυκτίου.
8 ἦσαν δὲ λαμπάδες ἱκαναὶ ἐν τῷ ὑπερῴῳ οὗ ἦμεν συνηγμένοι·
9 καθεζόμενος δέ τις νεανίας ὀνόματι Εὔτυχος ἐπὶ τῆς θυρίδος, καταφερόμενος ὕπνῳ βαθεῖ διαλεγομένου τοῦ Παύλου ἐπὶ πλεῖον, κατενεχθεὶς ἀπὸ τοῦ ὕπνου ἔπεσεν ἀπὸ τοῦ τριστέγου κάτω καὶ ἤρθη νεκρός.
10 καταβὰς δὲ ὁ Παῦλος ἐπέπεσεν αὐτῷ καὶ συμπεριλαβὼν εἶπεν, Μὴ θορυβεῖσθε, ἡ γὰρ ψυχὴ αὐτοῦ ἐν αὐτῷ ἐστιν.
11 ἀναβὰς δὲ καὶ κλάσας τὸν ἄρτον καὶ γευσάμενος ἐφ᾽ ἱκανόν τε ὁμιλήσας ἄχρι αὐγῆς οὕτως ἐξῆλθεν.
12 ἤγαγον δὲ τὸν παῖδα ζῶντα, καὶ παρεκλήθησαν οὐ μετρίως.
13 Ἡμεῖς δὲ προελθόντες ἐπὶ τὸ πλοῖον ἀνήχθημεν ἐπὶ τὴν Ἆσσον, ἐκεῖθεν μέλλοντες ἀναλαμβάνειν τὸν Παῦλον, οὕτως γὰρ διατεταγμένος ἦν μέλλων αὐτὸς πεζεύειν.
14 ὡς δὲ συνέβαλεν ἡμῖν εἰς τὴν Ἆσσον, ἀναλαβόντες αὐτὸν ἤλθομεν εἰς Μιτυλήνην,
15 κἀκεῖθεν ἀποπλεύσαντες τῇ ἐπιούσῃ κατηντήσαμεν ἄντικρυς Χίου, τῇ δὲ ἑτέρᾳ παρεβάλομεν εἰς Σάμον, τῇ δὲ ἐχομένῃ ἤλθομεν εἰς Μίλητον·
16 κεκρίκει γὰρ ὁ Παῦλος παραπλεῦσαι τὴν Ἔφεσον, ὅπως μὴ γένηται αὐτῷ χρονοτριβῆσαι ἐν τῇ Ἀσίᾳ, ἔσπευδεν γὰρ εἰ δυνατὸν εἴη αὐτῷ τὴν ἡμέραν τῆς πεντηκοστῆς γενέσθαι εἰς Ἱεροσόλυμα.
17 Ἀπὸ δὲ τῆς Μιλήτου πέμψας εἰς Ἔφεσον μετεκαλέσατο τοὺς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας.
18 ὡς δὲ παρεγένοντο πρὸς αὐτὸν εἶπεν αὐτοῖς, Ὑμεῖς ἐπίστασθε ἀπὸ πρώτης ἡμέρας ἀφ᾽ ἧς ἐπέβην εἰς τὴν Ἀσίαν πῶς μεθ᾽ ὑμῶν τὸν πάντα χρόνον ἐγενόμην,
19 δουλεύων τῷ κυρίῳ μετὰ πάσης ταπεινοφροσύνης καὶ δακρύων καὶ πειρασμῶν τῶν συμβάντων μοι ἐν ταῖς ἐπιβουλαῖς τῶν Ἰουδαίων·
20 ὡς οὐδὲν ὑπεστειλάμην τῶν συμφερόντων τοῦ μὴ ἀναγγεῖλαι ὑμῖν καὶ διδάξαι ὑμᾶς δημοσίᾳ καὶ κατ᾽ οἴκους,
21 διαμαρτυρόμενος Ἰουδαίοις τε καὶ Ἕλλησιν τὴν εἰς θεὸν μετάνοιαν καὶ πίστιν εἰς τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν.
22 καὶ νῦν ἰδοὺ δεδεμένος ἐγὼ τῷ πνεύματι πορεύομαι εἰς Ἰερουσαλήμ, τὰ ἐν αὐτῇ συναντήσοντά μοι μὴ εἰδώς,
23 πλὴν ὅτι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον κατὰ πόλιν διαμαρτύρεταί μοι λέγον ὅτι δεσμὰ καὶ θλίψεις με μένουσιν.
24 ἀλλ᾽ οὐδενὸς λόγου ποιοῦμαι τὴν ψυχὴν τιμίαν ἐμαυτῷ ὡς τελειώσω τὸν δρόμον μου καὶ τὴν διακονίαν ἣν ἔλαβον παρὰ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ, διαμαρτύρασθαι τὸ εὐαγγέλιον τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ.
25 Καὶ νῦν ἰδοὺ ἐγὼ οἶδα ὅτι οὐκέτι ὄψεσθε τὸ πρόσωπόν μου ὑμεῖς πάντες ἐν οἷς διῆλθον κηρύσσων τὴν βασιλείαν·
26 διότι μαρτύρομαι ὑμῖν ἐν τῇ σήμερον ἡμέρᾳ ὅτι καθαρός εἰμι ἀπὸ τοῦ αἵματος πάντων,
27 οὐ γὰρ ὑπεστειλάμην τοῦ μὴ ἀναγγεῖλαι πᾶσαν τὴν βουλὴν τοῦ θεοῦ ὑμῖν.
28 προσέχετε ἑαυτοῖς καὶ παντὶ τῷ ποιμνίῳ, ἐν ᾧ ὑμᾶς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔθετο ἐπισκόπους, ποιμαίνειν τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ, ἣν περιεποιήσατο διὰ τοῦ αἵματος τοῦ ἰδίου.
29 ἐγὼ οἶδα ὅτι εἰσελεύσονται μετὰ τὴν ἄφιξίν μου λύκοι βαρεῖς εἰς ὑμᾶς μὴ φειδόμενοι τοῦ ποιμνίου,
30 καὶ ἐξ ὑμῶν αὐτῶν ἀναστήσονται ἄνδρες λαλοῦντες διεστραμμένα τοῦ ἀποσπᾶν τοὺς μαθητὰς ὀπίσω αὐτῶν.
31 διὸ γρηγορεῖτε, μνημονεύοντες ὅτι τριετίαν νύκτα καὶ ἡμέραν οὐκ ἐπαυσάμην μετὰ δακρύων νουθετῶν ἕνα ἕκαστον.
32 καὶ τὰ νῦν παρατίθεμαι ὑμᾶς τῷ θεῷ καὶ τῷ λόγῳ τῆς χάριτος αὐτοῦ τῷ δυναμένῳ οἰκοδομῆσαι καὶ δοῦναι τὴν κληρονομίαν ἐν τοῖς ἡγιασμένοις πᾶσιν.
33 ἀργυρίου ἢ χρυσίου ἢ ἱματισμοῦ οὐδενὸς ἐπεθύμησα·
34 αὐτοὶ γινώσκετε ὅτι ταῖς χρείαις μου καὶ τοῖς οὖσιν μετ᾽ ἐμοῦ ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται.
35 πάντα ὑπέδειξα ὑμῖν ὅτι οὕτως κοπιῶντας δεῖ ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν ἀσθενούντων, μνημονεύειν τε τῶν λόγων τοῦ κυρίου Ἰησοῦ ὅτι αὐτὸς εἶπεν, Μακάριόν ἐστιν μᾶλλον διδόναι ἢ λαμβάνειν.
36 Καὶ ταῦτα εἰπὼν θεὶς τὰ γόνατα αὐτοῦ σὺν πᾶσιν αὐτοῖς προσηύξατο.
37 ἱκανὸς δὲ κλαυθμὸς ἐγένετο πάντων, καὶ ἐπιπεσόντες ἐπὶ τὸν τράχηλον τοῦ Παύλου κατεφίλουν αὐτόν,
38 ὀδυνώμενοι μάλιστα ἐπὶ τῷ λόγῳ ᾧ εἰρήκει ὅτι οὐκέτι μέλλουσιν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ θεωρεῖν. προέπεμπον δὲ αὐτὸν εἰς τὸ πλοῖον.
21
1 Ὡς δὲ ἐγένετο ἀναχθῆναι ἡμᾶς ἀποσπασθέντας ἀπ᾽ αὐτῶν, εὐθυδρομήσαντες ἤλθομεν εἰς τὴν Κῶ, τῇ δὲ ἑξῆς εἰς τὴν Ῥόδον, κἀκεῖθεν εἰς Πάταρα·
2 καὶ εὑρόντες πλοῖον διαπερῶν εἰς Φοινίκην ἐπιβάντες ἀνήχθημεν.
3 ἀναφάναντες δὲ τὴν Κύπρον καὶ καταλιπόντες αὐτὴν εὐώνυμον ἐπλέομεν εἰς Συρίαν, καὶ κατήλθομεν εἰς Τύρον, ἐκεῖσε γὰρ τὸ πλοῖον ἦν ἀποφορτιζόμενον τὸν γόμον.
4 ἀνευρόντες δὲ τοὺς μαθητὰς ἐπεμείναμεν αὐτοῦ ἡμέρας ἑπτά, οἵτινες τῷ Παύλῳ ἔλεγον διὰ τοῦ πνεύματος μὴ ἐπιβαίνειν εἰς Ἱεροσόλυμα.
5 ὅτε δὲ ἐγένετο ἡμᾶς ἐξαρτίσαι τὰς ἡμέρας, ἐξελθόντες ἐπορευόμεθα προπεμπόντων ἡμᾶς πάντων σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις ἕως ἔξω τῆς πόλεως, καὶ θέντες τὰ γόνατα ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν προσευξάμενοι
6 ἀπησπασάμεθα ἀλλήλους, καὶ ἐνέβημεν εἰς τὸ πλοῖον, ἐκεῖνοι δὲ ὑπέστρεψαν εἰς τὰ ἴδια.
7 Ἡμεῖς δὲ τὸν πλοῦν διανύσαντες ἀπὸ Τύρου κατηντήσαμεν εἰς Πτολεμαΐδα, καὶ ἀσπασάμενοι τοὺς ἀδελφοὺς ἐμείναμεν ἡμέραν μίαν παρ᾽ αὐτοῖς.
8 τῇ δὲ ἐπαύριον ἐξελθόντες ἤλθομεν εἰς Καισάρειαν, καὶ εἰσελθόντες εἰς τὸν οἶκον Φιλίππου τοῦ εὐαγγελιστοῦ ὄντος ἐκ τῶν ἑπτὰ ἐμείναμεν παρ᾽ αὐτῷ.
9 τούτῳ δὲ ἦσαν θυγατέρες τέσσαρες παρθένοι προφητεύουσαι.
10 ἐπιμενόντων δὲ ἡμέρας πλείους κατῆλθέν τις ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας προφήτης ὀνόματι Ἅγαβος,
11 καὶ ἐλθὼν πρὸς ἡμᾶς καὶ ἄρας τὴν ζώνην τοῦ Παύλου δήσας ἑαυτοῦ τοὺς πόδας καὶ τὰς χεῖρας εἶπεν, Τάδε λέγει τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, Τὸν ἄνδρα οὗ ἐστιν ἡ ζώνη αὕτη οὕτως δήσουσιν ἐν Ἰερουσαλὴμ οἱ Ἰουδαῖοι καὶ παραδώσουσιν εἰς χεῖρας ἐθνῶν.
12 ὡς δὲ ἠκούσαμεν ταῦτα, παρεκαλοῦμεν ἡμεῖς τε καὶ οἱ ἐντόπιοι τοῦ μὴ ἀναβαίνειν αὐτὸν εἰς Ἰερουσαλήμ.
13 τότε ἀπεκρίθη ὁ Παῦλος, Τί ποιεῖτε κλαίοντες καὶ συνθρύπτοντές μου τὴν καρδίαν; ἐγὼ γὰρ οὐ μόνον δεθῆναι ἀλλὰ καὶ ἀποθανεῖν εἰς Ἰερουσαλὴμ ἑτοίμως ἔχω ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ κυρίου Ἰησοῦ.
14 μὴ πειθομένου δὲ αὐτοῦ ἡσυχάσαμεν εἰπόντες, Τοῦ κυρίου τὸ θέλημα γινέσθω.
15 Μετὰ δὲ τὰς ἡμέρας ταύτας ἐπισκευασάμενοι ἀνεβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα·
16 συνῆλθον δὲ καὶ τῶν μαθητῶν ἀπὸ Καισαρείας σὺν ἡμῖν, ἄγοντες παρ᾽ ᾧ ξενισθῶμεν Μνάσωνί τινι Κυπρίῳ, ἀρχαίῳ μαθητῇ.
17 Γενομένων δὲ ἡμῶν εἰς Ἱεροσόλυμα ἀσμένως ἀπεδέξαντο ἡμᾶς οἱ ἀδελφοί.
18 τῇ δὲ ἐπιούσῃ εἰσῄει ὁ Παῦλος σὺν ἡμῖν πρὸς Ἰάκωβον, πάντες τε παρεγένοντο οἱ πρεσβύτεροι.
19 καὶ ἀσπασάμενος αὐτοὺς ἐξηγεῖτο καθ᾽ ἓν ἕκαστον ὧν ἐποίησεν ὁ θεὸς ἐν τοῖς ἔθνεσιν διὰ τῆς διακονίας αὐτοῦ.
20 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐδόξαζον τὸν θεόν, εἶπάν τε αὐτῷ, Θεωρεῖς, ἀδελφέ, πόσαι μυριάδες εἰσὶν ἐν τοῖς Ἰουδαίοις τῶν πεπιστευκότων, καὶ πάντες ζηλωταὶ τοῦ νόμου ὑπάρχουσιν·
21 κατηχήθησαν δὲ περὶ σοῦ ὅτι ἀποστασίαν διδάσκεις ἀπὸ Μωϋσέως τοὺς κατὰ τὰ ἔθνη πάντας Ἰουδαίους, λέγων μὴ περιτέμνειν αὐτοὺς τὰ τέκνα μηδὲ τοῖς ἔθεσιν περιπατεῖν.
22 τί οὖν ἐστιν; πάντως ἀκούσονται ὅτι ἐλήλυθας.
23 τοῦτο οὖν ποίησον ὅ σοι λέγομεν· εἰσὶν ἡμῖν ἄνδρες τέσσαρες εὐχὴν ἔχοντες ἐφ᾽ ἑαυτῶν.
24 τούτους παραλαβὼν ἁγνίσθητι σὺν αὐτοῖς καὶ δαπάνησον ἐπ᾽ αὐτοῖς ἵνα ξυρήσονται τὴν κεφαλήν, καὶ γνώσονται πάντες ὅτι ὧν κατήχηνται περὶ σοῦ οὐδέν ἐστιν, ἀλλὰ στοιχεῖς καὶ αὐτὸς φυλάσσων τὸν νόμον.
25 περὶ δὲ τῶν πεπιστευκότων ἐθνῶν ἡμεῖς ἐπεστείλαμεν κρίναντες φυλάσσεσθαι αὐτοὺς τό τε εἰδωλόθυτον καὶ αἷμα καὶ πνικτὸν καὶ πορνείαν.
26 τότε ὁ Παῦλος παραλαβὼν τοὺς ἄνδρας, τῇ ἐχομένῃ ἡμέρᾳ σὺν αὐτοῖς ἁγνισθεὶς εἰσῄει εἰς τὸ ἱερόν, διαγγέλλων τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγνισμοῦ ἕως οὗ προσηνέχθη ὑπὲρ ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν ἡ προσφορά.
27 Ὡς δὲ ἔμελλον αἱ ἑπτὰ ἡμέραι συντελεῖσθαι, οἱ ἀπὸ τῆς Ἀσίας Ἰουδαῖοι θεασάμενοι αὐτὸν ἐν τῷ ἱερῷ συνέχεον πάντα τὸν ὄχλον καὶ ἐπέβαλον ἐπ᾽ αὐτὸν τὰς χεῖρας,
28 κράζοντες, Ἄνδρες Ἰσραηλῖται, βοηθεῖτε· οὗτός ἐστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ κατὰ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ νόμου καὶ τοῦ τόπου τούτου πάντας πανταχῇ διδάσκων, ἔτι τε καὶ Ἕλληνας εἰσήγαγεν εἰς τὸ ἱερὸν καὶ κεκοίνωκεν τὸν ἅγιον τόπον τοῦτον.
29 ἦσαν γὰρ προεωρακότες Τρόφιμον τὸν Ἐφέσιον ἐν τῇ πόλει σὺν αὐτῷ, ὃν ἐνόμιζον ὅτι εἰς τὸ ἱερὸν εἰσήγαγεν ὁ Παῦλος.
30 ἐκινήθη τε ἡ πόλις ὅλη καὶ ἐγένετο συνδρομὴ τοῦ λαοῦ, καὶ ἐπιλαβόμενοι τοῦ Παύλου εἷλκον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἱεροῦ, καὶ εὐθέως ἐκλείσθησαν αἱ θύραι.
31 ζητούντων τε αὐτὸν ἀποκτεῖναι ἀνέβη φάσις τῷ χιλιάρχῳ τῆς σπείρης ὅτι ὅλη συγχύννεται Ἰερουσαλήμ,
32 ὃς ἐξαυτῆς παραλαβὼν στρατιώτας καὶ ἑκατοντάρχας κατέδραμεν ἐπ᾽ αὐτούς· οἱ δὲ ἰδόντες τὸν χιλίαρχον καὶ τοὺς στρατιώτας ἐπαύσαντο τύπτοντες τὸν Παῦλον.
33 τότε ἐγγίσας ὁ χιλίαρχος ἐπελάβετο αὐτοῦ καὶ ἐκέλευσεν δεθῆναι ἁλύσεσι δυσί, καὶ ἐπυνθάνετο τίς εἴη καὶ τί ἐστιν πεποιηκώς.
34 ἄλλοι δὲ ἄλλο τι ἐπεφώνουν ἐν τῷ ὄχλῳ· μὴ δυναμένου δὲ αὐτοῦ γνῶναι τὸ ἀσφαλὲς διὰ τὸν θόρυβον ἐκέλευσεν ἄγεσθαι αὐτὸν εἰς τὴν παρεμβολήν.
35 ὅτε δὲ ἐγένετο ἐπὶ τοὺς ἀναβαθμούς, συνέβη βαστάζεσθαι αὐτὸν ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν διὰ τὴν βίαν τοῦ ὄχλου,
36 ἠκολούθει γὰρ τὸ πλῆθος τοῦ λαοῦ κράζοντες, Αἶρε αὐτόν.
37 Μέλλων τε εἰσάγεσθαι εἰς τὴν παρεμβολὴν ὁ Παῦλος λέγει τῷ χιλιάρχῳ, Εἰ ἔξεστίν μοι εἰπεῖν τι πρὸς σέ; ὁ δὲ ἔφη, Ἑλληνιστὶ γινώσκεις;
38 οὐκ ἄρα σὺ εἶ ὁ Αἰγύπτιος ὁ πρὸ τούτων τῶν ἡμερῶν ἀναστατώσας καὶ ἐξαγαγὼν εἰς τὴν ἔρημον τοὺς τετρακισχιλίους ἄνδρας τῶν σικαρίων;
39 εἶπεν δὲ ὁ Παῦλος, Ἐγὼ ἄνθρωπος μέν εἰμι Ἰουδαῖος, Ταρσεὺς τῆς Κιλικίας, οὐκ ἀσήμου πόλεως πολίτης· δέομαι δέ σου, ἐπίτρεψόν μοι λαλῆσαι πρὸς τὸν λαόν.
40 ἐπιτρέψαντος δὲ αὐτοῦ ὁ Παῦλος ἑστὼς ἐπὶ τῶν ἀναβαθμῶν κατέσεισεν τῇ χειρὶ τῷ λαῷ· πολλῆς δὲ σιγῆς γενομένης προσεφώνησεν τῇ Ἑβραΐδι διαλέκτῳ λέγων,
22
1 Ἄνδρες ἀδελφοὶ καὶ πατέρες, ἀκούσατέ μου τῆς πρὸς ὑμᾶς νυνὶ ἀπολογίας -
2 ἀκούσαντες δὲ ὅτι τῇ Ἑβραΐδι διαλέκτῳ προσεφώνει αὐτοῖς μᾶλλον παρέσχον ἡσυχίαν. καὶ φησίν -
3 Ἐγώ εἰμι ἀνὴρ Ἰουδαῖος, γεγεννημένος ἐν Ταρσῷ τῆς Κιλικίας, ἀνατεθραμμένος δὲ ἐν τῇ πόλει ταύτῃ, παρὰ τοὺς πόδας Γαμαλιὴλ πεπαιδευμένος κατὰ ἀκρίβειαν τοῦ πατρῴου νόμου, ζηλωτὴς ὑπάρχων τοῦ θεοῦ καθὼς πάντες ὑμεῖς ἐστε σήμερον·
4 ὃς ταύτην τὴν ὁδὸν ἐδίωξα ἄχρι θανάτου, δεσμεύων καὶ παραδιδοὺς εἰς φυλακὰς ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας,
5 ὡς καὶ ὁ ἀρχιερεὺς μαρτυρεῖ μοι καὶ πᾶν τὸ πρεσβυτέριον· παρ᾽ ὧν καὶ ἐπιστολὰς δεξάμενος πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς εἰς Δαμασκὸν ἐπορευόμην ἄξων καὶ τοὺς ἐκεῖσε ὄντας δεδεμένους εἰς Ἰερουσαλὴμ ἵνα τιμωρηθῶσιν.
6 Ἐγένετο δέ μοι πορευομένῳ καὶ ἐγγίζοντι τῇ Δαμασκῷ περὶ μεσημβρίαν ἐξαίφνης ἐκ τοῦ οὐρανοῦ περιαστράψαι φῶς ἱκανὸν περὶ ἐμέ,
7 ἔπεσά τε εἰς τὸ ἔδαφος καὶ ἤκουσα φωνῆς λεγούσης μοι, Σαοὺλ Σαούλ, τί με διώκεις;
8 ἐγὼ δὲ ἀπεκρίθην, Τίς εἶ, κύριε; εἶπέν τε πρός με, Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος ὃν σὺ διώκεις.
9 οἱ δὲ σὺν ἐμοὶ ὄντες τὸ μὲν φῶς ἐθεάσαντο τὴν δὲ φωνὴν οὐκ ἤκουσαν τοῦ λαλοῦντός μοι.
10 εἶπον δέ, Τί ποιήσω, κύριε; ὁ δὲ κύριος εἶπεν πρός με, Ἀναστὰς πορεύου εἰς Δαμασκόν, κἀκεῖ σοι λαληθήσεται περὶ πάντων ὧν τέτακταί σοι ποιῆσαι.
11 ὡς δὲ οὐκ ἐνέβλεπον ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ φωτὸς ἐκείνου, χειραγωγούμενος ὑπὸ τῶν συνόντων μοι ἦλθον εἰς Δαμασκόν.
12 Ἁνανίας δέ τις, ἀνὴρ εὐλαβὴς κατὰ τὸν νόμον, μαρτυρούμενος ὑπὸ πάντων τῶν κατοικούντων Ἰουδαίων,
13 ἐλθὼν πρός με καὶ ἐπιστὰς εἶπέν μοι, Σαοὺλ ἀδελφέ, ἀνάβλεψον· κἀγὼ αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἀνέβλεψα εἰς αὐτόν.
14 ὁ δὲ εἶπεν, Ὁ θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν προεχειρίσατό σε γνῶναι τὸ θέλημα αὐτοῦ καὶ ἰδεῖν τὸν δίκαιον καὶ ἀκοῦσαι φωνὴν ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ,
15 ὅτι ἔσῃ μάρτυς αὐτῷ πρὸς πάντας ἀνθρώπους ὧν ἑώρακας καὶ ἤκουσας.
16 καὶ νῦν τί μέλλεις; ἀναστὰς βάπτισαι καὶ ἀπόλουσαι τὰς ἁμαρτίας σου ἐπικαλεσάμενος τὸ ὄνομα αὐτοῦ.
17 Ἐγένετο δέ μοι ὑποστρέψαντι εἰς Ἰερουσαλὴμ καὶ προσευχομένου μου ἐν τῷ ἱερῷ γενέσθαι με ἐν ἐκστάσει
18 καὶ ἰδεῖν αὐτὸν λέγοντά μοι, Σπεῦσον καὶ ἔξελθε ἐν τάχει ἐξ Ἰερουσαλήμ, διότι οὐ παραδέξονταί σου μαρτυρίαν περὶ ἐμοῦ.
19 κἀγὼ εἶπον, Κύριε, αὐτοὶ ἐπίστανται ὅτι ἐγὼ ἤμην φυλακίζων καὶ δέρων κατὰ τὰς συναγωγὰς τοὺς πιστεύοντας ἐπὶ σέ·
20 καὶ ὅτε ἐξεχύννετο τὸ αἷμα Στεφάνου τοῦ μάρτυρός σου, καὶ αὐτὸς ἤμην ἐφεστὼς καὶ συνευδοκῶν καὶ φυλάσσων τὰ ἱμάτια τῶν ἀναιρούντων αὐτόν.
21 καὶ εἶπεν πρός με, Πορεύου, ὅτι ἐγὼ εἰς ἔθνη μακρὰν ἐξαποστελῶ σε.
22 Ἤκουον δὲ αὐτοῦ ἄχρι τούτου τοῦ λόγου καὶ ἐπῆραν τὴν φωνὴν αὐτῶν λέγοντες, Αἶρε ἀπὸ τῆς γῆς τὸν τοιοῦτον, οὐ γὰρ καθῆκεν αὐτὸν ζῆν.
23 κραυγαζόντων τε αὐτῶν καὶ ῥιπτούντων τὰ ἱμάτια καὶ κονιορτὸν βαλλόντων εἰς τὸν ἀέρα,
24 ἐκέλευσεν ὁ χιλίαρχος εἰσάγεσθαι αὐτὸν εἰς τὴν παρεμβολήν, εἴπας μάστιξιν ἀνετάζεσθαι αὐτὸν ἵνα ἐπιγνῷ δι᾽ ἣν αἰτίαν οὕτως ἐπεφώνουν αὐτῷ.
25 ὡς δὲ προέτειναν αὐτὸν τοῖς ἱμᾶσιν εἶπεν πρὸς τὸν ἑστῶτα ἑκατόνταρχον ὁ Παῦλος, Εἰ ἄνθρωπον Ῥωμαῖον καὶ ἀκατάκριτον ἔξεστιν ὑμῖν μαστίζειν;
26 ἀκούσας δὲ ὁ ἑκατοντάρχης προσελθὼν τῷ χιλιάρχῳ ἀπήγγειλεν λέγων, Τί μέλλεις ποιεῖν; ὁ γὰρ ἄνθρωπος οὗτος Ῥωμαῖός ἐστιν.
27 προσελθὼν δὲ ὁ χιλίαρχος εἶπεν αὐτῷ, Λέγε μοι, σὺ Ῥωμαῖος εἶ; ὁ δὲ ἔφη, Ναί.
28 ἀπεκρίθη δὲ ὁ χιλίαρχος, Ἐγὼ πολλοῦ κεφαλαίου τὴν πολιτείαν ταύτην ἐκτησάμην. ὁ δὲ Παῦλος ἔφη, Ἐγὼ δὲ καὶ γεγέννημαι.
29 εὐθέως οὖν ἀπέστησαν ἀπ᾽ αὐτοῦ οἱ μέλλοντες αὐτὸν ἀνετάζειν· καὶ ὁ χιλίαρχος δὲ ἐφοβήθη ἐπιγνοὺς ὅτι Ῥωμαῖός ἐστιν καὶ ὅτι αὐτὸν ἦν δεδεκώς.
30 Τῇ δὲ ἐπαύριον βουλόμενος γνῶναι τὸ ἀσφαλὲς τὸ τί κατηγορεῖται ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων ἔλυσεν αὐτόν, καὶ ἐκέλευσεν συνελθεῖν τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ πᾶν τὸ συνέδριον, καὶ καταγαγὼν τὸν Παῦλον ἔστησεν εἰς αὐτούς.
23
1 ἀτενίσας δὲ τῷ συνεδρίῳ ὁ Παῦλος εἶπεν, Ἄνδρες ἀδελφοί, ἐγὼ πάσῃ συνειδήσει ἀγαθῇ πεπολίτευμαι τῷ θεῷ ἄχρι ταύτης τῆς ἡμέρας.
2 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς Ἁνανίας ἐπέταξεν τοῖς παρεστῶσιν αὐτῷ τύπτειν αὐτοῦ τὸ στόμα.
3 τότε ὁ Παῦλος πρὸς αὐτὸν εἶπεν, Τύπτειν σε μέλλει ὁ θεός, τοῖχε κεκονιαμένε· καὶ σὺ κάθῃ κρίνων με κατὰ τὸν νόμον, καὶ παρανομῶν κελεύεις με τύπτεσθαι;
4 οἱ δὲ παρεστῶτες εἶπαν, Τὸν ἀρχιερέα τοῦ θεοῦ λοιδορεῖς;
5 ἔφη τε ὁ Παῦλος, Οὐκ ᾔδειν, ἀδελφοί, ὅτι ἐστὶν ἀρχιερεύς· γέγραπται γὰρ ὅτι Ἄρχοντα τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς.
6 Γνοὺς δὲ ὁ Παῦλος ὅτι τὸ ἓν μέρος ἐστὶν Σαδδουκαίων τὸ δὲ ἕτερον Φαρισαίων ἔκραζεν ἐν τῷ συνεδρίῳ, Ἄνδρες ἀδελφοί, ἐγὼ Φαρισαῖός εἰμι, υἱὸς Φαρισαίων· περὶ ἐλπίδος καὶ ἀναστάσεως νεκρῶν ἐγὼ κρίνομαι.
7 τοῦτο δὲ αὐτοῦ λαλοῦντος ἐγένετο στάσις τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων, καὶ ἐσχίσθη τὸ πλῆθος.
8 Σαδδουκαῖοι μὲν γὰρ λέγουσιν μὴ εἶναι ἀνάστασιν μήτε ἄγγελον μήτε πνεῦμα, Φαρισαῖοι δὲ ὁμολογοῦσιν τὰ ἀμφότερα.
9 ἐγένετο δὲ κραυγὴ μεγάλη, καὶ ἀναστάντες τινὲς τῶν γραμματέων τοῦ μέρους τῶν Φαρισαίων διεμάχοντο λέγοντες, Οὐδὲν κακὸν εὑρίσκομεν ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ· εἰ δὲ πνεῦμα ἐλάλησεν αὐτῷ ἢ ἄγγελος -
10 Πολλῆς δὲ γινομένης στάσεως φοβηθεὶς ὁ χιλίαρχος μὴ διασπασθῇ ὁ Παῦλος ὑπ᾽ αὐτῶν ἐκέλευσεν τὸ στράτευμα καταβὰν ἁρπάσαι αὐτὸν ἐκ μέσου αὐτῶν, ἄγειν τε εἰς τὴν παρεμβολήν.
11 Τῇ δὲ ἐπιούσῃ νυκτὶ ἐπιστὰς αὐτῷ ὁ κύριος εἶπεν, Θάρσει, ὡς γὰρ διεμαρτύρω τὰ περὶ ἐμοῦ εἰς Ἰερουσαλὴμ οὕτω σε δεῖ καὶ εἰς Ῥώμην μαρτυρῆσαι.
12 Γενομένης δὲ ἡμέρας ποιήσαντες συστροφὴν οἱ Ἰουδαῖοι ἀνεθεμάτισαν ἑαυτοὺς λέγοντες μήτε φαγεῖν μήτε πίειν ἕως οὗ ἀποκτείνωσιν τὸν Παῦλον.
13 ἦσαν δὲ πλείους τεσσαράκοντα οἱ ταύτην τὴν συνωμοσίαν ποιησάμενοι·
14 οἵτινες προσελθόντες τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ τοῖς πρεσβυτέροις εἶπαν, Ἀναθέματι ἀνεθεματίσαμεν ἑαυτοὺς μηδενὸς γεύσασθαι ἕως οὗ ἀποκτείνωμεν τὸν Παῦλον.
15 νῦν οὖν ὑμεῖς ἐμφανίσατε τῷ χιλιάρχῳ σὺν τῷ συνεδρίῳ ὅπως καταγάγῃ αὐτὸν εἰς ὑμᾶς ὡς μέλλοντας διαγινώσκειν ἀκριβέστερον τὰ περὶ αὐτοῦ· ἡμεῖς δὲ πρὸ τοῦ ἐγγίσαι αὐτὸν ἕτοιμοί ἐσμεν τοῦ ἀνελεῖν αὐτόν.
16 Ἀκούσας δὲ ὁ υἱὸς τῆς ἀδελφῆς Παύλου τὴν ἐνέδραν παραγενόμενος καὶ εἰσελθὼν εἰς τὴν παρεμβολὴν ἀπήγγειλεν τῷ Παύλῳ.
17 προσκαλεσάμενος δὲ ὁ Παῦλος ἕνα τῶν ἑκατονταρχῶν ἔφη, Τὸν νεανίαν τοῦτον ἀπάγαγε πρὸς τὸν χιλίαρχον, ἔχει γὰρ ἀπαγγεῖλαί τι αὐτῷ.
18 ὁ μὲν οὖν παραλαβὼν αὐτὸν ἤγαγεν πρὸς τὸν χιλίαρχον καὶ φησίν, Ὁ δέσμιος Παῦλος προσκαλεσάμενός με ἠρώτησεν τοῦτον τὸν νεανίσκον ἀγαγεῖν πρὸς σέ, ἔχοντά τι λαλῆσαί σοι.
19 ἐπιλαβόμενος δὲ τῆς χειρὸς αὐτοῦ ὁ χιλίαρχος καὶ ἀναχωρήσας κατ᾽ ἰδίαν ἐπυνθάνετο, Τί ἐστιν ὃ ἔχεις ἀπαγγεῖλαί μοι;
20 εἶπεν δὲ ὅτι Οἱ Ἰουδαῖοι συνέθεντο τοῦ ἐρωτῆσαί σε ὅπως αὔριον τὸν Παῦλον καταγάγῃς εἰς τὸ συνέδριον ὡς μέλλον τι ἀκριβέστερον πυνθάνεσθαι περὶ αὐτοῦ.
21 σὺ οὖν μὴ πεισθῇς αὐτοῖς· ἐνεδρεύουσιν γὰρ αὐτὸν ἐξ αὐτῶν ἄνδρες πλείους τεσσαράκοντα, οἵτινες ἀνεθεμάτισαν ἑαυτοὺς μήτε φαγεῖν μήτε πιεῖν ἕως οὗ ἀνέλωσιν αὐτόν, καὶ νῦν εἰσιν ἕτοιμοι προσδεχόμενοι τὴν ἀπὸ σοῦ ἐπαγγελίαν.
22 ὁ μὲν οὖν χιλίαρχος ἀπέλυσε τὸν νεανίσκον παραγγείλας μηδενὶ ἐκλαλῆσαι ὅτι ταῦτα ἐνεφάνισας πρός με.
23 Καὶ προσκαλεσάμενος δύο τινὰς τῶν ἑκατονταρχῶν εἶπεν, Ἑτοιμάσατε στρατιώτας διακοσίους ὅπως πορευθῶσιν ἕως Καισαρείας, καὶ ἱππεῖς ἑβδομήκοντα καὶ δεξιολάβους διακοσίους, ἀπὸ τρίτης ὥρας τῆς νυκτός,
24 κτήνη τε παραστῆσαι ἵνα ἐπιβιβάσαντες τὸν Παῦλον διασώσωσι πρὸς Φήλικα τὸν ἡγεμόνα,
25 γράψας ἐπιστολὴν ἔχουσαν τὸν τύπον τοῦτον·
26 Κλαύδιος Λυσίας τῷ κρατίστῳ ἡγεμόνι Φήλικι χαίρειν.
27 Τὸν ἄνδρα τοῦτον συλλημφθέντα ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων καὶ μέλλοντα ἀναιρεῖσθαι ὑπ᾽ αὐτῶν ἐπιστὰς σὺν τῷ στρατεύματι ἐξειλάμην, μαθὼν ὅτι Ῥωμαῖός ἐστιν·
28 βουλόμενός τε ἐπιγνῶναι τὴν αἰτίαν δι᾽ ἣν ἐνεκάλουν αὐτῷ κατήγαγον εἰς τὸ συνέδριον αὐτῶν·
29 ὃν εὗρον ἐγκαλούμενον περὶ ζητημάτων τοῦ νόμου αὐτῶν, μηδὲν δὲ ἄξιον θανάτου ἢ δεσμῶν ἔχοντα ἔγκλημα.
30 μηνυθείσης δέ μοι ἐπιβουλῆς εἰς τὸν ἄνδρα ἔσεσθαι ἐξ αὐτῶν ἔπεμψα πρὸς σέ, παραγγείλας καὶ τοῖς κατηγόροις λέγειν πρὸς αὐτὸν ἐπὶ σοῦ.
31 Οἱ μὲν οὖν στρατιῶται κατὰ τὸ διατεταγμένον αὐτοῖς ἀναλαβόντες τὸν Παῦλον ἤγαγον διὰ νυκτὸς εἰς τὴν Ἀντιπατρίδα·
32 τῇ δὲ ἐπαύριον ἐάσαντες τοὺς ἱππεῖς ἀπέρχεσθαι σὺν αὐτῷ ὑπέστρεψαν εἰς τὴν παρεμβολήν·
33 οἵτινες εἰσελθόντες εἰς τὴν Καισάρειαν καὶ ἀναδόντες τὴν ἐπιστολὴν τῷ ἡγεμόνι παρέστησαν καὶ τὸν Παῦλον αὐτῷ.
34 ἀναγνοὺς δὲ καὶ ἐπερωτήσας ἐκ ποίας ἐπαρχείας ἐστὶν καὶ πυθόμενος ὅτι ἀπὸ Κιλικίας,
35 Διακούσομαί σου, ἔφη, ὅταν καὶ οἱ κατήγοροί σου παραγένωνται· κελεύσας ἐν τῷ πραιτωρίῳ τοῦ Ἡρῴδου φυλάσσεσθαι αὐτόν.
24
1 Μετὰ δὲ πέντε ἡμέρας κατέβη ὁ ἀρχιερεὺς Ἁνανίας μετὰ πρεσβυτέρων τινῶν καὶ ῥήτορος Τερτύλλου τινός, οἵτινες ἐνεφάνισαν τῷ ἡγεμόνι κατὰ τοῦ Παύλου.
2 κληθέντος δὲ αὐτοῦ ἤρξατο κατηγορεῖν ὁ Τέρτυλλος λέγων, Πολλῆς εἰρήνης τυγχάνοντες διὰ σοῦ καὶ διορθωμάτων γινομένων τῷ ἔθνει τούτῳ διὰ τῆς σῆς προνοίας,
3 πάντῃ τε καὶ πανταχοῦ ἀποδεχόμεθα, κράτιστε Φῆλιξ, μετὰ πάσης εὐχαριστίας.
4 ἵνα δὲ μὴ ἐπὶ πλεῖόν σε ἐγκόπτω, παρακαλῶ ἀκοῦσαί σε ἡμῶν συντόμως τῇ σῇ ἐπιεικείᾳ.
5 εὑρόντες γὰρ τὸν ἄνδρα τοῦτον λοιμὸν καὶ κινοῦντα στάσεις πᾶσιν τοῖς Ἰουδαίοις τοῖς κατὰ τὴν οἰκουμένην πρωτοστάτην τε τῆς τῶν Ναζωραίων αἱρέσεως,
6 ὃς καὶ τὸ ἱερὸν ἐπείρασεν βεβηλῶσαι, ὃν καὶ ἐκρατήσαμεν,
8 παρ᾽ οὗ δυνήσῃ αὐτὸς ἀνακρίνας περὶ πάντων τούτων ἐπιγνῶναι ὧν ἡμεῖς κατηγοροῦμεν αὐτοῦ.
9 συνεπέθεντο δὲ καὶ οἱ Ἰουδαῖοι φάσκοντες ταῦτα οὕτως ἔχειν.
10 Ἀπεκρίθη τε ὁ Παῦλος νεύσαντος αὐτῷ τοῦ ἡγεμόνος λέγειν, Ἐκ πολλῶν ἐτῶν ὄντα σε κριτὴν τῷ ἔθνει τούτῳ ἐπιστάμενος εὐθύμως τὰ περὶ ἐμαυτοῦ ἀπολογοῦμαι,
11 δυναμένου σου ἐπιγνῶναι ὅτι οὐ πλείους εἰσίν μοι ἡμέραι δώδεκα ἀφ᾽ ἧς ἀνέβην προσκυνήσων εἰς Ἰερουσαλήμ,
12 καὶ οὔτε ἐν τῷ ἱερῷ εὗρόν με πρός τινα διαλεγόμενον ἢ ἐπίστασιν ποιοῦντα ὄχλου οὔτε ἐν ταῖς συναγωγαῖς οὔτε κατὰ τὴν πόλιν,
13 οὐδὲ παραστῆσαι δύνανταί σοι περὶ ὧν νυνὶ κατηγοροῦσίν μου.
14 ὁμολογῶ δὲ τοῦτό σοι ὅτι κατὰ τὴν ὁδὸν ἣν λέγουσιν αἵρεσιν οὕτως λατρεύω τῷ πατρῴῳ θεῷ, πιστεύων πᾶσι τοῖς κατὰ τὸν νόμον καὶ τοῖς ἐν τοῖς προφήταις γεγραμμένοις,
15 ἐλπίδα ἔχων εἰς τὸν θεόν, ἣν καὶ αὐτοὶ οὗτοι προσδέχονται, ἀνάστασιν μέλλειν ἔσεσθαι δικαίων τε καὶ ἀδίκων.
16 ἐν τούτῳ καὶ αὐτὸς ἀσκῶ ἀπρόσκοπον συνείδησιν ἔχειν πρὸς τὸν θεὸν καὶ τοὺς ἀνθρώπους διὰ παντός.
17 δι᾽ ἐτῶν δὲ πλειόνων ἐλεημοσύνας ποιήσων εἰς τὸ ἔθνος μου παρεγενόμην καὶ προσφοράς,
18 ἐν αἷς εὗρόν με ἡγνισμένον ἐν τῷ ἱερῷ, οὐ μετὰ ὄχλου οὐδὲ μετὰ θορύβου·
19 τινὲς δὲ ἀπὸ τῆς Ἀσίας Ἰουδαῖοι, οὓς ἔδει ἐπὶ σοῦ παρεῖναι καὶ κατηγορεῖν εἴ τι ἔχοιεν πρὸς ἐμέ -
20 ἢ αὐτοὶ οὗτοι εἰπάτωσαν τί εὗρον ἀδίκημα στάντος μου ἐπὶ τοῦ συνεδρίου
21 ἢ περὶ μιᾶς ταύτης φωνῆς ἧς ἐκέκραξα ἐν αὐτοῖς ἑστὼς ὅτι Περὶ ἀναστάσεως νεκρῶν ἐγὼ κρίνομαι σήμερον ἐφ᾽ ὑμῶν.
22 Ἀνεβάλετο δὲ αὐτοὺς ὁ Φῆλιξ, ἀκριβέστερον εἰδὼς τὰ περὶ τῆς ὁδοῦ, εἴπας, Ὅταν Λυσίας ὁ χιλίαρχος καταβῇ διαγνώσομαι τὰ καθ᾽ ὑμᾶς,
23 διαταξάμενος τῷ ἑκατοντάρχῃ τηρεῖσθαι αὐτὸν ἔχειν τε ἄνεσιν καὶ μηδένα κωλύειν τῶν ἰδίων αὐτοῦ ὑπηρετεῖν αὐτῷ.
24 Μετὰ δὲ ἡμέρας τινὰς παραγενόμενος ὁ Φῆλιξ σὺν Δρουσίλλῃ τῇ ἰδίᾳ γυναικὶ οὔσῃ Ἰουδαίᾳ μετεπέμψατο τὸν Παῦλον καὶ ἤκουσεν αὐτοῦ περὶ τῆς εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν πίστεως.
25 διαλεγομένου δὲ αὐτοῦ περὶ δικαιοσύνης καὶ ἐγκρατείας καὶ τοῦ κρίματος τοῦ μέλλοντος ἔμφοβος γενόμενος ὁ Φῆλιξ ἀπεκρίθη, Τὸ νῦν ἔχον πορεύου, καιρὸν δὲ μεταλαβὼν μετακαλέσομαί σε·
26 ἅμα καὶ ἐλπίζων ὅτι χρήματα δοθήσεται αὐτῷ ὑπὸ τοῦ Παύλου· διὸ καὶ πυκνότερον αὐτὸν μεταπεμπόμενος ὡμίλει αὐτῷ.
27 Διετίας δὲ πληρωθείσης ἔλαβεν διάδοχον ὁ Φῆλιξ Πόρκιον Φῆστον· θέλων τε χάριτα καταθέσθαι τοῖς Ἰουδαίοις ὁ Φῆλιξ κατέλιπε τὸν Παῦλον δεδεμένον.
25
1 Φῆστος οὖν ἐπιβὰς τῇ ἐπαρχείᾳ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀνέβη εἰς Ἱεροσόλυμα ἀπὸ Καισαρείας,
2 ἐνεφάνισάν τε αὐτῷ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρῶτοι τῶν Ἰουδαίων κατὰ τοῦ Παύλου, καὶ παρεκάλουν αὐτὸν
3 αἰτούμενοι χάριν κατ᾽ αὐτοῦ ὅπως μεταπέμψηται αὐτὸν εἰς Ἰερουσαλήμ, ἐνέδραν ποιοῦντες ἀνελεῖν αὐτὸν κατὰ τὴν ὁδόν.
4 ὁ μὲν οὖν Φῆστος ἀπεκρίθη τηρεῖσθαι τὸν Παῦλον εἰς Καισάρειαν, ἑαυτὸν δὲ μέλλειν ἐν τάχει ἐκπορεύεσθαι·
5 Οἱ οὖν ἐν ὑμῖν, φησίν, δυνατοὶ συγκαταβάντες εἴ τί ἐστιν ἐν τῷ ἀνδρὶ ἄτοπον κατηγορείτωσαν αὐτοῦ.
6 Διατρίψας δὲ ἐν αὐτοῖς ἡμέρας οὐ πλείους ὀκτὼ ἢ δέκα, καταβὰς εἰς Καισάρειαν, τῇ ἐπαύριον καθίσας ἐπὶ τοῦ βήματος ἐκέλευσεν τὸν Παῦλον ἀχθῆναι.
7 παραγενομένου δὲ αὐτοῦ περιέστησαν αὐτὸν οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύμων καταβεβηκότες Ἰουδαῖοι, πολλὰ καὶ βαρέα αἰτιώματα καταφέροντες ἃ οὐκ ἴσχυον ἀποδεῖξαι,
8 τοῦ Παύλου ἀπολογουμένου ὅτι Οὔτε εἰς τὸν νόμον τῶν Ἰουδαίων οὔτε εἰς τὸ ἱερὸν οὔτε εἰς Καίσαρά τι ἥμαρτον.
9 ὁ Φῆστος δὲ θέλων τοῖς Ἰουδαίοις χάριν καταθέσθαι ἀποκριθεὶς τῷ Παύλῳ εἶπεν, Θέλεις εἰς Ἱεροσόλυμα ἀναβὰς ἐκεῖ περὶ τούτων κριθῆναι ἐπ᾽ ἐμοῦ;
10 εἶπεν δὲ ὁ Παῦλος, Ἑστὼς ἐπὶ τοῦ βήματος Καίσαρός εἰμι, οὗ με δεῖ κρίνεσθαι. Ἰουδαίους οὐδὲν ἠδίκησα, ὡς καὶ σὺ κάλλιον ἐπιγινώσκεις.
11 εἰ μὲν οὖν ἀδικῶ καὶ ἄξιον θανάτου πέπραχά τι, οὐ παραιτοῦμαι τὸ ἀποθανεῖν· εἰ δὲ οὐδέν ἐστιν ὧν οὗτοι κατηγοροῦσίν μου, οὐδείς με δύναται αὐτοῖς χαρίσασθαι· Καίσαρα ἐπικαλοῦμαι.
12 τότε ὁ Φῆστος συλλαλήσας μετὰ τοῦ συμβουλίου ἀπεκρίθη, Καίσαρα ἐπικέκλησαι, ἐπὶ Καίσαρα πορεύσῃ.
13 Ἡμερῶν δὲ διαγενομένων τινῶν Ἀγρίππας ὁ βασιλεὺς καὶ Βερνίκη κατήντησαν εἰς Καισάρειαν ἀσπασάμενοι τὸν Φῆστον.
14 ὡς δὲ πλείους ἡμέρας διέτριβον ἐκεῖ, ὁ Φῆστος τῷ βασιλεῖ ἀνέθετο τὰ κατὰ τὸν Παῦλον λέγων, Ἀνήρ τίς ἐστιν καταλελειμμένος ὑπὸ Φήλικος δέσμιος,
15 περὶ οὗ γενομένου μου εἰς Ἱεροσόλυμα ἐνεφάνισαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι τῶν Ἰουδαίων, αἰτούμενοι κατ᾽ αὐτοῦ καταδίκην·
16 πρὸς οὓς ἀπεκρίθην ὅτι οὐκ ἔστιν ἔθος Ῥωμαίοις χαρίζεσθαί τινα ἄνθρωπον πρὶν ἢ ὁ κατηγορούμενος κατὰ πρόσωπον ἔχοι τοὺς κατηγόρους τόπον τε ἀπολογίας λάβοι περὶ τοῦ ἐγκλήματος.
17 συνελθόντων οὖν ἐνθάδε ἀναβολὴν μηδεμίαν ποιησάμενος τῇ ἑξῆς καθίσας ἐπὶ τοῦ βήματος ἐκέλευσα ἀχθῆναι τὸν ἄνδρα·
18 περὶ οὗ σταθέντες οἱ κατήγοροι οὐδεμίαν αἰτίαν ἔφερον ὧν ἐγὼ ὑπενόουν πονηρῶν,
19 ζητήματα δέ τινα περὶ τῆς ἰδίας δεισιδαιμονίας εἶχον πρὸς αὐτὸν καὶ περί τινος Ἰησοῦ τεθνηκότος, ὃν ἔφασκεν ὁ Παῦλος ζῆν.
20 ἀπορούμενος δὲ ἐγὼ τὴν περὶ τούτων ζήτησιν ἔλεγον εἰ βούλοιτο πορεύεσθαι εἰς Ἱεροσόλυμα κἀκεῖ κρίνεσθαι περὶ τούτων.
21 τοῦ δὲ Παύλου ἐπικαλεσαμένου τηρηθῆναι αὐτὸν εἰς τὴν τοῦ Σεβαστοῦ διάγνωσιν, ἐκέλευσα τηρεῖσθαι αὐτὸν ἕως οὗ ἀναπέμψω αὐτὸν πρὸς Καίσαρα.
22 Ἀγρίππας δὲ πρὸς τὸν Φῆστον, Ἐβουλόμην καὶ αὐτὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀκοῦσαι. Αὔριον, φησίν, ἀκούσῃ αὐτοῦ.
23 Τῇ οὖν ἐπαύριον ἐλθόντος τοῦ Ἀγρίππα καὶ τῆς Βερνίκης μετὰ πολλῆς φαντασίας καὶ εἰσελθόντων εἰς τὸ ἀκροατήριον σύν τε χιλιάρχοις καὶ ἀνδράσιν τοῖς κατ᾽ ἐξοχὴν τῆς πόλεως, καὶ κελεύσαντος τοῦ Φήστου ἤχθη ὁ Παῦλος.
24 καί φησιν ὁ Φῆστος, Ἀγρίππα βασιλεῦ καὶ πάντες οἱ συμπαρόντες ἡμῖν ἄνδρες, θεωρεῖτε τοῦτον περὶ οὗ ἅπαν τὸ πλῆθος τῶν Ἰουδαίων ἐνέτυχόν μοι ἔν τε Ἱεροσολύμοις καὶ ἐνθάδε, βοῶντες μὴ δεῖν αὐτὸν ζῆν μηκέτι.
25 ἐγὼ δὲ κατελαβόμην μηδὲν ἄξιον αὐτὸν θανάτου πεπραχέναι, αὐτοῦ δὲ τούτου ἐπικαλεσαμένου τὸν Σεβαστὸν ἔκρινα πέμπειν.
26 περὶ οὗ ἀσφαλές τι γράψαι τῷ κυρίῳ οὐκ ἔχω· διὸ προήγαγον αὐτὸν ἐφ᾽ ὑμῶν καὶ μάλιστα ἐπὶ σοῦ, βασιλεῦ Ἀγρίππα, ὅπως τῆς ἀνακρίσεως γενομένης σχῶ τί γράψω·
27 ἄλογον γάρ μοι δοκεῖ πέμποντα δέσμιον μὴ καὶ τὰς κατ᾽ αὐτοῦ αἰτίας σημᾶναι.
26
1 Ἀγρίππας δὲ πρὸς τὸν Παῦλον ἔφη, Ἐπιτρέπεταί σοι περὶ σεαυτοῦ λέγειν. τότε ὁ Παῦλος ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἀπελογεῖτο,
2 Περὶ πάντων ὧν ἐγκαλοῦμαι ὑπὸ Ἰουδαίων, βασιλεῦ Ἀγρίππα, ἥγημαι ἐμαυτὸν μακάριον ἐπὶ σοῦ μέλλων σήμερον ἀπολογεῖσθαι,
3 μάλιστα γνώστην ὄντα σε πάντων τῶν κατὰ Ἰουδαίους ἐθῶν τε καὶ ζητημάτων· διὸ δέομαι μακροθύμως ἀκοῦσαί μου.
4 Τὴν μὲν οὖν βίωσίν μου ἐκ νεότητος τὴν ἀπ᾽ ἀρχῆς γενομένην ἐν τῷ ἔθνει μου ἔν τε Ἱεροσολύμοις ἴσασι πάντες Ἰουδαῖοι,
5 προγινώσκοντές με ἄνωθεν, ἐὰν θέλωσι μαρτυρεῖν, ὅτι κατὰ τὴν ἀκριβεστάτην αἵρεσιν τῆς ἡμετέρας θρησκείας ἔζησα Φαρισαῖος.
6 καὶ νῦν ἐπ᾽ ἐλπίδι τῆς εἰς τοὺς πατέρας ἡμῶν ἐπαγγελίας γενομένης ὑπὸ τοῦ θεοῦ ἕστηκα κρινόμενος,
7 εἰς ἣν τὸ δωδεκάφυλον ἡμῶν ἐν ἐκτενείᾳ νύκτα καὶ ἡμέραν λατρεῦον ἐλπίζει καταντῆσαι· περὶ ἧς ἐλπίδος ἐγκαλοῦμαι ὑπὸ Ἰουδαίων, βασιλεῦ.
8 τί ἄπιστον κρίνεται παρ᾽ ὑμῖν εἰ ὁ θεὸς νεκροὺς ἐγείρει;
9 ἐγὼ μὲν οὖν ἔδοξα ἐμαυτῷ πρὸς τὸ ὄνομα Ἰησοῦ τοῦ Ναζωραίου δεῖν πολλὰ ἐναντία πρᾶξαι·
10 ὃ καὶ ἐποίησα ἐν Ἱεροσολύμοις, καὶ πολλούς τε τῶν ἁγίων ἐγὼ ἐν φυλακαῖς κατέκλεισα τὴν παρὰ τῶν ἀρχιερέων ἐξουσίαν λαβών, ἀναιρουμένων τε αὐτῶν κατήνεγκα ψῆφον,
11 καὶ κατὰ πάσας τὰς συναγωγὰς πολλάκις τιμωρῶν αὐτοὺς ἠνάγκαζον βλασφημεῖν, περισσῶς τε ἐμμαινόμενος αὐτοῖς ἐδίωκον ἕως καὶ εἰς τὰς ἔξω πόλεις.
12 Ἐν οἷς πορευόμενος εἰς τὴν Δαμασκὸν μετ᾽ ἐξουσίας καὶ ἐπιτροπῆς τῆς τῶν ἀρχιερέων
13 ἡμέρας μέσης κατὰ τὴν ὁδὸν εἶδον, βασιλεῦ, οὐρανόθεν ὑπὲρ τὴν λαμπρότητα τοῦ ἡλίου περιλάμψαν με φῶς καὶ τοὺς σὺν ἐμοὶ πορευομένους·
14 πάντων τε καταπεσόντων ἡμῶν εἰς τὴν γῆν ἤκουσα φωνὴν λέγουσαν πρός με τῇ Ἑβραΐδι διαλέκτῳ, Σαοὺλ Σαούλ, τί με διώκεις; σκληρόν σοι πρὸς κέντρα λακτίζειν.
15 ἐγὼ δὲ εἶπα, Τίς εἶ, κύριε; ὁ δὲ κύριος εἶπεν, Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς ὃν σὺ διώκεις.
16 ἀλλὰ ἀνάστηθι καὶ στῆθι ἐπὶ τοὺς πόδας σου· εἰς τοῦτο γὰρ ὤφθην σοι, προχειρίσασθαί σε ὑπηρέτην καὶ μάρτυρα ὧν τε εἶδές με ὧν τε ὀφθήσομαί σοι,
17 ἐξαιρούμενός σε ἐκ τοῦ λαοῦ καὶ ἐκ τῶν ἐθνῶν, εἰς οὓς ἐγὼ ἀποστέλλω σε
18 ἀνοῖξαι ὀφθαλμοὺς αὐτῶν, τοῦ ἐπιστρέψαι ἀπὸ σκότους εἰς φῶς καὶ τῆς ἐξουσίας τοῦ Σατανᾶ ἐπὶ τὸν θεόν, τοῦ λαβεῖν αὐτοὺς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ κλῆρον ἐν τοῖς ἡγιασμένοις πίστει τῇ εἰς ἐμέ.
19 Ὅθεν, βασιλεῦ Ἀγρίππα, οὐκ ἐγενόμην ἀπειθὴς τῇ οὐρανίῳ ὀπτασίᾳ,
20 ἀλλὰ τοῖς ἐν Δαμασκῷ πρῶτόν τε καὶ Ἱεροσολύμοις, πᾶσάν τε τὴν χώραν τῆς Ἰουδαίας καὶ τοῖς ἔθνεσιν ἀπήγγελλον μετανοεῖν καὶ ἐπιστρέφειν ἐπὶ τὸν θεόν, ἄξια τῆς μετανοίας ἔργα πράσσοντας.
21 ἕνεκα τούτων με Ἰουδαῖοι συλλαβόμενοι [ὄντα] ἐν τῷ ἱερῷ ἐπειρῶντο διαχειρίσασθαι.
22 ἐπικουρίας οὖν τυχὼν τῆς ἀπὸ τοῦ θεοῦ ἄχρι τῆς ἡμέρας ταύτης ἕστηκα μαρτυρόμενος μικρῷ τε καὶ μεγάλῳ, οὐδὲν ἐκτὸς λέγων ὧν τε οἱ προφῆται ἐλάλησαν μελλόντων γίνεσθαι καὶ Μωϋσῆς,
23 εἰ παθητὸς ὁ Χριστός, εἰ πρῶτος ἐξ ἀναστάσεως νεκρῶν φῶς μέλλει καταγγέλλειν τῷ τε λαῷ καὶ τοῖς ἔθνεσιν.
24 Ταῦτα δὲ αὐτοῦ ἀπολογουμένου ὁ Φῆστος μεγάλῃ τῇ φωνῇ φησιν, Μαίνῃ, Παῦλε· τὰ πολλά σε γράμματα εἰς μανίαν περιτρέπει.
25 ὁ δὲ Παῦλος, Οὐ μαίνομαι, φησίν, κράτιστε Φῆστε, ἀλλὰ ἀληθείας καὶ σωφροσύνης ῥήματα ἀποφθέγγομαι.
26 ἐπίσταται γὰρ περὶ τούτων ὁ βασιλεύς, πρὸς ὃν καὶ παρρησιαζόμενος λαλῶ· λανθάνειν γὰρ αὐτὸν τούτων οὐ πείθομαι οὐθέν, οὐ γάρ ἐστιν ἐν γωνίᾳ πεπραγμένον τοῦτο.
27 πιστεύεις, βασιλεῦ Ἀγρίππα, τοῖς προφήταις; οἶδα ὅτι πιστεύεις.
28 ὁ δὲ Ἀγρίππας πρὸς τὸν Παῦλον, Ἐν ὀλίγῳ με πείθεις Χριστιανὸν ποιῆσαι.
29 ὁ δὲ Παῦλος, Εὐξαίμην ἂν τῷ θεῷ καὶ ἐν ὀλίγῳ καὶ ἐν μεγάλῳ οὐ μόνον σὲ ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς ἀκούοντάς μου σήμερον γενέσθαι τοιούτους ὁποῖος καὶ ἐγώ εἰμι, παρεκτὸς τῶν δεσμῶν τούτων.
30 Ἀνέστη τε ὁ βασιλεὺς καὶ ὁ ἡγεμὼν ἥ τε Βερνίκη καὶ οἱ συγκαθήμενοι αὐτοῖς,
31 καὶ ἀναχωρήσαντες ἐλάλουν πρὸς ἀλλήλους λέγοντες ὅτι Οὐδὲν θανάτου ἢ δεσμῶν ἄξιον πράσσει ὁ ἄνθρωπος οὗτος.
32 Ἀγρίππας δὲ τῷ Φήστῳ ἔφη, Ἀπολελύσθαι ἐδύνατο ὁ ἄνθρωπος οὗτος εἰ μὴ ἐπεκέκλητο Καίσαρα.
27
1 Ὡς δὲ ἐκρίθη τοῦ ἀποπλεῖν ἡμᾶς εἰς τὴν Ἰταλίαν, παρεδίδουν τόν τε Παῦλον καί τινας ἑτέρους δεσμώτας ἑκατοντάρχῃ ὀνόματι Ἰουλίῳ σπείρης Σεβαστῆς.
2 ἐπιβάντες δὲ πλοίῳ Ἀδραμυττηνῷ μέλλοντι πλεῖν εἰς τοὺς κατὰ τὴν Ἀσίαν τόπους ἀνήχθημεν, ὄντος σὺν ἡμῖν Ἀριστάρχου Μακεδόνος Θεσσαλονικέως·
3 τῇ τε ἑτέρᾳ κατήχθημεν εἰς Σιδῶνα, φιλανθρώπως τε ὁ Ἰούλιος τῷ Παύλῳ χρησάμενος ἐπέτρεψεν πρὸς τοὺς φίλους πορευθέντι ἐπιμελείας τυχεῖν.
4 κἀκεῖθεν ἀναχθέντες ὑπεπλεύσαμεν τὴν Κύπρον διὰ τὸ τοὺς ἀνέμους εἶναι ἐναντίους,
5 τό τε πέλαγος τὸ κατὰ τὴν Κιλικίαν καὶ Παμφυλίαν διαπλεύσαντες κατήλθομεν εἰς Μύρα τῆς Λυκίας.
6 κἀκεῖ εὑρὼν ὁ ἑκατοντάρχης πλοῖον Ἀλεξανδρῖνον πλέον εἰς τὴν Ἰταλίαν ἐνεβίβασεν ἡμᾶς εἰς αὐτό.
7 ἐν ἱκαναῖς δὲ ἡμέραις βραδυπλοοῦντες καὶ μόλις γενόμενοι κατὰ τὴν Κνίδον, μὴ προσεῶντος ἡμᾶς τοῦ ἀνέμου, ὑπεπλεύσαμεν τὴν Κρήτην κατὰ Σαλμώνην,
8 μόλις τε παραλεγόμενοι αὐτὴν ἤλθομεν εἰς τόπον τινὰ καλούμενον Καλοὺς Λιμένας, ᾧ ἐγγὺς πόλις ἦν Λασαία.
9 Ἱκανοῦ δὲ χρόνου διαγενομένου καὶ ὄντος ἤδη ἐπισφαλοῦς τοῦ πλοὸς διὰ τὸ καὶ τὴν νηστείαν ἤδη παρεληλυθέναι, παρῄνει ὁ Παῦλος
10 λέγων αὐτοῖς, Ἄνδρες, θεωρῶ ὅτι μετὰ ὕβρεως καὶ πολλῆς ζημίας οὐ μόνον τοῦ φορτίου καὶ τοῦ πλοίου ἀλλὰ καὶ τῶν ψυχῶν ἡμῶν μέλλειν ἔσεσθαι τὸν πλοῦν.
11 ὁ δὲ ἑκατοντάρχης τῷ κυβερνήτῃ καὶ τῷ ναυκλήρῳ μᾶλλον ἐπείθετο ἢ τοῖς ὑπὸ Παύλου λεγομένοις.
12 ἀνευθέτου δὲ τοῦ λιμένος ὑπάρχοντος πρὸς παραχειμασίαν οἱ πλείονες ἔθεντο βουλὴν ἀναχθῆναι ἐκεῖθεν, εἴ πως δύναιντο καταντήσαντες εἰς Φοίνικα παραχειμάσαι, λιμένα τῆς Κρήτης βλέποντα κατὰ λίβα καὶ κατὰ χῶρον.
13 Ὑποπνεύσαντος δὲ νότου δόξαντες τῆς προθέσεως κεκρατηκέναι, ἄραντες ἆσσον παρελέγοντο τὴν Κρήτην.
14 μετ᾽ οὐ πολὺ δὲ ἔβαλεν κατ᾽ αὐτῆς ἄνεμος τυφωνικὸς ὁ καλούμενος Εὐρακύλων·
15 συναρπασθέντος δὲ τοῦ πλοίου καὶ μὴ δυναμένου ἀντοφθαλμεῖν τῷ ἀνέμῳ ἐπιδόντες ἐφερόμεθα.
16 νησίον δέ τι ὑποδραμόντες καλούμενον Καῦδα ἰσχύσαμεν μόλις περικρατεῖς γενέσθαι τῆς σκάφης,
17 ἣν ἄραντες βοηθείαις ἐχρῶντο ὑποζωννύντες τὸ πλοῖον· φοβούμενοί τε μὴ εἰς τὴν Σύρτιν ἐκπέσωσιν, χαλάσαντες τὸ σκεῦος, οὕτως ἐφέροντο.
18 σφοδρῶς δὲ χειμαζομένων ἡμῶν τῇ ἑξῆς ἐκβολὴν ἐποιοῦντο,
19 καὶ τῇ τρίτῃ αὐτόχειρες τὴν σκευὴν τοῦ πλοίου ἔρριψαν.
20 μήτε δὲ ἡλίου μήτε ἄστρων ἐπιφαινόντων ἐπὶ πλείονας ἡμέρας, χειμῶνός τε οὐκ ὀλίγου ἐπικειμένου, λοιπὸν περιῃρεῖτο ἐλπὶς πᾶσα τοῦ σῴζεσθαι ἡμᾶς.
21 Πολλῆς τε ἀσιτίας ὑπαρχούσης τότε σταθεὶς ὁ Παῦλος ἐν μέσῳ αὐτῶν εἶπεν, Ἔδει μέν, ὦ ἄνδρες, πειθαρχήσαντάς μοι μὴ ἀνάγεσθαι ἀπὸ τῆς Κρήτης κερδῆσαί τε τὴν ὕβριν ταύτην καὶ τὴν ζημίαν.
22 καὶ τὰ νῦν παραινῶ ὑμᾶς εὐθυμεῖν, ἀποβολὴ γὰρ ψυχῆς οὐδεμία ἔσται ἐξ ὑμῶν πλὴν τοῦ πλοίου·
23 παρέστη γάρ μοι ταύτῃ τῇ νυκτὶ τοῦ θεοῦ οὗ εἰμι [ἐγώ], ᾧ καὶ λατρεύω, ἄγγελος
24 λέγων, Μὴ φοβοῦ, Παῦλε· Καίσαρί σε δεῖ παραστῆναι, καὶ ἰδοὺ κεχάρισταί σοι ὁ θεὸς πάντας τοὺς πλέοντας μετὰ σοῦ.
25 διὸ εὐθυμεῖτε, ἄνδρες· πιστεύω γὰρ τῷ θεῷ ὅτι οὕτως ἔσται καθ᾽ ὃν τρόπον λελάληταί μοι.
26 εἰς νῆσον δέ τινα δεῖ ἡμᾶς ἐκπεσεῖν.
27 Ὡς δὲ τεσσαρεσκαιδεκάτη νὺξ ἐγένετο διαφερομένων ἡμῶν ἐν τῷ Ἀδρίᾳ, κατὰ μέσον τῆς νυκτὸς ὑπενόουν οἱ ναῦται προσάγειν τινὰ αὐτοῖς χώραν.
28 καὶ βολίσαντες εὗρον ὀργυιὰς εἴκοσι, βραχὺ δὲ διαστήσαντες καὶ πάλιν βολίσαντες εὗρον ὀργυιὰς δεκαπέντε·
29 φοβούμενοί τε μή που κατὰ τραχεῖς τόπους ἐκπέσωμεν, ἐκ πρύμνης ῥίψαντες ἀγκύρας τέσσαρας ηὔχοντο ἡμέραν γενέσθαι.
30 τῶν δὲ ναυτῶν ζητούντων φυγεῖν ἐκ τοῦ πλοίου καὶ χαλασάντων τὴν σκάφην εἰς τὴν θάλασσαν προφάσει ὡς ἐκ πρῴρης ἀγκύρας μελλόντων ἐκτείνειν,
31 εἶπεν ὁ Παῦλος τῷ ἑκατοντάρχῃ καὶ τοῖς στρατιώταις, Ἐὰν μὴ οὗτοι μείνωσιν ἐν τῷ πλοίῳ, ὑμεῖς σωθῆναι οὐ δύνασθε.
32 τότε ἀπέκοψαν οἱ στρατιῶται τὰ σχοινία τῆς σκάφης καὶ εἴασαν αὐτὴν ἐκπεσεῖν.
33 Ἄχρι δὲ οὗ ἡμέρα ἤμελλεν γίνεσθαι παρεκάλει ὁ Παῦλος ἅπαντας μεταλαβεῖν τροφῆς λέγων, Τεσσαρεσκαιδεκάτην σήμερον ἡμέραν προσδοκῶντες ἄσιτοι διατελεῖτε, μηθὲν προσλαβόμενοι·
34 διὸ παρακαλῶ ὑμᾶς μεταλαβεῖν τροφῆς, τοῦτο γὰρ πρὸς τῆς ὑμετέρας σωτηρίας ὑπάρχει· οὐδενὸς γὰρ ὑμῶν θρὶξ ἀπὸ τῆς κεφαλῆς ἀπολεῖται.
35 εἴπας δὲ ταῦτα καὶ λαβὼν ἄρτον εὐχαρίστησεν τῷ θεῷ ἐνώπιον πάντων καὶ κλάσας ἤρξατο ἐσθίειν.
36 εὔθυμοι δὲ γενόμενοι πάντες καὶ αὐτοὶ προσελάβοντο τροφῆς.
37 ἤμεθα δὲ αἱ πᾶσαι ψυχαὶ ἐν τῷ πλοίῳ διακόσιαι ἑβδομήκοντα ἕξ.
38 κορεσθέντες δὲ τροφῆς ἐκούφιζον τὸ πλοῖον ἐκβαλλόμενοι τὸν σῖτον εἰς τὴν θάλασσαν.
39 Ὅτε δὲ ἡμέρα ἐγένετο, τὴν γῆν οὐκ ἐπεγίνωσκον, κόλπον δέ τινα κατενόουν ἔχοντα αἰγιαλὸν εἰς ὃν ἐβουλεύοντο εἰ δύναιντο ἐξῶσαι τὸ πλοῖον.
40 καὶ τὰς ἀγκύρας περιελόντες εἴων εἰς τὴν θάλασσαν, ἅμα ἀνέντες τὰς ζευκτηρίας τῶν πηδαλίων, καὶ ἐπάραντες τὸν ἀρτέμωνα τῇ πνεούσῃ κατεῖχον εἰς τὸν αἰγιαλόν.
41 περιπεσόντες δὲ εἰς τόπον διθάλασσον ἐπέκειλαν τὴν ναῦν, καὶ ἡ μὲν πρῷρα ἐρείσασα ἔμεινεν ἀσάλευτος, ἡ δὲ πρύμνα ἐλύετο ὑπὸ τῆς βίας [τῶν κυμάτων].
42 τῶν δὲ στρατιωτῶν βουλὴ ἐγένετο ἵνα τοὺς δεσμώτας ἀποκτείνωσιν, μή τις ἐκκολυμβήσας διαφύγῃ·
43 ὁ δὲ ἑκατοντάρχης βουλόμενος διασῶσαι τὸν Παῦλον ἐκώλυσεν αὐτοὺς τοῦ βουλήματος, ἐκέλευσέν τε τοὺς δυναμένους κολυμβᾶν ἀπορίψαντας πρώτους ἐπὶ τὴν γῆν ἐξιέναι,
44 καὶ τοὺς λοιποὺς οὓς μὲν ἐπὶ σανίσιν οὓς δὲ ἐπί τινων τῶν ἀπὸ τοῦ πλοίου· καὶ οὕτως ἐγένετο πάντας διασωθῆναι ἐπὶ τὴν γῆν.
28
1 Καὶ διασωθέντες τότε ἐπέγνωμεν ὅτι Μελίτη ἡ νῆσος καλεῖται.
2 οἵ τε βάρβαροι παρεῖχον οὐ τὴν τυχοῦσαν φιλανθρωπίαν ἡμῖν, ἅψαντες γὰρ πυρὰν προσελάβοντο πάντας ἡμᾶς διὰ τὸν ὑετὸν τὸν ἐφεστῶτα καὶ διὰ τὸ ψῦχος.
3 συστρέψαντος δὲ τοῦ Παύλου φρυγάνων τι πλῆθος καὶ ἐπιθέντος ἐπὶ τὴν πυράν, ἔχιδνα ἀπὸ τῆς θέρμης ἐξελθοῦσα καθῆψεν τῆς χειρὸς αὐτοῦ.
4 ὡς δὲ εἶδον οἱ βάρβαροι κρεμάμενον τὸ θηρίον ἐκ τῆς χειρὸς αὐτοῦ, πρὸς ἀλλήλους ἔλεγον, Πάντως φονεύς ἐστιν ὁ ἄνθρωπος οὗτος ὃν διασωθέντα ἐκ τῆς θαλάσσης ἡ δίκη ζῆν οὐκ εἴασεν.
5 ὁ μὲν οὖν ἀποτινάξας τὸ θηρίον εἰς τὸ πῦρ ἔπαθεν οὐδὲν κακόν·
6 οἱ δὲ προσεδόκων αὐτὸν μέλλειν πίμπρασθαι ἢ καταπίπτειν ἄφνω νεκρόν. ἐπὶ πολὺ δὲ αὐτῶν προσδοκώντων καὶ θεωρούντων μηδὲν ἄτοπον εἰς αὐτὸν γινόμενον, μεταβαλόμενοι ἔλεγον αὐτὸν εἶναι θεόν.
7 Ἐν δὲ τοῖς περὶ τὸν τόπον ἐκεῖνον ὑπῆρχεν χωρία τῷ πρώτῳ τῆς νήσου ὀνόματι Ποπλίῳ, ὃς ἀναδεξάμενος ἡμᾶς τρεῖς ἡμέρας φιλοφρόνως ἐξένισεν.
8 ἐγένετο δὲ τὸν πατέρα τοῦ Ποπλίου πυρετοῖς καὶ δυσεντερίῳ συνεχόμενον κατακεῖσθαι, πρὸς ὃν ὁ Παῦλος εἰσελθὼν καὶ προσευξάμενος ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας αὐτῷ ἰάσατο αὐτόν.
9 τούτου δὲ γενομένου καὶ οἱ λοιποὶ οἱ ἐν τῇ νήσῳ ἔχοντες ἀσθενείας προσήρχοντο καὶ ἐθεραπεύοντο,
10 οἳ καὶ πολλαῖς τιμαῖς ἐτίμησαν ἡμᾶς καὶ ἀναγομένοις ἐπέθεντο τὰ πρὸς τὰς χρείας.
11 Μετὰ δὲ τρεῖς μῆνας ἀνήχθημεν ἐν πλοίῳ παρακεχειμακότι ἐν τῇ νήσῳ Ἀλεξανδρίνῳ, παρασήμῳ Διοσκούροις.
12 καὶ καταχθέντες εἰς Συρακούσας ἐπεμείναμεν ἡμέρας τρεῖς,
13 ὅθεν περιελόντες κατηντήσαμεν εἰς Ῥήγιον. καὶ μετὰ μίαν ἡμέραν ἐπιγενομένου νότου δευτεραῖοι ἤλθομεν εἰς Ποτιόλους,
14 οὗ εὑρόντες ἀδελφοὺς παρεκλήθημεν παρ᾽ αὐτοῖς ἐπιμεῖναι ἡμέρας ἑπτά· καὶ οὕτως εἰς τὴν Ῥώμην ἤλθαμεν.
15 κἀκεῖθεν οἱ ἀδελφοὶ ἀκούσαντες τὰ περὶ ἡμῶν ἦλθαν εἰς ἀπάντησιν ἡμῖν ἄχρι Ἀππίου Φόρου καὶ Τριῶν Ταβερνῶν, οὓς ἰδὼν ὁ Παῦλος εὐχαριστήσας τῷ θεῷ ἔλαβε θάρσος.
16 Ὅτε δὲ εἰσήλθομεν εἰς Ῥώμην, ἐπετράπη τῷ Παύλῳ μένειν καθ᾽ ἑαυτὸν σὺν τῷ φυλάσσοντι αὐτὸν στρατιώτῃ.
17 Ἐγένετο δὲ μετὰ ἡμέρας τρεῖς συγκαλέσασθαι αὐτὸν τοὺς ὄντας τῶν Ἰουδαίων πρώτους· συνελθόντων δὲ αὐτῶν ἔλεγεν πρὸς αὐτούς, Ἐγώ, ἄνδρες ἀδελφοί, οὐδὲν ἐναντίον ποιήσας τῷ λαῷ ἢ τοῖς ἔθεσι τοῖς πατρῴοις δέσμιος ἐξ Ἱεροσολύμων παρεδόθην εἰς τὰς χεῖρας τῶν Ῥωμαίων,
18 οἵτινες ἀνακρίναντές με ἐβούλοντο ἀπολῦσαι διὰ τὸ μηδεμίαν αἰτίαν θανάτου ὑπάρχειν ἐν ἐμοί·
19 ἀντιλεγόντων δὲ τῶν Ἰουδαίων ἠναγκάσθην ἐπικαλέσασθαι Καίσαρα, οὐχ ὡς τοῦ ἔθνους μου ἔχων τι κατηγορεῖν.
20 διὰ ταύτην οὖν τὴν αἰτίαν παρεκάλεσα ὑμᾶς ἰδεῖν καὶ προσλαλῆσαι, ἕνεκεν γὰρ τῆς ἐλπίδος τοῦ Ἰσραὴλ τὴν ἅλυσιν ταύτην περίκειμαι.
21 οἱ δὲ πρὸς αὐτὸν εἶπαν, Ἡμεῖς οὔτε γράμματα περὶ σοῦ ἐδεξάμεθα ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας, οὔτε παραγενόμενός τις τῶν ἀδελφῶν ἀπήγγειλεν ἢ ἐλάλησέν τι περὶ σοῦ πονηρόν.
22 ἀξιοῦμεν δὲ παρὰ σοῦ ἀκοῦσαι ἃ φρονεῖς, περὶ μὲν γὰρ τῆς αἱρέσεως ταύτης γνωστὸν ἡμῖν ἐστιν ὅτι πανταχοῦ ἀντιλέγεται.
23 Ταξάμενοι δὲ αὐτῷ ἡμέραν ἦλθον πρὸς αὐτὸν εἰς τὴν ξενίαν πλείονες, οἷς ἐξετίθετο διαμαρτυρόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ πείθων τε αὐτοὺς περὶ τοῦ Ἰησοῦ ἀπό τε τοῦ νόμου Μωϋσέως καὶ τῶν προφητῶν ἀπὸ πρωῒ ἕως ἑσπέρας.
24 καὶ οἱ μὲν ἐπείθοντο τοῖς λεγομένοις, οἱ δὲ ἠπίστουν·
25 ἀσύμφωνοι δὲ ὄντες πρὸς ἀλλήλους ἀπελύοντο, εἰπόντος τοῦ Παύλου ῥῆμα ἓν ὅτι Καλῶς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐλάλησεν διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου πρὸς τοὺς πατέρας ὑμῶν
26 λέγων, Πορεύθητι πρὸς τὸν λαὸν τοῦτον καὶ εἰπόν, Ἀκοῇ ἀκούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε, καὶ βλέποντες βλέψετε καὶ οὐ μὴ ἴδητε·
27 ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ τοῖς ὠσὶν βαρέως ἤκουσαν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ἐκάμμυσαν· μήποτε ἴδωσιν τοῖς ὀφθαλμοῖς καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσιν καὶ τῇ καρδίᾳ συνῶσιν καὶ ἐπιστρέψωσιν, καὶ ἰάσομαι αὐτούς.
28 γνωστὸν οὖν ἔστω ὑμῖν ὅτι τοῖς ἔθνεσιν ἀπεστάλη τοῦτο τὸ σωτήριον τοῦ θεοῦ· αὐτοὶ καὶ ἀκούσονται.
30 Ἐνέμεινεν δὲ διετίαν ὅλην ἐν ἰδίῳ μισθώματι, καὶ ἀπεδέχετο πάντας τοὺς εἰσπορευομένους πρὸς αὐτόν,
31 κηρύσσων τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ καὶ διδάσκων τὰ περὶ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ πάσης παρρησίας ἀκωλύτως.
Ἰακώβου ἐπιστολή
1
1 Ἰάκωβος θεοῦ καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ δοῦλος ταῖς δώδεκα φυλαῖς ταῖς ἐν τῇ διασπορᾷ χαίρειν.
2 Πᾶσαν χαρὰν ἡγήσασθε, ἀδελφοί μου, ὅταν πειρασμοῖς περιπέσητε ποικίλοις,
3 γινώσκοντες ὅτι τὸ δοκίμιον ὑμῶν τῆς πίστεως κατεργάζεται ὑπομονήν·
4 ἡ δὲ ὑπομονὴ ἔργον τέλειον ἐχέτω, ἵνα ἦτε τέλειοι καὶ ὁλόκληροι, ἐν μηδενὶ λειπόμενοι.
5 Εἰ δέ τις ὑμῶν λείπεται σοφίας, αἰτείτω παρὰ τοῦ διδόντος θεοῦ πᾶσιν ἁπλῶς καὶ μὴ ὀνειδίζοντος, καὶ δοθήσεται αὐτῷ.
6 αἰτείτω δὲ ἐν πίστει, μηδὲν διακρινόμενος, ὁ γὰρ διακρινόμενος ἔοικεν κλύδωνι θαλάσσης ἀνεμιζομένῳ καὶ ῥιπιζομένῳ·
7 μὴ γὰρ οἰέσθω ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὅτι λήμψεταί τι παρὰ τοῦ κυρίου,
8 ἀνὴρ δίψυχος, ἀκατάστατος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ.
9 Καυχάσθω δὲ ὁ ἀδελφὸς ὁ ταπεινὸς ἐν τῷ ὕψει αὐτοῦ,
10 ὁ δὲ πλούσιος ἐν τῇ ταπεινώσει αὐτοῦ, ὅτι ὡς ἄνθος χόρτου παρελεύσεται.
11 ἀνέτειλεν γὰρ ὁ ἥλιος σὺν τῷ καύσωνι καὶ ἐξήρανεν τὸν χόρτον, καὶ τὸ ἄνθος αὐτοῦ ἐξέπεσεν καὶ ἡ εὐπρέπεια τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἀπώλετο· οὕτως καὶ ὁ πλούσιος ἐν ταῖς πορείαις αὐτοῦ μαρανθήσεται.
12 Μακάριος ἀνὴρ ὃς ὑπομένει πειρασμόν, ὅτι δόκιμος γενόμενος λήμψεται τὸν στέφανον τῆς ζωῆς, ὃν ἐπηγγείλατο τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν.
13 μηδεὶς πειραζόμενος λεγέτω ὅτι Ἀπὸ θεοῦ πειράζομαι· ὁ γὰρ θεὸς ἀπείραστός ἐστιν κακῶν, πειράζει δὲ αὐτὸς οὐδένα.
14 ἕκαστος δὲ πειράζεται ὑπὸ τῆς ἰδίας ἐπιθυμίας ἐξελκόμενος καὶ δελεαζόμενος·
15 εἶτα ἡ ἐπιθυμία συλλαβοῦσα τίκτει ἁμαρτίαν, ἡ δὲ ἁμαρτία ἀποτελεσθεῖσα ἀποκύει θάνατον.
16 Μὴ πλανᾶσθε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί.
17 πᾶσα δόσις ἀγαθὴ καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστιν, καταβαῖνον ἀπὸ τοῦ πατρὸς τῶν φώτων, παρ᾽ ᾧ οὐκ ἔνι παραλλαγὴ ἢ τροπῆς ἀποσκίασμα.
18 βουληθεὶς ἀπεκύησεν ἡμᾶς λόγῳ ἀληθείας, εἰς τὸ εἶναι ἡμᾶς ἀπαρχήν τινα τῶν αὐτοῦ κτισμάτων.
19 Ἴστε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί. ἔστω δὲ πᾶς ἄνθρωπος ταχὺς εἰς τὸ ἀκοῦσαι, βραδὺς εἰς τὸ λαλῆσαι, βραδὺς εἰς ὀργήν·
20 ὀργὴ γὰρ ἀνδρὸς δικαιοσύνην θεοῦ οὐκ ἐργάζεται.
21 διὸ ἀποθέμενοι πᾶσαν ῥυπαρίαν καὶ περισσείαν κακίας ἐν πραΰτητι δέξασθε τὸν ἔμφυτον λόγον τὸν δυνάμενον σῶσαι τὰς ψυχὰς ὑμῶν.
22 Γίνεσθε δὲ ποιηταὶ λόγου καὶ μὴ ἀκροαταὶ μόνον παραλογιζόμενοι ἑαυτούς.
23 ὅτι εἴ τις ἀκροατὴς λόγου ἐστὶν καὶ οὐ ποιητής, οὗτος ἔοικεν ἀνδρὶ κατανοοῦντι τὸ πρόσωπον τῆς γενέσεως αὐτοῦ ἐν ἐσόπτρῳ·
24 κατενόησεν γὰρ ἑαυτὸν καὶ ἀπελήλυθεν καὶ εὐθέως ἐπελάθετο ὁποῖος ἦν.
25 ὁ δὲ παρακύψας εἰς νόμον τέλειον τὸν τῆς ἐλευθερίας καὶ παραμείνας, οὐκ ἀκροατὴς ἐπιλησμονῆς γενόμενος ἀλλὰ ποιητὴς ἔργου, οὗτος μακάριος ἐν τῇ ποιήσει αὐτοῦ ἔσται.
26 Εἴ τις δοκεῖ θρησκὸς εἶναι, μὴ χαλιναγωγῶν γλῶσσαν αὐτοῦ ἀλλὰ ἀπατῶν καρδίαν αὐτοῦ, τούτου μάταιος ἡ θρησκεία.
27 θρησκεία καθαρὰ καὶ ἀμίαντος παρὰ τῷ θεῷ καὶ πατρὶ αὕτη ἐστίν, ἐπισκέπτεσθαι ὀρφανοὺς καὶ χήρας ἐν τῇ θλίψει αὐτῶν, ἄσπιλον ἑαυτὸν τηρεῖν ἀπὸ τοῦ κόσμου.
2
1 Ἀδελφοί μου, μὴ ἐν προσωπολημψίαις ἔχετε τὴν πίστιν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τῆς δόξης.
2 ἐὰν γὰρ εἰσέλθῃ εἰς συναγωγὴν ὑμῶν ἀνὴρ χρυσοδακτύλιος ἐν ἐσθῆτι λαμπρᾷ, εἰσέλθῃ δὲ καὶ πτωχὸς ἐν ῥυπαρᾷ ἐσθῆτι,
3 ἐπιβλέψητε δὲ ἐπὶ τὸν φοροῦντα τὴν ἐσθῆτα τὴν λαμπρὰν καὶ εἴπητε, Σὺ κάθου ὧδε καλῶς, καὶ τῷ πτωχῷ εἴπητε, Σὺ στῆθι ἢ κάθου ἐκεῖ ὑπὸ τὸ ὑποπόδιόν μου,
4 οὐ διεκρίθητε ἐν ἑαυτοῖς καὶ ἐγένεσθε κριταὶ διαλογισμῶν πονηρῶν;
5 Ἀκούσατε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί. οὐχ ὁ θεὸς ἐξελέξατο τοὺς πτωχοὺς τῷ κόσμῳ πλουσίους ἐν πίστει καὶ κληρονόμους τῆς βασιλείας ἧς ἐπηγγείλατο τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν;
6 ὑμεῖς δὲ ἠτιμάσατε τὸν πτωχόν. οὐχ οἱ πλούσιοι καταδυναστεύουσιν ὑμῶν, καὶ αὐτοὶ ἕλκουσιν ὑμᾶς εἰς κριτήρια;
7 οὐκ αὐτοὶ βλασφημοῦσιν τὸ καλὸν ὄνομα τὸ ἐπικληθὲν ἐφ᾽ ὑμᾶς;
8 εἰ μέντοι νόμον τελεῖτε βασιλικὸν κατὰ τὴν γραφήν, Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν, καλῶς ποιεῖτε·
9 εἰ δὲ προσωπολημπτεῖτε, ἁμαρτίαν ἐργάζεσθε, ἐλεγχόμενοι ὑπὸ τοῦ νόμου ὡς παραβάται.
10 ὅστις γὰρ ὅλον τὸν νόμον τηρήσῃ, πταίσῃ δὲ ἐν ἑνί, γέγονεν πάντων ἔνοχος.
11 ὁ γὰρ εἰπών, Μὴ μοιχεύσῃς, εἶπεν καί, Μὴ φονεύσῃς· εἰ δὲ οὐ μοιχεύεις, φονεύεις δέ, γέγονας παραβάτης νόμου.
12 οὕτως λαλεῖτε καὶ οὕτως ποιεῖτε ὡς διὰ νόμου ἐλευθερίας μέλλοντες κρίνεσθαι.
13 ἡ γὰρ κρίσις ἀνέλεος τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος· κατακαυχᾶται ἔλεος κρίσεως.
14 Τί τὸ ὄφελος, ἀδελφοί μου, ἐὰν πίστιν λέγῃ τις ἔχειν, ἔργα δὲ μὴ ἔχῃ; μὴ δύναται ἡ πίστις σῶσαι αὐτόν;
15 ἐὰν ἀδελφὸς ἢ ἀδελφὴ γυμνοὶ ὑπάρχωσιν καὶ λειπόμενοι τῆς ἐφημέρου τροφῆς,
16 εἴπῃ δέ τις αὐτοῖς ἐξ ὑμῶν, Ὑπάγετε ἐν εἰρήνῃ, θερμαίνεσθε καὶ χορτάζεσθε, μὴ δῶτε δὲ αὐτοῖς τὰ ἐπιτήδεια τοῦ σώματος, τί τὸ ὄφελος;
17 οὕτως καὶ ἡ πίστις, ἐὰν μὴ ἔχῃ ἔργα, νεκρά ἐστιν καθ᾽ ἑαυτήν.
18 Ἀλλ᾽ ἐρεῖ τις, Σὺ πίστιν ἔχεις κἀγὼ ἔργα ἔχω. δεῖξόν μοι τὴν πίστιν σου χωρὶς τῶν ἔργων, κἀγώ σοι δείξω ἐκ τῶν ἔργων μου τὴν πίστιν.
19 σὺ πιστεύεις ὅτι εἷς θεός ἐστιν; καλῶς ποιεῖς· καὶ τὰ δαιμόνια πιστεύουσιν καὶ φρίσσουσιν.
20 θέλεις δὲ γνῶναι, ὦ ἄνθρωπε κενέ, ὅτι ἡ πίστις χωρὶς τῶν ἔργων ἀργή ἐστιν;
21 Ἀβραὰμ ὁ πατὴρ ἡμῶν οὐκ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη, ἀνενέγκας Ἰσαὰκ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον;
22 βλέπεις ὅτι ἡ πίστις συνήργει τοῖς ἔργοις αὐτοῦ καὶ ἐκ τῶν ἔργων ἡ πίστις ἐτελειώθη,
23 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ λέγουσα, Ἐπίστευσεν δὲ Ἀβραὰμ τῷ θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην, καὶ φίλος θεοῦ ἐκλήθη.
24 ὁρᾶτε ὅτι ἐξ ἔργων δικαιοῦται ἄνθρωπος καὶ οὐκ ἐκ πίστεως μόνον.
25 ὁμοίως δὲ καὶ Ῥαὰβ ἡ πόρνη οὐκ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη, ὑποδεξαμένη τοὺς ἀγγέλους καὶ ἑτέρᾳ ὁδῷ ἐκβαλοῦσα;
26 ὥσπερ γὰρ τὸ σῶμα χωρὶς πνεύματος νεκρόν ἐστιν, οὕτως καὶ ἡ πίστις χωρὶς ἔργων νεκρά ἐστιν.
3
1 Μὴ πολλοὶ διδάσκαλοι γίνεσθε, ἀδελφοί μου, εἰδότες ὅτι μεῖζον κρίμα λημψόμεθα.
2 πολλὰ γὰρ πταίομεν ἅπαντες. εἴ τις ἐν λόγῳ οὐ πταίει, οὗτος τέλειος ἀνήρ, δυνατὸς χαλιναγωγῆσαι καὶ ὅλον τὸ σῶμα.
3 εἰ δὲ τῶν ἵππων τοὺς χαλινοὺς εἰς τὰ στόματα βάλλομεν εἰς τὸ πείθεσθαι αὐτοὺς ἡμῖν, καὶ ὅλον τὸ σῶμα αὐτῶν μετάγομεν.
4 ἰδοὺ καὶ τὰ πλοῖα, τηλικαῦτα ὄντα καὶ ὑπὸ ἀνέμων σκληρῶν ἐλαυνόμενα, μετάγεται ὑπὸ ἐλαχίστου πηδαλίου ὅπου ἡ ὁρμὴ τοῦ εὐθύνοντος βούλεται·
5 οὕτως καὶ ἡ γλῶσσα μικρὸν μέλος ἐστὶν καὶ μεγάλα αὐχεῖ. Ἰδοὺ ἡλίκον πῦρ ἡλίκην ὕλην ἀνάπτει·
6 καὶ ἡ γλῶσσα πῦρ, ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας, ἡ γλῶσσα καθίσταται ἐν τοῖς μέλεσιν ἡμῶν, ἡ σπιλοῦσα ὅλον τὸ σῶμα καὶ φλογίζουσα τὸν τροχὸν τῆς γενέσεως καὶ φλογιζομένη ὑπὸ τῆς γεέννης.
7 πᾶσα γὰρ φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπίνῃ·
8 τὴν δὲ γλῶσσαν οὐδεὶς δαμάσαι δύναται ἀνθρώπων· ἀκατάστατον κακόν, μεστὴ ἰοῦ θανατηφόρου.
9 ἐν αὐτῇ εὐλογοῦμεν τὸν κύριον καὶ πατέρα, καὶ ἐν αὐτῇ καταρώμεθα τοὺς ἀνθρώπους τοὺς καθ᾽ ὁμοίωσιν θεοῦ γεγονότας·
10 ἐκ τοῦ αὐτοῦ στόματος ἐξέρχεται εὐλογία καὶ κατάρα. οὐ χρή, ἀδελφοί μου, ταῦτα οὕτως γίνεσθαι.
11 μήτι ἡ πηγὴ ἐκ τῆς αὐτῆς ὀπῆς βρύει τὸ γλυκὺ καὶ τὸ πικρόν;
12 μὴ δύναται, ἀδελφοί μου, συκῆ ἐλαίας ποιῆσαι ἢ ἄμπελος σῦκα; οὔτε ἁλυκὸν γλυκὺ ποιῆσαι ὕδωρ.
13 Τίς σοφὸς καὶ ἐπιστήμων ἐν ὑμῖν; δειξάτω ἐκ τῆς καλῆς ἀναστροφῆς τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν πραΰτητι σοφίας.
14 εἰ δὲ ζῆλον πικρὸν ἔχετε καὶ ἐριθείαν ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν, μὴ κατακαυχᾶσθε καὶ ψεύδεσθε κατὰ τῆς ἀληθείας.
15 οὐκ ἔστιν αὕτη ἡ σοφία ἄνωθεν κατερχομένη, ἀλλὰ ἐπίγειος, ψυχική, δαιμονιώδης·
16 ὅπου γὰρ ζῆλος καὶ ἐριθεία, ἐκεῖ ἀκαταστασία καὶ πᾶν φαῦλον πρᾶγμα.
17 ἡ δὲ ἄνωθεν σοφία πρῶτον μὲν ἁγνή ἐστιν, ἔπειτα εἰρηνική, ἐπιεικής, εὐπειθής, μεστὴ ἐλέους καὶ καρπῶν ἀγαθῶν, ἀδιάκριτος, ἀνυπόκριτος·
18 καρπὸς δὲ δικαιοσύνης ἐν εἰρήνῃ σπείρεται τοῖς ποιοῦσιν εἰρήνην.
4
1 Πόθεν πόλεμοι καὶ πόθεν μάχαι ἐν ὑμῖν; οὐκ ἐντεῦθεν, ἐκ τῶν ἡδονῶν ὑμῶν τῶν στρατευομένων ἐν τοῖς μέλεσιν ὑμῶν;
2 ἐπιθυμεῖτε, καὶ οὐκ ἔχετε· φονεύετε καὶ ζηλοῦτε, καὶ οὐ δύνασθε ἐπιτυχεῖν· μάχεσθε καὶ πολεμεῖτε. οὐκ ἔχετε διὰ τὸ μὴ αἰτεῖσθαι ὑμᾶς·
3 αἰτεῖτε καὶ οὐ λαμβάνετε, διότι κακῶς αἰτεῖσθε, ἵνα ἐν ταῖς ἡδοναῖς ὑμῶν δαπανήσητε.
4 μοιχαλίδες, οὐκ οἴδατε ὅτι ἡ φιλία τοῦ κόσμου ἔχθρα τοῦ θεοῦ ἐστιν; ὃς ἐὰν οὖν βουληθῇ φίλος εἶναι τοῦ κόσμου, ἐχθρὸς τοῦ θεοῦ καθίσταται.
5 ἢ δοκεῖτε ὅτι κενῶς ἡ γραφὴ λέγει, Πρὸς φθόνον ἐπιποθεῖ τὸ πνεῦμα ὃ κατῴκισεν ἐν ἡμῖν;
6 μείζονα δὲ δίδωσιν χάριν· διὸ λέγει, Ὁ θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσιν χάριν.
7 ὑποτάγητε οὖν τῷ θεῷ· ἀντίστητε δὲ τῷ διαβόλῳ, καὶ φεύξεται ἀφ᾽ ὑμῶν·
8 ἐγγίσατε τῷ θεῷ, καὶ ἐγγιεῖ ὑμῖν. καθαρίσατε χεῖρας, ἁμαρτωλοί, καὶ ἁγνίσατε καρδίας, δίψυχοι.
9 ταλαιπωρήσατε καὶ πενθήσατε καὶ κλαύσατε· ὁ γέλως ὑμῶν εἰς πένθος μετατραπήτω καὶ ἡ χαρὰ εἰς κατήφειαν.
10 ταπεινώθητε ἐνώπιον κυρίου, καὶ ὑψώσει ὑμᾶς.
11 Μὴ καταλαλεῖτε ἀλλήλων, ἀδελφοί· ὁ καταλαλῶν ἀδελφοῦ ἢ κρίνων τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ καταλαλεῖ νόμου καὶ κρίνει νόμον· εἰ δὲ νόμον κρίνεις, οὐκ εἶ ποιητὴς νόμου ἀλλὰ κριτής.
12 εἷς ἐστιν νομοθέτης καὶ κριτής, ὁ δυνάμενος σῶσαι καὶ ἀπολέσαι· σὺ δὲ τίς εἶ, ὁ κρίνων τὸν πλησίον;
13 Ἄγε νῦν οἱ λέγοντες, Σήμερον ἢ αὔριον πορευσόμεθα εἰς τήνδε τὴν πόλιν καὶ ποιήσομεν ἐκεῖ ἐνιαυτὸν καὶ ἐμπορευσόμεθα καὶ κερδήσομεν·
14 οἵτινες οὐκ ἐπίστασθε τῆς αὔριον ποία ἡ ζωὴ ὑμῶν. ἀτμὶς γάρ ἐστε πρὸς ὀλίγον φαινομένη, ἔπειτα καὶ ἀφανιζομένη·
15 ἀντὶ τοῦ λέγειν ὑμᾶς, Ἐὰν ὁ κύριος θέλῃ, καὶ ζήσομεν καὶ ποιήσομεν τοῦτο ἢ ἐκεῖνο.
16 νῦν δὲ καυχᾶσθε ἐν ταῖς ἀλαζονείαις ὑμῶν· πᾶσα καύχησις τοιαύτη πονηρά ἐστιν.
17 εἰδότι οὖν καλὸν ποιεῖν καὶ μὴ ποιοῦντι, ἁμαρτία αὐτῷ ἐστιν.
5
1 Ἄγε νῦν οἱ πλούσιοι, κλαύσατε ὀλολύζοντες ἐπὶ ταῖς ταλαιπωρίαις ὑμῶν ταῖς ἐπερχομέναις.
2 ὁ πλοῦτος ὑμῶν σέσηπεν καὶ τὰ ἱμάτια ὑμῶν σητόβρωτα γέγονεν,
3 ὁ χρυσὸς ὑμῶν καὶ ὁ ἄργυρος κατίωται, καὶ ὁ ἰὸς αὐτῶν εἰς μαρτύριον ὑμῖν ἔσται καὶ φάγεται τὰς σάρκας ὑμῶν ὡς πῦρ· ἐθησαυρίσατε ἐν ἐσχάταις ἡμέραις.
4 ἰδοὺ ὁ μισθὸς τῶν ἐργατῶν τῶν ἀμησάντων τὰς χώρας ὑμῶν ὁ ἀφυστερημένος ἀφ᾽ ὑμῶν κράζει, καὶ αἱ βοαὶ τῶν θερισάντων εἰς τὰ ὦτα κυρίου Σαβαὼθ εἰσελήλυθαν.
5 ἐτρυφήσατε ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ἐσπαταλήσατε, ἐθρέψατε τὰς καρδίας ὑμῶν ἐν ἡμέρᾳ σφαγῆς.
6 κατεδικάσατε, ἐφονεύσατε τὸν δίκαιον. οὐκ ἀντιτάσσεται ὑμῖν.
7 Μακροθυμήσατε οὖν, ἀδελφοί, ἕως τῆς παρουσίας τοῦ κυρίου. ἰδοὺ ὁ γεωργὸς ἐκδέχεται τὸν τίμιον καρπὸν τῆς γῆς, μακροθυμῶν ἐπ᾽ αὐτῷ ἕως λάβῃ πρόϊμον καὶ ὄψιμον.
8 μακροθυμήσατε καὶ ὑμεῖς, στηρίξατε τὰς καρδίας ὑμῶν, ὅτι ἡ παρουσία τοῦ κυρίου ἤγγικεν.
9 μὴ στενάζετε, ἀδελφοί, κατ᾽ ἀλλήλων, ἵνα μὴ κριθῆτε· ἰδοὺ ὁ κριτὴς πρὸ τῶν θυρῶν ἕστηκεν.
10 ὑπόδειγμα λάβετε, ἀδελφοί, τῆς κακοπαθείας καὶ τῆς μακροθυμίας τοὺς προφήτας, οἳ ἐλάλησαν ἐν τῷ ὀνόματι κυρίου.
11 ἰδοὺ μακαρίζομεν τοὺς ὑπομείναντας· τὴν ὑπομονὴν Ἰὼβ ἠκούσατε, καὶ τὸ τέλος κυρίου εἴδετε, ὅτι πολύσπλαγχνός ἐστιν ὁ κύριος καὶ οἰκτίρμων.
12 Πρὸ πάντων δέ, ἀδελφοί μου, μὴ ὀμνύετε, μήτε τὸν οὐρανὸν μήτε τὴν γῆν μήτε ἄλλον τινὰ ὅρκον· ἤτω δὲ ὑμῶν τὸ Ναὶ ναὶ καὶ τὸ Οὒ οὔ, ἵνα μὴ ὑπὸ κρίσιν πέσητε.
13 Κακοπαθεῖ τις ἐν ὑμῖν; προσευχέσθω· εὐθυμεῖ τις; ψαλλέτω.
14 ἀσθενεῖ τις ἐν ὑμῖν; προσκαλεσάσθω τοὺς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας, καὶ προσευξάσθωσαν ἐπ᾽ αὐτὸν ἀλείψαντες ἐλαίῳ ἐν τῷ ὀνόματι [τοῦ] κυρίου·
15 καὶ ἡ εὐχὴ τῆς πίστεως σώσει τὸν κάμνοντα, καὶ ἐγερεῖ αὐτὸν ὁ κύριος· κἂν ἁμαρτίας ᾖ πεποιηκώς, ἀφεθήσεται αὐτῷ.
16 ἐξομολογεῖσθε οὖν ἀλλήλοις τὰς ἁμαρτίας καὶ εὔχεσθε ὑπὲρ ἀλλήλων, ὅπως ἰαθῆτε. πολὺ ἰσχύει δέησις δικαίου ἐνεργουμένη.
17 Ἠλίας ἄνθρωπος ἦν ὁμοιοπαθὴς ἡμῖν, καὶ προσευχῇ προσηύξατο τοῦ μὴ βρέξαι, καὶ οὐκ ἔβρεξεν ἐπὶ τῆς γῆς ἐνιαυτοὺς τρεῖς καὶ μῆνας ἕξ·
18 καὶ πάλιν προσηύξατο, καὶ ὁ οὐρανὸς ὑετὸν ἔδωκεν καὶ ἡ γῆ ἐβλάστησεν τὸν καρπὸν αὐτῆς.
19 Ἀδελφοί μου, ἐάν τις ἐν ὑμῖν πλανηθῇ ἀπὸ τῆς ἀληθείας καὶ ἐπιστρέψῃ τις αὐτόν,
20 γινώσκετε ὅτι ὁ ἐπιστρέψας ἁμαρτωλὸν ἐκ πλάνης ὁδοῦ αὐτοῦ σώσει ψυχὴν [αὐτοῦ] ἐκ θανάτου καὶ καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν.
Πέτρου αʹ
1
1 Πέτρος ἀπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐκλεκτοῖς παρεπιδήμοις διασπορᾶς Πόντου, Γαλατίας, Καππαδοκίας, Ἀσίας, καὶ Βιθυνίας,
2 κατὰ πρόγνωσιν θεοῦ πατρός, ἐν ἁγιασμῷ πνεύματος, εἰς ὑπακοὴν καὶ ῥαντισμὸν αἵματος Ἰησοῦ Χριστοῦ· χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη πληθυνθείη.
3 Εὐλογητὸς ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ κατὰ τὸ πολὺ αὐτοῦ ἔλεος ἀναγεννήσας ἡμᾶς εἰς ἐλπίδα ζῶσαν δι᾽ ἀναστάσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐκ νεκρῶν,
4 εἰς κληρονομίαν ἄφθαρτον καὶ ἀμίαντον καὶ ἀμάραντον, τετηρημένην ἐν οὐρανοῖς εἰς ὑμᾶς
5 τοὺς ἐν δυνάμει θεοῦ φρουρουμένους διὰ πίστεως εἰς σωτηρίαν ἑτοίμην ἀποκαλυφθῆναι ἐν καιρῷ ἐσχάτῳ.
6 ἐν ᾧ ἀγαλλιᾶσθε, ὀλίγον ἄρτι εἰ δέον [ἐστὶν] λυπηθέντες ἐν ποικίλοις πειρασμοῖς,
7 ἵνα τὸ δοκίμιον ὑμῶν τῆς πίστεως πολυτιμότερον χρυσίου τοῦ ἀπολλυμένου, διὰ πυρὸς δὲ δοκιμαζομένου, εὑρεθῇ εἰς ἔπαινον καὶ δόξαν καὶ τιμὴν ἐν ἀποκαλύψει Ἰησοῦ Χριστοῦ.
8 ὃν οὐκ ἰδόντες ἀγαπᾶτε, εἰς ὃν ἄρτι μὴ ὁρῶντες πιστεύοντες δὲ ἀγαλλιᾶσθε χαρᾷ ἀνεκλαλήτῳ καὶ δεδοξασμένῃ,
9 κομιζόμενοι τὸ τέλος τῆς πίστεως ὑμῶν σωτηρίαν ψυχῶν.
10 Περὶ ἧς σωτηρίας ἐξεζήτησαν καὶ ἐξηραύνησαν προφῆται οἱ περὶ τῆς εἰς ὑμᾶς χάριτος προφητεύσαντες,
11 ἐραυνῶντες εἰς τίνα ἢ ποῖον καιρὸν ἐδήλου τὸ ἐν αὐτοῖς πνεῦμα Χριστοῦ προμαρτυρόμενον τὰ εἰς Χριστὸν παθήματα καὶ τὰς μετὰ ταῦτα δόξας·
12 οἷς ἀπεκαλύφθη ὅτι οὐχ ἑαυτοῖς ὑμῖν δὲ διηκόνουν αὐτά, ἃ νῦν ἀνηγγέλη ὑμῖν διὰ τῶν εὐαγγελισαμένων ὑμᾶς πνεύματι ἁγίῳ ἀποσταλέντι ἀπ᾽ οὐρανοῦ, εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παρακύψαι.
13 Διὸ ἀναζωσάμενοι τὰς ὀσφύας τῆς διανοίας ὑμῶν, νήφοντες, τελείως ἐλπίσατε ἐπὶ τὴν φερομένην ὑμῖν χάριν ἐν ἀποκαλύψει Ἰησοῦ Χριστοῦ.
14 ὡς τέκνα ὑπακοῆς, μὴ συσχηματιζόμενοι ταῖς πρότερον ἐν τῇ ἀγνοίᾳ ὑμῶν ἐπιθυμίαις,
15 ἀλλὰ κατὰ τὸν καλέσαντα ὑμᾶς ἅγιον καὶ αὐτοὶ ἅγιοι ἐν πάσῃ ἀναστροφῇ γενήθητε,
16 διότι γέγραπται, Ἅγιοι ἔσεσθε, ὅτι ἐγὼ ἅγιος.
17 Καὶ εἰ πατέρα ἐπικαλεῖσθε τὸν ἀπροσωπολήμπτως κρίνοντα κατὰ τὸ ἑκάστου ἔργον, ἐν φόβῳ τὸν τῆς παροικίας ὑμῶν χρόνον ἀναστράφητε,
18 εἰδότες ὅτι οὐ φθαρτοῖς, ἀργυρίῳ ἢ χρυσίῳ ἐλυτρώθητε ἐκ τῆς ματαίας ὑμῶν ἀναστροφῆς πατροπαραδότου,
19 ἀλλὰ τιμίῳ αἵματι ὡς ἀμνοῦ ἀμώμου καὶ ἀσπίλου Χριστοῦ,
20 προεγνωσμένου μὲν πρὸ καταβολῆς κόσμου, φανερωθέντος δὲ ἐπ᾽ ἐσχάτου τῶν χρόνων δι᾽ ὑμᾶς
21 τοὺς δι᾽ αὐτοῦ πιστοὺς εἰς θεὸν τὸν ἐγείραντα αὐτὸν ἐκ νεκρῶν καὶ δόξαν αὐτῷ δόντα, ὥστε τὴν πίστιν ὑμῶν καὶ ἐλπίδα εἶναι εἰς θεόν.
22 Τὰς ψυχὰς ὑμῶν ἡγνικότες ἐν τῇ ὑπακοῇ τῆς ἀληθείας εἰς φιλαδελφίαν ἀνυπόκριτον, ἐκ καρδίας ἀλλήλους ἀγαπήσατε ἐκτενῶς,
23 ἀναγεγεννημένοι οὐκ ἐκ σπορᾶς φθαρτῆς ἀλλὰ ἀφθάρτου, διὰ λόγου ζῶντος θεοῦ καὶ μένοντος·
24 διότι πᾶσα σὰρξ ὡς χόρτος, καὶ πᾶσα δόξα αὐτῆς ὡς ἄνθος χόρτου· ἐξηράνθη ὁ χόρτος, καὶ τὸ ἄνθος ἐξέπεσεν·
25 τὸ δὲ ῥῆμα κυρίου μένει εἰς τὸν αἰῶνα. τοῦτο δέ ἐστιν τὸ ῥῆμα τὸ εὐαγγελισθὲν εἰς ὑμᾶς.
2
1 Ἀποθέμενοι οὖν πᾶσαν κακίαν καὶ πάντα δόλον καὶ ὑποκρίσεις καὶ φθόνους καὶ πάσας καταλαλιάς,
2 ὡς ἀρτιγέννητα βρέφη τὸ λογικὸν ἄδολον γάλα ἐπιποθήσατε, ἵνα ἐν αὐτῷ αὐξηθῆτε εἰς σωτηρίαν,
3 εἰ ἐγεύσασθε ὅτι χρηστὸς ὁ κύριος.
4 πρὸς ὃν προσερχόμενοι, λίθον ζῶντα, ὑπὸ ἀνθρώπων μὲν ἀποδεδοκιμασμένον παρὰ δὲ θεῷ ἐκλεκτὸν ἔντιμον,
5 καὶ αὐτοὶ ὡς λίθοι ζῶντες οἰκοδομεῖσθε οἶκος πνευματικὸς εἰς ἱεράτευμα ἅγιον, ἀνενέγκαι πνευματικὰς θυσίας εὐπροσδέκτους θεῷ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
6 διότι περιέχει ἐν γραφῇ, Ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον ἐκλεκτὸν ἀκρογωνιαῖον ἔντιμον, καὶ ὁ πιστεύων ἐπ᾽ αὐτῷ οὐ μὴ καταισχυνθῇ.
7 ὑμῖν οὖν ἡ τιμὴ τοῖς πιστεύουσιν· ἀπιστοῦσιν δὲ λίθος ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας
8 καὶ λίθος προσκόμματος καὶ πέτρα σκανδάλου· οἳ προσκόπτουσιν τῷ λόγῳ ἀπειθοῦντες, εἰς ὃ καὶ ἐτέθησαν.
9 Ὑμεῖς δὲ γένος ἐκλεκτόν, βασίλειον ἱεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίησιν, ὅπως τὰς ἀρετὰς ἐξαγγείλητε τοῦ ἐκ σκότους ὑμᾶς καλέσαντος εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς·
10 οἵ ποτε οὐ λαὸς νῦν δὲ λαὸς θεοῦ, οἱ οὐκ ἠλεημένοι νῦν δὲ ἐλεηθέντες.
11 Ἀγαπητοί, παρακαλῶ ὡς παροίκους καὶ παρεπιδήμους ἀπέχεσθαι τῶν σαρκικῶν ἐπιθυμιῶν, αἵτινες στρατεύονται κατὰ τῆς ψυχῆς·
12 τὴν ἀναστροφὴν ὑμῶν ἐν τοῖς ἔθνεσιν ἔχοντες καλήν, ἵνα, ἐν ᾧ καταλαλοῦσιν ὑμῶν ὡς κακοποιῶν, ἐκ τῶν καλῶν ἔργων ἐποπτεύοντες δοξάσωσιν τὸν θεὸν ἐν ἡμέρᾳ ἐπισκοπῆς.
13 Ὑποτάγητε πάσῃ ἀνθρωπίνῃ κτίσει διὰ τὸν κύριον· εἴτε βασιλεῖ ὡς ὑπερέχοντι,
14 εἴτε ἡγεμόσιν ὡς δι᾽ αὐτοῦ πεμπομένοις εἰς ἐκδίκησιν κακοποιῶν ἔπαινον δὲ ἀγαθοποιῶν·
15 ὅτι οὕτως ἐστὶν τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ, ἀγαθοποιοῦντας φιμοῦν τὴν τῶν ἀφρόνων ἀνθρώπων ἀγνωσίαν·
16 ὡς ἐλεύθεροι, καὶ μὴ ὡς ἐπικάλυμμα ἔχοντες τῆς κακίας τὴν ἐλευθερίαν, ἀλλ᾽ ὡς θεοῦ δοῦλοι.
17 πάντας τιμήσατε, τὴν ἀδελφότητα ἀγαπᾶτε, τὸν θεὸν φοβεῖσθε, τὸν βασιλέα τιμᾶτε.
18 Οἱ οἰκέται ὑποτασσόμενοι ἐν παντὶ φόβῳ τοῖς δεσπόταις, οὐ μόνον τοῖς ἀγαθοῖς καὶ ἐπιεικέσιν ἀλλὰ καὶ τοῖς σκολιοῖς.
19 τοῦτο γὰρ χάρις εἰ διὰ συνείδησιν θεοῦ ὑποφέρει τις λύπας πάσχων ἀδίκως.
20 ποῖον γὰρ κλέος εἰ ἁμαρτάνοντες καὶ κολαφιζόμενοι ὑπομενεῖτε; ἀλλ᾽ εἰ ἀγαθοποιοῦντες καὶ πάσχοντες ὑπομενεῖτε, τοῦτο χάρις παρὰ θεῷ.
21 εἰς τοῦτο γὰρ ἐκλήθητε, ὅτι καὶ Χριστὸς ἔπαθεν ὑπὲρ ὑμῶν, ὑμῖν ὑπολιμπάνων ὑπογραμμὸν ἵνα ἐπακολουθήσητε τοῖς ἴχνεσιν αὐτοῦ·
22 ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ·
23 ὃς λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοιδόρει, πάσχων οὐκ ἠπείλει, παρεδίδου δὲ τῷ κρίνοντι δικαίως·
24 ὃς τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν αὐτὸς ἀνήνεγκεν ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ ἐπὶ τὸ ξύλον, ἵνα ταῖς ἁμαρτίαις ἀπογενόμενοι τῇ δικαιοσύνῃ ζήσωμεν· οὗ τῷ μώλωπι ἰάθητε.
25 ἦτε γὰρ ὡς πρόβατα πλανώμενοι, ἀλλὰ ἐπεστράφητε νῦν ἐπὶ τὸν ποιμένα καὶ ἐπίσκοπον τῶν ψυχῶν ὑμῶν.
3
1 Ὁμοίως [αἱ] γυναῖκες ὑποτασσόμεναι τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ἵνα καὶ εἴ τινες ἀπειθοῦσιν τῷ λόγῳ διὰ τῆς τῶν γυναικῶν ἀναστροφῆς ἄνευ λόγου κερδηθήσονται
2 ἐποπτεύσαντες τὴν ἐν φόβῳ ἁγνὴν ἀναστροφὴν ὑμῶν.
3 ὧν ἔστω οὐχ ὁ ἔξωθεν ἐμπλοκῆς τριχῶν καὶ περιθέσεως χρυσίων ἢ ἐνδύσεως ἱματίων κόσμος,
4 ἀλλ᾽ ὁ κρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος ἐν τῷ ἀφθάρτῳ τοῦ πραέως καὶ ἡσυχίου πνεύματος, ὅ ἐστιν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ πολυτελές.
5 οὕτως γάρ ποτε καὶ αἱ ἅγιαι γυναῖκες αἱ ἐλπίζουσαι εἰς θεὸν ἐκόσμουν ἑαυτάς, ὑποτασσόμεναι τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν,
6 ὡς Σάρρα ὑπήκουσεν τῷ Ἀβραάμ, κύριον αὐτὸν καλοῦσα· ἧς ἐγενήθητε τέκνα ἀγαθοποιοῦσαι καὶ μὴ φοβούμεναι μηδεμίαν πτόησιν.
7 Οἱ ἄνδρες ὁμοίως συνοικοῦντες κατὰ γνῶσιν, ὡς ἀσθενεστέρῳ σκεύει τῷ γυναικείῳ ἀπονέμοντες τιμήν, ὡς καὶ συγκληρονόμοις χάριτος ζωῆς, εἰς τὸ μὴ ἐγκόπτεσθαι τὰς προσευχὰς ὑμῶν.
8 Τὸ δὲ τέλος πάντες ὁμόφρονες, συμπαθεῖς, φιλάδελφοι, εὔσπλαγχνοι, ταπεινόφρονες,
9 μὴ ἀποδιδόντες κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἢ λοιδορίαν ἀντὶ λοιδορίας, τοὐναντίον δὲ εὐλογοῦντες, ὅτι εἰς τοῦτο ἐκλήθητε ἵνα εὐλογίαν κληρονομήσητε.
10 ὁ γὰρ θέλων ζωὴν ἀγαπᾶν καὶ ἰδεῖν ἡμέρας ἀγαθὰς παυσάτω τὴν γλῶσσαν ἀπὸ κακοῦ καὶ χείλη τοῦ μὴ λαλῆσαι δόλον,
11 ἐκκλινάτω δὲ ἀπὸ κακοῦ καὶ ποιησάτω ἀγαθόν, ζητησάτω εἰρήνην καὶ διωξάτω αὐτήν.
12 ὅτι ὀφθαλμοὶ κυρίου ἐπὶ δικαίους καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν, πρόσωπον δὲ κυρίου ἐπὶ ποιοῦντας κακά.
13 Καὶ τίς ὁ κακώσων ὑμᾶς ἐὰν τοῦ ἀγαθοῦ ζηλωταὶ γένησθε;
14 ἀλλ᾽ εἰ καὶ πάσχοιτε διὰ δικαιοσύνην, μακάριοι. τὸν δὲ φόβον αὐτῶν μὴ φοβηθῆτε μηδὲ ταραχθῆτε,
15 κύριον δὲ τὸν Χριστὸν ἁγιάσατε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν, ἕτοιμοι ἀεὶ πρὸς ἀπολογίαν παντὶ τῷ αἰτοῦντι ὑμᾶς λόγον περὶ τῆς ἐν ὑμῖν ἐλπίδος,
16 ἀλλὰ μετὰ πραΰτητος καὶ φόβου, συνείδησιν ἔχοντες ἀγαθήν, ἵνα ἐν ᾧ καταλαλεῖσθε καταισχυνθῶσιν οἱ ἐπηρεάζοντες ὑμῶν τὴν ἀγαθὴν ἐν Χριστῷ ἀναστροφήν.
17 κρεῖττον γὰρ ἀγαθοποιοῦντας, εἰ θέλοι τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ, πάσχειν ἢ κακοποιοῦντας.
18 ὅτι καὶ Χριστὸς ἅπαξ περὶ ἁμαρτιῶν [ὑπὲρ ὑμῶν] ἀπέθανεν, δίκαιος ὑπὲρ ἀδίκων, ἵνα ὑμᾶς προσαγάγῃ τῷ θεῷ, θανατωθεὶς μὲν σαρκὶ ζῳοποιηθεὶς δὲ πνεύματι·
19 ἐν ᾧ καὶ τοῖς ἐν φυλακῇ πνεύμασιν πορευθεὶς ἐκήρυξεν,
20 ἀπειθήσασίν ποτε ὅτε ἀπεξεδέχετο ἡ τοῦ θεοῦ μακροθυμία ἐν ἡμέραις Νῶε κατασκευαζομένης κιβωτοῦ, εἰς ἣν ὀλίγοι, τοῦτ᾽ ἔστιν ὀκτὼ ψυχαί, διεσώθησαν δι᾽ ὕδατος.
21 ὃ καὶ ὑμᾶς ἀντίτυπον νῦν σῴζει βάπτισμα, οὐ σαρκὸς ἀπόθεσις ῥύπου ἀλλὰ συνειδήσεως ἀγαθῆς ἐπερώτημα εἰς θεόν, δι᾽ ἀναστάσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ,
22 ὅς ἐστιν ἐν δεξιᾷ [τοῦ] θεοῦ, πορευθεὶς εἰς οὐρανόν, ὑποταγέντων αὐτῷ ἀγγέλων καὶ ἐξουσιῶν καὶ δυνάμεων.
4
1 Χριστοῦ οὖν παθόντος σαρκὶ καὶ ὑμεῖς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν ὁπλίσασθε, ὅτι ὁ παθὼν σαρκὶ πέπαυται ἁμαρτίας,
2 εἰς τὸ μηκέτι ἀνθρώπων ἐπιθυμίαις ἀλλὰ θελήματι θεοῦ τὸν ἐπίλοιπον ἐν σαρκὶ βιῶσαι χρόνον.
3 ἀρκετὸς γὰρ ὁ παρεληλυθὼς χρόνος τὸ βούλημα τῶν ἐθνῶν κατειργάσθαι, πεπορευμένους ἐν ἀσελγείαις, ἐπιθυμίαις, οἰνοφλυγίαις, κώμοις, πότοις, καὶ ἀθεμίτοις εἰδωλολατρίαις.
4 ἐν ᾧ ξενίζονται μὴ συντρεχόντων ὑμῶν εἰς τὴν αὐτὴν τῆς ἀσωτίας ἀνάχυσιν, βλασφημοῦντες·
5 οἳ ἀποδώσουσιν λόγον τῷ ἑτοίμως ἔχοντι κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς.
6 εἰς τοῦτο γὰρ καὶ νεκροῖς εὐηγγελίσθη ἵνα κριθῶσι μὲν κατὰ ἀνθρώπους σαρκὶ ζῶσι δὲ κατὰ θεὸν πνεύματι.
7 Πάντων δὲ τὸ τέλος ἤγγικεν. σωφρονήσατε οὖν καὶ νήψατε εἰς προσευχάς·
8 πρὸ πάντων τὴν εἰς ἑαυτοὺς ἀγάπην ἐκτενῆ ἔχοντες, ὅτι ἀγάπη καλύπτει πλῆθος ἁμαρτιῶν·
9 φιλόξενοι εἰς ἀλλήλους ἄνευ γογγυσμοῦ·
10 ἕκαστος καθὼς ἔλαβεν χάρισμα, εἰς ἑαυτοὺς αὐτὸ διακονοῦντες ὡς καλοὶ οἰκονόμοι ποικίλης χάριτος θεοῦ.
11 εἴ τις λαλεῖ, ὡς λόγια θεοῦ· εἴ τις διακονεῖ, ὡς ἐξ ἰσχύος ἧς χορηγεῖ ὁ θεός· ἵνα ἐν πᾶσιν δοξάζηται ὁ θεὸς διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἐστιν ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· ἀμήν.
12 Ἀγαπητοί, μὴ ξενίζεσθε τῇ ἐν ὑμῖν πυρώσει πρὸς πειρασμὸν ὑμῖν γινομένῃ ὡς ξένου ὑμῖν συμβαίνοντος,
13 ἀλλὰ καθὸ κοινωνεῖτε τοῖς τοῦ Χριστοῦ παθήμασιν χαίρετε, ἵνα καὶ ἐν τῇ ἀποκαλύψει τῆς δόξης αὐτοῦ χαρῆτε ἀγαλλιώμενοι.
14 εἰ ὀνειδίζεσθε ἐν ὀνόματι Χριστοῦ, μακάριοι, ὅτι τὸ τῆς δόξης καὶ τὸ τοῦ θεοῦ πνεῦμα ἐφ᾽ ὑμᾶς ἀναπαύεται.
15 μὴ γάρ τις ὑμῶν πασχέτω ὡς φονεὺς ἢ κλέπτης ἢ κακοποιὸς ἢ ὡς ἀλλοτριεπίσκοπος·
16 εἰ δὲ ὡς Χριστιανός, μὴ αἰσχυνέσθω, δοξαζέτω δὲ τὸν θεὸν ἐν τῷ ὀνόματι τούτῳ.
17 ὅτι ὁ καιρὸς τοῦ ἄρξασθαι τὸ κρίμα ἀπὸ τοῦ οἴκου τοῦ θεοῦ· εἰ δὲ πρῶτον ἀφ᾽ ἡμῶν, τί τὸ τέλος τῶν ἀπειθούντων τῷ τοῦ θεοῦ εὐαγγελίῳ;
18 καὶ εἰ ὁ δίκαιος μόλις σῴζεται, ὁ ἀσεβὴς καὶ ἁμαρτωλὸς ποῦ φανεῖται;
19 ὥστε καὶ οἱ πάσχοντες κατὰ τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ πιστῷ κτίστῃ παρατιθέσθωσαν τὰς ψυχὰς αὐτῶν ἐν ἀγαθοποιΐᾳ.
5
1 Πρεσβυτέρους οὖν ἐν ὑμῖν παρακαλῶ ὁ συμπρεσβύτερος καὶ μάρτυς τῶν τοῦ Χριστοῦ παθημάτων, ὁ καὶ τῆς μελλούσης ἀποκαλύπτεσθαι δόξης κοινωνός·
2 ποιμάνατε τὸ ἐν ὑμῖν ποίμνιον τοῦ θεοῦ, ἐπισκοποῦντες μὴ ἀναγκαστῶς ἀλλὰ ἑκουσίως κατὰ θεόν, μηδὲ αἰσχροκερδῶς ἀλλὰ προθύμως,
3 μηδ᾽ ὡς κατακυριεύοντες τῶν κλήρων ἀλλὰ τύποι γινόμενοι τοῦ ποιμνίου·
4 καὶ φανερωθέντος τοῦ ἀρχιποίμενος κομιεῖσθε τὸν ἀμαράντινον τῆς δόξης στέφανον.
5 Ὁμοίως, νεώτεροι, ὑποτάγητε πρεσβυτέροις. πάντες δὲ ἀλλήλοις τὴν ταπεινοφροσύνην ἐγκομβώσασθε, ὅτι Ὁ θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσιν χάριν.
6 Ταπεινώθητε οὖν ὑπὸ τὴν κραταιὰν χεῖρα τοῦ θεοῦ, ἵνα ὑμᾶς ὑψώσῃ ἐν καιρῷ,
7 πᾶσαν τὴν μέριμναν ὑμῶν ἐπιρίψαντες ἐπ᾽ αὐτόν, ὅτι αὐτῷ μέλει περὶ ὑμῶν.
8 Νήψατε, γρηγορήσατε. ὁ ἀντίδικος ὑμῶν διάβολος ὡς λέων ὠρυόμενος περιπατεῖ ζητῶν [τινα] καταπιεῖν·
9 ᾧ ἀντίστητε στερεοὶ τῇ πίστει, εἰδότες τὰ αὐτὰ τῶν παθημάτων τῇ ἐν [τῷ] κόσμῳ ὑμῶν ἀδελφότητι ἐπιτελεῖσθαι.
10 Ὁ δὲ θεὸς πάσης χάριτος, ὁ καλέσας ὑμᾶς εἰς τὴν αἰώνιον αὐτοῦ δόξαν ἐν Χριστῷ, ὀλίγον παθόντας αὐτὸς καταρτίσει, στηρίξει, σθενώσει, θεμελιώσει.
11 αὐτῷ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.
12 Διὰ Σιλουανοῦ ὑμῖν τοῦ πιστοῦ ἀδελφοῦ, ὡς λογίζομαι, δι᾽ ὀλίγων ἔγραψα, παρακαλῶν καὶ ἐπιμαρτυρῶν ταύτην εἶναι ἀληθῆ χάριν τοῦ θεοῦ· εἰς ἣν στῆτε.
13 Ἀσπάζεται ὑμᾶς ἡ ἐν Βαβυλῶνι συνεκλεκτὴ καὶ Μᾶρκος ὁ υἱός μου.
14 ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἀγάπης. εἰρήνη ὑμῖν πᾶσιν τοῖς ἐν Χριστῷ.
Πέτρου βʹ
1
1 Συμεὼν Πέτρος δοῦλος καὶ ἀπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῖς ἰσότιμον ἡμῖν λαχοῦσιν πίστιν ἐν δικαιοσύνῃ τοῦ θεοῦ ἡμῶν καὶ σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ·
2 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη πληθυνθείη ἐν ἐπιγνώσει τοῦ θεοῦ καὶ Ἰησοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν.
3 Ὡς πάντα ἡμῖν τῆς θείας δυνάμεως αὐτοῦ τὰ πρὸς ζωὴν καὶ εὐσέβειαν δεδωρημένης διὰ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς ἰδίᾳ δόξῃ καὶ ἀρετῇ,
4 δι᾽ ὧν τὰ τίμια καὶ μέγιστα ἡμῖν ἐπαγγέλματα δεδώρηται, ἵνα διὰ τούτων γένησθε θείας κοινωνοὶ φύσεως, ἀποφυγόντες τῆς ἐν τῷ κόσμῳ ἐν ἐπιθυμίᾳ φθορᾶς.
5 καὶ αὐτὸ τοῦτο δὲ σπουδὴν πᾶσαν παρεισενέγκαντες ἐπιχορηγήσατε ἐν τῇ πίστει ὑμῶν τὴν ἀρετήν, ἐν δὲ τῇ ἀρετῇ τὴν γνῶσιν,
6 ἐν δὲ τῇ γνώσει τὴν ἐγκράτειαν, ἐν δὲ τῇ ἐγκρατείᾳ τὴν ὑπομονήν, ἐν δὲ τῇ ὑπομονῇ τὴν εὐσέβειαν,
7 ἐν δὲ τῇ εὐσεβείᾳ τὴν φιλαδελφίαν, ἐν δὲ τῇ φιλαδελφίᾳ τὴν ἀγάπην.
8 ταῦτα γὰρ ὑμῖν ὑπάρχοντα καὶ πλεονάζοντα οὐκ ἀργοὺς οὐδὲ ἀκάρπους καθίστησιν εἰς τὴν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐπίγνωσιν·
9 ᾧ γὰρ μὴ πάρεστιν ταῦτα, τυφλός ἐστιν μυωπάζων, λήθην λαβὼν τοῦ καθαρισμοῦ τῶν πάλαι αὐτοῦ ἁμαρτιῶν.
10 διὸ μᾶλλον, ἀδελφοί, σπουδάσατε βεβαίαν ὑμῶν τὴν κλῆσιν καὶ ἐκλογὴν ποιεῖσθαι· ταῦτα γὰρ ποιοῦντες οὐ μὴ πταίσητέ ποτε·
11 οὕτως γὰρ πλουσίως ἐπιχορηγηθήσεται ὑμῖν ἡ εἴσοδος εἰς τὴν αἰώνιον βασιλείαν τοῦ κυρίου ἡμῶν καὶ σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ.
12 Διὸ μελλήσω ἀεὶ ὑμᾶς ὑπομιμνῄσκειν περὶ τούτων, καίπερ εἰδότας καὶ ἐστηριγμένους ἐν τῇ παρούσῃ ἀληθείᾳ.
13 δίκαιον δὲ ἡγοῦμαι, ἐφ᾽ ὅσον εἰμὶ ἐν τούτῳ τῷ σκηνώματι, διεγείρειν ὑμᾶς ἐν ὑπομνήσει,
14 εἰδὼς ὅτι ταχινή ἐστιν ἡ ἀπόθεσις τοῦ σκηνώματός μου, καθὼς καὶ ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐδήλωσέν μοι·
15 σπουδάσω δὲ καὶ ἑκάστοτε ἔχειν ὑμᾶς μετὰ τὴν ἐμὴν ἔξοδον τὴν τούτων μνήμην ποιεῖσθαι.
16 Οὐ γὰρ σεσοφισμένοις μύθοις ἐξακολουθήσαντες ἐγνωρίσαμεν ὑμῖν τὴν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ δύναμιν καὶ παρουσίαν, ἀλλ᾽ ἐπόπται γενηθέντες τῆς ἐκείνου μεγαλειότητος.
17 λαβὼν γὰρ παρὰ θεοῦ πατρὸς τιμὴν καὶ δόξαν φωνῆς ἐνεχθείσης αὐτῷ τοιᾶσδε ὑπὸ τῆς μεγαλοπρεποῦς δόξης, Ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός μου οὗτός ἐστιν, εἰς ὃν ἐγὼ εὐδόκησα -
18 καὶ ταύτην τὴν φωνὴν ἡμεῖς ἠκούσαμεν ἐξ οὐρανοῦ ἐνεχθεῖσαν σὺν αὐτῷ ὄντες ἐν τῷ ἁγίῳ ὄρει.
19 καὶ ἔχομεν βεβαιότερον τὸν προφητικὸν λόγον, ᾧ καλῶς ποιεῖτε προσέχοντες ὡς λύχνῳ φαίνοντι ἐν αὐχμηρῷ τόπῳ, ἕως οὗ ἡμέρα διαυγάσῃ καὶ φωσφόρος ἀνατείλῃ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν·
20 τοῦτο πρῶτον γινώσκοντες, ὅτι πᾶσα προφητεία γραφῆς ἰδίας ἐπιλύσεως οὐ γίνεται·
21 οὐ γὰρ θελήματι ἀνθρώπου ἠνέχθη προφητεία ποτέ, ἀλλὰ ὑπὸ πνεύματος ἁγίου φερόμενοι ἐλάλησαν ἀπὸ θεοῦ ἄνθρωποι.
2
1 Ἐγένοντο δὲ καὶ ψευδοπροφῆται ἐν τῷ λαῷ, ὡς καὶ ἐν ὑμῖν ἔσονται ψευδοδιδάσκαλοι, οἵτινες παρεισάξουσιν αἱρέσεις ἀπωλείας, καὶ τὸν ἀγοράσαντα αὐτοὺς δεσπότην ἀρνούμενοι, ἐπάγοντες ἑαυτοῖς ταχινὴν ἀπώλειαν.
2 καὶ πολλοὶ ἐξακολουθήσουσιν αὐτῶν ταῖς ἀσελγείαις, δι᾽ οὓς ἡ ὁδὸς τῆς ἀληθείας βλασφημηθήσεται·
3 καὶ ἐν πλεονεξίᾳ πλαστοῖς λόγοις ὑμᾶς ἐμπορεύσονται· οἷς τὸ κρίμα ἔκπαλαι οὐκ ἀργεῖ, καὶ ἡ ἀπώλεια αὐτῶν οὐ νυστάζει.
4 Εἰ γὰρ ὁ θεὸς ἀγγέλων ἁμαρτησάντων οὐκ ἐφείσατο, ἀλλὰ σιραῖς ζόφου ταρταρώσας παρέδωκεν εἰς κρίσιν τηρουμένους,
5 καὶ ἀρχαίου κόσμου οὐκ ἐφείσατο, ἀλλὰ ὄγδοον Νῶε δικαιοσύνης κήρυκα ἐφύλαξεν, κατακλυσμὸν κόσμῳ ἀσεβῶν ἐπάξας,
6 καὶ πόλεις Σοδόμων καὶ Γομόρρας τεφρώσας κατέκρινεν, ὑπόδειγμα μελλόντων ἀσεβέσιν τεθεικώς,
7 καὶ δίκαιον Λὼτ καταπονούμενον ὑπὸ τῆς τῶν ἀθέσμων ἐν ἀσελγείᾳ ἀναστροφῆς ἐρρύσατο·
8 βλέμματι γὰρ καὶ ἀκοῇ ὁ δίκαιος ἐγκατοικῶν ἐν αὐτοῖς ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ψυχὴν δικαίαν ἀνόμοις ἔργοις ἐβασάνιζεν·
9 οἶδεν κύριος εὐσεβεῖς ἐκ πειρασμοῦ ῥύεσθαι, ἀδίκους δὲ εἰς ἡμέραν κρίσεως κολαζομένους τηρεῖν,
10 μάλιστα δὲ τοὺς ὀπίσω σαρκὸς ἐν ἐπιθυμίᾳ μιασμοῦ πορευομένους καὶ κυριότητος καταφρονοῦντας. Τολμηταί, αὐθάδεις, δόξας οὐ τρέμουσιν βλασφημοῦντες,
11 ὅπου ἄγγελοι ἰσχύϊ καὶ δυνάμει μείζονες ὄντες οὐ φέρουσιν κατ᾽ αὐτῶν παρὰ κυρίῳ βλάσφημον κρίσιν.
12 οὗτοι δέ, ὡς ἄλογα ζῷα γεγεννημένα φυσικὰ εἰς ἅλωσιν καὶ φθοράν, ἐν οἷς ἀγνοοῦσιν βλασφημοῦντες, ἐν τῇ φθορᾷ αὐτῶν καὶ φθαρήσονται,
13 ἀδικούμενοι μισθὸν ἀδικίας· ἡδονὴν ἡγούμενοι τὴν ἐν ἡμέρᾳ τρυφήν, σπίλοι καὶ μῶμοι ἐντρυφῶντες ἐν ταῖς ἀπάταις αὐτῶν συνευωχούμενοι ὑμῖν,
14 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες μεστοὺς μοιχαλίδος καὶ ἀκαταπαύστους ἁμαρτίας, δελεάζοντες ψυχὰς ἀστηρίκτους, καρδίαν γεγυμνασμένην πλεονεξίας ἔχοντες, κατάρας τέκνα,
15 καταλείποντες εὐθεῖαν ὁδὸν ἐπλανήθησαν, ἐξακολουθήσαντες τῇ ὁδῷ τοῦ Βαλαὰμ τοῦ Βοσόρ, ὃς μισθὸν ἀδικίας ἠγάπησεν
16 ἔλεγξιν δὲ ἔσχεν ἰδίας παρανομίας· ὑποζύγιον ἄφωνον ἐν ἀνθρώπου φωνῇ φθεγξάμενον ἐκώλυσεν τὴν τοῦ προφήτου παραφρονίαν.
17 Οὗτοί εἰσιν πηγαὶ ἄνυδροι καὶ ὁμίχλαι ὑπὸ λαίλαπος ἐλαυνόμεναι, οἷς ὁ ζόφος τοῦ σκότους τετήρηται.
18 ὑπέρογκα γὰρ ματαιότητος φθεγγόμενοι δελεάζουσιν ἐν ἐπιθυμίαις σαρκὸς ἀσελγείαις τοὺς ὀλίγως ἀποφεύγοντας τοὺς ἐν πλάνῃ ἀναστρεφομένους,
19 ἐλευθερίαν αὐτοῖς ἐπαγγελλόμενοι, αὐτοὶ δοῦλοι ὑπάρχοντες τῆς φθορᾶς· ᾧ γάρ τις ἥττηται, τούτῳ δεδούλωται.
20 εἰ γὰρ ἀποφυγόντες τὰ μιάσματα τοῦ κόσμου ἐν ἐπιγνώσει τοῦ κυρίου ἡμῶν καὶ σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ τούτοις δὲ πάλιν ἐμπλακέντες ἡττῶνται, γέγονεν αὐτοῖς τὰ ἔσχατα χείρονα τῶν πρώτων.
21 κρεῖττον γὰρ ἦν αὐτοῖς μὴ ἐπεγνωκέναι τὴν ὁδὸν τῆς δικαιοσύνης ἢ ἐπιγνοῦσιν ὑποστρέψαι ἐκ τῆς παραδοθείσης αὐτοῖς ἁγίας ἐντολῆς.
22 συμβέβηκεν αὐτοῖς τὸ τῆς ἀληθοῦς παροιμίας, Κύων ἐπιστρέψας ἐπὶ τὸ ἴδιον ἐξέραμα, καί, Ὗς λουσαμένη εἰς κυλισμὸν βορβόρου.
3
1 Ταύτην ἤδη, ἀγαπητοί, δευτέραν ὑμῖν γράφω ἐπιστολήν, ἐν αἷς διεγείρω ὑμῶν ἐν ὑπομνήσει τὴν εἰλικρινῆ διάνοιαν,
2 μνησθῆναι τῶν προειρημένων ῥημάτων ὑπὸ τῶν ἁγίων προφητῶν καὶ τῆς τῶν ἀποστόλων ὑμῶν ἐντολῆς τοῦ κυρίου καὶ σωτῆρος·
3 τοῦτο πρῶτον γινώσκοντες, ὅτι ἐλεύσονται ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν ἐν ἐμπαιγμονῇ ἐμπαῖκται κατὰ τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας αὐτῶν πορευόμενοι
4 καὶ λέγοντες, Ποῦ ἐστιν ἡ ἐπαγγελία τῆς παρουσίας αὐτοῦ; ἀφ᾽ ἧς γὰρ οἱ πατέρες ἐκοιμήθησαν, πάντα οὕτως διαμένει ἀπ᾽ ἀρχῆς κτίσεως.
5 λανθάνει γὰρ αὐτοὺς τοῦτο θέλοντας, ὅτι οὐρανοὶ ἦσαν ἔκπαλαι καὶ γῆ ἐξ ὕδατος καὶ δι᾽ ὕδατος συνεστῶσα τῷ τοῦ θεοῦ λόγῳ,
6 δι᾽ ὧν ὁ τότε κόσμος ὕδατι κατακλυσθεὶς ἀπώλετο·
7 οἱ δὲ νῦν οὐρανοὶ καὶ ἡ γῆ τῷ αὐτῷ λόγῳ τεθησαυρισμένοι εἰσὶν πυρί, τηρούμενοι εἰς ἡμέραν κρίσεως καὶ ἀπωλείας τῶν ἀσεβῶν ἀνθρώπων.
8 Ἓν δὲ τοῦτο μὴ λανθανέτω ὑμᾶς, ἀγαπητοί, ὅτι μία ἡμέρα παρὰ κυρίῳ ὡς χίλια ἔτη καὶ χίλια ἔτη ὡς ἡμέρα μία.
9 οὐ βραδύνει κύριος τῆς ἐπαγγελίας, ὥς τινες βραδύτητα ἡγοῦνται, ἀλλὰ μακροθυμεῖ εἰς ὑμᾶς, μὴ βουλόμενός τινας ἀπολέσθαι ἀλλὰ πάντας εἰς μετάνοιαν χωρῆσαι.
10 Ἥξει δὲ ἡμέρα κυρίου ὡς κλέπτης, ἐν ᾗ οἱ οὐρανοὶ ῥοιζηδὸν παρελεύσονται, στοιχεῖα δὲ καυσούμενα λυθήσεται, καὶ γῆ καὶ τὰ ἐν αὐτῇ ἔργα εὑρεθήσεται.
11 τούτων οὕτως πάντων λυομένων ποταποὺς δεῖ ὑπάρχειν ὑμᾶς ἐν ἁγίαις ἀναστροφαῖς καὶ εὐσεβείαις,
12 προσδοκῶντας καὶ σπεύδοντας τὴν παρουσίαν τῆς τοῦ θεοῦ ἡμέρας, δι᾽ ἣν οὐρανοὶ πυρούμενοι λυθήσονται καὶ στοιχεῖα καυσούμενα τήκεται.
13 καινοὺς δὲ οὐρανοὺς καὶ γῆν καινὴν κατὰ τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ προσδοκῶμεν, ἐν οἷς δικαιοσύνη κατοικεῖ.
14 Διό, ἀγαπητοί, ταῦτα προσδοκῶντες σπουδάσατε ἄσπιλοι καὶ ἀμώμητοι αὐτῷ εὑρεθῆναι ἐν εἰρήνῃ,
15 καὶ τὴν τοῦ κυρίου ἡμῶν μακροθυμίαν σωτηρίαν ἡγεῖσθε, καθὼς καὶ ὁ ἀγαπητὸς ἡμῶν ἀδελφὸς Παῦλος κατὰ τὴν δοθεῖσαν αὐτῷ σοφίαν ἔγραψεν ὑμῖν,
16 ὡς καὶ ἐν πάσαις ἐπιστολαῖς λαλῶν ἐν αὐταῖς περὶ τούτων, ἐν αἷς ἐστιν δυσνόητά τινα, ἃ οἱ ἀμαθεῖς καὶ ἀστήρικτοι στρεβλοῦσιν ὡς καὶ τὰς λοιπὰς γραφὰς πρὸς τὴν ἰδίαν αὐτῶν ἀπώλειαν.
17 Ὑμεῖς οὖν, ἀγαπητοί, προγινώσκοντες φυλάσσεσθε ἵνα μὴ τῇ τῶν ἀθέσμων πλάνῃ συναπαχθέντες ἐκπέσητε τοῦ ἰδίου στηριγμοῦ,
18 αὐξάνετε δὲ ἐν χάριτι καὶ γνώσει τοῦ κυρίου ἡμῶν καὶ σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ. αὐτῷ ἡ δόξα καὶ νῦν καὶ εἰς ἡμέραν αἰῶνος. [ἀμήν.]
Ἰωάννου αʹ
1
1 Ὃ ἦν ἀπ᾽ ἀρχῆς, ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν, περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς -
2 καὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη, καὶ ἑωράκαμεν καὶ μαρτυροῦμεν καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον ἥτις ἦν πρὸς τὸν πατέρα καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν -
3 ὃ ἑωράκαμεν καὶ ἀκηκόαμεν ἀπαγγέλλομεν καὶ ὑμῖν, ἵνα καὶ ὑμεῖς κοινωνίαν ἔχητε μεθ᾽ ἡμῶν. καὶ ἡ κοινωνία δὲ ἡ ἡμετέρα μετὰ τοῦ πατρὸς καὶ μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
4 καὶ ταῦτα γράφομεν ἡμεῖς ἵνα ἡ χαρὰ ἡμῶν ᾖ πεπληρωμένη.
5 Καὶ ἔστιν αὕτη ἡ ἀγγελία ἣν ἀκηκόαμεν ἀπ᾽ αὐτοῦ καὶ ἀναγγέλλομεν ὑμῖν, ὅτι ὁ θεὸς φῶς ἐστιν καὶ σκοτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία.
6 Ἐὰν εἴπωμεν ὅτι κοινωνίαν ἔχομεν μετ᾽ αὐτοῦ καὶ ἐν τῷ σκότει περιπατῶμεν, ψευδόμεθα καὶ οὐ ποιοῦμεν τὴν ἀλήθειαν·
7 ἐὰν δὲ ἐν τῷ φωτὶ περιπατῶμεν ὡς αὐτός ἐστιν ἐν τῷ φωτί, κοινωνίαν ἔχομεν μετ᾽ ἀλλήλων καὶ τὸ αἷμα Ἰησοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ καθαρίζει ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας.
8 ἐὰν εἴπωμεν ὅτι ἁμαρτίαν οὐκ ἔχομεν, ἑαυτοὺς πλανῶμεν καὶ ἡ ἀλήθεια οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν.
9 ἐὰν ὁμολογῶμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, πιστός ἐστιν καὶ δίκαιος ἵνα ἀφῇ ἡμῖν τὰς ἁμαρτίας καὶ καθαρίσῃ ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀδικίας.
10 ἐὰν εἴπωμεν ὅτι οὐχ ἡμαρτήκαμεν, ψεύστην ποιοῦμεν αὐτὸν καὶ ὁ λόγος αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν.
2
1 Τεκνία μου, ταῦτα γράφω ὑμῖν ἵνα μὴ ἁμάρτητε. καὶ ἐάν τις ἁμάρτῃ, παράκλητον ἔχομεν πρὸς τὸν πατέρα, Ἰησοῦν Χριστὸν δίκαιον·
2 καὶ αὐτὸς ἱλασμός ἐστιν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, οὐ περὶ τῶν ἡμετέρων δὲ μόνον ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλου τοῦ κόσμου.
3 Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐγνώκαμεν αὐτόν, ἐὰν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν.
4 ὁ λέγων ὅτι Ἔγνωκα αὐτόν, καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ μὴ τηρῶν, ψεύστης ἐστίν, καὶ ἐν τούτῳ ἡ ἀλήθεια οὐκ ἔστιν·
5 ὃς δ᾽ ἂν τηρῇ αὐτοῦ τὸν λόγον, ἀληθῶς ἐν τούτῳ ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ τετελείωται. ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐν αὐτῷ ἐσμεν·
6 ὁ λέγων ἐν αὐτῷ μένειν ὀφείλει καθὼς ἐκεῖνος περιεπάτησεν καὶ αὐτὸς περιπατεῖν.
7 Ἀγαπητοί, οὐκ ἐντολὴν καινὴν γράφω ὑμῖν, ἀλλ᾽ ἐντολὴν παλαιὰν ἣν εἴχετε ἀπ᾽ ἀρχῆς· ἡ ἐντολὴ ἡ παλαιά ἐστιν ὁ λόγος ὃν ἠκούσατε.
8 πάλιν ἐντολὴν καινὴν γράφω ὑμῖν, ὅ ἐστιν ἀληθὲς ἐν αὐτῷ καὶ ἐν ὑμῖν, ὅτι ἡ σκοτία παράγεται καὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ἤδη φαίνει.
9 ὁ λέγων ἐν τῷ φωτὶ εἶναι καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῶν ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶν ἕως ἄρτι.
10 ὁ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐν τῷ φωτὶ μένει, καὶ σκάνδαλον ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν·
11 ὁ δὲ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶν καὶ ἐν τῇ σκοτίᾳ περιπατεῖ, καὶ οὐκ οἶδεν ποῦ ὑπάγει, ὅτι ἡ σκοτία ἐτύφλωσεν τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ.
12 Γράφω ὑμῖν, τεκνία, ὅτι ἀφέωνται ὑμῖν αἱ ἁμαρτίαι διὰ τὸ ὄνομα αὐτοῦ.
13 γράφω ὑμῖν, πατέρες, ὅτι ἐγνώκατε τὸν ἀπ᾽ ἀρχῆς. γράφω ὑμῖν, νεανίσκοι, ὅτι νενικήκατε τὸν πονηρόν.
14 ἔγραψα ὑμῖν, παιδία, ὅτι ἐγνώκατε τὸν πατέρα. ἔγραψα ὑμῖν, πατέρες, ὅτι ἐγνώκατε τὸν ἀπ᾽ ἀρχῆς. ἔγραψα ὑμῖν, νεανίσκοι, ὅτι ἰσχυροί ἐστε καὶ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ἐν ὑμῖν μένει καὶ νενικήκατε τὸν πονηρόν.
15 Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. ἐάν τις ἀγαπᾷ τὸν κόσμον, οὐκ ἔστιν ἡ ἀγάπη τοῦ πατρὸς ἐν αὐτῷ·
16 ὅτι πᾶν τὸ ἐν τῷ κόσμῳ, ἡ ἐπιθυμία τῆς σαρκὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία τῶν ὀφθαλμῶν καὶ ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου, οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ πατρὸς ἀλλὰ ἐκ τοῦ κόσμου ἐστίν.
17 καὶ ὁ κόσμος παράγεται καὶ ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ, ὁ δὲ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα.
18 Παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστίν, καὶ καθὼς ἠκούσατε ὅτι ἀντίχριστος ἔρχεται, καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν· ὅθεν γινώσκομεν ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστίν.
19 ἐξ ἡμῶν ἐξῆλθαν, ἀλλ᾽ οὐκ ἦσαν ἐξ ἡμῶν· εἰ γὰρ ἐξ ἡμῶν ἦσαν, μεμενήκεισαν ἂν μεθ᾽ ἡμῶν· ἀλλ᾽ ἵνα φανερωθῶσιν ὅτι οὐκ εἰσὶν πάντες ἐξ ἡμῶν.
20 καὶ ὑμεῖς χρῖσμα ἔχετε ἀπὸ τοῦ ἁγίου, καὶ οἴδατε πάντες.
21 οὐκ ἔγραψα ὑμῖν ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ ὅτι οἴδατε αὐτήν, καὶ ὅτι πᾶν ψεῦδος ἐκ τῆς ἀληθείας οὐκ ἔστιν.
22 Τίς ἐστιν ὁ ψεύστης εἰ μὴ ὁ ἀρνούμενος ὅτι Ἰησοῦς οὐκ ἔστιν ὁ Χριστός; οὗτός ἐστιν ὁ ἀντίχριστος, ὁ ἀρνούμενος τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱόν.
23 πᾶς ὁ ἀρνούμενος τὸν υἱὸν οὐδὲ τὸν πατέρα ἔχει· ὁ ὁμολογῶν τὸν υἱὸν καὶ τὸν πατέρα ἔχει.
24 ὑμεῖς ὃ ἠκούσατε ἀπ᾽ ἀρχῆς ἐν ὑμῖν μενέτω· ἐὰν ἐν ὑμῖν μείνῃ ὃ ἀπ᾽ ἀρχῆς ἠκούσατε, καὶ ὑμεῖς ἐν τῷ υἱῷ καὶ ἐν τῷ πατρὶ μενεῖτε.
25 καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐπαγγελία ἣν αὐτὸς ἐπηγγείλατο ἡμῖν, τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον.
26 Ταῦτα ἔγραψα ὑμῖν περὶ τῶν πλανώντων ὑμᾶς.
27 καὶ ὑμεῖς τὸ χρῖσμα ὃ ἐλάβετε ἀπ᾽ αὐτοῦ μένει ἐν ὑμῖν, καὶ οὐ χρείαν ἔχετε ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς· ἀλλ᾽ ὡς τὸ αὐτοῦ χρῖσμα διδάσκει ὑμᾶς περὶ πάντων, καὶ ἀληθές ἐστιν καὶ οὐκ ἔστιν ψεῦδος, καὶ καθὼς ἐδίδαξεν ὑμᾶς, μένετε ἐν αὐτῷ.
28 Καὶ νῦν, τεκνία, μένετε ἐν αὐτῷ, ἵνα ἐὰν φανερωθῇ σχῶμεν παρρησίαν καὶ μὴ αἰσχυνθῶμεν ἀπ᾽ αὐτοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ.
29 ἐὰν εἰδῆτε ὅτι δίκαιός ἐστιν, γινώσκετε ὅτι καὶ πᾶς ὁ ποιῶν τὴν δικαιοσύνην ἐξ αὐτοῦ γεγέννηται.
3
1 ἴδετε ποταπὴν ἀγάπην δέδωκεν ἡμῖν ὁ πατὴρ ἵνα τέκνα θεοῦ κληθῶμεν· καὶ ἐσμέν. διὰ τοῦτο ὁ κόσμος οὐ γινώσκει ἡμᾶς ὅτι οὐκ ἔγνω αὐτόν.
2 Ἀγαπητοί, νῦν τέκνα θεοῦ ἐσμεν, καὶ οὔπω ἐφανερώθη τί ἐσόμεθα. οἴδαμεν ὅτι ἐὰν φανερωθῇ ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα, ὅτι ὀψόμεθα αὐτὸν καθώς ἐστιν.
3 καὶ πᾶς ὁ ἔχων τὴν ἐλπίδα ταύτην ἐπ᾽ αὐτῷ ἁγνίζει ἑαυτὸν καθὼς ἐκεῖνος ἁγνός ἐστιν.
4 Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν καὶ τὴν ἀνομίαν ποιεῖ, καὶ ἡ ἁμαρτία ἐστὶν ἡ ἀνομία.
5 καὶ οἴδατε ὅτι ἐκεῖνος ἐφανερώθη ἵνα τὰς ἁμαρτίας ἄρῃ, καὶ ἁμαρτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν.
6 πᾶς ὁ ἐν αὐτῷ μένων οὐχ ἁμαρτάνει· πᾶς ὁ ἁμαρτάνων οὐχ ἑώρακεν αὐτὸν οὐδὲ ἔγνωκεν αὐτόν.
7 Τεκνία, μηδεὶς πλανάτω ὑμᾶς· ὁ ποιῶν τὴν δικαιοσύνην δίκαιός ἐστιν, καθὼς ἐκεῖνος δίκαιός ἐστιν·
8 ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστίν, ὅτι ἀπ᾽ ἀρχῆς ὁ διάβολος ἁμαρτάνει. εἰς τοῦτο ἐφανερώθη ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, ἵνα λύσῃ τὰ ἔργα τοῦ διαβόλου.
9 Πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ θεοῦ ἁμαρτίαν οὐ ποιεῖ, ὅτι σπέρμα αὐτοῦ ἐν αὐτῷ μένει· καὶ οὐ δύναται ἁμαρτάνειν, ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ γεγέννηται.
10 ἐν τούτῳ φανερά ἐστιν τὰ τέκνα τοῦ θεοῦ καὶ τὰ τέκνα τοῦ διαβόλου· πᾶς ὁ μὴ ποιῶν δικαιοσύνην οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ, καὶ ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ.
11 Ὅτι αὕτη ἐστὶν ἡ ἀγγελία ἣν ἠκούσατε ἀπ᾽ ἀρχῆς, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους·
12 οὐ καθὼς Κάϊν ἐκ τοῦ πονηροῦ ἦν καὶ ἔσφαξεν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ· καὶ χάριν τίνος ἔσφαξεν αὐτόν; ὅτι τὰ ἔργα αὐτοῦ πονηρὰ ἦν, τὰ δὲ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ δίκαια.
13 [καὶ] μὴ θαυμάζετε, ἀδελφοί, εἰ μισεῖ ὑμᾶς ὁ κόσμος.
14 ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι μεταβεβήκαμεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν, ὅτι ἀγαπῶμεν τοὺς ἀδελφούς· ὁ μὴ ἀγαπῶν μένει ἐν τῷ θανάτῳ.
15 πᾶς ὁ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἀνθρωποκτόνος ἐστίν, καὶ οἴδατε ὅτι πᾶς ἀνθρωποκτόνος οὐκ ἔχει ζωὴν αἰώνιον ἐν αὐτῷ μένουσαν.
16 ἐν τούτῳ ἐγνώκαμεν τὴν ἀγάπην, ὅτι ἐκεῖνος ὑπὲρ ἡμῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔθηκεν· καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν τὰς ψυχὰς θεῖναι.
17 ὃς δ᾽ ἂν ἔχῃ τὸν βίον τοῦ κόσμου καὶ θεωρῇ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ χρείαν ἔχοντα καὶ κλείσῃ τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ ἀπ᾽ αὐτοῦ, πῶς ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ μένει ἐν αὐτῷ;
18 Τεκνία, μὴ ἀγαπῶμεν λόγῳ μηδὲ τῇ γλώσσῃ ἀλλὰ ἐν ἔργῳ καὶ ἀληθείᾳ.
19 [Καὶ] ἐν τούτῳ γνωσόμεθα ὅτι ἐκ τῆς ἀληθείας ἐσμέν, καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ πείσομεν τὴν καρδίαν ἡμῶν
20 ὅτι ἐὰν καταγινώσκῃ ἡμῶν ἡ καρδία, ὅτι μείζων ἐστὶν ὁ θεὸς τῆς καρδίας ἡμῶν καὶ γινώσκει πάντα.
21 Ἀγαπητοί, ἐὰν ἡ καρδία μὴ καταγινώσκῃ ἡμῶν, παρρησίαν ἔχομεν πρὸς τὸν θεόν,
22 καὶ ὃ ἐὰν αἰτῶμεν λαμβάνομεν ἀπ᾽ αὐτοῦ, ὅτι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηροῦμεν καὶ τὰ ἀρεστὰ ἐνώπιον αὐτοῦ ποιοῦμεν.
23 καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ αὐτοῦ, ἵνα πιστεύσωμεν τῷ ὀνόματι τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, καθὼς ἔδωκεν ἐντολὴν ἡμῖν.
24 καὶ ὁ τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐν αὐτῷ μένει καὶ αὐτὸς ἐν αὐτῷ· καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι μένει ἐν ἡμῖν, ἐκ τοῦ πνεύματος οὗ ἡμῖν ἔδωκεν.
4
1 Ἀγαπητοί, μὴ παντὶ πνεύματι πιστεύετε, ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα εἰ ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν, ὅτι πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐξεληλύθασιν εἰς τὸν κόσμον.
2 ἐν τούτῳ γινώσκετε τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ· πᾶν πνεῦμα ὃ ὁμολογεῖ Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν,
3 καὶ πᾶν πνεῦμα ὃ μὴ ὁμολογεῖ τὸν Ἰησοῦν ἐκ τοῦ θεοῦ οὐκ ἔστιν· καὶ τοῦτό ἐστιν τὸ τοῦ ἀντιχρίστου, ὃ ἀκηκόατε ὅτι ἔρχεται, καὶ νῦν ἐν τῷ κόσμῳ ἐστὶν ἤδη.
4 ὑμεῖς ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστε, τεκνία, καὶ νενικήκατε αὐτούς, ὅτι μείζων ἐστὶν ὁ ἐν ὑμῖν ἢ ὁ ἐν τῷ κόσμῳ.
5 αὐτοὶ ἐκ τοῦ κόσμου εἰσίν· διὰ τοῦτο ἐκ τοῦ κόσμου λαλοῦσιν καὶ ὁ κόσμος αὐτῶν ἀκούει.
6 ἡμεῖς ἐκ τοῦ θεοῦ ἐσμεν· ὁ γινώσκων τὸν θεὸν ἀκούει ἡμῶν, ὃς οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ οὐκ ἀκούει ἡμῶν. ἐκ τούτου γινώσκομεν τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας καὶ τὸ πνεῦμα τῆς πλάνης.
7 Ἀγαπητοί, ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, ὅτι ἡ ἀγάπη ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν, καὶ πᾶς ὁ ἀγαπῶν ἐκ τοῦ θεοῦ γεγέννηται καὶ γινώσκει τὸν θεόν.
8 ὁ μὴ ἀγαπῶν οὐκ ἔγνω τὸν θεόν, ὅτι ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστίν.
9 ἐν τούτῳ ἐφανερώθη ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ ἐν ἡμῖν, ὅτι τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἀπέσταλκεν ὁ θεὸς εἰς τὸν κόσμον ἵνα ζήσωμεν δι᾽ αὐτοῦ.
10 ἐν τούτῳ ἐστὶν ἡ ἀγάπη, οὐχ ὅτι ἡμεῖς ἠγαπήκαμεν τὸν θεόν, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς καὶ ἀπέστειλεν τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἱλασμὸν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν.
11 Ἀγαπητοί, εἰ οὕτως ὁ θεὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν ἀλλήλους ἀγαπᾶν.
12 θεὸν οὐδεὶς πώποτε τεθέαται· ἐὰν ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν μένει καὶ ἡ ἀγάπη αὐτοῦ τετελειωμένη ἐν ἡμῖν ἐστιν.
13 Ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν, ὅτι ἐκ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ δέδωκεν ἡμῖν.
14 καὶ ἡμεῖς τεθεάμεθα καὶ μαρτυροῦμεν ὅτι ὁ πατὴρ ἀπέσταλκεν τὸν υἱὸν σωτῆρα τοῦ κόσμου.
15 ὃς ἐὰν ὁμολογήσῃ ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ μένει καὶ αὐτὸς ἐν τῷ θεῷ.
16 καὶ ἡμεῖς ἐγνώκαμεν καὶ πεπιστεύκαμεν τὴν ἀγάπην ἣν ἔχει ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν. Ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστίν, καὶ ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ θεῷ μένει καὶ ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ μένει.
17 ἐν τούτῳ τετελείωται ἡ ἀγάπη μεθ᾽ ἡμῶν, ἵνα παρρησίαν ἔχωμεν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως, ὅτι καθὼς ἐκεῖνός ἐστιν καὶ ἡμεῖς ἐσμεν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ.
18 φόβος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἀλλ᾽ ἡ τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τὸν φόβον, ὅτι ὁ φόβος κόλασιν ἔχει, ὁ δὲ φοβούμενος οὐ τετελείωται ἐν τῇ ἀγάπῃ.
19 ἡμεῖς ἀγαπῶμεν, ὅτι αὐτὸς πρῶτος ἠγάπησεν ἡμᾶς.
20 ἐάν τις εἴπῃ ὅτι Ἀγαπῶ τὸν θεόν, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῇ, ψεύστης ἐστίν· ὁ γὰρ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ὃν ἑώρακεν, τὸν θεὸν ὃν οὐχ ἑώρακεν οὐ δύναται ἀγαπᾶν.
21 καὶ ταύτην τὴν ἐντολὴν ἔχομεν ἀπ᾽ αὐτοῦ, ἵνα ὁ ἀγαπῶν τὸν θεὸν ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ.
5
1 Πᾶς ὁ πιστεύων ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ἐκ τοῦ θεοῦ γεγέννηται, καὶ πᾶς ὁ ἀγαπῶν τὸν γεννήσαντα ἀγαπᾷ [καὶ] τὸν γεγεννημένον ἐξ αὐτοῦ.
2 ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἀγαπῶμεν τὰ τέκνα τοῦ θεοῦ, ὅταν τὸν θεὸν ἀγαπῶμεν καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ποιῶμεν.
3 αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ, ἵνα τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν· καὶ αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ βαρεῖαι οὐκ εἰσίν,
4 ὅτι πᾶν τὸ γεγεννημένον ἐκ τοῦ θεοῦ νικᾷ τὸν κόσμον· καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ νίκη ἡ νικήσασα τὸν κόσμον, ἡ πίστις ἡμῶν.
5 τίς [δέ] ἐστιν ὁ νικῶν τὸν κόσμον εἰ μὴ ὁ πιστεύων ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ;
6 Οὗτός ἐστιν ὁ ἐλθὼν δι᾽ ὕδατος καὶ αἵματος, Ἰησοῦς Χριστός· οὐκ ἐν τῷ ὕδατι μόνον ἀλλ᾽ ἐν τῷ ὕδατι καὶ ἐν τῷ αἵματι· καὶ τὸ πνεῦμά ἐστιν τὸ μαρτυροῦν, ὅτι τὸ πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήθεια.
7 ὅτι τρεῖς εἰσιν οἱ μαρτυροῦντες,
8 τὸ πνεῦμα καὶ τὸ ὕδωρ καὶ τὸ αἷμα, καὶ οἱ τρεῖς εἰς τὸ ἕν εἰσιν.
9 εἰ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀνθρώπων λαμβάνομεν, ἡ μαρτυρία τοῦ θεοῦ μείζων ἐστίν, ὅτι αὕτη ἐστὶν ἡ μαρτυρία τοῦ θεοῦ, ὅτι μεμαρτύρηκεν περὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ.
10 ὁ πιστεύων εἰς τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ ἔχει τὴν μαρτυρίαν ἐν αὑτῷ· ὁ μὴ πιστεύων τῷ θεῷ ψεύστην πεποίηκεν αὐτόν, ὅτι οὐ πεπίστευκεν εἰς τὴν μαρτυρίαν ἣν μεμαρτύρηκεν ὁ θεὸς περὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ.
11 καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ μαρτυρία, ὅτι ζωὴν αἰώνιον ἔδωκεν ἡμῖν ὁ θεός, καὶ αὕτη ἡ ζωὴ ἐν τῷ υἱῷ αὐτοῦ ἐστιν.
12 ὁ ἔχων τὸν υἱὸν ἔχει τὴν ζωήν· ὁ μὴ ἔχων τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὴν ζωὴν οὐκ ἔχει.
13 Ταῦτα ἔγραψα ὑμῖν ἵνα εἰδῆτε ὅτι ζωὴν ἔχετε αἰώνιον, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ.
14 καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ παρρησία ἣν ἔχομεν πρὸς αὐτόν, ὅτι ἐάν τι αἰτώμεθα κατὰ τὸ θέλημα αὐτοῦ ἀκούει ἡμῶν.
15 καὶ ἐὰν οἴδαμεν ὅτι ἀκούει ἡμῶν ὃ ἐὰν αἰτώμεθα, οἴδαμεν ὅτι ἔχομεν τὰ αἰτήματα ἃ ᾐτήκαμεν ἀπ᾽ αὐτοῦ.
16 Ἐάν τις ἴδῃ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἁμαρτάνοντα ἁμαρτίαν μὴ πρὸς θάνατον, αἰτήσει, καὶ δώσει αὐτῷ ζωήν, τοῖς ἁμαρτάνουσιν μὴ πρὸς θάνατον. ἔστιν ἁμαρτία πρὸς θάνατον· οὐ περὶ ἐκείνης λέγω ἵνα ἐρωτήσῃ.
17 πᾶσα ἀδικία ἁμαρτία ἐστίν, καὶ ἔστιν ἁμαρτία οὐ πρὸς θάνατον.
18 Οἴδαμεν ὅτι πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ θεοῦ οὐχ ἁμαρτάνει, ἀλλ᾽ ὁ γεννηθεὶς ἐκ τοῦ θεοῦ τηρεῖ αὐτόν, καὶ ὁ πονηρὸς οὐχ ἅπτεται αὐτοῦ.
19 οἴδαμεν ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ ἐσμεν, καὶ ὁ κόσμος ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται.
20 οἴδαμεν δὲ ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ ἥκει, καὶ δέδωκεν ἡμῖν διάνοιαν ἵνα γινώσκομεν τὸν ἀληθινόν· καὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ. οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς θεὸς καὶ ζωὴ αἰώνιος.
21 Τεκνία, φυλάξατε ἑαυτὰ ἀπὸ τῶν εἰδώλων.
Ἰωάννου βʹ
1
1 Ὁ πρεσβύτερος ἐκλεκτῇ κυρίᾳ καὶ τοῖς τέκνοις αὐτῆς, οὓς ἐγὼ ἀγαπῶ ἐν ἀληθείᾳ, καὶ οὐκ ἐγὼ μόνος ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ ἐγνωκότες τὴν ἀλήθειαν,
2 διὰ τὴν ἀλήθειαν τὴν μένουσαν ἐν ἡμῖν, καὶ μεθ᾽ ἡμῶν ἔσται εἰς τὸν αἰῶνα.
3 ἔσται μεθ᾽ ἡμῶν χάρις ἔλεος εἰρήνη παρὰ θεοῦ πατρός, καὶ παρὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ υἱοῦ τοῦ πατρός, ἐν ἀληθείᾳ καὶ ἀγάπῃ.
4 Ἐχάρην λίαν ὅτι εὕρηκα ἐκ τῶν τέκνων σου περιπατοῦντας ἐν ἀληθείᾳ, καθὼς ἐντολὴν ἐλάβομεν παρὰ τοῦ πατρός.
5 καὶ νῦν ἐρωτῶ σε, κυρία, οὐχ ὡς ἐντολὴν γράφων σοι καινὴν ἀλλὰ ἣν εἴχομεν ἀπ᾽ ἀρχῆς, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους.
6 καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ ἀγάπη, ἵνα περιπατῶμεν κατὰ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ· αὕτη ἡ ἐντολή ἐστιν, καθὼς ἠκούσατε ἀπ᾽ ἀρχῆς, ἵνα ἐν αὐτῇ περιπατῆτε.
7 ὅτι πολλοὶ πλάνοι ἐξῆλθον εἰς τὸν κόσμον, οἱ μὴ ὁμολογοῦντες Ἰησοῦν Χριστὸν ἐρχόμενον ἐν σαρκί· οὗτός ἐστιν ὁ πλάνος καὶ ὁ ἀντίχριστος.
8 βλέπετε ἑαυτούς, ἵνα μὴ ἀπολέσητε ἃ εἰργάσασθε ἀλλὰ μισθὸν πλήρη ἀπολάβητε.
9 πᾶς ὁ προάγων καὶ μὴ μένων ἐν τῇ διδαχῇ τοῦ Χριστοῦ θεὸν οὐκ ἔχει· ὁ μένων ἐν τῇ διδαχῇ, οὗτος καὶ τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱὸν ἔχει.
10 εἴ τις ἔρχεται πρὸς ὑμᾶς καὶ ταύτην τὴν διδαχὴν οὐ φέρει, μὴ λαμβάνετε αὐτὸν εἰς οἰκίαν καὶ χαίρειν αὐτῷ μὴ λέγετε·
11 ὁ λέγων γὰρ αὐτῷ χαίρειν κοινωνεῖ τοῖς ἔργοις αὐτοῦ τοῖς πονηροῖς.
12 Πολλὰ ἔχων ὑμῖν γράφειν οὐκ ἐβουλήθην διὰ χάρτου καὶ μέλανος, ἀλλὰ ἐλπίζω γενέσθαι πρὸς ὑμᾶς καὶ στόμα πρὸς στόμα λαλῆσαι, ἵνα ἡ χαρὰ ἡμῶν πεπληρωμένη ᾖ.
13 Ἀσπάζεταί σε τὰ τέκνα τῆς ἀδελφῆς σου τῆς ἐκλεκτῆς.
Ἰωάννου γʹ
1
1 Ὁ πρεσβύτερος Γαΐῳ τῷ ἀγαπητῷ, ὃν ἐγὼ ἀγαπῶ ἐν ἀληθείᾳ.
2 Ἀγαπητέ, περὶ πάντων εὔχομαί σε εὐοδοῦσθαι καὶ ὑγιαίνειν, καθὼς εὐοδοῦταί σου ἡ ψυχή.
3 ἐχάρην γὰρ λίαν ἐρχομένων ἀδελφῶν καὶ μαρτυρούντων σου τῇ ἀληθείᾳ, καθὼς σὺ ἐν ἀληθείᾳ περιπατεῖς.
4 μειζοτέραν τούτων οὐκ ἔχω χαράν, ἵνα ἀκούω τὰ ἐμὰ τέκνα ἐν τῇ ἀληθείᾳ περιπατοῦντα.
5 Ἀγαπητέ, πιστὸν ποιεῖς ὃ ἐὰν ἐργάσῃ εἰς τοὺς ἀδελφοὺς καὶ τοῦτο ξένους,
6 οἳ ἐμαρτύρησάν σου τῇ ἀγάπῃ ἐνώπιον ἐκκλησίας, οὓς καλῶς ποιήσεις προπέμψας ἀξίως τοῦ θεοῦ·
7 ὑπὲρ γὰρ τοῦ ὀνόματος ἐξῆλθον μηδὲν λαμβάνοντες ἀπὸ τῶν ἐθνικῶν.
8 ἡμεῖς οὖν ὀφείλομεν ὑπολαμβάνειν τοὺς τοιούτους, ἵνα συνεργοὶ γινώμεθα τῇ ἀληθείᾳ.
9 Ἔγραψά τι τῇ ἐκκλησίᾳ· ἀλλ᾽ ὁ φιλοπρωτεύων αὐτῶν Διοτρέφης οὐκ ἐπιδέχεται ἡμᾶς.
10 διὰ τοῦτο, ἐὰν ἔλθω, ὑπομνήσω αὐτοῦ τὰ ἔργα ἃ ποιεῖ, λόγοις πονηροῖς φλυαρῶν ἡμᾶς· καὶ μὴ ἀρκούμενος ἐπὶ τούτοις οὔτε αὐτὸς ἐπιδέχεται τοὺς ἀδελφοὺς καὶ τοὺς βουλομένους κωλύει καὶ ἐκ τῆς ἐκκλησίας ἐκβάλλει.
11 Ἀγαπητέ, μὴ μιμοῦ τὸ κακὸν ἀλλὰ τὸ ἀγαθόν. ὁ ἀγαθοποιῶν ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν· ὁ κακοποιῶν οὐχ ἑώρακεν τὸν θεόν.
12 Δημητρίῳ μεμαρτύρηται ὑπὸ πάντων καὶ ὑπὸ αὐτῆς τῆς ἀληθείας· καὶ ἡμεῖς δὲ μαρτυροῦμεν, καὶ οἶδας ὅτι ἡ μαρτυρία ἡμῶν ἀληθής ἐστιν.
13 Πολλὰ εἶχον γράψαι σοι, ἀλλ᾽ οὐ θέλω διὰ μέλανος καὶ καλάμου σοι γράφειν·
14 ἐλπίζω δὲ εὐθέως σε ἰδεῖν, καὶ στόμα πρὸς στόμα λαλήσομεν.
15 εἰρήνη σοι. ἀσπάζονταί σε οἱ φίλοι. ἀσπάζου τοὺς φίλους κατ᾽ ὄνομα.
Ἰούδα
1
1 Ἰούδας Ἰησοῦ Χριστοῦ δοῦλος, ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου, τοῖς ἐν θεῷ πατρὶ ἠγαπημένοις καὶ Ἰησοῦ Χριστῷ τετηρημένοις κλητοῖς·
2 ἔλεος ὑμῖν καὶ εἰρήνη καὶ ἀγάπη πληθυνθείη.
3 Ἀγαπητοί, πᾶσαν σπουδὴν ποιούμενος γράφειν ὑμῖν περὶ τῆς κοινῆς ἡμῶν σωτηρίας ἀνάγκην ἔσχον γράψαι ὑμῖν παρακαλῶν ἐπαγωνίζεσθαι τῇ ἅπαξ παραδοθείσῃ τοῖς ἁγίοις πίστει.
4 παρεισέδυσαν γάρ τινες ἄνθρωποι, οἱ πάλαι προγεγραμμένοι εἰς τοῦτο τὸ κρίμα, ἀσεβεῖς, τὴν τοῦ θεοῦ ἡμῶν χάριτα μετατιθέντες εἰς ἀσέλγειαν καὶ τὸν μόνον δεσπότην καὶ κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἀρνούμενοι.
5 Ὑπομνῆσαι δὲ ὑμᾶς βούλομαι, εἰδότας ἅπαξ πάντα, ὅτι Ἰησοῦς λαὸν ἐκ γῆς Αἰγύπτου σώσας τὸ δεύτερον τοὺς μὴ πιστεύσαντας ἀπώλεσεν,
6 ἀγγέλους τε τοὺς μὴ τηρήσαντας τὴν ἑαυτῶν ἀρχὴν ἀλλὰ ἀπολιπόντας τὸ ἴδιον οἰκητήριον εἰς κρίσιν μεγάλης ἡμέρας δεσμοῖς ἀϊδίοις ὑπὸ ζόφον τετήρηκεν·
7 ὡς Σόδομα καὶ Γόμορρα καὶ αἱ περὶ αὐτὰς πόλεις, τὸν ὅμοιον τρόπον τούτοις ἐκπορνεύσασαι καὶ ἀπελθοῦσαι ὀπίσω σαρκὸς ἑτέρας, πρόκεινται δεῖγμα πυρὸς αἰωνίου δίκην ὑπέχουσαι.
8 Ὁμοίως μέντοι καὶ οὗτοι ἐνυπνιαζόμενοι σάρκα μὲν μιαίνουσιν, κυριότητα δὲ ἀθετοῦσιν, δόξας δὲ βλασφημοῦσιν.
9 ὁ δὲ Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος, ὅτε τῷ διαβόλῳ διακρινόμενος διελέγετο περὶ τοῦ Μωϋσέως σώματος, οὐκ ἐτόλμησεν κρίσιν ἐπενεγκεῖν βλασφημίας, ἀλλὰ εἶπεν, Ἐπιτιμήσαι σοι κύριος.
10 οὗτοι δὲ ὅσα μὲν οὐκ οἴδασιν βλασφημοῦσιν, ὅσα δὲ φυσικῶς ὡς τὰ ἄλογα ζῷα ἐπίστανται, ἐν τούτοις φθείρονται.
11 οὐαὶ αὐτοῖς, ὅτι τῇ ὁδῷ τοῦ Κάϊν ἐπορεύθησαν, καὶ τῇ πλάνῃ τοῦ Βαλαὰμ μισθοῦ ἐξεχύθησαν, καὶ τῇ ἀντιλογίᾳ τοῦ Κόρε ἀπώλοντο.
12 οὗτοί εἰσιν οἱ ἐν ταῖς ἀγάπαις ὑμῶν σπιλάδες συνευωχούμενοι ἀφόβως, ἑαυτοὺς ποιμαίνοντες, νεφέλαι ἄνυδροι ὑπὸ ἀνέμων παραφερόμεναι, δένδρα φθινοπωρινὰ ἄκαρπα δὶς ἀποθανόντα ἐκριζωθέντα,
13 κύματα ἄγρια θαλάσσης ἐπαφρίζοντα τὰς ἑαυτῶν αἰσχύνας, ἀστέρες πλανῆται οἷς ὁ ζόφος τοῦ σκότους εἰς αἰῶνα τετήρηται.
14 Προεφήτευσεν δὲ καὶ τούτοις ἕβδομος ἀπὸ Ἀδὰμ Ἑνὼχ λέγων, Ἰδοὺ ἦλθεν κύριος ἐν ἁγίαις μυριάσιν αὐτοῦ,
15 ποιῆσαι κρίσιν κατὰ πάντων καὶ ἐλέγξαι πάντας τοὺς ἀσεβεῖς περὶ πάντων τῶν ἔργων ἀσεβείας αὐτῶν ὧν ἠσέβησαν καὶ περὶ πάντων τῶν σκληρῶν ὧν ἐλάλησαν κατ᾽ αὐτοῦ ἁμαρτωλοὶ ἀσεβεῖς.
16 Οὗτοί εἰσιν γογγυσταί, μεμψίμοιροι, κατὰ τὰς ἐπιθυμίας αὐτῶν πορευόμενοι, καὶ τὸ στόμα αὐτῶν λαλεῖ ὑπέρογκα, θαυμάζοντες πρόσωπα ὠφελείας χάριν.
17 Ὑμεῖς δέ, ἀγαπητοί, μνήσθητε τῶν ῥημάτων τῶν προειρημένων ὑπὸ τῶν ἀποστόλων τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ·
18 ὅτι ἔλεγον ὑμῖν, Ἐπ᾽ ἐσχάτου [τοῦ] χρόνου ἔσονται ἐμπαῖκται κατὰ τὰς ἑαυτῶν ἐπιθυμίας πορευόμενοι τῶν ἀσεβειῶν.
19 Οὗτοί εἰσιν οἱ ἀποδιορίζοντες, ψυχικοί, πνεῦμα μὴ ἔχοντες.
20 ὑμεῖς δέ, ἀγαπητοί, ἐποικοδομοῦντες ἑαυτοὺς τῇ ἁγιωτάτῃ ὑμῶν πίστει, ἐν πνεύματι ἁγίῳ προσευχόμενοι,
21 ἑαυτοὺς ἐν ἀγάπῃ θεοῦ τηρήσατε, προσδεχόμενοι τὸ ἔλεος τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς ζωὴν αἰώνιον.
22 καὶ οὓς μὲν ἐλεᾶτε διακρινομένους,
23 οὓς δὲ σῴζετε ἐκ πυρὸς ἁρπάζοντες, οὓς δὲ ἐλεᾶτε ἐν φόβῳ, μισοῦντες καὶ τὸν ἀπὸ τῆς σαρκὸς ἐσπιλωμένον χιτῶνα.
24 Τῷ δὲ δυναμένῳ φυλάξαι ὑμᾶς ἀπταίστους καὶ στῆσαι κατενώπιον τῆς δόξης αὐτοῦ ἀμώμους ἐν ἀγαλλιάσει,
25 μόνῳ θεῷ σωτῆρι ἡμῶν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν δόξα μεγαλωσύνη κράτος καὶ ἐξουσία πρὸ παντὸς τοῦ αἰῶνος καὶ νῦν καὶ εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.
Πρὸς Ρωμαίους
1
1 Παῦλος δοῦλος Χριστοῦ Ἰησοῦ, κλητὸς ἀπόστολος, ἀφωρισμένος εἰς εὐαγγέλιον θεοῦ,
2 ὃ προεπηγγείλατο διὰ τῶν προφητῶν αὐτοῦ ἐν γραφαῖς ἁγίαις,
3 περὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ τοῦ γενομένου ἐκ σπέρματος Δαυὶδ κατὰ σάρκα,
4 τοῦ ὁρισθέντος υἱοῦ θεοῦ ἐν δυνάμει κατὰ πνεῦμα ἁγιωσύνης ἐξ ἀναστάσεως νεκρῶν, Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν,
5 δι᾽ οὗ ἐλάβομεν χάριν καὶ ἀποστολὴν εἰς ὑπακοὴν πίστεως ἐν πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ,
6 ἐν οἷς ἐστε καὶ ὑμεῖς κλητοὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ,
7 πᾶσιν τοῖς οὖσιν ἐν Ῥώμῃ ἀγαπητοῖς θεοῦ, κλητοῖς ἁγίοις· χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
8 Πρῶτον μὲν εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ περὶ πάντων ὑμῶν, ὅτι ἡ πίστις ὑμῶν καταγγέλλεται ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ.
9 μάρτυς γάρ μού ἐστιν ὁ θεός, ᾧ λατρεύω ἐν τῷ πνεύματί μου ἐν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, ὡς ἀδιαλείπτως μνείαν ὑμῶν ποιοῦμαι
10 πάντοτε ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου, δεόμενος εἴ πως ἤδη ποτὲ εὐοδωθήσομαι ἐν τῷ θελήματι τοῦ θεοῦ ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς.
11 ἐπιποθῶ γὰρ ἰδεῖν ὑμᾶς, ἵνα τι μεταδῶ χάρισμα ὑμῖν πνευματικὸν εἰς τὸ στηριχθῆναι ὑμᾶς,
12 τοῦτο δέ ἐστιν συμπαρακληθῆναι ἐν ὑμῖν διὰ τῆς ἐν ἀλλήλοις πίστεως ὑμῶν τε καὶ ἐμοῦ.
13 οὐ θέλω δὲ ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, ὅτι πολλάκις προεθέμην ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, καὶ ἐκωλύθην ἄχρι τοῦ δεῦρο, ἵνα τινὰ καρπὸν σχῶ καὶ ἐν ὑμῖν καθὼς καὶ ἐν τοῖς λοιποῖς ἔθνεσιν.
14 Ἕλλησίν τε καὶ βαρβάροις, σοφοῖς τε καὶ ἀνοήτοις ὀφειλέτης εἰμί·
15 οὕτως τὸ κατ᾽ ἐμὲ πρόθυμον καὶ ὑμῖν τοῖς ἐν Ῥώμῃ εὐαγγελίσασθαι.
16 Οὐ γὰρ ἐπαισχύνομαι τὸ εὐαγγέλιον, δύναμις γὰρ θεοῦ ἐστιν εἰς σωτηρίαν παντὶ τῷ πιστεύοντι, Ἰουδαίῳ τε πρῶτον καὶ Ἕλληνι·
17 δικαιοσύνη γὰρ θεοῦ ἐν αὐτῷ ἀποκαλύπτεται ἐκ πίστεως εἰς πίστιν, καθὼς γέγραπται, Ὁ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται.
18 Ἀποκαλύπτεται γὰρ ὀργὴ θεοῦ ἀπ᾽ οὐρανοῦ ἐπὶ πᾶσαν ἀσέβειαν καὶ ἀδικίαν ἀνθρώπων τῶν τὴν ἀλήθειαν ἐν ἀδικίᾳ κατεχόντων,
19 διότι τὸ γνωστὸν τοῦ θεοῦ φανερόν ἐστιν ἐν αὐτοῖς· ὁ θεὸς γὰρ αὐτοῖς ἐφανέρωσεν.
20 τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασιν νοούμενα καθορᾶται, ἥ τε ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης, εἰς τὸ εἶναι αὐτοὺς ἀναπολογήτους·
21 διότι γνόντες τὸν θεὸν οὐχ ὡς θεὸν ἐδόξασαν ἢ ηὐχαρίστησαν, ἀλλ᾽ ἐματαιώθησαν ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν καὶ ἐσκοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν καρδία.
22 φάσκοντες εἶναι σοφοὶ ἐμωράνθησαν,
23 καὶ ἤλλαξαν τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου θεοῦ ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου καὶ πετεινῶν καὶ τετραπόδων καὶ ἑρπετῶν.
24 Διὸ παρέδωκεν αὐτοὺς ὁ θεὸς ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῶν καρδιῶν αὐτῶν εἰς ἀκαθαρσίαν τοῦ ἀτιμάζεσθαι τὰ σώματα αὐτῶν ἐν αὑτοῖς,
25 οἵτινες μετήλλαξαν τὴν ἀλήθειαν τοῦ θεοῦ ἐν τῷ ψεύδει, καὶ ἐσεβάσθησαν καὶ ἐλάτρευσαν τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα, ὅς ἐστιν εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.
26 διὰ τοῦτο παρέδωκεν αὐτοὺς ὁ θεὸς εἰς πάθη ἀτιμίας· αἵ τε γὰρ θήλειαι αὐτῶν μετήλλαξαν τὴν φυσικὴν χρῆσιν εἰς τὴν παρὰ φύσιν,
27 ὁμοίως τε καὶ οἱ ἄρσενες ἀφέντες τὴν φυσικὴν χρῆσιν τῆς θηλείας ἐξεκαύθησαν ἐν τῇ ὀρέξει αὐτῶν εἰς ἀλλήλους, ἄρσενες ἐν ἄρσεσιν τὴν ἀσχημοσύνην κατεργαζόμενοι καὶ τὴν ἀντιμισθίαν ἣν ἔδει τῆς πλάνης αὐτῶν ἐν ἑαυτοῖς ἀπολαμβάνοντες.
28 καὶ καθὼς οὐκ ἐδοκίμασαν τὸν θεὸν ἔχειν ἐν ἐπιγνώσει, παρέδωκεν αὐτοὺς ὁ θεὸς εἰς ἀδόκιμον νοῦν, ποιεῖν τὰ μὴ καθήκοντα,
29 πεπληρωμένους πάσῃ ἀδικίᾳ πονηρίᾳ πλεονεξίᾳ κακίᾳ, μεστοὺς φθόνου φόνου ἔριδος δόλου κακοηθείας, ψιθυριστάς,
30 καταλάλους, θεοστυγεῖς, ὑβριστάς, ὑπερηφάνους, ἀλαζόνας, ἐφευρετὰς κακῶν, γονεῦσιν ἀπειθεῖς,
31 ἀσυνέτους, ἀσυνθέτους, ἀστόργους, ἀνελεήμονας·
32 οἵτινες τὸ δικαίωμα τοῦ θεοῦ ἐπιγνόντες, ὅτι οἱ τὰ τοιαῦτα πράσσοντες ἄξιοι θανάτου εἰσίν, οὐ μόνον αὐτὰ ποιοῦσιν ἀλλὰ καὶ συνευδοκοῦσιν τοῖς πράσσουσιν.
2
1 Διὸ ἀναπολόγητος εἶ, ὦ ἄνθρωπε πᾶς ὁ κρίνων· ἐν ᾧ γὰρ κρίνεις τὸν ἕτερον, σεαυτὸν κατακρίνεις, τὰ γὰρ αὐτὰ πράσσεις ὁ κρίνων.
2 οἴδαμεν δὲ ὅτι τὸ κρίμα τοῦ θεοῦ ἐστιν κατὰ ἀλήθειαν ἐπὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα πράσσοντας.
3 λογίζῃ δὲ τοῦτο, ὦ ἄνθρωπε ὁ κρίνων τοὺς τὰ τοιαῦτα πράσσοντας καὶ ποιῶν αὐτά, ὅτι σὺ ἐκφεύξῃ τὸ κρίμα τοῦ θεοῦ;
4 ἢ τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνοχῆς καὶ τῆς μακροθυμίας καταφρονεῖς, ἀγνοῶν ὅτι τὸ χρηστὸν τοῦ θεοῦ εἰς μετάνοιάν σε ἄγει;
5 κατὰ δὲ τὴν σκληρότητά σου καὶ ἀμετανόητον καρδίαν θησαυρίζεις σεαυτῷ ὀργὴν ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς καὶ ἀποκαλύψεως δικαιοκρισίας τοῦ θεοῦ,
6 ὃς ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ,
7 τοῖς μὲν καθ᾽ ὑπομονὴν ἔργου ἀγαθοῦ δόξαν καὶ τιμὴν καὶ ἀφθαρσίαν ζητοῦσιν, ζωὴν αἰώνιον·
8 τοῖς δὲ ἐξ ἐριθείας καὶ ἀπειθοῦσι τῇ ἀληθείᾳ πειθομένοις δὲ τῇ ἀδικίᾳ, ὀργὴ καὶ θυμός -
9 θλῖψις καὶ στενοχωρία ἐπὶ πᾶσαν ψυχὴν ἀνθρώπου τοῦ κατεργαζομένου τὸ κακόν, Ἰουδαίου τε πρῶτον καὶ Ἕλληνος·
10 δόξα δὲ καὶ τιμὴ καὶ εἰρήνη παντὶ τῷ ἐργαζομένῳ τὸ ἀγαθόν, Ἰουδαίῳ τε πρῶτον καὶ Ἕλληνι·
11 οὐ γάρ ἐστιν προσωπολημψία παρὰ τῷ θεῷ.
12 ὅσοι γὰρ ἀνόμως ἥμαρτον, ἀνόμως καὶ ἀπολοῦνται· καὶ ὅσοι ἐν νόμῳ ἥμαρτον, διὰ νόμου κριθήσονται·
13 οὐ γὰρ οἱ ἀκροαταὶ νόμου δίκαιοι παρὰ τῷ θεῷ, ἀλλ᾽ οἱ ποιηταὶ νόμου δικαιωθήσονται.
14 ὅταν γὰρ ἔθνη τὰ μὴ νόμον ἔχοντα φύσει τὰ τοῦ νόμου ποιῶσιν, οὗτοι νόμον μὴ ἔχοντες ἑαυτοῖς εἰσιν νόμος·
15 οἵτινες ἐνδείκνυνται τὸ ἔργον τοῦ νόμου γραπτὸν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν, συμμαρτυρούσης αὐτῶν τῆς συνειδήσεως καὶ μεταξὺ ἀλλήλων τῶν λογισμῶν κατηγορούντων ἢ καὶ ἀπολογουμένων,
16 ἐν ᾗ ἡμέρᾳ κρίνει ὁ θεὸς τὰ κρυπτὰ τῶν ἀνθρώπων κατὰ τὸ εὐαγγέλιόν μου διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
17 Εἰ δὲ σὺ Ἰουδαῖος ἐπονομάζῃ καὶ ἐπαναπαύῃ νόμῳ καὶ καυχᾶσαι ἐν θεῷ
18 καὶ γινώσκεις τὸ θέλημα καὶ δοκιμάζεις τὰ διαφέροντα κατηχούμενος ἐκ τοῦ νόμου,
19 πέποιθάς τε σεαυτὸν ὁδηγὸν εἶναι τυφλῶν, φῶς τῶν ἐν σκότει,
20 παιδευτὴν ἀφρόνων, διδάσκαλον νηπίων, ἔχοντα τὴν μόρφωσιν τῆς γνώσεως καὶ τῆς ἀληθείας ἐν τῷ νόμῳ -
21 ὁ οὖν διδάσκων ἕτερον σεαυτὸν οὐ διδάσκεις; ὁ κηρύσσων μὴ κλέπτειν κλέπτεις;
22 ὁ λέγων μὴ μοιχεύειν μοιχεύεις; ὁ βδελυσσόμενος τὰ εἴδωλα ἱεροσυλεῖς;
23 ὃς ἐν νόμῳ καυχᾶσαι, διὰ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου τὸν θεὸν ἀτιμάζεις;
24 τὸ γὰρ ὄνομα τοῦ θεοῦ δι᾽ ὑμᾶς βλασφημεῖται ἐν τοῖς ἔθνεσιν, καθὼς γέγραπται.
25 περιτομὴ μὲν γὰρ ὠφελεῖ ἐὰν νόμον πράσσῃς· ἐὰν δὲ παραβάτης νόμου ᾖς, ἡ περιτομή σου ἀκροβυστία γέγονεν.
26 ἐὰν οὖν ἡ ἀκροβυστία τὰ δικαιώματα τοῦ νόμου φυλάσσῃ, οὐχὶ ἡ ἀκροβυστία αὐτοῦ εἰς περιτομὴν λογισθήσεται;
27 καὶ κρινεῖ ἡ ἐκ φύσεως ἀκροβυστία τὸν νόμον τελοῦσα σὲ τὸν διὰ γράμματος καὶ περιτομῆς παραβάτην νόμου.
28 οὐ γὰρ ὁ ἐν τῷ φανερῷ Ἰουδαῖός ἐστιν, οὐδὲ ἡ ἐν τῷ φανερῷ ἐν σαρκὶ περιτομή·
29 ἀλλ᾽ ὁ ἐν τῷ κρυπτῷ Ἰουδαῖος, καὶ περιτομὴ καρδίας ἐν πνεύματι οὐ γράμματι, οὗ ὁ ἔπαινος οὐκ ἐξ ἀνθρώπων ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ θεοῦ.
3
1 Τί οὖν τὸ περισσὸν τοῦ Ἰουδαίου, ἢ τίς ἡ ὠφέλεια τῆς περιτομῆς;
2 πολὺ κατὰ πάντα τρόπον. πρῶτον μὲν [γὰρ] ὅτι ἐπιστεύθησαν τὰ λόγια τοῦ θεοῦ.
3 τί γὰρ εἰ ἠπίστησάν τινες; μὴ ἡ ἀπιστία αὐτῶν τὴν πίστιν τοῦ θεοῦ καταργήσει;
4 μὴ γένοιτο· γινέσθω δὲ ὁ θεὸς ἀληθής, πᾶς δὲ ἄνθρωπος ψεύστης, καθὼς γέγραπται, Ὅπως ἂν δικαιωθῇς ἐν τοῖς λόγοις σου καὶ νικήσεις ἐν τῷ κρίνεσθαί σε.
5 εἰ δὲ ἡ ἀδικία ἡμῶν θεοῦ δικαιοσύνην συνίστησιν, τί ἐροῦμεν; μὴ ἄδικος ὁ θεὸς ὁ ἐπιφέρων τὴν ὀργήν; κατὰ ἄνθρωπον λέγω.
6 μὴ γένοιτο· ἐπεὶ πῶς κρινεῖ ὁ θεὸς τὸν κόσμον;
7 εἰ γὰρ ἡ ἀλήθεια τοῦ θεοῦ ἐν τῷ ἐμῷ ψεύσματι ἐπερίσσευσεν εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ, τί ἔτι κἀγὼ ὡς ἁμαρτωλὸς κρίνομαι;
8 καὶ μὴ καθὼς βλασφημούμεθα καὶ καθώς φασίν τινες ἡμᾶς λέγειν ὅτι Ποιήσωμεν τὰ κακὰ ἵνα ἔλθῃ τὰ ἀγαθά; ὧν τὸ κρίμα ἔνδικόν ἐστιν.
9 Τί οὖν; προεχόμεθα; οὐ πάντως, προῃτιασάμεθα γὰρ Ἰουδαίους τε καὶ Ἕλληνας πάντας ὑφ᾽ ἁμαρτίαν εἶναι,
10 καθὼς γέγραπται ὅτι Οὐκ ἔστιν δίκαιος οὐδὲ εἷς,
11 οὐκ ἔστιν ὁ συνίων, οὐκ ἔστιν ὁ ἐκζητῶν τὸν θεόν.
12 πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν· οὐκ ἔστιν ποιῶν χρηστότητα, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός.
13 τάφος ἀνεῳγμένος ὁ λάρυγξ αὐτῶν, ταῖς γλώσσαις αὐτῶν ἐδολιοῦσαν, ἰὸς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείλη αὐτῶν,
14 ὧν τὸ στόμα ἀρᾶς καὶ πικρίας γέμει·
15 ὀξεῖς οἱ πόδες αὐτῶν ἐκχέαι αἷμα,
16 σύντριμμα καὶ ταλαιπωρία ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτῶν,
17 καὶ ὁδὸν εἰρήνης οὐκ ἔγνωσαν.
18 οὐκ ἔστιν φόβος θεοῦ ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν.
19 Οἴδαμεν δὲ ὅτι ὅσα ὁ νόμος λέγει τοῖς ἐν τῷ νόμῳ λαλεῖ, ἵνα πᾶν στόμα φραγῇ καὶ ὑπόδικος γένηται πᾶς ὁ κόσμος τῷ θεῷ·
20 διότι ἐξ ἔργων νόμου οὐ δικαιωθήσεται πᾶσα σὰρξ ἐνώπιον αὐτοῦ, διὰ γὰρ νόμου ἐπίγνωσις ἁμαρτίας.
21 Νυνὶ δὲ χωρὶς νόμου δικαιοσύνη θεοῦ πεφανέρωται, μαρτυρουμένη ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν,
22 δικαιοσύνη δὲ θεοῦ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰς πάντας τοὺς πιστεύοντας· οὐ γάρ ἐστιν διαστολή·
23 πάντες γὰρ ἥμαρτον καὶ ὑστεροῦνται τῆς δόξης τοῦ θεοῦ,
24 δικαιούμενοι δωρεὰν τῇ αὐτοῦ χάριτι διὰ τῆς ἀπολυτρώσεως τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ·
25 ὃν προέθετο ὁ θεὸς ἱλαστήριον διὰ πίστεως ἐν τῷ αὐτοῦ αἵματι εἰς ἔνδειξιν τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ διὰ τὴν πάρεσιν τῶν προγεγονότων ἁμαρτημάτων
26 ἐν τῇ ἀνοχῇ τοῦ θεοῦ, πρὸς τὴν ἔνδειξιν τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ ἐν τῷ νῦν καιρῷ, εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν δίκαιον καὶ δικαιοῦντα τὸν ἐκ πίστεως Ἰησοῦ.
27 Ποῦ οὖν ἡ καύχησις; ἐξεκλείσθη. διὰ ποίου νόμου; τῶν ἔργων; οὐχί, ἀλλὰ διὰ νόμου πίστεως.
28 λογιζόμεθα γὰρ δικαιοῦσθαι πίστει ἄνθρωπον χωρὶς ἔργων νόμου.
29 ἢ Ἰουδαίων ὁ θεὸς μόνον; οὐχὶ καὶ ἐθνῶν; ναὶ καὶ ἐθνῶν,
30 εἴπερ εἷς ὁ θεός, ὃς δικαιώσει περιτομὴν ἐκ πίστεως καὶ ἀκροβυστίαν διὰ τῆς πίστεως.
31 νόμον οὖν καταργοῦμεν διὰ τῆς πίστεως; μὴ γένοιτο, ἀλλὰ νόμον ἱστάνομεν.
4
1 Τί οὖν ἐροῦμεν εὑρηκέναι Ἀβραὰμ τὸν προπάτορα ἡμῶν κατὰ σάρκα;
2 εἰ γὰρ Ἀβραὰμ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη, ἔχει καύχημα· ἀλλ᾽ οὐ πρὸς θεόν.
3 τί γὰρ ἡ γραφὴ λέγει; Ἐπίστευσεν δὲ Ἀβραὰμ τῷ θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην.
4 τῷ δὲ ἐργαζομένῳ ὁ μισθὸς οὐ λογίζεται κατὰ χάριν ἀλλὰ κατὰ ὀφείλημα·
5 τῷ δὲ μὴ ἐργαζομένῳ, πιστεύοντι δὲ ἐπὶ τὸν δικαιοῦντα τὸν ἀσεβῆ, λογίζεται ἡ πίστις αὐτοῦ εἰς δικαιοσύνην,
6 καθάπερ καὶ Δαυὶδ λέγει τὸν μακαρισμὸν τοῦ ἀνθρώπου ᾧ ὁ θεὸς λογίζεται δικαιοσύνην χωρὶς ἔργων,
7 Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι καὶ ὧν ἐπεκαλύφθησαν αἱ ἁμαρτίαι·
8 μακάριος ἀνὴρ οὗ οὐ μὴ λογίσηται κύριος ἁμαρτίαν.
9 ὁ μακαρισμὸς οὖν οὗτος ἐπὶ τὴν περιτομὴν ἢ καὶ ἐπὶ τὴν ἀκροβυστίαν; λέγομεν γάρ, Ἐλογίσθη τῷ Ἀβραὰμ ἡ πίστις εἰς δικαιοσύνην.
10 πῶς οὖν ἐλογίσθη; ἐν περιτομῇ ὄντι ἢ ἐν ἀκροβυστίᾳ; οὐκ ἐν περιτομῇ ἀλλ᾽ ἐν ἀκροβυστίᾳ·
11 καὶ σημεῖον ἔλαβεν περιτομῆς, σφραγῖδα τῆς δικαιοσύνης τῆς πίστεως τῆς ἐν τῇ ἀκροβυστίᾳ, εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν πατέρα πάντων τῶν πιστευόντων δι᾽ ἀκροβυστίας, εἰς τὸ λογισθῆναι αὐτοῖς [τὴν] δικαιοσύνην,
12 καὶ πατέρα περιτομῆς τοῖς οὐκ ἐκ περιτομῆς μόνον ἀλλὰ καὶ τοῖς στοιχοῦσιν τοῖς ἴχνεσιν τῆς ἐν ἀκροβυστίᾳ πίστεως τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἀβραάμ.
13 Οὐ γὰρ διὰ νόμου ἡ ἐπαγγελία τῷ Ἀβραὰμ ἢ τῷ σπέρματι αὐτοῦ, τὸ κληρονόμον αὐτὸν εἶναι κόσμου, ἀλλὰ διὰ δικαιοσύνης πίστεως·
14 εἰ γὰρ οἱ ἐκ νόμου κληρονόμοι, κεκένωται ἡ πίστις καὶ κατήργηται ἡ ἐπαγγελία·
15 ὁ γὰρ νόμος ὀργὴν κατεργάζεται· οὗ δὲ οὐκ ἔστιν νόμος, οὐδὲ παράβασις.
16 διὰ τοῦτο ἐκ πίστεως, ἵνα κατὰ χάριν, εἰς τὸ εἶναι βεβαίαν τὴν ἐπαγγελίαν παντὶ τῷ σπέρματι, οὐ τῷ ἐκ τοῦ νόμου μόνον ἀλλὰ καὶ τῷ ἐκ πίστεως Ἀβραάμ [ὅς ἐστιν πατὴρ πάντων ἡμῶν,
17 καθὼς γέγραπται ὅτι Πατέρα πολλῶν ἐθνῶν τέθεικά σε] κατέναντι οὗ ἐπίστευσεν θεοῦ τοῦ ζῳοποιοῦντος τοὺς νεκροὺς καὶ καλοῦντος τὰ μὴ ὄντα ὡς ὄντα·
18 ὃς παρ᾽ ἐλπίδα ἐπ᾽ ἐλπίδι ἐπίστευσεν εἰς τὸ γενέσθαι αὐτὸν πατέρα πολλῶν ἐθνῶν κατὰ τὸ εἰρημένον, Οὕτως ἔσται τὸ σπέρμα σου·
19 καὶ μὴ ἀσθενήσας τῇ πίστει κατενόησεν τὸ ἑαυτοῦ σῶμα ἤδη νενεκρωμένον, ἑκατονταετής που ὑπάρχων, καὶ τὴν νέκρωσιν τῆς μήτρας Σάρρας,
20 εἰς δὲ τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ θεοῦ οὐ διεκρίθη τῇ ἀπιστίᾳ ἀλλ᾽ ἐνεδυναμώθη τῇ πίστει, δοὺς δόξαν τῷ θεῷ
21 καὶ πληροφορηθεὶς ὅτι ὃ ἐπήγγελται δυνατός ἐστιν καὶ ποιῆσαι.
22 διὸ καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην.
23 Οὐκ ἐγράφη δὲ δι᾽ αὐτὸν μόνον ὅτι ἐλογίσθη αὐτῷ,
24 ἀλλὰ καὶ δι᾽ ἡμᾶς οἷς μέλλει λογίζεσθαι, τοῖς πιστεύουσιν ἐπὶ τὸν ἐγείραντα Ἰησοῦν τὸν κύριον ἡμῶν ἐκ νεκρῶν,
25 ὃς παρεδόθη διὰ τὰ παραπτώματα ἡμῶν καὶ ἠγέρθη διὰ τὴν δικαίωσιν ἡμῶν.
5
1 Δικαιωθέντες οὖν ἐκ πίστεως εἰρήνην ἔχομεν πρὸς τὸν θεὸν διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ,
2 δι᾽ οὗ καὶ τὴν προσαγωγὴν ἐσχήκαμεν [τῇ πίστει] εἰς τὴν χάριν ταύτην ἐν ᾗ ἑστήκαμεν, καὶ καυχώμεθα ἐπ᾽ ἐλπίδι τῆς δόξης τοῦ θεοῦ.
3 οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν, εἰδότες ὅτι ἡ θλῖψις ὑπομονὴν κατεργάζεται,
4 ἡ δὲ ὑπομονὴ δοκιμήν, ἡ δὲ δοκιμὴ ἐλπίδα·
5 ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει, ὅτι ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ ἐκκέχυται ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν διὰ πνεύματος ἁγίου τοῦ δοθέντος ἡμῖν,
6 ἔτι γὰρ Χριστὸς ὄντων ἡμῶν ἀσθενῶν ἔτι κατὰ καιρὸν ὑπὲρ ἀσεβῶν ἀπέθανεν.
7 μόλις γὰρ ὑπὲρ δικαίου τις ἀποθανεῖται· ὑπὲρ γὰρ τοῦ ἀγαθοῦ τάχα τις καὶ τολμᾷ ἀποθανεῖν·
8 συνίστησιν δὲ τὴν ἑαυτοῦ ἀγάπην εἰς ἡμᾶς ὁ θεὸς ὅτι ἔτι ἁμαρτωλῶν ὄντων ἡμῶν Χριστὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἀπέθανεν.
9 πολλῷ οὖν μᾶλλον δικαιωθέντες νῦν ἐν τῷ αἵματι αὐτοῦ σωθησόμεθα δι᾽ αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ὀργῆς.
10 εἰ γὰρ ἐχθροὶ ὄντες κατηλλάγημεν τῷ θεῷ διὰ τοῦ θανάτου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον καταλλαγέντες σωθησόμεθα ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ·
11 οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμενοι ἐν τῷ θεῷ διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι᾽ οὗ νῦν τὴν καταλλαγὴν ἐλάβομεν.
12 Διὰ τοῦτο ὥσπερ δι᾽ ἑνὸς ἀνθρώπου ἡ ἁμαρτία εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθεν καὶ διὰ τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος, καὶ οὕτως εἰς πάντας ἀνθρώπους ὁ θάνατος διῆλθεν, ἐφ᾽ ᾧ πάντες ἥμαρτον -
13 ἄχρι γὰρ νόμου ἁμαρτία ἦν ἐν κόσμῳ, ἁμαρτία δὲ οὐκ ἐλλογεῖται μὴ ὄντος νόμου·
14 ἀλλὰ ἐβασίλευσεν ὁ θάνατος ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι Μωϋσέως καὶ ἐπὶ τοὺς μὴ ἁμαρτήσαντας ἐπὶ τῷ ὁμοιώματι τῆς παραβάσεως Ἀδάμ, ὅς ἐστιν τύπος τοῦ μέλλοντος.
15 Ἀλλ᾽ οὐχ ὡς τὸ παράπτωμα, οὕτως καὶ τὸ χάρισμα· εἰ γὰρ τῷ τοῦ ἑνὸς παραπτώματι οἱ πολλοὶ ἀπέθανον, πολλῷ μᾶλλον ἡ χάρις τοῦ θεοῦ καὶ ἡ δωρεὰ ἐν χάριτι τῇ τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς τοὺς πολλοὺς ἐπερίσσευσεν.
16 καὶ οὐχ ὡς δι᾽ ἑνὸς ἁμαρτήσαντος τὸ δώρημα· τὸ μὲν γὰρ κρίμα ἐξ ἑνὸς εἰς κατάκριμα, τὸ δὲ χάρισμα ἐκ πολλῶν παραπτωμάτων εἰς δικαίωμα.
17 εἰ γὰρ τῷ τοῦ ἑνὸς παραπτώματι ὁ θάνατος ἐβασίλευσεν διὰ τοῦ ἑνός, πολλῷ μᾶλλον οἱ τὴν περισσείαν τῆς χάριτος καὶ τῆς δωρεᾶς τῆς δικαιοσύνης λαμβάνοντες ἐν ζωῇ βασιλεύσουσιν διὰ τοῦ ἑνὸς Ἰησοῦ Χριστοῦ.
18 Ἄρα οὖν ὡς δι᾽ ἑνὸς παραπτώματος εἰς πάντας ἀνθρώπους εἰς κατάκριμα, οὕτως καὶ δι᾽ ἑνὸς δικαιώματος εἰς πάντας ἀνθρώπους εἰς δικαίωσιν ζωῆς·
19 ὥσπερ γὰρ διὰ τῆς παρακοῆς τοῦ ἑνὸς ἀνθρώπου ἁμαρτωλοὶ κατεστάθησαν οἱ πολλοί, οὕτως καὶ διὰ τῆς ὑπακοῆς τοῦ ἑνὸς δίκαιοι κατασταθήσονται οἱ πολλοί.
20 νόμος δὲ παρεισῆλθεν ἵνα πλεονάσῃ τὸ παράπτωμα· οὗ δὲ ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, ὑπερεπερίσσευσεν ἡ χάρις,
21 ἵνα ὥσπερ ἐβασίλευσεν ἡ ἁμαρτία ἐν τῷ θανάτῳ, οὕτως καὶ ἡ χάρις βασιλεύσῃ διὰ δικαιοσύνης εἰς ζωὴν αἰώνιον διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν.
6
1 Τί οὖν ἐροῦμεν; ἐπιμένωμεν τῇ ἁμαρτίᾳ, ἵνα ἡ χάρις πλεονάσῃ;
2 μὴ γένοιτο· οἵτινες ἀπεθάνομεν τῇ ἁμαρτίᾳ, πῶς ἔτι ζήσομεν ἐν αὐτῇ;
3 ἢ ἀγνοεῖτε ὅτι ὅσοι ἐβαπτίσθημεν εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν εἰς τὸν θάνατον αὐτοῦ ἐβαπτίσθημεν;
4 συνετάφημεν οὖν αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὸν θάνατον, ἵνα ὥσπερ ἠγέρθη Χριστὸς ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς δόξης τοῦ πατρός, οὕτως καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν.
5 εἰ γὰρ σύμφυτοι γεγόναμεν τῷ ὁμοιώματι τοῦ θανάτου αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀναστάσεως ἐσόμεθα·
6 τοῦτο γινώσκοντες, ὅτι ὁ παλαιὸς ἡμῶν ἄνθρωπος συνεσταυρώθη, ἵνα καταργηθῇ τὸ σῶμα τῆς ἁμαρτίας, τοῦ μηκέτι δουλεύειν ἡμᾶς τῇ ἁμαρτίᾳ·
7 ὁ γὰρ ἀποθανὼν δεδικαίωται ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας.
8 εἰ δὲ ἀπεθάνομεν σὺν Χριστῷ, πιστεύομεν ὅτι καὶ συζήσομεν αὐτῷ·
9 εἰδότες ὅτι Χριστὸς ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν οὐκέτι ἀποθνῄσκει, θάνατος αὐτοῦ οὐκέτι κυριεύει.
10 ὃ γὰρ ἀπέθανεν, τῇ ἁμαρτίᾳ ἀπέθανεν ἐφάπαξ· ὃ δὲ ζῇ, ζῇ τῷ θεῷ.
11 οὕτως καὶ ὑμεῖς λογίζεσθε ἑαυτοὺς [εἶναι] νεκροὺς μὲν τῇ ἁμαρτίᾳ ζῶντας δὲ τῷ θεῷ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
12 Μὴ οὖν βασιλευέτω ἡ ἁμαρτία ἐν τῷ θνητῷ ὑμῶν σώματι εἰς τὸ ὑπακούειν ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ,
13 μηδὲ παριστάνετε τὰ μέλη ὑμῶν ὅπλα ἀδικίας τῇ ἁμαρτίᾳ, ἀλλὰ παραστήσατε ἑαυτοὺς τῷ θεῷ ὡσεὶ ἐκ νεκρῶν ζῶντας καὶ τὰ μέλη ὑμῶν ὅπλα δικαιοσύνης τῷ θεῷ·
14 ἁμαρτία γὰρ ὑμῶν οὐ κυριεύσει, οὐ γάρ ἐστε ὑπὸ νόμον ἀλλὰ ὑπὸ χάριν.
15 Τί οὖν; ἁμαρτήσωμεν ὅτι οὐκ ἐσμὲν ὑπὸ νόμον ἀλλὰ ὑπὸ χάριν; μὴ γένοιτο.
16 οὐκ οἴδατε ὅτι ᾧ παριστάνετε ἑαυτοὺς δούλους εἰς ὑπακοήν, δοῦλοί ἐστε ᾧ ὑπακούετε, ἤτοι ἁμαρτίας εἰς θάνατον ἢ ὑπακοῆς εἰς δικαιοσύνην;
17 χάρις δὲ τῷ θεῷ ὅτι ἦτε δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας ὑπηκούσατε δὲ ἐκ καρδίας εἰς ὃν παρεδόθητε τύπον διδαχῆς,
18 ἐλευθερωθέντες δὲ ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας ἐδουλώθητε τῇ δικαιοσύνῃ·
19 ἀνθρώπινον λέγω διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς σαρκὸς ὑμῶν. ὥσπερ γὰρ παρεστήσατε τὰ μέλη ὑμῶν δοῦλα τῇ ἀκαθαρσίᾳ καὶ τῇ ἀνομίᾳ εἰς τὴν ἀνομίαν, οὕτως νῦν παραστήσατε τὰ μέλη ὑμῶν δοῦλα τῇ δικαιοσύνῃ εἰς ἁγιασμόν.
20 ὅτε γὰρ δοῦλοι ἦτε τῆς ἁμαρτίας, ἐλεύθεροι ἦτε τῇ δικαιοσύνῃ.
21 τίνα οὖν καρπὸν εἴχετε τότε ἐφ᾽ οἷς νῦν ἐπαισχύνεσθε; τὸ γὰρ τέλος ἐκείνων θάνατος.
22 νυνὶ δέ, ἐλευθερωθέντες ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας δουλωθέντες δὲ τῷ θεῷ, ἔχετε τὸν καρπὸν ὑμῶν εἰς ἁγιασμόν, τὸ δὲ τέλος ζωὴν αἰώνιον.
23 τὰ γὰρ ὀψώνια τῆς ἁμαρτίας θάνατος, τὸ δὲ χάρισμα τοῦ θεοῦ ζωὴ αἰώνιος ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν.
7
1 Ἢ ἀγνοεῖτε, ἀδελφοί, γινώσκουσιν γὰρ νόμον λαλῶ, ὅτι ὁ νόμος κυριεύει τοῦ ἀνθρώπου ἐφ᾽ ὅσον χρόνον ζῇ;
2 ἡ γὰρ ὕπανδρος γυνὴ τῷ ζῶντι ἀνδρὶ δέδεται νόμῳ· ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ ὁ ἀνήρ, κατήργηται ἀπὸ τοῦ νόμου τοῦ ἀνδρός.
3 ἄρα οὖν ζῶντος τοῦ ἀνδρὸς μοιχαλὶς χρηματίσει ἐὰν γένηται ἀνδρὶ ἑτέρῳ· ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ ὁ ἀνήρ, ἐλευθέρα ἐστὶν ἀπὸ τοῦ νόμου, τοῦ μὴ εἶναι αὐτὴν μοιχαλίδα γενομένην ἀνδρὶ ἑτέρῳ.
4 ὥστε, ἀδελφοί μου, καὶ ὑμεῖς ἐθανατώθητε τῷ νόμῳ διὰ τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, εἰς τὸ γενέσθαι ὑμᾶς ἑτέρῳ, τῷ ἐκ νεκρῶν ἐγερθέντι, ἵνα καρποφορήσωμεν τῷ θεῷ.
5 ὅτε γὰρ ἦμεν ἐν τῇ σαρκί, τὰ παθήματα τῶν ἁμαρτιῶν τὰ διὰ τοῦ νόμου ἐνηργεῖτο ἐν τοῖς μέλεσιν ἡμῶν εἰς τὸ καρποφορῆσαι τῷ θανάτῳ·
6 νυνὶ δὲ κατηργήθημεν ἀπὸ τοῦ νόμου, ἀποθανόντες ἐν ᾧ κατειχόμεθα, ὥστε δουλεύειν ἡμᾶς ἐν καινότητι πνεύματος καὶ οὐ παλαιότητι γράμματος.
7 Τί οὖν ἐροῦμεν; ὁ νόμος ἁμαρτία; μὴ γένοιτο· ἀλλὰ τὴν ἁμαρτίαν οὐκ ἔγνων εἰ μὴ διὰ νόμου, τήν τε γὰρ ἐπιθυμίαν οὐκ ᾔδειν εἰ μὴ ὁ νόμος ἔλεγεν, Οὐκ ἐπιθυμήσεις.
8 ἀφορμὴν δὲ λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς κατειργάσατο ἐν ἐμοὶ πᾶσαν ἐπιθυμίαν· χωρὶς γὰρ νόμου ἁμαρτία νεκρά.
9 ἐγὼ δὲ ἔζων χωρὶς νόμου ποτέ· ἐλθούσης δὲ τῆς ἐντολῆς ἡ ἁμαρτία ἀνέζησεν,
10 ἐγὼ δὲ ἀπέθανον, καὶ εὑρέθη μοι ἡ ἐντολὴ ἡ εἰς ζωὴν αὕτη εἰς θάνατον·
11 ἡ γὰρ ἁμαρτία ἀφορμὴν λαβοῦσα διὰ τῆς ἐντολῆς ἐξηπάτησέν με καὶ δι᾽ αὐτῆς ἀπέκτεινεν.
12 ὥστε ὁ μὲν νόμος ἅγιος, καὶ ἡ ἐντολὴ ἁγία καὶ δικαία καὶ ἀγαθή.
13 Τὸ οὖν ἀγαθὸν ἐμοὶ ἐγένετο θάνατος; μὴ γένοιτο· ἀλλὰ ἡ ἁμαρτία, ἵνα φανῇ ἁμαρτία, διὰ τοῦ ἀγαθοῦ μοι κατεργαζομένη θάνατον· ἵνα γένηται καθ᾽ ὑπερβολὴν ἁμαρτωλὸς ἡ ἁμαρτία διὰ τῆς ἐντολῆς.
14 οἴδαμεν γὰρ ὅτι ὁ νόμος πνευματικός ἐστιν· ἐγὼ δὲ σάρκινός εἰμι, πεπραμένος ὑπὸ τὴν ἁμαρτίαν.
15 ὃ γὰρ κατεργάζομαι οὐ γινώσκω· οὐ γὰρ ὃ θέλω τοῦτο πράσσω, ἀλλ᾽ ὃ μισῶ τοῦτο ποιῶ.
16 εἰ δὲ ὃ οὐ θέλω τοῦτο ποιῶ, σύμφημι τῷ νόμῳ ὅτι καλός.
17 νυνὶ δὲ οὐκέτι ἐγὼ κατεργάζομαι αὐτὸ ἀλλὰ ἡ οἰκοῦσα ἐν ἐμοὶ ἁμαρτία.
18 οἶδα γὰρ ὅτι οὐκ οἰκεῖ ἐν ἐμοί, τοῦτ᾽ ἔστιν ἐν τῇ σαρκί μου, ἀγαθόν· τὸ γὰρ θέλειν παράκειταί μοι, τὸ δὲ κατεργάζεσθαι τὸ καλὸν οὔ·
19 οὐ γὰρ ὃ θέλω ποιῶ ἀγαθόν, ἀλλὰ ὃ οὐ θέλω κακὸν τοῦτο πράσσω.
20 εἰ δὲ ὃ οὐ θέλω [ἐγὼ] τοῦτο ποιῶ, οὐκέτι ἐγὼ κατεργάζομαι αὐτὸ ἀλλὰ ἡ οἰκοῦσα ἐν ἐμοὶ ἁμαρτία.
21 Εὑρίσκω ἄρα τὸν νόμον τῷ θέλοντι ἐμοὶ ποιεῖν τὸ καλὸν ὅτι ἐμοὶ τὸ κακὸν παράκειται·
22 συνήδομαι γὰρ τῷ νόμῳ τοῦ θεοῦ κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον,
23 βλέπω δὲ ἕτερον νόμον ἐν τοῖς μέλεσίν μου ἀντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός μου καὶ αἰχμαλωτίζοντά με ἐν τῷ νόμῳ τῆς ἁμαρτίας τῷ ὄντι ἐν τοῖς μέλεσίν μου.
24 ταλαίπωρος ἐγὼ ἄνθρωπος· τίς με ῥύσεται ἐκ τοῦ σώματος τοῦ θανάτου τούτου;
25 χάρις δὲ τῷ θεῷ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν. ἄρα οὖν αὐτὸς ἐγὼ τῷ μὲν νοῒ δουλεύω νόμῳ θεοῦ, τῇ δὲ σαρκὶ νόμῳ ἁμαρτίας.
8
1 Οὐδὲν ἄρα νῦν κατάκριμα τοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ·
2 ὁ γὰρ νόμος τοῦ πνεύματος τῆς ζωῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἠλευθέρωσέν με ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου.
3 τὸ γὰρ ἀδύνατον τοῦ νόμου, ἐν ᾧ ἠσθένει διὰ τῆς σαρκός, ὁ θεὸς τὸν ἑαυτοῦ υἱὸν πέμψας ἐν ὁμοιώματι σαρκὸς ἁμαρτίας καὶ περὶ ἁμαρτίας κατέκρινεν τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ σαρκί,
4 ἵνα τὸ δικαίωμα τοῦ νόμου πληρωθῇ ἐν ἡμῖν τοῖς μὴ κατὰ σάρκα περιπατοῦσιν ἀλλὰ κατὰ πνεῦμα.
5 οἱ γὰρ κατὰ σάρκα ὄντες τὰ τῆς σαρκὸς φρονοῦσιν, οἱ δὲ κατὰ πνεῦμα τὰ τοῦ πνεύματος.
6 τὸ γὰρ φρόνημα τῆς σαρκὸς θάνατος, τὸ δὲ φρόνημα τοῦ πνεύματος ζωὴ καὶ εἰρήνη·
7 διότι τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς ἔχθρα εἰς θεόν, τῷ γὰρ νόμῳ τοῦ θεοῦ οὐχ ὑποτάσσεται, οὐδὲ γὰρ δύναται·
8 οἱ δὲ ἐν σαρκὶ ὄντες θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται.
9 ὑμεῖς δὲ οὐκ ἐστὲ ἐν σαρκὶ ἀλλὰ ἐν πνεύματι, εἴπερ πνεῦμα θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν. εἰ δέ τις πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος οὐκ ἔστιν αὐτοῦ.
10 εἰ δὲ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, τὸ μὲν σῶμα νεκρὸν διὰ ἁμαρτίαν, τὸ δὲ πνεῦμα ζωὴ διὰ δικαιοσύνην.
11 εἰ δὲ τὸ πνεῦμα τοῦ ἐγείραντος τὸν Ἰησοῦν ἐκ νεκρῶν οἰκεῖ ἐν ὑμῖν, ὁ ἐγείρας [τὸν] Χριστὸν ἐκ νεκρῶν ζῳοποιήσει καὶ τὰ θνητὰ σώματα ὑμῶν διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτοῦ πνεύματος ἐν ὑμῖν.
12 Ἄρα οὖν, ἀδελφοί, ὀφειλέται ἐσμέν, οὐ τῇ σαρκὶ τοῦ κατὰ σάρκα ζῆν·
13 εἰ γὰρ κατὰ σάρκα ζῆτε μέλλετε ἀποθνῄσκειν, εἰ δὲ πνεύματι τὰς πράξεις τοῦ σώματος θανατοῦτε ζήσεσθε.
14 ὅσοι γὰρ πνεύματι θεοῦ ἄγονται, οὗτοι υἱοὶ θεοῦ εἰσιν.
15 οὐ γὰρ ἐλάβετε πνεῦμα δουλείας πάλιν εἰς φόβον, ἀλλὰ ἐλάβετε πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐν ᾧ κράζομεν, Αββα ὁ πατήρ·
16 αὐτὸ τὸ πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύματι ἡμῶν ὅτι ἐσμὲν τέκνα θεοῦ.
17 εἰ δὲ τέκνα, καὶ κληρονόμοι· κληρονόμοι μὲν θεοῦ, συγκληρονόμοι δὲ Χριστοῦ, εἴπερ συμπάσχομεν ἵνα καὶ συνδοξασθῶμεν.
18 Λογίζομαι γὰρ ὅτι οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι εἰς ἡμᾶς.
19 ἡ γὰρ ἀποκαραδοκία τῆς κτίσεως τὴν ἀποκάλυψιν τῶν υἱῶν τοῦ θεοῦ ἀπεκδέχεται·
20 τῇ γὰρ ματαιότητι ἡ κτίσις ὑπετάγη, οὐχ ἑκοῦσα ἀλλὰ διὰ τὸν ὑποτάξαντα, ἐφ᾽ ἑλπίδι
21 ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς δόξης τῶν τέκνων τοῦ θεοῦ.
22 οἴδαμεν γὰρ ὅτι πᾶσα ἡ κτίσις συστενάζει καὶ συνωδίνει ἄχρι τοῦ νῦν·
23 οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ τὴν ἀπαρχὴν τοῦ πνεύματος ἔχοντες ἡμεῖς καὶ αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς στενάζομεν υἱοθεσίαν ἀπεκδεχόμενοι, τὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ σώματος ἡμῶν.
24 τῇ γὰρ ἐλπίδι ἐσώθημεν· ἐλπὶς δὲ βλεπομένη οὐκ ἔστιν ἐλπίς· ὃ γὰρ βλέπει τίς ἐλπίζει;
25 εἰ δὲ ὃ οὐ βλέπομεν ἐλπίζομεν, δι᾽ ὑπομονῆς ἀπεκδεχόμεθα.
26 Ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ πνεῦμα συναντιλαμβάνεται τῇ ἀσθενείᾳ ἡμῶν· τὸ γὰρ τί προσευξώμεθα καθὸ δεῖ οὐκ οἴδαμεν, ἀλλὰ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ὑπερεντυγχάνει στεναγμοῖς ἀλαλήτοις·
27 ὁ δὲ ἐραυνῶν τὰς καρδίας οἶδεν τί τὸ φρόνημα τοῦ πνεύματος, ὅτι κατὰ θεὸν ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἁγίων.
28 οἴδαμεν δὲ ὅτι τοῖς ἀγαπῶσιν τὸν θεὸν πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν, τοῖς κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς οὖσιν.
29 ὅτι οὓς προέγνω, καὶ προώρισεν συμμόρφους τῆς εἰκόνος τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, εἰς τὸ εἶναι αὐτὸν πρωτότοκον ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς·
30 οὓς δὲ προώρισεν, τούτους καὶ ἐκάλεσεν· καὶ οὓς ἐκάλεσεν, τούτους καὶ ἐδικαίωσεν· οὓς δὲ ἐδικαίωσεν, τούτους καὶ ἐδόξασεν.
31 Τί οὖν ἐροῦμεν πρὸς ταῦτα; εἰ ὁ θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν, τίς καθ᾽ ἡμῶν;
32 ὅς γε τοῦ ἰδίου υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλὰ ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν αὐτόν, πῶς οὐχὶ καὶ σὺν αὐτῷ τὰ πάντα ἡμῖν χαρίσεται;
33 τίς ἐγκαλέσει κατὰ ἐκλεκτῶν θεοῦ; θεὸς ὁ δικαιῶν·
34 τίς ὁ κατακρινῶν; Χριστὸς [Ἰησοῦς] ὁ ἀποθανών, μᾶλλον δὲ ἐγερθείς, ὃς καί ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ θεοῦ, ὃς καὶ ἐντυγχάνει ὑπὲρ ἡμῶν.
35 τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλῖψις ἢ στενοχωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μάχαιρα;
36 καθὼς γέγραπται ὅτι Ἕνεκεν σοῦ θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν, ἐλογίσθημεν ὡς πρόβατα σφαγῆς.
37 ἀλλ᾽ ἐν τούτοις πᾶσιν ὑπερνικῶμεν διὰ τοῦ ἀγαπήσαντος ἡμᾶς.
38 πέπεισμαι γὰρ ὅτι οὔτε θάνατος οὔτε ζωὴ οὔτε ἄγγελοι οὔτε ἀρχαὶ οὔτε ἐνεστῶτα οὔτε μέλλοντα οὔτε δυνάμεις
39 οὔτε ὕψωμα οὔτε βάθος οὔτε τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται ἡμᾶς χωρίσαι ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ θεοῦ τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν.
9
1 Ἀλήθειαν λέγω ἐν Χριστῷ, οὐ ψεύδομαι, συμμαρτυρούσης μοι τῆς συνειδήσεώς μου ἐν πνεύματι ἁγίῳ,
2 ὅτι λύπη μοί ἐστιν μεγάλη καὶ ἀδιάλειπτος ὀδύνη τῇ καρδίᾳ μου.
3 ηὐχόμην γὰρ ἀνάθεμα εἶναι αὐτὸς ἐγὼ ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν μου τῶν συγγενῶν μου κατὰ σάρκα,
4 οἵτινές εἰσιν Ἰσραηλῖται, ὧν ἡ υἱοθεσία καὶ ἡ δόξα καὶ αἱ διαθῆκαι καὶ ἡ νομοθεσία καὶ ἡ λατρεία καὶ αἱ ἐπαγγελίαι,
5 ὧν οἱ πατέρες, καὶ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα· ὁ ὢν ἐπὶ πάντων θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας, ἀμήν.
6 Οὐχ οἷον δὲ ὅτι ἐκπέπτωκεν ὁ λόγος τοῦ θεοῦ. οὐ γὰρ πάντες οἱ ἐξ Ἰσραήλ, οὗτοι Ἰσραήλ·
7 οὐδ᾽ ὅτι εἰσὶν σπέρμα Ἀβραάμ, πάντες τέκνα, ἀλλ᾽, Ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεταί σοι σπέρμα.
8 τοῦτ᾽ ἔστιν, οὐ τὰ τέκνα τῆς σαρκὸς ταῦτα τέκνα τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐπαγγελίας λογίζεται εἰς σπέρμα·
9 ἐπαγγελίας γὰρ ὁ λόγος οὗτος, Κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον ἐλεύσομαι καὶ ἔσται τῇ Σάρρᾳ υἱός.
10 οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ Ῥεβέκκα ἐξ ἑνὸς κοίτην ἔχουσα, Ἰσαὰκ τοῦ πατρὸς ἡμῶν·
11 μήπω γὰρ γεννηθέντων μηδὲ πραξάντων τι ἀγαθὸν ἢ φαῦλον, ἵνα ἡ κατ᾽ ἐκλογὴν πρόθεσις τοῦ θεοῦ μένῃ,
12 οὐκ ἐξ ἔργων ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ καλοῦντος, ἐρρέθη αὐτῇ ὅτι Ὁ μείζων δουλεύσει τῷ ἐλάσσονι·
13 καθὼς γέγραπται, Τὸν Ἰακὼβ ἠγάπησα, τὸν δὲ Ἠσαῦ ἐμίσησα.
14 Τί οὖν ἐροῦμεν; μὴ ἀδικία παρὰ τῷ θεῷ; μὴ γένοιτο·
15 τῷ Μωϋσεῖ γὰρ λέγει, Ἐλεήσω ὃν ἂν ἐλεῶ, καὶ οἰκτιρήσω ὃν ἂν οἰκτίρω.
16 ἄρα οὖν οὐ τοῦ θέλοντος οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεῶντος θεοῦ.
17 λέγει γὰρ ἡ γραφὴ τῷ Φαραὼ ὅτι Εἰς αὐτὸ τοῦτο ἐξήγειρά σε ὅπως ἐνδείξωμαι ἐν σοὶ τὴν δύναμίν μου, καὶ ὅπως διαγγελῇ τὸ ὄνομά μου ἐν πάσῃ τῇ γῇ.
18 ἄρα οὖν ὃν θέλει ἐλεεῖ, ὃν δὲ θέλει σκληρύνει.
19 Ἐρεῖς μοι οὖν, Τί [οὖν] ἔτι μέμφεται; τῷ γὰρ βουλήματι αὐτοῦ τίς ἀνθέστηκεν;
20 ὦ ἄνθρωπε, μενοῦνγε σὺ τίς εἶ ὁ ἀνταποκρινόμενος τῷ θεῷ; μὴ ἐρεῖ τὸ πλάσμα τῷ πλάσαντι, Τί με ἐποίησας οὕτως;
21 ἢ οὐκ ἔχει ἐξουσίαν ὁ κεραμεὺς τοῦ πηλοῦ ἐκ τοῦ αὐτοῦ φυράματος ποιῆσαι ὃ μὲν εἰς τιμὴν σκεῦος, ὃ δὲ εἰς ἀτιμίαν;
22 εἰ δὲ θέλων ὁ θεὸς ἐνδείξασθαι τὴν ὀργὴν καὶ γνωρίσαι τὸ δυνατὸν αὐτοῦ ἤνεγκεν ἐν πολλῇ μακροθυμίᾳ σκεύη ὀργῆς κατηρτισμένα εἰς ἀπώλειαν,
23 καὶ ἵνα γνωρίσῃ τὸν πλοῦτον τῆς δόξης αὐτοῦ ἐπὶ σκεύη ἐλέους, ἃ προητοίμασεν εἰς δόξαν,
24 οὓς καὶ ἐκάλεσεν ἡμᾶς οὐ μόνον ἐξ Ἰουδαίων ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐθνῶν;
25 ὡς καὶ ἐν τῷ Ὡσηὲ λέγει, Καλέσω τὸν οὐ λαόν μου λαόν μου καὶ τὴν οὐκ ἠγαπημένην ἠγαπημένην·
26 καὶ ἔσται ἐν τῷ τόπῳ οὗ ἐρρέθη αὐτοῖς, Οὐ λαός μου ὑμεῖς, ἐκεῖ κληθήσονται υἱοὶ θεοῦ ζῶντος.
27 Ἠσαΐας δὲ κράζει ὑπὲρ τοῦ Ἰσραήλ, Ἐὰν ᾖ ὁ ἀριθμὸς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης, τὸ ὑπόλειμμα σωθήσεται·
28 λόγον γὰρ συντελῶν καὶ συντέμνων ποιήσει κύριος ἐπὶ τῆς γῆς.
29 καὶ καθὼς προείρηκεν Ἠσαΐας, Εἰ μὴ κύριος Σαβαὼθ ἐγκατέλιπεν ἡμῖν σπέρμα, ὡς Σόδομα ἂν ἐγενήθημεν καὶ ὡς Γόμορρα ἂν ὡμοιώθημεν.
30 Τί οὖν ἐροῦμεν; ὅτι ἔθνη τὰ μὴ διώκοντα δικαιοσύνην κατέλαβεν δικαιοσύνην, δικαιοσύνην δὲ τὴν ἐκ πίστεως·
31 Ἰσραὴλ δὲ διώκων νόμον δικαιοσύνης εἰς νόμον οὐκ ἔφθασεν.
32 διὰ τί; ὅτι οὐκ ἐκ πίστεως ἀλλ᾽ ὡς ἐξ ἔργων· προσέκοψαν τῷ λίθῳ τοῦ προσκόμματος,
33 καθὼς γέγραπται, Ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον προσκόμματος καὶ πέτραν σκανδάλου, καὶ ὁ πιστεύων ἐπ᾽ αὐτῷ οὐ καταισχυνθήσεται.
10
1 Ἀδελφοί, ἡ μὲν εὐδοκία τῆς ἐμῆς καρδίας καὶ ἡ δέησις πρὸς τὸν θεὸν ὑπὲρ αὐτῶν εἰς σωτηρίαν.
2 μαρτυρῶ γὰρ αὐτοῖς ὅτι ζῆλον θεοῦ ἔχουσιν, ἀλλ᾽ οὐ κατ᾽ ἐπίγνωσιν·
3 ἀγνοοῦντες γὰρ τὴν τοῦ θεοῦ δικαιοσύνην, καὶ τὴν ἰδίαν ζητοῦντες στῆσαι, τῇ δικαιοσύνῃ τοῦ θεοῦ οὐχ ὑπετάγησαν·
4 τέλος γὰρ νόμου Χριστὸς εἰς δικαιοσύνην παντὶ τῷ πιστεύοντι.
5 Μωϋσῆς γὰρ γράφει τὴν δικαιοσύνην τὴν ἐκ τοῦ νόμου ὅτι ὁ ποιήσας ἄνθρωπος ζήσεται ἐν αὐτῇ.
6 ἡ δὲ ἐκ πίστεως δικαιοσύνη οὕτως λέγει, Μὴ εἴπῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου, Τίς ἀναβήσεται εἰς τὸν οὐρανόν; τοῦτ᾽ ἔστιν Χριστὸν καταγαγεῖν·
7 ἤ, Τίς καταβήσεται εἰς τὴν ἄβυσσον; τοῦτ᾽ ἔστιν Χριστὸν ἐκ νεκρῶν ἀναγαγεῖν.
8 ἀλλὰ τί λέγει; Ἐγγύς σου τὸ ῥῆμά ἐστιν, ἐν τῷ στόματί σου καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ σου· τοῦτ᾽ ἔστιν τὸ ῥῆμα τῆς πίστεως ὃ κηρύσσομεν.
9 ὅτι ἐὰν ὁμολογήσῃς ἐν τῷ στόματί σου κύριον Ἰησοῦν, καὶ πιστεύσῃς ἐν τῇ καρδίᾳ σου ὅτι ὁ θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν, σωθήσῃ·
10 καρδίᾳ γὰρ πιστεύεται εἰς δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν.
11 λέγει γὰρ ἡ γραφή, Πᾶς ὁ πιστεύων ἐπ᾽ αὐτῷ οὐ καταισχυνθήσεται.
12 οὐ γάρ ἐστιν διαστολὴ Ἰουδαίου τε καὶ Ἕλληνος, ὁ γὰρ αὐτὸς κύριος πάντων, πλουτῶν εἰς πάντας τοὺς ἐπικαλουμένους αὐτόν·
13 Πᾶς γὰρ ὃς ἂν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα κυρίου σωθήσεται.
14 Πῶς οὖν ἐπικαλέσωνται εἰς ὃν οὐκ ἐπίστευσαν; πῶς δὲ πιστεύσωσιν οὗ οὐκ ἤκουσαν; πῶς δὲ ἀκούσωσιν χωρὶς κηρύσσοντος;
15 πῶς δὲ κηρύξωσιν ἐὰν μὴ ἀποσταλῶσιν; καθὼς γέγραπται, Ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων ἀγαθά.
16 Ἀλλ᾽ οὐ πάντες ὑπήκουσαν τῷ εὐαγγελίῳ· Ἠσαΐας γὰρ λέγει, Κύριε, τίς ἐπίστευσεν τῇ ἀκοῇ ἡμῶν;
17 ἄρα ἡ πίστις ἐξ ἀκοῆς, ἡ δὲ ἀκοὴ διὰ ῥήματος Χριστοῦ.
18 ἀλλὰ λέγω, μὴ οὐκ ἤκουσαν; μενοῦνγε, Εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν.
19 ἀλλὰ λέγω, μὴ Ἰσραὴλ οὐκ ἔγνω; πρῶτος Μωϋσῆς λέγει, Ἐγὼ παραζηλώσω ὑμᾶς ἐπ᾽ οὐκ ἔθνει, ἐπ᾽ ἔθνει ἀσυνέτῳ παροργιῶ ὑμᾶς.
20 Ἠσαΐας δὲ ἀποτολμᾷ καὶ λέγει, Εὑρέθην [ἐν] τοῖς ἐμὲ μὴ ζητοῦσιν, ἐμφανὴς ἐγενόμην τοῖς ἐμὲ μὴ ἐπερωτῶσιν.
21 πρὸς δὲ τὸν Ἰσραὴλ λέγει, Ὅλην τὴν ἡμέραν ἐξεπέτασα τὰς χεῖράς μου πρὸς λαὸν ἀπειθοῦντα καὶ ἀντιλέγοντα.
11
1 Λέγω οὖν, μὴ ἀπώσατο ὁ θεὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ; μὴ γένοιτο· καὶ γὰρ ἐγὼ Ἰσραηλίτης εἰμί, ἐκ σπέρματος Ἀβραάμ, φυλῆς Βενιαμείν.
2 οὐκ ἀπώσατο ὁ θεὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ ὃν προέγνω. ἢ οὐκ οἴδατε ἐν Ἠλίᾳ τί λέγει ἡ γραφή; ὡς ἐντυγχάνει τῷ θεῷ κατὰ τοῦ Ἰσραήλ,
3 Κύριε, τοὺς προφήτας σου ἀπέκτειναν, τὰ θυσιαστήριά σου κατέσκαψαν, κἀγὼ ὑπελείφθην μόνος, καὶ ζητοῦσιν τὴν ψυχήν μου.
4 ἀλλὰ τί λέγει αὐτῷ ὁ χρηματισμός; Κατέλιπον ἐμαυτῷ ἑπτακισχιλίους ἄνδρας, οἵτινες οὐκ ἔκαμψαν γόνυ τῇ Βάαλ.
5 οὕτως οὖν καὶ ἐν τῷ νῦν καιρῷ λεῖμμα κατ᾽ ἐκλογὴν χάριτος γέγονεν·
6 εἰ δὲ χάριτι, οὐκέτι ἐξ ἔργων, ἐπεὶ ἡ χάρις οὐκέτι γίνεται χάρις.
7 τί οὖν; ὃ ἐπιζητεῖ Ἰσραήλ, τοῦτο οὐκ ἐπέτυχεν, ἡ δὲ ἐκλογὴ ἐπέτυχεν· οἱ δὲ λοιποὶ ἐπωρώθησαν,
8 καθὼς γέγραπται, Ἔδωκεν αὐτοῖς ὁ θεὸς πνεῦμα κατανύξεως, ὀφθαλμοὺς τοῦ μὴ βλέπειν καὶ ὦτα τοῦ μὴ ἀκούειν, ἕως τῆς σήμερον ἡμέρας.
9 καὶ Δαυὶδ λέγει, Γενηθήτω ἡ τράπεζα αὐτῶν εἰς παγίδα καὶ εἰς θήραν καὶ εἰς σκάνδαλον καὶ εἰς ἀνταπόδομα αὐτοῖς,
10 σκοτισθήτωσαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ τὸν νῶτον αὐτῶν διὰ παντὸς σύγκαμψον.
11 Λέγω οὖν, μὴ ἔπταισαν ἵνα πέσωσιν; μὴ γένοιτο· ἀλλὰ τῷ αὐτῶν παραπτώματι ἡ σωτηρία τοῖς ἔθνεσιν, εἰς τὸ παραζηλῶσαι αὐτούς.
12 εἰ δὲ τὸ παράπτωμα αὐτῶν πλοῦτος κόσμου καὶ τὸ ἥττημα αὐτῶν πλοῦτος ἐθνῶν, πόσῳ μᾶλλον τὸ πλήρωμα αὐτῶν.
13 Ὑμῖν δὲ λέγω τοῖς ἔθνεσιν. ἐφ᾽ ὅσον μὲν οὖν εἰμι ἐγὼ ἐθνῶν ἀπόστολος, τὴν διακονίαν μου δοξάζω,
14 εἴ πως παραζηλώσω μου τὴν σάρκα καὶ σώσω τινὰς ἐξ αὐτῶν.
15 εἰ γὰρ ἡ ἀποβολὴ αὐτῶν καταλλαγὴ κόσμου, τίς ἡ πρόσλημψις εἰ μὴ ζωὴ ἐκ νεκρῶν;
16 εἰ δὲ ἡ ἀπαρχὴ ἁγία, καὶ τὸ φύραμα· καὶ εἰ ἡ ῥίζα ἁγία, καὶ οἱ κλάδοι.
17 Εἰ δέ τινες τῶν κλάδων ἐξεκλάσθησαν, σὺ δὲ ἀγριέλαιος ὢν ἐνεκεντρίσθης ἐν αὐτοῖς καὶ συγκοινωνὸς τῆς ῥίζης τῆς πιότητος τῆς ἐλαίας ἐγένου,
18 μὴ κατακαυχῶ τῶν κλάδων· εἰ δὲ κατακαυχᾶσαι, οὐ σὺ τὴν ῥίζαν βαστάζεις ἀλλὰ ἡ ῥίζα σέ.
19 ἐρεῖς οὖν, Ἐξεκλάσθησαν κλάδοι ἵνα ἐγὼ ἐγκεντρισθῶ.
20 καλῶς· τῇ ἀπιστίᾳ ἐξεκλάσθησαν, σὺ δὲ τῇ πίστει ἕστηκας. μὴ ὑψηλὰ φρόνει, ἀλλὰ φοβοῦ·
21 εἰ γὰρ ὁ θεὸς τῶν κατὰ φύσιν κλάδων οὐκ ἐφείσατο, οὐδὲ σοῦ φείσεται.
22 ἴδε οὖν χρηστότητα καὶ ἀποτομίαν θεοῦ· ἐπὶ μὲν τοὺς πεσόντας ἀποτομία, ἐπὶ δὲ σὲ χρηστότης θεοῦ, ἐὰν ἐπιμένῃς τῇ χρηστότητι, ἐπεὶ καὶ σὺ ἐκκοπήσῃ.
23 κἀκεῖνοι δέ, ἐὰν μὴ ἐπιμένωσιν τῇ ἀπιστίᾳ, ἐγκεντρισθήσονται· δυνατὸς γάρ ἐστιν ὁ θεὸς πάλιν ἐγκεντρίσαι αὐτούς.
24 εἰ γὰρ σὺ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ἐξεκόπης ἀγριελαίου καὶ παρὰ φύσιν ἐνεκεντρίσθης εἰς καλλιέλαιον, πόσῳ μᾶλλον οὗτοι οἱ κατὰ φύσιν ἐγκεντρισθήσονται τῇ ἰδίᾳ ἐλαίᾳ.
25 Οὐ γὰρ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, τὸ μυστήριον τοῦτο, ἵνα μὴ ἦτε [ἐν] ἑαυτοῖς φρόνιμοι, ὅτι πώρωσις ἀπὸ μέρους τῷ Ἰσραὴλ γέγονεν ἄχρις οὗ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν εἰσέλθῃ,
26 καὶ οὕτως πᾶς Ἰσραὴλ σωθήσεται· καθὼς γέγραπται, Ἥξει ἐκ Σιὼν ὁ ῥυόμενος, ἀποστρέψει ἀσεβείας ἀπὸ Ἰακώβ·
27 καὶ αὕτη αὐτοῖς ἡ παρ᾽ ἐμοῦ διαθήκη, ὅταν ἀφέλωμαι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν.
28 κατὰ μὲν τὸ εὐαγγέλιον ἐχθροὶ δι᾽ ὑμᾶς, κατὰ δὲ τὴν ἐκλογὴν ἀγαπητοὶ διὰ τοὺς πατέρας·
29 ἀμεταμέλητα γὰρ τὰ χαρίσματα καὶ ἡ κλῆσις τοῦ θεοῦ.
30 ὥσπερ γὰρ ὑμεῖς ποτε ἠπειθήσατε τῷ θεῷ, νῦν δὲ ἠλεήθητε τῇ τούτων ἀπειθείᾳ,
31 οὕτως καὶ οὗτοι νῦν ἠπείθησαν τῷ ὑμετέρῳ ἐλέει ἵνα καὶ αὐτοὶ νῦν ἐλεηθῶσιν·
32 συνέκλεισεν γὰρ ὁ θεὸς τοὺς πάντας εἰς ἀπείθειαν ἵνα τοὺς πάντας ἐλεήσῃ.
33 Ὢ βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως θεοῦ· ὡς ἀνεξεραύνητα τὰ κρίματα αὐτοῦ καὶ ἀνεξιχνίαστοι αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ.
34 Τίς γὰρ ἔγνω νοῦν κυρίου; ἢ τίς σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο;
35 ἢ τίς προέδωκεν αὐτῷ, καὶ ἀνταποδοθήσεται αὐτῷ;
36 ὅτι ἐξ αὐτοῦ καὶ δι᾽ αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν τὰ πάντα· αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.
12
1 Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς, ἀδελφοί, διὰ τῶν οἰκτιρμῶν τοῦ θεοῦ, παραστῆσαι τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν ἁγίαν εὐάρεστον τῷ θεῷ, τὴν λογικὴν λατρείαν ὑμῶν·
2 καὶ μὴ συσχηματίζεσθε τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ μεταμορφοῦσθε τῇ ἀνακαινώσει τοῦ νοός, εἰς τὸ δοκιμάζειν ὑμᾶς τί τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ, τὸ ἀγαθὸν καὶ εὐάρεστον καὶ τέλειον.
3 Λέγω γὰρ διὰ τῆς χάριτος τῆς δοθείσης μοι παντὶ τῷ ὄντι ἐν ὑμῖν μὴ ὑπερφρονεῖν παρ᾽ ὃ δεῖ φρονεῖν, ἀλλὰ φρονεῖν εἰς τὸ σωφρονεῖν, ἑκάστῳ ὡς ὁ θεὸς ἐμέρισεν μέτρον πίστεως.
4 καθάπερ γὰρ ἐν ἑνὶ σώματι πολλὰ μέλη ἔχομεν, τὰ δὲ μέλη πάντα οὐ τὴν αὐτὴν ἔχει πρᾶξιν,
5 οὕτως οἱ πολλοὶ ἓν σῶμά ἐσμεν ἐν Χριστῷ, τὸ δὲ καθ᾽ εἷς ἀλλήλων μέλη.
6 ἔχοντες δὲ χαρίσματα κατὰ τὴν χάριν τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν διάφορα, εἴτε προφητείαν κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς πίστεως,
7 εἴτε διακονίαν ἐν τῇ διακονίᾳ, εἴτε ὁ διδάσκων ἐν τῇ διδασκαλίᾳ,
8 εἴτε ὁ παρακαλῶν ἐν τῇ παρακλήσει, ὁ μεταδιδοὺς ἐν ἁπλότητι, ὁ προϊστάμενος ἐν σπουδῇ, ὁ ἐλεῶν ἐν ἱλαρότητι.
9 Ἡ ἀγάπη ἀνυπόκριτος. ἀποστυγοῦντες τὸ πονηρόν, κολλώμενοι τῷ ἀγαθῷ·
10 τῇ φιλαδελφίᾳ εἰς ἀλλήλους φιλόστοργοι, τῇ τιμῇ ἀλλήλους προηγούμενοι,
11 τῇ σπουδῇ μὴ ὀκνηροί, τῷ πνεύματι ζέοντες, τῷ κυρίῳ δουλεύοντες,
12 τῇ ἐλπίδι χαίροντες, τῇ θλίψει ὑπομένοντες, τῇ προσευχῇ προσκαρτεροῦντες,
13 ταῖς χρείαις τῶν ἁγίων κοινωνοῦντες, τὴν φιλοξενίαν διώκοντες.
14 εὐλογεῖτε τοὺς διώκοντας, εὐλογεῖτε καὶ μὴ καταρᾶσθε.
15 χαίρειν μετὰ χαιρόντων, κλαίειν μετὰ κλαιόντων.
16 τὸ αὐτὸ εἰς ἀλλήλους φρονοῦντες, μὴ τὰ ὑψηλὰ φρονοῦντες ἀλλὰ τοῖς ταπεινοῖς συναπαγόμενοι. μὴ γίνεσθε φρόνιμοι παρ᾽ ἑαυτοῖς.
17 μηδενὶ κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἀποδιδόντες· προνοούμενοι καλὰ ἐνώπιον πάντων ἀνθρώπων·
18 εἰ δυνατόν, τὸ ἐξ ὑμῶν μετὰ πάντων ἀνθρώπων εἰρηνεύοντες·
19 μὴ ἑαυτοὺς ἐκδικοῦντες, ἀγαπητοί, ἀλλὰ δότε τόπον τῇ ὀργῇ, γέγραπται γάρ, Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω, λέγει κύριος.
20 ἀλλὰ ἐὰν πεινᾷ ὁ ἐχθρός σου, ψώμιζε αὐτόν· ἐὰν διψᾷ, πότιζε αὐτόν· τοῦτο γὰρ ποιῶν ἄνθρακας πυρὸς σωρεύσεις ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ.
21 μὴ νικῶ ὑπὸ τοῦ κακοῦ, ἀλλὰ νίκα ἐν τῷ ἀγαθῷ τὸ κακόν.
13
1 Πᾶσα ψυχὴ ἐξουσίαις ὑπερεχούσαις ὑποτασσέσθω. οὐ γὰρ ἔστιν ἐξουσία εἰ μὴ ὑπὸ θεοῦ, αἱ δὲ οὖσαι ὑπὸ θεοῦ τεταγμέναι εἰσίν·
2 ὥστε ὁ ἀντιτασσόμενος τῇ ἐξουσίᾳ τῇ τοῦ θεοῦ διαταγῇ ἀνθέστηκεν, οἱ δὲ ἀνθεστηκότες ἑαυτοῖς κρίμα λήμψονται.
3 οἱ γὰρ ἄρχοντες οὐκ εἰσὶν φόβος τῷ ἀγαθῷ ἔργῳ ἀλλὰ τῷ κακῷ. θέλεις δὲ μὴ φοβεῖσθαι τὴν ἐξουσίαν; τὸ ἀγαθὸν ποίει, καὶ ἕξεις ἔπαινον ἐξ αὐτῆς·
4 θεοῦ γὰρ διάκονός ἐστιν σοὶ εἰς τὸ ἀγαθόν. ἐὰν δὲ τὸ κακὸν ποιῇς, φοβοῦ· οὐ γὰρ εἰκῇ τὴν μάχαιραν φορεῖ· θεοῦ γὰρ διάκονός ἐστιν, ἔκδικος εἰς ὀργὴν τῷ τὸ κακὸν πράσσοντι.
5 διὸ ἀνάγκη ὑποτάσσεσθαι, οὐ μόνον διὰ τὴν ὀργὴν ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν συνείδησιν.
6 διὰ τοῦτο γὰρ καὶ φόρους τελεῖτε, λειτουργοὶ γὰρ θεοῦ εἰσιν εἰς αὐτὸ τοῦτο προσκαρτεροῦντες.
7 ἀπόδοτε πᾶσιν τὰς ὀφειλάς, τῷ τὸν φόρον τὸν φόρον, τῷ τὸ τέλος τὸ τέλος, τῷ τὸν φόβον τὸν φόβον, τῷ τὴν τιμὴν τὴν τιμήν.
8 Μηδενὶ μηδὲν ὀφείλετε, εἰ μὴ τὸ ἀλλήλους ἀγαπᾶν· ὁ γὰρ ἀγαπῶν τὸν ἕτερον νόμον πεπλήρωκεν.
9 τὸ γὰρ Οὐ μοιχεύσεις, Οὐ φονεύσεις, Οὐ κλέψεις, Οὐκ ἐπιθυμήσεις, καὶ εἴ τις ἑτέρα ἐντολή, ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ ἀνακεφαλαιοῦται, [ἐν τῷ] Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν.
10 ἡ ἀγάπη τῷ πλησίον κακὸν οὐκ ἐργάζεται· πλήρωμα οὖν νόμου ἡ ἀγάπη.
11 Καὶ τοῦτο εἰδότες τὸν καιρόν, ὅτι ὥρα ἤδη ὑμᾶς ἐξ ὕπνου ἐγερθῆναι, νῦν γὰρ ἐγγύτερον ἡμῶν ἡ σωτηρία ἢ ὅτε ἐπιστεύσαμεν.
12 ἡ νὺξ προέκοψεν, ἡ δὲ ἡμέρα ἤγγικεν. ἀποθώμεθα οὖν τὰ ἔργα τοῦ σκότους, ἐνδυσώμεθα δὲ τὰ ὅπλα τοῦ φωτός.
13 ὡς ἐν ἡμέρᾳ εὐσχημόνως περιπατήσωμεν, μὴ κώμοις καὶ μέθαις, μὴ κοίταις καὶ ἀσελγείαις, μὴ ἔριδι καὶ ζήλῳ·
14 ἀλλὰ ἐνδύσασθε τὸν κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, καὶ τῆς σαρκὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖσθε εἰς ἐπιθυμίας.
14
1 Τὸν δὲ ἀσθενοῦντα τῇ πίστει προσλαμβάνεσθε, μὴ εἰς διακρίσεις διαλογισμῶν.
2 ὃς μὲν πιστεύει φαγεῖν πάντα, ὁ δὲ ἀσθενῶν λάχανα ἐσθίει.
3 ὁ ἐσθίων τὸν μὴ ἐσθίοντα μὴ ἐξουθενείτω, ὁ δὲ μὴ ἐσθίων τὸν ἐσθίοντα μὴ κρινέτω, ὁ θεὸς γὰρ αὐτὸν προσελάβετο.
4 σὺ τίς εἶ ὁ κρίνων ἀλλότριον οἰκέτην; τῷ ἰδίῳ κυρίῳ στήκει ἢ πίπτει· σταθήσεται δέ, δυνατεῖ γὰρ ὁ κύριος στῆσαι αὐτόν.
5 ὃς μὲν [γὰρ] κρίνει ἡμέραν παρ᾽ ἡμέραν, ὃς δὲ κρίνει πᾶσαν ἡμέραν· ἕκαστος ἐν τῷ ἰδίῳ νοῒ πληροφορείσθω.
6 ὁ φρονῶν τὴν ἡμέραν κυρίῳ φρονεῖ· καὶ ὁ ἐσθίων κυρίῳ ἐσθίει, εὐχαριστεῖ γὰρ τῷ θεῷ· καὶ ὁ μὴ ἐσθίων κυρίῳ οὐκ ἐσθίει, καὶ εὐχαριστεῖ τῷ θεῷ.
7 οὐδεὶς γὰρ ἡμῶν ἑαυτῷ ζῇ, καὶ οὐδεὶς ἑαυτῷ ἀποθνῄσκει·
8 ἐάν τε γὰρ ζῶμεν, τῷ κυρίῳ ζῶμεν, ἐάν τε ἀποθνῄσκωμεν, τῷ κυρίῳ ἀποθνῄσκομεν. ἐάν τε οὖν ζῶμεν ἐάν τε ἀποθνῄσκωμεν, τοῦ κυρίου ἐσμέν.
9 εἰς τοῦτο γὰρ Χριστὸς ἀπέθανεν καὶ ἔζησεν ἵνα καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων κυριεύσῃ.
10 σὺ δὲ τί κρίνεις τὸν ἀδελφόν σου; ἢ καὶ σὺ τί ἐξουθενεῖς τὸν ἀδελφόν σου; πάντες γὰρ παραστησόμεθα τῷ βήματι τοῦ θεοῦ·
11 γέγραπται γάρ, Ζῶ ἐγώ, λέγει κύριος, ὅτι ἐμοὶ κάμψει πᾶν γόνυ, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται τῷ θεῷ.
12 ἄρα [οὖν] ἕκαστος ἡμῶν περὶ ἑαυτοῦ λόγον δώσει τῷ θεῷ.
13 Μηκέτι οὖν ἀλλήλους κρίνωμεν· ἀλλὰ τοῦτο κρίνατε μᾶλλον, τὸ μὴ τιθέναι πρόσκομμα τῷ ἀδελφῷ ἢ σκάνδαλον.
14 οἶδα καὶ πέπεισμαι ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ ὅτι οὐδὲν κοινὸν δι᾽ ἑαυτοῦ· εἰ μὴ τῷ λογιζομένῳ τι κοινὸν εἶναι, ἐκείνῳ κοινόν.
15 εἰ γὰρ διὰ βρῶμα ὁ ἀδελφός σου λυπεῖται, οὐκέτι κατὰ ἀγάπην περιπατεῖς. μὴ τῷ βρώματί σου ἐκεῖνον ἀπόλλυε ὑπὲρ οὗ Χριστὸς ἀπέθανεν.
16 μὴ βλασφημείσθω οὖν ὑμῶν τὸ ἀγαθόν.
17 οὐ γάρ ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ βρῶσις καὶ πόσις, ἀλλὰ δικαιοσύνη καὶ εἰρήνη καὶ χαρὰ ἐν πνεύματι ἁγίῳ·
18 ὁ γὰρ ἐν τούτῳ δουλεύων τῷ Χριστῷ εὐάρεστος τῷ θεῷ καὶ δόκιμος τοῖς ἀνθρώποις.
19 ἄρα οὖν τὰ τῆς εἰρήνης διώκωμεν καὶ τὰ τῆς οἰκοδομῆς τῆς εἰς ἀλλήλους·
20 μὴ ἕνεκεν βρώματος κατάλυε τὸ ἔργον τοῦ θεοῦ. πάντα μὲν καθαρά, ἀλλὰ κακὸν τῷ ἀνθρώπῳ τῷ διὰ προσκόμματος ἐσθίοντι.
21 καλὸν τὸ μὴ φαγεῖν κρέα μηδὲ πιεῖν οἶνον μηδὲ ἐν ᾧ ὁ ἀδελφός σου προσκόπτει.
22 σὺ πίστιν [ἣν] ἔχεις κατὰ σεαυτὸν ἔχε ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. μακάριος ὁ μὴ κρίνων ἑαυτὸν ἐν ᾧ δοκιμάζει·
23 ὁ δὲ διακρινόμενος ἐὰν φάγῃ κατακέκριται, ὅτι οὐκ ἐκ πίστεως· πᾶν δὲ ὃ οὐκ ἐκ πίστεως ἁμαρτία ἐστίν.
15
1 Ὀφείλομεν δὲ ἡμεῖς οἱ δυνατοὶ τὰ ἀσθενήματα τῶν ἀδυνάτων βαστάζειν, καὶ μὴ ἑαυτοῖς ἀρέσκειν.
2 ἕκαστος ἡμῶν τῷ πλησίον ἀρεσκέτω εἰς τὸ ἀγαθὸν πρὸς οἰκοδομήν·
3 καὶ γὰρ ὁ Χριστὸς οὐχ ἑαυτῷ ἤρεσεν· ἀλλὰ καθὼς γέγραπται, Οἱ ὀνειδισμοὶ τῶν ὀνειδιζόντων σε ἐπέπεσαν ἐπ᾽ ἐμέ.
4 ὅσα γὰρ προεγράφη, εἰς τὴν ἡμετέραν διδασκαλίαν ἐγράφη, ἵνα διὰ τῆς ὑπομονῆς καὶ διὰ τῆς παρακλήσεως τῶν γραφῶν τὴν ἐλπίδα ἔχωμεν.
5 ὁ δὲ θεὸς τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς παρακλήσεως δῴη ὑμῖν τὸ αὐτὸ φρονεῖν ἐν ἀλλήλοις κατὰ Χριστὸν Ἰησοῦν,
6 ἵνα ὁμοθυμαδὸν ἐν ἑνὶ στόματι δοξάζητε τὸν θεὸν καὶ πατέρα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.
7 Διὸ προσλαμβάνεσθε ἀλλήλους, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς προσελάβετο ὑμᾶς, εἰς δόξαν τοῦ θεοῦ.
8 λέγω γὰρ Χριστὸν διάκονον γεγενῆσθαι περιτομῆς ὑπὲρ ἀληθείας θεοῦ, εἰς τὸ βεβαιῶσαι τὰς ἐπαγγελίας τῶν πατέρων,
9 τὰ δὲ ἔθνη ὑπὲρ ἐλέους δοξάσαι τὸν θεόν· καθὼς γέγραπται, Διὰ τοῦτο ἐξομολογήσομαί σοι ἐν ἔθνεσιν, καὶ τῷ ὀνοματί σου ψαλῶ.
10 καὶ πάλιν λέγει, Εὐφράνθητε, ἔθνη, μετὰ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ.
11 καὶ πάλιν, Αἰνεῖτε, πάντα τὰ ἔθνη, τὸν κύριον, καὶ ἐπαινεσάτωσαν αὐτὸν πάντες οἱ λαοί.
12 καὶ πάλιν Ἠσαΐας λέγει, Ἔσται ἡ ῥίζα τοῦ Ἰεσσαί, καὶ ὁ ἀνιστάμενος ἄρχειν ἐθνῶν· ἐπ᾽ αὐτῷ ἔθνη ἐλπιοῦσιν.
13 ὁ δὲ θεὸς τῆς ἐλπίδος πληρώσαι ὑμᾶς πάσης χαρᾶς καὶ εἰρήνης ἐν τῷ πιστεύειν, εἰς τὸ περισσεύειν ὑμᾶς ἐν τῇ ἐλπίδι ἐν δυνάμει πνεύματος ἁγίου.
14 Πέπεισμαι δέ, ἀδελφοί μου, καὶ αὐτὸς ἐγὼ περὶ ὑμῶν, ὅτι καὶ αὐτοὶ μεστοί ἐστε ἀγαθωσύνης, πεπληρωμένοι πάσης [τῆς] γνώσεως, δυνάμενοι καὶ ἀλλήλους νουθετεῖν.
15 τολμηρότερον δὲ ἔγραψα ὑμῖν ἀπὸ μέρους, ὡς ἐπαναμιμνῄσκων ὑμᾶς διὰ τὴν χάριν τὴν δοθεῖσάν μοι ὑπὸ τοῦ θεοῦ
16 εἰς τὸ εἶναί με λειτουργὸν Χριστοῦ Ἰησοῦ εἰς τὰ ἔθνη, ἱερουργοῦντα τὸ εὐαγγέλιον τοῦ θεοῦ, ἵνα γένηται ἡ προσφορὰ τῶν ἐθνῶν εὐπρόσδεκτος, ἡγιασμένη ἐν πνεύματι ἁγίῳ.
17 ἔχω οὖν [τὴν] καύχησιν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τὰ πρὸς τὸν θεόν·
18 οὐ γὰρ τολμήσω τι λαλεῖν ὧν οὐ κατειργάσατο Χριστὸς δι᾽ ἐμοῦ εἰς ὑπακοὴν ἐθνῶν, λόγῳ καὶ ἔργῳ,
19 ἐν δυνάμει σημείων καὶ τεράτων, ἐν δυνάμει πνεύματος· ὥστε με ἀπὸ Ἰερουσαλὴμ καὶ κύκλῳ μέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ πεπληρωκέναι τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ,
20 οὕτως δὲ φιλοτιμούμενον εὐαγγελίζεσθαι οὐχ ὅπου ὠνομάσθη Χριστός, ἵνα μὴ ἐπ᾽ ἀλλότριον θεμέλιον οἰκοδομῶ,
21 ἀλλὰ καθὼς γέγραπται, Οἷς οὐκ ἀνηγγέλη περὶ αὐτοῦ ὄψονται, καὶ οἳ οὐκ ἀκηκόασιν συνήσουσιν.
22 Διὸ καὶ ἐνεκοπτόμην τὰ πολλὰ τοῦ ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς·
23 νυνὶ δὲ μηκέτι τόπον ἔχων ἐν τοῖς κλίμασι τούτοις, ἐπιποθίαν δὲ ἔχων τοῦ ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν,
24 ὡς ἂν πορεύωμαι εἰς τὴν Σπανίαν· ἐλπίζω γὰρ διαπορευόμενος θεάσασθαι ὑμᾶς καὶ ὑφ᾽ ὑμῶν προπεμφθῆναι ἐκεῖ ἐὰν ὑμῶν πρῶτον ἀπὸ μέρους ἐμπλησθῶ -
25 νυνὶ δὲ πορεύομαι εἰς Ἰερουσαλὴμ διακονῶν τοῖς ἁγίοις.
26 ηὐδόκησαν γὰρ Μακεδονία καὶ Ἀχαΐα κοινωνίαν τινὰ ποιήσασθαι εἰς τοὺς πτωχοὺς τῶν ἁγίων τῶν ἐν Ἰερουσαλήμ.
27 ηὐδόκησαν γάρ, καὶ ὀφειλέται εἰσὶν αὐτῶν· εἰ γὰρ τοῖς πνευματικοῖς αὐτῶν ἐκοινώνησαν τὰ ἔθνη, ὀφείλουσιν καὶ ἐν τοῖς σαρκικοῖς λειτουργῆσαι αὐτοῖς.
28 τοῦτο οὖν ἐπιτελέσας, καὶ σφραγισάμενος αὐτοῖς τὸν καρπὸν τοῦτον, ἀπελεύσομαι δι᾽ ὑμῶν εἰς Σπανίαν·
29 οἶδα δὲ ὅτι ἐρχόμενος πρὸς ὑμᾶς ἐν πληρώματι εὐλογίας Χριστοῦ ἐλεύσομαι.
30 Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶσ[, ἀδελφοί,] διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ διὰ τῆς ἀγάπης τοῦ πνεύματος, συναγωνίσασθαί μοι ἐν ταῖς προσευχαῖς ὑπὲρ ἐμοῦ πρὸς τὸν θεόν,
31 ἵνα ῥυσθῶ ἀπὸ τῶν ἀπειθούντων ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ ἡ διακονία μου ἡ εἰς Ἰερουσαλὴμ εὐπρόσδεκτος τοῖς ἁγίοις γένηται,
32 ἵνα ἐν χαρᾷ ἐλθὼν πρὸς ὑμᾶς διὰ θελήματος θεοῦ συναναπαύσωμαι ὑμῖν.
33 ὁ δὲ θεὸς τῆς εἰρήνης μετὰ πάντων ὑμῶν· ἀμήν.
16
1 Συνίστημι δὲ ὑμῖν Φοίβην τὴν ἀδελφὴν ἡμῶν, οὖσαν [καὶ] διάκονον τῆς ἐκκλησίας τῆς ἐν Κεγχρεαῖς,
2 ἵνα προσδέξησθε αὐτὴν ἐν κυρίῳ ἀξίως τῶν ἁγίων, καὶ παραστῆτε αὐτῇ ἐν ᾧ ἂν ὑμῶν χρῄζῃ πράγματι, καὶ γὰρ αὐτὴ προστάτις πολλῶν ἐγενήθη καὶ ἐμοῦ αὐτοῦ.
3 Ἀσπάσασθε Πρίσκαν καὶ Ἀκύλαν τοὺς συνεργούς μου ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ,
4 οἵτινες ὑπὲρ τῆς ψυχῆς μου τὸν ἑαυτῶν τράχηλον ὑπέθηκαν, οἷς οὐκ ἐγὼ μόνος εὐχαριστῶ ἀλλὰ καὶ πᾶσαι αἱ ἐκκλησίαι τῶν ἐθνῶν,
5 καὶ τὴν κατ᾽ οἶκον αὐτῶν ἐκκλησίαν. ἀσπάσασθε Ἐπαίνετον τὸν ἀγαπητόν μου, ὅς ἐστιν ἀπαρχὴ τῆς Ἀσίας εἰς Χριστόν.
6 ἀσπάσασθε Μαριάμ, ἥτις πολλὰ ἐκοπίασεν εἰς ὑμᾶς.
7 ἀσπάσασθε Ἀνδρόνικον καὶ Ἰουνιᾶν τοὺς συγγενεῖς μου καὶ συναιχμαλώτους μου, οἵτινές εἰσιν ἐπίσημοι ἐν τοῖς ἀποστόλοις, οἳ καὶ πρὸ ἐμοῦ γέγοναν ἐν Χριστῷ.
8 ἀσπάσασθε Ἀμπλιᾶτον τὸν ἀγαπητόν μου ἐν κυρίῳ.
9 ἀσπάσασθε Οὐρβανὸν τὸν συνεργὸν ἡμῶν ἐν Χριστῷ καὶ Στάχυν τὸν ἀγαπητόν μου.
10 ἀσπάσασθε Ἀπελλῆν τὸν δόκιμον ἐν Χριστῷ. ἀσπάσασθε τοὺς ἐκ τῶν Ἀριστοβούλου.
11 ἀσπάσασθε Ἡρῳδίωνα τὸν συγγενῆ μου. ἀσπάσασθε τοὺς ἐκ τῶν Ναρκίσσου τοὺς ὄντας ἐν κυρίῳ.
12 ἀσπάσασθε Τρύφαιναν καὶ Τρυφῶσαν τὰς κοπιώσας ἐν κυρίῳ. ἀσπάσασθε Περσίδα τὴν ἀγαπητήν, ἥτις πολλὰ ἐκοπίασεν ἐν κυρίῳ.
13 ἀσπάσασθε Ῥοῦφον τὸν ἐκλεκτὸν ἐν κυρίῳ καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ καὶ ἐμοῦ.
14 ἀσπάσασθε Ἀσύγκριτον, Φλέγοντα, Ἑρμῆν, Πατροβᾶν, Ἑρμᾶν, καὶ τοὺς σὺν αὐτοῖς ἀδελφούς.
15 ἀσπάσασθε Φιλόλογον καὶ Ἰουλίαν, Νηρέα καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτοῦ, καὶ Ὀλυμπᾶν, καὶ τοὺς σὺν αὐτοῖς πάντας ἁγίους.
16 Ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ. Ἀσπάζονται ὑμᾶς αἱ ἐκκλησίαι πᾶσαι τοῦ Χριστοῦ.
17 Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, σκοπεῖν τοὺς τὰς διχοστασίας καὶ τὰ σκάνδαλα παρὰ τὴν διδαχὴν ἣν ὑμεῖς ἐμάθετε ποιοῦντας, καὶ ἐκκλίνετε ἀπ᾽ αὐτῶν·
18 οἱ γὰρ τοιοῦτοι τῷ κυρίῳ ἡμῶν Χριστῷ οὐ δουλεύουσιν ἀλλὰ τῇ ἑαυτῶν κοιλίᾳ, καὶ διὰ τῆς χρηστολογίας καὶ εὐλογίας ἐξαπατῶσιν τὰς καρδίας τῶν ἀκάκων.
19 ἡ γὰρ ὑμῶν ὑπακοὴ εἰς πάντας ἀφίκετο· ἐφ᾽ ὑμῖν οὖν χαίρω, θέλω δὲ ὑμᾶς σοφοὺς εἶναι εἰς τὸ ἀγαθόν, ἀκεραίους δὲ εἰς τὸ κακόν.
20 ὁ δὲ θεὸς τῆς εἰρήνης συντρίψει τὸν Σατανᾶν ὑπὸ τοὺς πόδας ὑμῶν ἐν τάχει. ἡ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ μεθ᾽ ὑμῶν.
21 Ἀσπάζεται ὑμᾶς Τιμόθεος ὁ συνεργός μου, καὶ Λούκιος καὶ Ἰάσων καὶ Σωσίπατρος οἱ συγγενεῖς μου.
22 ἀσπάζομαι ὑμᾶς ἐγὼ Τέρτιος ὁ γράψας τὴν ἐπιστολὴν ἐν κυρίῳ.
23 ἀσπάζεται ὑμᾶς Γάϊος ὁ ξένος μου καὶ ὅλης τῆς ἐκκλησίας. ἀσπάζεται ὑμᾶς Ἔραστος ὁ οἰκονόμος τῆς πόλεως καὶ Κούαρτος ὁ ἀδελφός.
25 Τῷ δὲ δυναμένῳ ὑμᾶς στηρίξαι κατὰ τὸ εὐαγγέλιόν μου καὶ τὸ κήρυγμα Ἰησοῦ Χριστοῦ, κατὰ ἀποκάλυψιν μυστηρίου χρόνοις αἰωνίοις σεσιγημένου
26 φανερωθέντος δὲ νῦν διά τε γραφῶν προφητικῶν κατ᾽ ἐπιταγὴν τοῦ αἰωνίου θεοῦ εἰς ὑπακοὴν πίστεως εἰς πάντα τὰ ἔθνη γνωρισθέντος,
27 μόνῳ σοφῷ θεῷ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ [ᾧ] ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας ἀμήν.
Πρὸς Κορινθίους α´
1
1 Παῦλος κλητὸς ἀπόστολος Χριστοῦ Ἰησοῦ διὰ θελήματος θεοῦ, καὶ Σωσθένης ὁ ἀδελφός,
2 τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ τῇ οὔσῃ ἐν Κορίνθῳ, ἡγιασμένοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, κλητοῖς ἁγίοις, σὺν πᾶσιν τοῖς ἐπικαλουμένοις τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐν παντὶ τόπῳ, αὐτῶν καὶ ἡμῶν·
3 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
4 Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου πάντοτε περὶ ὑμῶν ἐπὶ τῇ χάριτι τοῦ θεοῦ τῇ δοθείσῃ ὑμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ,
5 ὅτι ἐν παντὶ ἐπλουτίσθητε ἐν αὐτῷ, ἐν παντὶ λόγῳ καὶ πάσῃ γνώσει,
6 καθὼς τὸ μαρτύριον τοῦ Χριστοῦ ἐβεβαιώθη ἐν ὑμῖν,
7 ὥστε ὑμᾶς μὴ ὑστερεῖσθαι ἐν μηδενὶ χαρίσματι, ἀπεκδεχομένους τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ·
8 ὃς καὶ βεβαιώσει ὑμᾶς ἕως τέλους ἀνεγκλήτους ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ [Χριστοῦ].
9 πιστὸς ὁ θεὸς δι᾽ οὗ ἐκλήθητε εἰς κοινωνίαν τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν.
10 Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, διὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἵνα τὸ αὐτὸ λέγητε πάντες, καὶ μὴ ᾖ ἐν ὑμῖν σχίσματα, ἦτε δὲ κατηρτισμένοι ἐν τῷ αὐτῷ νοῒ καὶ ἐν τῇ αὐτῇ γνώμῃ.
11 ἐδηλώθη γάρ μοι περὶ ὑμῶν, ἀδελφοί μου, ὑπὸ τῶν Χλόης ὅτι ἔριδες ἐν ὑμῖν εἰσιν.
12 λέγω δὲ τοῦτο, ὅτι ἕκαστος ὑμῶν λέγει, Ἐγὼ μέν εἰμι Παύλου, Ἐγὼ δὲ Ἀπολλῶ, Ἐγὼ δὲ Κηφᾶ, Ἐγὼ δὲ Χριστοῦ.
13 μεμέρισται ὁ Χριστός; μὴ Παῦλος ἐσταυρώθη ὑπὲρ ὑμῶν, ἢ εἰς τὸ ὄνομα Παύλου ἐβαπτίσθητε;
14 εὐχαριστῶ ὅτι οὐδένα ὑμῶν ἐβάπτισα εἰ μὴ Κρίσπον καὶ Γάϊον,
15 ἵνα μή τις εἴπῃ ὅτι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα ἐβαπτίσθητε.
16 ἐβάπτισα δὲ καὶ τὸν Στεφανᾶ οἶκον· λοιπὸν οὐκ οἶδα εἴ τινα ἄλλον ἐβάπτισα.
17 οὐ γὰρ ἀπέστειλέν με Χριστὸς βαπτίζειν ἀλλὰ εὐαγγελίζεσθαι, οὐκ ἐν σοφίᾳ λόγου, ἵνα μὴ κενωθῇ ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ.
18 Ὁ λόγος γὰρ ὁ τοῦ σταυροῦ τοῖς μὲν ἀπολλυμένοις μωρία ἐστίν, τοῖς δὲ σῳζομένοις ἡμῖν δύναμις θεοῦ ἐστιν.
19 γέγραπται γάρ, Ἀπολῶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν, καὶ τὴν σύνεσιν τῶν συνετῶν ἀθετήσω.
20 ποῦ σοφός; ποῦ γραμματεύς; ποῦ συζητητὴς τοῦ αἰῶνος τούτου; οὐχὶ ἐμώρανεν ὁ θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου;
21 ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῇ σοφίᾳ τοῦ θεοῦ οὐκ ἔγνω ὁ κόσμος διὰ τῆς σοφίας τὸν θεόν, εὐδόκησεν ὁ θεὸς διὰ τῆς μωρίας τοῦ κηρύγματος σῶσαι τοὺς πιστεύοντας.
22 ἐπειδὴ καὶ Ἰουδαῖοι σημεῖα αἰτοῦσιν καὶ Ἕλληνες σοφίαν ζητοῦσιν,
23 ἡμεῖς δὲ κηρύσσομεν Χριστὸν ἐσταυρωμένον, Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον ἔθνεσιν δὲ μωρίαν,
24 αὐτοῖς δὲ τοῖς κλητοῖς, Ἰουδαίοις τε καὶ Ἕλλησιν, Χριστὸν θεοῦ δύναμιν καὶ θεοῦ σοφίαν·
25 ὅτι τὸ μωρὸν τοῦ θεοῦ σοφώτερον τῶν ἀνθρώπων ἐστίν, καὶ τὸ ἀσθενὲς τοῦ θεοῦ ἰσχυρότερον τῶν ἀνθρώπων.
26 Βλέπετε γὰρ τὴν κλῆσιν ὑμῶν, ἀδελφοί, ὅτι οὐ πολλοὶ σοφοὶ κατὰ σάρκα, οὐ πολλοὶ δυνατοί, οὐ πολλοὶ εὐγενεῖς·
27 ἀλλὰ τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ θεὸς ἵνα καταισχύνῃ τοὺς σοφούς, καὶ τὰ ἀσθενῆ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ θεὸς ἵνα καταισχύνῃ τὰ ἰσχυρά,
28 καὶ τὰ ἀγενῆ τοῦ κόσμου καὶ τὰ ἐξουθενημένα ἐξελέξατο ὁ θεός, τὰ μὴ ὄντα, ἵνα τὰ ὄντα καταργήσῃ,
29 ὅπως μὴ καυχήσηται πᾶσα σὰρξ ἐνώπιον τοῦ θεοῦ.
30 ἐξ αὐτοῦ δὲ ὑμεῖς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐγενήθη σοφία ἡμῖν ἀπὸ θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἁγιασμὸς καὶ ἀπολύτρωσις,
31 ἵνα καθὼς γέγραπται, Ὁ καυχώμενος ἐν κυρίῳ καυχάσθω.
2
1 Κἀγὼ ἐλθὼν πρὸς ὑμᾶς, ἀδελφοί, ἦλθον οὐ καθ᾽ ὑπεροχὴν λόγου ἢ σοφίας καταγγέλλων ὑμῖν τὸ μυστήριον τοῦ θεοῦ.
2 οὐ γὰρ ἔκρινά τι εἰδέναι ἐν ὑμῖν εἰ μὴ Ἰησοῦν Χριστὸν καὶ τοῦτον ἐσταυρωμένον.
3 κἀγὼ ἐν ἀσθενείᾳ καὶ ἐν φόβῳ καὶ ἐν τρόμῳ πολλῷ ἐγενόμην πρὸς ὑμᾶς,
4 καὶ ὁ λόγος μου καὶ τὸ κήρυγμά μου οὐκ ἐν πειθοῖ[ς] σοφίας [λόγοις] ἀλλ᾽ ἐν ἀποδείξει πνεύματος καὶ δυνάμεως,
5 ἵνα ἡ πίστις ὑμῶν μὴ ᾖ ἐν σοφίᾳ ἀνθρώπων ἀλλ᾽ ἐν δυνάμει θεοῦ.
6 Σοφίαν δὲ λαλοῦμεν ἐν τοῖς τελείοις, σοφίαν δὲ οὐ τοῦ αἰῶνος τούτου οὐδὲ τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου τῶν καταργουμένων·
7 ἀλλὰ λαλοῦμεν θεοῦ σοφίαν ἐν μυστηρίῳ, τὴν ἀποκεκρυμμένην, ἣν προώρισεν ὁ θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων εἰς δόξαν ἡμῶν·
8 ἣν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου ἔγνωκεν, εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν.
9 ἀλλὰ καθὼς γέγραπται, Ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν καὶ οὖς οὐκ ἤκουσεν καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ἃ ἡτοίμασεν ὁ θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν.
10 ἡμῖν δὲ ἀπεκάλυψεν ὁ θεὸς διὰ τοῦ πνεύματος· τὸ γὰρ πνεῦμα πάντα ἐραυνᾷ, καὶ τὰ βάθη τοῦ θεοῦ.
11 τίς γὰρ οἶδεν ἀνθρώπων τὰ τοῦ ἀνθρώπου εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν αὐτῷ; οὕτως καὶ τὰ τοῦ θεοῦ οὐδεὶς ἔγνωκεν εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ.
12 ἡμεῖς δὲ οὐ τὸ πνεῦμα τοῦ κόσμου ἐλάβομεν ἀλλὰ τὸ πνεῦμα τὸ ἐκ τοῦ θεοῦ, ἵνα εἰδῶμεν τὰ ὑπὸ τοῦ θεοῦ χαρισθέντα ἡμῖν·
13 ἃ καὶ λαλοῦμεν οὐκ ἐν διδακτοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας λόγοις ἀλλ᾽ ἐν διδακτοῖς πνεύματος, πνευματικοῖς πνευματικὰ συγκρίνοντες.
14 ψυχικὸς δὲ ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ πνεύματος τοῦ θεοῦ, μωρία γὰρ αὐτῷ ἐστιν, καὶ οὐ δύναται γνῶναι, ὅτι πνευματικῶς ἀνακρίνεται·
15 ὁ δὲ πνευματικὸς ἀνακρίνει [τὰ] πάντα, αὐτὸς δὲ ὑπ᾽ οὐδενὸς ἀνακρίνεται.
16 τίς γὰρ ἔγνω νοῦν κυρίου, ὃς συμβιβάσει αὐτόν; ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν.
3
1 Κἀγώ, ἀδελφοί, οὐκ ἠδυνήθην λαλῆσαι ὑμῖν ὡς πνευματικοῖς ἀλλ᾽ ὡς σαρκίνοις, ὡς νηπίοις ἐν Χριστῷ.
2 γάλα ὑμᾶς ἐπότισα, οὐ βρῶμα, οὔπω γὰρ ἐδύνασθε. ἀλλ᾽ οὐδὲ ἔτι νῦν δύνασθε,
3 ἔτι γὰρ σαρκικοί ἐστε. ὅπου γὰρ ἐν ὑμῖν ζῆλος καὶ ἔρις, οὐχὶ σαρκικοί ἐστε καὶ κατὰ ἄνθρωπον περιπατεῖτε;
4 ὅταν γὰρ λέγῃ τις, Ἐγὼ μέν εἰμι Παύλου, ἕτερος δέ, Ἐγὼ Ἀπολλῶ, οὐκ ἄνθρωποί ἐστε;
5 τί οὖν ἐστιν Ἀπολλῶς; τί δέ ἐστιν Παῦλος; διάκονοι δι᾽ ὧν ἐπιστεύσατε, καὶ ἑκάστῳ ὡς ὁ κύριος ἔδωκεν.
6 ἐγὼ ἐφύτευσα, Ἀπολλῶς ἐπότισεν, ἀλλὰ ὁ θεὸς ηὔξανεν·
7 ὥστε οὔτε ὁ φυτεύων ἐστίν τι οὔτε ὁ ποτίζων, ἀλλ᾽ ὁ αὐξάνων θεός.
8 ὁ φυτεύων δὲ καὶ ὁ ποτίζων ἕν εἰσιν, ἕκαστος δὲ τὸν ἴδιον μισθὸν λήμψεται κατὰ τὸν ἴδιον κόπον.
9 θεοῦ γάρ ἐσμεν συνεργοί· θεοῦ γεώργιον, θεοῦ οἰκοδομή ἐστε.
10 Κατὰ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ τὴν δοθεῖσάν μοι ὡς σοφὸς ἀρχιτέκτων θεμέλιον ἔθηκα, ἄλλος δὲ ἐποικοδομεῖ. ἕκαστος δὲ βλεπέτω πῶς ἐποικοδομεῖ·
11 θεμέλιον γὰρ ἄλλον οὐδεὶς δύναται θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός.
12 εἰ δέ τις ἐποικοδομεῖ ἐπὶ τὸν θεμέλιον χρυσόν, ἄργυρον, λίθους τιμίους, ξύλα, χόρτον, καλάμην,
13 ἑκάστου τὸ ἔργον φανερὸν γενήσεται, ἡ γὰρ ἡμέρα δηλώσει· ὅτι ἐν πυρὶ ἀποκαλύπτεται, καὶ ἑκάστου τὸ ἔργον ὁποῖόν ἐστιν τὸ πῦρ [αὐτὸ] δοκιμάσει.
14 εἴ τινος τὸ ἔργον μενεῖ ὃ ἐποικοδόμησεν, μισθὸν λήμψεται·
15 εἴ τινος τὸ ἔργον κατακαήσεται, ζημιωθήσεται, αὐτὸς δὲ σωθήσεται, οὕτως δὲ ὡς διὰ πυρός.
16 οὐκ οἴδατε ὅτι ναὸς θεοῦ ἐστε καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν;
17 εἴ τις τὸν ναὸν τοῦ θεοῦ φθείρει, φθερεῖ τοῦτον ὁ θεός· ὁ γὰρ ναὸς τοῦ θεοῦ ἅγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς.
18 Μηδεὶς ἑαυτὸν ἐξαπατάτω· εἴ τις δοκεῖ σοφὸς εἶναι ἐν ὑμῖν ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, μωρὸς γενέσθω, ἵνα γένηται σοφός.
19 ἡ γὰρ σοφία τοῦ κόσμου τούτου μωρία παρὰ τῷ θεῷ ἐστιν· γέγραπται γάρ, Ὁ δρασσόμενος τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτῶν·
20 καὶ πάλιν, Κύριος γινώσκει τοὺς διαλογισμοὺς τῶν σοφῶν ὅτι εἰσὶν μάταιοι.
21 ὥστε μηδεὶς καυχάσθω ἐν ἀνθρώποις· πάντα γὰρ ὑμῶν ἐστιν,
22 εἴτε Παῦλος εἴτε Ἀπολλῶς εἴτε Κηφᾶς εἴτε κόσμος εἴτε ζωὴ εἴτε θάνατος εἴτε ἐνεστῶτα εἴτε μέλλοντα, πάντα ὑμῶν,
23 ὑμεῖς δὲ Χριστοῦ, Χριστὸς δὲ θεοῦ.
4
1 Οὕτως ἡμᾶς λογιζέσθω ἄνθρωπος ὡς ὑπηρέτας Χριστοῦ καὶ οἰκονόμους μυστηρίων θεοῦ.
2 ὧδε λοιπὸν ζητεῖται ἐν τοῖς οἰκονόμοις ἵνα πιστός τις εὑρεθῇ.
3 ἐμοὶ δὲ εἰς ἐλάχιστόν ἐστιν ἵνα ὑφ᾽ ὑμῶν ἀνακριθῶ ἢ ὑπὸ ἀνθρωπίνης ἡμέρας· ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐμαυτὸν ἀνακρίνω·
4 οὐδὲν γὰρ ἐμαυτῷ σύνοιδα, ἀλλ᾽ οὐκ ἐν τούτῳ δεδικαίωμαι, ὁ δὲ ἀνακρίνων με κύριός ἐστιν.
5 ὥστε μὴ πρὸ καιροῦ τι κρίνετε, ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ κύριος, ὃς καὶ φωτίσει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους καὶ φανερώσει τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν· καὶ τότε ὁ ἔπαινος γενήσεται ἑκάστῳ ἀπὸ τοῦ θεοῦ.
6 Ταῦτα δέ, ἀδελφοί, μετεσχημάτισα εἰς ἐμαυτὸν καὶ Ἀπολλῶν δι᾽ ὑμᾶς, ἵνα ἐν ἡμῖν μάθητε τὸ Μὴ ὑπὲρ ἃ γέγραπται, ἵνα μὴ εἷς ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς φυσιοῦσθε κατὰ τοῦ ἑτέρου.
7 τίς γάρ σε διακρίνει; τί δὲ ἔχεις ὃ οὐκ ἔλαβες; εἰ δὲ καὶ ἔλαβες, τί καυχᾶσαι ὡς μὴ λαβών;
8 ἤδη κεκορεσμένοι ἐστέ· ἤδη ἐπλουτήσατε· χωρὶς ἡμῶν ἐβασιλεύσατε· καὶ ὄφελόν γε ἐβασιλεύσατε, ἵνα καὶ ἡμεῖς ὑμῖν συμβασιλεύσωμεν.
9 δοκῶ γάρ, ὁ θεὸς ἡμᾶς τοὺς ἀποστόλους ἐσχάτους ἀπέδειξεν ὡς ἐπιθανατίους, ὅτι θέατρον ἐγενήθημεν τῷ κόσμῳ καὶ ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις.
10 ἡμεῖς μωροὶ διὰ Χριστόν, ὑμεῖς δὲ φρόνιμοι ἐν Χριστῷ· ἡμεῖς ἀσθενεῖς, ὑμεῖς δὲ ἰσχυροί· ὑμεῖς ἔνδοξοι, ἡμεῖς δὲ ἄτιμοι.
11 ἄχρι τῆς ἄρτι ὥρας καὶ πεινῶμεν καὶ διψῶμεν καὶ γυμνιτεύομεν καὶ κολαφιζόμεθα καὶ ἀστατοῦμεν
12 καὶ κοπιῶμεν ἐργαζόμενοι ταῖς ἰδίαις χερσίν· λοιδορούμενοι εὐλογοῦμεν, διωκόμενοι ἀνεχόμεθα,
13 δυσφημούμενοι παρακαλοῦμεν· ὡς περικαθάρματα τοῦ κόσμου ἐγενήθημεν, πάντων περίψημα, ἕως ἄρτι.
14 Οὐκ ἐντρέπων ὑμᾶς γράφω ταῦτα, ἀλλ᾽ ὡς τέκνα μου ἀγαπητὰ νουθετῶν·
15 ἐὰν γὰρ μυρίους παιδαγωγοὺς ἔχητε ἐν Χριστῷ, ἀλλ᾽ οὐ πολλοὺς πατέρας, ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ διὰ τοῦ εὐαγγελίου ἐγὼ ὑμᾶς ἐγέννησα.
16 παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς, μιμηταί μου γίνεσθε.
17 διὰ τοῦτο ἔπεμψα ὑμῖν Τιμόθεον, ὅς ἐστίν μου τέκνον ἀγαπητὸν καὶ πιστὸν ἐν κυρίῳ, ὃς ὑμᾶς ἀναμνήσει τὰς ὁδούς μου τὰς ἐν Χριστῷ [Ἰησοῦ], καθὼς πανταχοῦ ἐν πάσῃ ἐκκλησίᾳ διδάσκω.
18 ὡς μὴ ἐρχομένου δέ μου πρὸς ὑμᾶς ἐφυσιώθησάν τινες·
19 ἐλεύσομαι δὲ ταχέως πρὸς ὑμᾶς, ἐὰν ὁ κύριος θελήσῃ, καὶ γνώσομαι οὐ τὸν λόγον τῶν πεφυσιωμένων ἀλλὰ τὴν δύναμιν,
20 οὐ γὰρ ἐν λόγῳ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἀλλ᾽ ἐν δυνάμει.
21 τί θέλετε; ἐν ῥάβδῳ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἀγάπῃ πνεύματί τε πραΰτητος;
5
1 Ὅλως ἀκούεται ἐν ὑμῖν πορνεία, καὶ τοιαύτη πορνεία ἥτις οὐδὲ ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὥστε γυναῖκά τινα τοῦ πατρὸς ἔχειν.
2 καὶ ὑμεῖς πεφυσιωμένοι ἐστέ, καὶ οὐχὶ μᾶλλον ἐπενθήσατε, ἵνα ἀρθῇ ἐκ μέσου ὑμῶν ὁ τὸ ἔργον τοῦτο ποιήσας;
3 ἐγὼ μὲν γάρ, ἀπὼν τῷ σώματι παρὼν δὲ τῷ πνεύματι, ἤδη κέκρικα ὡς παρὼν τὸν οὕτως τοῦτο κατεργασάμενον
4 ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ κυρίου [ἡμῶν] Ἰησοῦ, συναχθέντων ὑμῶν καὶ τοῦ ἐμοῦ πνεύματος σὺν τῇ δυνάμει τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ,
5 παραδοῦναι τὸν τοιοῦτον τῷ Σατανᾷ εἰς ὄλεθρον τῆς σαρκός, ἵνα τὸ πνεῦμα σωθῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ κυρίου.
6 Οὐ καλὸν τὸ καύχημα ὑμῶν. οὐκ οἴδατε ὅτι μικρὰ ζύμη ὅλον τὸ φύραμα ζυμοῖ;
7 ἐκκαθάρατε τὴν παλαιὰν ζύμην, ἵνα ἦτε νέον φύραμα, καθώς ἐστε ἄζυμοι. καὶ γὰρ τὸ πάσχα ἡμῶν ἐτύθη Χριστός·
8 ὥστε ἑορτάζωμεν, μὴ ἐν ζύμῃ παλαιᾷ μηδὲ ἐν ζύμῃ κακίας καὶ πονηρίας, ἀλλ᾽ ἐν ἀζύμοις εἰλικρινείας καὶ ἀληθείας.
9 Ἔγραψα ὑμῖν ἐν τῇ ἐπιστολῇ μὴ συναναμίγνυσθαι πόρνοις,
10 οὐ πάντως τοῖς πόρνοις τοῦ κόσμου τούτου ἢ τοῖς πλεονέκταις καὶ ἅρπαξιν ἢ εἰδωλολάτραις, ἐπεὶ ὠφείλετε ἄρα ἐκ τοῦ κόσμου ἐξελθεῖν.
11 νῦν δὲ ἔγραψα ὑμῖν μὴ συναναμίγνυσθαι ἐάν τις ἀδελφὸς ὀνομαζόμενος ᾖ πόρνος ἢ πλεονέκτης ἢ εἰδωλολάτρης ἢ λοίδορος ἢ μέθυσος ἢ ἅρπαξ, τῷ τοιούτῳ μηδὲ συνεσθίειν.
12 τί γάρ μοι τοὺς ἔξω κρίνειν; οὐχὶ τοὺς ἔσω ὑμεῖς κρίνετε;
13 τοὺς δὲ ἔξω ὁ θεὸς κρινεῖ. ἐξάρατε τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν.
6
1 Τολμᾷ τις ὑμῶν πρᾶγμα ἔχων πρὸς τὸν ἕτερον κρίνεσθαι ἐπὶ τῶν ἀδίκων, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῶν ἁγίων;
2 ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι οἱ ἅγιοι τὸν κόσμον κρινοῦσιν; καὶ εἰ ἐν ὑμῖν κρίνεται ὁ κόσμος, ἀνάξιοί ἐστε κριτηρίων ἐλαχίστων;
3 οὐκ οἴδατε ὅτι ἀγγέλους κρινοῦμεν, μήτιγε βιωτικά;
4 βιωτικὰ μὲν οὖν κριτήρια ἐὰν ἔχητε, τοὺς ἐξουθενημένους ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τούτους καθίζετε;
5 πρὸς ἐντροπὴν ὑμῖν λέγω. οὕτως οὐκ ἔνι ἐν ὑμῖν οὐδεὶς σοφὸς ὃς δυνήσεται διακρῖναι ἀνὰ μέσον τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ;
6 ἀλλὰ ἀδελφὸς μετὰ ἀδελφοῦ κρίνεται, καὶ τοῦτο ἐπὶ ἀπίστων;
7 ἤδη μὲν [οὖν] ὅλως ἥττημα ὑμῖν ἐστιν ὅτι κρίματα ἔχετε μεθ᾽ ἑαυτῶν· διὰ τί οὐχὶ μᾶλλον ἀδικεῖσθε; διὰ τί οὐχὶ μᾶλλον ἀποστερεῖσθε;
8 ἀλλὰ ὑμεῖς ἀδικεῖτε καὶ ἀποστερεῖτε, καὶ τοῦτο ἀδελφούς.
9 ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι ἄδικοι θεοῦ βασιλείαν οὐ κληρονομήσουσιν; μὴ πλανᾶσθε· οὔτε πόρνοι οὔτε εἰδωλολάτραι οὔτε μοιχοὶ οὔτε μαλακοὶ οὔτε ἀρσενοκοῖται
10 οὔτε κλέπται οὔτε πλεονέκται, οὐ μέθυσοι, οὐ λοίδοροι, οὐχ ἅρπαγες βασιλείαν θεοῦ κληρονομήσουσιν.
11 καὶ ταῦτά τινες ἦτε· ἀλλὰ ἀπελούσασθε, ἀλλὰ ἡγιάσθητε, ἀλλὰ ἐδικαιώθητε ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἐν τῷ πνεύματι τοῦ θεοῦ ἡμῶν.
12 Πάντα μοι ἔξεστιν, ἀλλ᾽ οὐ πάντα συμφέρει. πάντα μοι ἔξεστιν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐγὼ ἐξουσιασθήσομαι ὑπό τινος.
13 τὰ βρώματα τῇ κοιλίᾳ, καὶ ἡ κοιλία τοῖς βρώμασιν· ὁ δὲ θεὸς καὶ ταύτην καὶ ταῦτα καταργήσει. τὸ δὲ σῶμα οὐ τῇ πορνείᾳ ἀλλὰ τῷ κυρίῳ, καὶ ὁ κύριος τῷ σώματι·
14 ὁ δὲ θεὸς καὶ τὸν κύριον ἤγειρεν καὶ ἡμᾶς ἐξεγερεῖ διὰ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ.
15 οὐκ οἴδατε ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν μέλη Χριστοῦ ἐστιν; ἄρας οὖν τὰ μέλη τοῦ Χριστοῦ ποιήσω πόρνης μέλη; μὴ γένοιτο.
16 [ἢ] οὐκ οἴδατε ὅτι ὁ κολλώμενος τῇ πόρνῃ ἓν σῶμά ἐστιν; Ἔσονται γάρ, φησίν, οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν.
17 ὁ δὲ κολλώμενος τῷ κυρίῳ ἓν πνεῦμά ἐστιν.
18 φεύγετε τὴν πορνείαν· πᾶν ἁμάρτημα ὃ ἐὰν ποιήσῃ ἄνθρωπος ἐκτὸς τοῦ σώματός ἐστιν, ὁ δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει.
19 ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι τὸ σῶμα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου πνεύματός ἐστιν, οὗ ἔχετε ἀπὸ θεοῦ, καὶ οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν;
20 ἠγοράσθητε γὰρ τιμῆς· δοξάσατε δὴ τὸν θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν.
7
1 Περὶ δὲ ὧν ἐγράψατε, καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι·
2 διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω, καὶ ἑκάστη τὸν ἴδιον ἄνδρα ἐχέτω.
3 τῇ γυναικὶ ὁ ἀνὴρ τὴν ὀφειλὴν ἀποδιδότω, ὁμοίως δὲ καὶ ἡ γυνὴ τῷ ἀνδρί.
4 ἡ γυνὴ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει ἀλλὰ ὁ ἀνήρ· ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει ἀλλὰ ἡ γυνή.
5 μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλήλους, εἰ μήτι ἂν ἐκ συμφώνου πρὸς καιρὸν ἵνα σχολάσητε τῇ προσευχῇ καὶ πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἦτε, ἵνα μὴ πειράζῃ ὑμᾶς ὁ Σατανᾶς διὰ τὴν ἀκρασίαν ὑμῶν.
6 τοῦτο δὲ λέγω κατὰ συγγνώμην, οὐ κατ᾽ ἐπιταγήν.
7 θέλω δὲ πάντας ἀνθρώπους εἶναι ὡς καὶ ἐμαυτόν· ἀλλὰ ἕκαστος ἴδιον ἔχει χάρισμα ἐκ θεοῦ, ὁ μὲν οὕτως, ὁ δὲ οὕτως.
8 Λέγω δὲ τοῖς ἀγάμοις καὶ ταῖς χήραις, καλὸν αὐτοῖς ἐὰν μείνωσιν ὡς κἀγώ·
9 εἰ δὲ οὐκ ἐγκρατεύονται γαμησάτωσαν, κρεῖττον γάρ ἐστιν γαμῆσαι ἢ πυροῦσθαι.
10 τοῖς δὲ γεγαμηκόσιν παραγγέλλω, οὐκ ἐγὼ ἀλλὰ ὁ κύριος, γυναῖκα ἀπὸ ἀνδρὸς μὴ χωρισθῆναι
11 - ἐὰν δὲ καὶ χωρισθῇ, μενέτω ἄγαμος ἢ τῷ ἀνδρὶ καταλλαγήτω - καὶ ἄνδρα γυναῖκα μὴ ἀφιέναι.
12 Τοῖς δὲ λοιποῖς λέγω ἐγώ, οὐχ ὁ κύριος· εἴ τις ἀδελφὸς γυναῖκα ἔχει ἄπιστον, καὶ αὕτη συνευδοκεῖ οἰκεῖν μετ᾽ αὐτοῦ, μὴ ἀφιέτω αὐτήν·
13 καὶ γυνὴ εἴ τις ἔχει ἄνδρα ἄπιστον, καὶ οὗτος συνευδοκεῖ οἰκεῖν μετ᾽ αὐτῆς, μὴ ἀφιέτω τὸν ἄνδρα.
14 ἡγίασται γὰρ ὁ ἀνὴρ ὁ ἄπιστος ἐν τῇ γυναικί, καὶ ἡγίασται ἡ γυνὴ ἡ ἄπιστος ἐν τῷ ἀδελφῷ· ἐπεὶ ἄρα τὰ τέκνα ὑμῶν ἀκάθαρτά ἐστιν, νῦν δὲ ἅγιά ἐστιν.
15 εἰ δὲ ὁ ἄπιστος χωρίζεται, χωριζέσθω· οὐ δεδούλωται ὁ ἀδελφὸς ἢ ἡ ἀδελφὴ ἐν τοῖς τοιούτοις· ἐν δὲ εἰρήνῃ κέκληκεν ὑμᾶς ὁ θεός.
16 τί γὰρ οἶδας, γύναι, εἰ τὸν ἄνδρα σώσεις; ἢ τί οἶδας, ἄνερ, εἰ τὴν γυναῖκα σώσεις;
17 Εἰ μὴ ἑκάστῳ ὡς ἐμέρισεν ὁ κύριος, ἕκαστον ὡς κέκληκεν ὁ θεός, οὕτως περιπατείτω· καὶ οὕτως ἐν ταῖς ἐκκλησίαις πάσαις διατάσσομαι.
18 περιτετμημένος τις ἐκλήθη; μὴ ἐπισπάσθω. ἐν ἀκροβυστίᾳ κέκληταί τις; μὴ περιτεμνέσθω.
19 ἡ περιτομὴ οὐδέν ἐστιν, καὶ ἡ ἀκροβυστία οὐδέν ἐστιν, ἀλλὰ τήρησις ἐντολῶν θεοῦ.
20 ἕκαστος ἐν τῇ κλήσει ᾗ ἐκλήθη ἐν ταύτῃ μενέτω.
21 δοῦλος ἐκλήθης; μή σοι μελέτω· ἀλλ᾽ εἰ καὶ δύνασαι ἐλεύθερος γενέσθαι, μᾶλλον χρῆσαι.
22 ὁ γὰρ ἐν κυρίῳ κληθεὶς δοῦλος ἀπελεύθερος κυρίου ἐστίν· ὁμοίως ὁ ἐλεύθερος κληθεὶς δοῦλός ἐστιν Χριστοῦ.
23 τιμῆς ἠγοράσθητε· μὴ γίνεσθε δοῦλοι ἀνθρώπων.
24 ἕκαστος ἐν ᾧ ἐκλήθη, ἀδελφοί, ἐν τούτῳ μενέτω παρὰ θεῷ.
25 Περὶ δὲ τῶν παρθένων ἐπιταγὴν κυρίου οὐκ ἔχω, γνώμην δὲ δίδωμι ὡς ἠλεημένος ὑπὸ κυρίου πιστὸς εἶναι.
26 Νομίζω οὖν τοῦτο καλὸν ὑπάρχειν διὰ τὴν ἐνεστῶσαν ἀνάγκην, ὅτι καλὸν ἀνθρώπῳ τὸ οὕτως εἶναι.
27 δέδεσαι γυναικί; μὴ ζήτει λύσιν· λέλυσαι ἀπὸ γυναικός; μὴ ζήτει γυναῖκα.
28 ἐὰν δὲ καὶ γαμήσῃς, οὐχ ἥμαρτες· καὶ ἐὰν γήμῃ ἡ παρθένος, οὐχ ἥμαρτεν. θλῖψιν δὲ τῇ σαρκὶ ἕξουσιν οἱ τοιοῦτοι, ἐγὼ δὲ ὑμῶν φείδομαι.
29 τοῦτο δέ φημι, ἀδελφοί, ὁ καιρὸς συνεσταλμένος ἐστίν· τὸ λοιπὸν ἵνα καὶ οἱ ἔχοντες γυναῖκας ὡς μὴ ἔχοντες ὦσιν,
30 καὶ οἱ κλαίοντες ὡς μὴ κλαίοντες, καὶ οἱ χαίροντες ὡς μὴ χαίροντες, καὶ οἱ ἀγοράζοντες ὡς μὴ κατέχοντες,
31 καὶ οἱ χρώμενοι τὸν κόσμον ὡς μὴ καταχρώμενοι· παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου.
32 θέλω δὲ ὑμᾶς ἀμερίμνους εἶναι. ὁ ἄγαμος μεριμνᾷ τὰ τοῦ κυρίου, πῶς ἀρέσῃ τῷ κυρίῳ·
33 ὁ δὲ γαμήσας μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσῃ τῇ γυναικί,
34 καὶ μεμέρισται. καὶ ἡ γυνὴ ἡ ἄγαμος καὶ ἡ παρθένος μεριμνᾷ τὰ τοῦ κυρίου, ἵνα ᾖ ἁγία [καὶ] τῷ σώματι καὶ τῷ πνεύματι· ἡ δὲ γαμήσασα μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσῃ τῷ ἀνδρί.
35 τοῦτο δὲ πρὸς τὸ ὑμῶν αὐτῶν σύμφορον λέγω, οὐχ ἵνα βρόχον ὑμῖν ἐπιβάλω, ἀλλὰ πρὸς τὸ εὔσχημον καὶ εὐπάρεδρον τῷ κυρίῳ ἀπερισπάστως.
36 Εἰ δέ τις ἀσχημονεῖν ἐπὶ τὴν παρθένον αὐτοῦ νομίζει ἐὰν ᾖ ὑπέρακμος, καὶ οὕτως ὀφείλει γίνεσθαι, ὃ θέλει ποιείτω· οὐχ ἁμαρτάνει· γαμείτωσαν.
37 ὃς δὲ ἕστηκεν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ ἑδραῖος, μὴ ἔχων ἀνάγκην, ἐξουσίαν δὲ ἔχει περὶ τοῦ ἰδίου θελήματος, καὶ τοῦτο κέκρικεν ἐν τῇ ἰδίᾳ καρδίᾳ, τηρεῖν τὴν ἑαυτοῦ παρθένον, καλῶς ποιήσει·
38 ὥστε καὶ ὁ γαμίζων τὴν ἑαυτοῦ παρθένον καλῶς ποιεῖ, καὶ ὁ μὴ γαμίζων κρεῖσσον ποιήσει.
39 Γυνὴ δέδεται ἐφ᾽ ὅσον χρόνον ζῇ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς· ἐὰν δὲ κοιμηθῇ ὁ ἀνήρ, ἐλευθέρα ἐστὶν ᾧ θέλει γαμηθῆναι, μόνον ἐν κυρίῳ.
40 μακαριωτέρα δέ ἐστιν ἐὰν οὕτως μείνῃ, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, δοκῶ δὲ κἀγὼ πνεῦμα θεοῦ ἔχειν.
8
1 Περὶ δὲ τῶν εἰδωλοθύτων, οἴδαμεν ὅτι πάντες γνῶσιν ἔχομεν. ἡ γνῶσις φυσιοῖ, ἡ δὲ ἀγάπη οἰκοδομεῖ.
2 εἴ τις δοκεῖ ἐγνωκέναι τι, οὔπω ἔγνω καθὼς δεῖ γνῶναι·
3 εἰ δέ τις ἀγαπᾷ τὸν θεόν, οὗτος ἔγνωσται ὑπ᾽ αὐτοῦ.
4 Περὶ τῆς βρώσεως οὖν τῶν εἰδωλοθύτων οἴδαμεν ὅτι οὐδὲν εἴδωλον ἐν κόσμῳ, καὶ ὅτι οὐδεὶς θεὸς εἰ μὴ εἷς.
5 καὶ γὰρ εἴπερ εἰσὶν λεγόμενοι θεοὶ εἴτε ἐν οὐρανῷ εἴτε ἐπὶ γῆς, ὥσπερ εἰσὶν θεοὶ πολλοὶ καὶ κύριοι πολλοί,
6 ἀλλ᾽ ἡμῖν εἷς θεὸς ὁ πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν, καὶ εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστός, δι᾽ οὗ τὰ πάντα καὶ ἡμεῖς δι᾽ αὐτοῦ.
7 Ἀλλ᾽ οὐκ ἐν πᾶσιν ἡ γνῶσις· τινὲς δὲ τῇ συνηθείᾳ ἕως ἄρτι τοῦ εἰδώλου ὡς εἰδωλόθυτον ἐσθίουσιν, καὶ ἡ συνείδησις αὐτῶν ἀσθενὴς οὖσα μολύνεται.
8 βρῶμα δὲ ἡμᾶς οὐ παραστήσει τῷ θεῷ· οὔτε ἐὰν μὴ φάγωμεν ὑστερούμεθα, οὔτε ἐὰν φάγωμεν περισσεύομεν.
9 βλέπετε δὲ μή πως ἡ ἐξουσία ὑμῶν αὕτη πρόσκομμα γένηται τοῖς ἀσθενέσιν.
10 ἐὰν γάρ τις ἴδῃ σὲ τὸν ἔχοντα γνῶσιν ἐν εἰδωλείῳ κατακείμενον, οὐχὶ ἡ συνείδησις αὐτοῦ ἀσθενοῦς ὄντος οἰκοδομηθήσεται εἰς τὸ τὰ εἰδωλόθυτα ἐσθίειν;
11 ἀπόλλυται γὰρ ὁ ἀσθενῶν ἐν τῇ σῇ γνώσει, ὁ ἀδελφὸς δι᾽ ὃν Χριστὸς ἀπέθανεν.
12 οὕτως δὲ ἁμαρτάνοντες εἰς τοὺς ἀδελφοὺς καὶ τύπτοντες αὐτῶν τὴν συνείδησιν ἀσθενοῦσαν εἰς Χριστὸν ἁμαρτάνετε.
13 διόπερ εἰ βρῶμα σκανδαλίζει τὸν ἀδελφόν μου, οὐ μὴ φάγω κρέα εἰς τὸν αἰῶνα, ἵνα μὴ τὸν ἀδελφόν μου σκανδαλίσω.
9
1 Οὐκ εἰμὶ ἐλεύθερος; οὐκ εἰμὶ ἀπόστολος; οὐχὶ Ἰησοῦν τὸν κύριον ἡμῶν ἑώρακα; οὐ τὸ ἔργον μου ὑμεῖς ἐστε ἐν κυρίῳ;
2 εἰ ἄλλοις οὐκ εἰμὶ ἀπόστολος, ἀλλά γε ὑμῖν εἰμι· ἡ γὰρ σφραγίς μου τῆς ἀποστολῆς ὑμεῖς ἐστε ἐν κυρίῳ.
3 Ἡ ἐμὴ ἀπολογία τοῖς ἐμὲ ἀνακρίνουσίν ἐστιν αὕτη.
4 μὴ οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν φαγεῖν καὶ πεῖν;
5 μὴ οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν ἀδελφὴν γυναῖκα περιάγειν, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ ἀπόστολοι καὶ οἱ ἀδελφοὶ τοῦ κυρίου καὶ Κηφᾶς;
6 ἢ μόνος ἐγὼ καὶ Βαρναβᾶς οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν μὴ ἐργάζεσθαι;
7 τίς στρατεύεται ἰδίοις ὀψωνίοις ποτέ; τίς φυτεύει ἀμπελῶνα καὶ τὸν καρπὸν αὐτοῦ οὐκ ἐσθίει; ἢ τίς ποιμαίνει ποίμνην καὶ ἐκ τοῦ γάλακτος τῆς ποίμνης οὐκ ἐσθίει;
8 Μὴ κατὰ ἄνθρωπον ταῦτα λαλῶ, ἢ καὶ ὁ νόμος ταῦτα οὐ λέγει;
9 ἐν γὰρ τῷ Μωϋσέως νόμῳ γέγραπται, Οὐ κημώσεις βοῦν ἀλοῶντα. μὴ τῶν βοῶν μέλει τῷ θεῷ;
10 ἢ δι᾽ ἡμᾶς πάντως λέγει; δι᾽ ἡμᾶς γὰρ ἐγράφη, ὅτι ὀφείλει ἐπ᾽ ἐλπίδι ὁ ἀροτριῶν ἀροτριᾶν, καὶ ὁ ἀλοῶν ἐπ᾽ ἐλπίδι τοῦ μετέχειν.
11 εἰ ἡμεῖς ὑμῖν τὰ πνευματικὰ ἐσπείραμεν, μέγα εἰ ἡμεῖς ὑμῶν τὰ σαρκικὰ θερίσομεν;
12 εἰ ἄλλοι τῆς ὑμῶν ἐξουσίας μετέχουσιν, οὐ μᾶλλον ἡμεῖς; Ἀλλ᾽ οὐκ ἐχρησάμεθα τῇ ἐξουσίᾳ ταύτῃ, ἀλλὰ πάντα στέγομεν ἵνα μή τινα ἐγκοπὴν δῶμεν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ Χριστοῦ.
13 οὐκ οἴδατε ὅτι οἱ τὰ ἱερὰ ἐργαζόμενοι [τὰ] ἐκ τοῦ ἱεροῦ ἐσθίουσιν, οἱ τῷ θυσιαστηρίῳ παρεδρεύοντες τῷ θυσιαστηρίῳ συμμερίζονται;
14 οὕτως καὶ ὁ κύριος διέταξεν τοῖς τὸ εὐαγγέλιον καταγγέλλουσιν ἐκ τοῦ εὐαγγελίου ζῆν.
15 ἐγὼ δὲ οὐ κέχρημαι οὐδενὶ τούτων. οὐκ ἔγραψα δὲ ταῦτα ἵνα οὕτως γένηται ἐν ἐμοί, καλὸν γάρ μοι μᾶλλον ἀποθανεῖν ἤ - τὸ καύχημά μου οὐδεὶς κενώσει.
16 ἐὰν γὰρ εὐαγγελίζωμαι, οὐκ ἔστιν μοι καύχημα· ἀνάγκη γάρ μοι ἐπίκειται· οὐαὶ γάρ μοί ἐστιν ἐὰν μὴ εὐαγγελίσωμαι.
17 εἰ γὰρ ἑκὼν τοῦτο πράσσω, μισθὸν ἔχω· εἰ δὲ ἄκων, οἰκονομίαν πεπίστευμαι.
18 τίς οὖν μού ἐστιν ὁ μισθός; ἵνα εὐαγγελιζόμενος ἀδάπανον θήσω τὸ εὐαγγέλιον, εἰς τὸ μὴ καταχρήσασθαι τῇ ἐξουσίᾳ μου ἐν τῷ εὐαγγελίῳ.
19 Ἐλεύθερος γὰρ ὢν ἐκ πάντων πᾶσιν ἐμαυτὸν ἐδούλωσα, ἵνα τοὺς πλείονας κερδήσω·
20 καὶ ἐγενόμην τοῖς Ἰουδαίοις ὡς Ἰουδαῖος, ἵνα Ἰουδαίους κερδήσω· τοῖς ὑπὸ νόμον ὡς ὑπὸ νόμον, μὴ ὢν αὐτὸς ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον κερδήσω·
21 τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος, μὴ ὢν ἄνομος θεοῦ ἀλλ᾽ ἔννομος Χριστοῦ, ἵνα κερδάνω τοὺς ἀνόμους·
22 ἐγενόμην τοῖς ἀσθενέσιν ἀσθενής, ἵνα τοὺς ἀσθενεῖς κερδήσω· τοῖς πᾶσιν γέγονα πάντα, ἵνα πάντως τινὰς σώσω.
23 πάντα δὲ ποιῶ διὰ τὸ εὐαγγέλιον, ἵνα συγκοινωνὸς αὐτοῦ γένωμαι.
24 Οὐκ οἴδατε ὅτι οἱ ἐν σταδίῳ τρέχοντες πάντες μὲν τρέχουσιν, εἷς δὲ λαμβάνει τὸ βραβεῖον; οὕτως τρέχετε ἵνα καταλάβητε.
25 πᾶς δὲ ὁ ἀγωνιζόμενος πάντα ἐγκρατεύεται, ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἵνα φθαρτὸν στέφανον λάβωσιν, ἡμεῖς δὲ ἄφθαρτον.
26 ἐγὼ τοίνυν οὕτως τρέχω ὡς οὐκ ἀδήλως, οὕτως πυκτεύω ὡς οὐκ ἀέρα δέρων·
27 ἀλλὰ ὑπωπιάζω μου τὸ σῶμα καὶ δουλαγωγῶ, μή πως ἄλλοις κηρύξας αὐτὸς ἀδόκιμος γένωμαι.
10
1 Οὐ θέλω γὰρ ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, ὅτι οἱ πατέρες ἡμῶν πάντες ὑπὸ τὴν νεφέλην ἦσαν καὶ πάντες διὰ τῆς θαλάσσης διῆλθον,
2 καὶ πάντες εἰς τὸν Μωϋσῆν ἐβαπτίσαντο ἐν τῇ νεφέλῃ καὶ ἐν τῇ θαλάσσῃ,
3 καὶ πάντες τὸ αὐτὸ πνευματικὸν βρῶμα ἔφαγον,
4 καὶ πάντες τὸ αὐτὸ πνευματικὸν ἔπιον πόμα· ἔπινον γὰρ ἐκ πνευματικῆς ἀκολουθούσης πέτρας· ἡ πέτρα δὲ ἦν ὁ Χριστός.
5 ἀλλ᾽ οὐκ ἐν τοῖς πλείοσιν αὐτῶν εὐδόκησεν ὁ θεός, κατεστρώθησαν γὰρ ἐν τῇ ἐρήμῳ.
6 ταῦτα δὲ τύποι ἡμῶν ἐγενήθησαν, εἰς τὸ μὴ εἶναι ἡμᾶς ἐπιθυμητὰς κακῶν, καθὼς κἀκεῖνοι ἐπεθύμησαν.
7 μηδὲ εἰδωλολάτραι γίνεσθε, καθώς τινες αὐτῶν· ὥσπερ γέγραπται, Ἐκάθισεν ὁ λαὸς φαγεῖν καὶ πεῖν, καὶ ἀνέστησαν παίζειν.
8 μηδὲ πορνεύωμεν, καθώς τινες αὐτῶν ἐπόρνευσαν, καὶ ἔπεσαν μιᾷ ἡμέρᾳ εἴκοσι τρεῖς χιλιάδες.
9 μηδὲ ἐκπειράζωμεν τὸν κύριον, καθώς τινες αὐτῶν ἐξεπείρασαν, καὶ ὑπὸ τῶν ὄφεων ἀπώλλυντο.
10 μηδὲ γογγύζετε, καθάπερ τινὲς αὐτῶν ἐγόγγυσαν, καὶ ἀπώλοντο ὑπὸ τοῦ ὀλοθρευτοῦ.
11 ταῦτα δὲ τυπικῶς συνέβαινεν ἐκείνοις, ἐγράφη δὲ πρὸς νουθεσίαν ἡμῶν, εἰς οὓς τὰ τέλη τῶν αἰώνων κατήντηκεν.
12 ὥστε ὁ δοκῶν ἑστάναι βλεπέτω μὴ πέσῃ.
13 πειρασμὸς ὑμᾶς οὐκ εἴληφεν εἰ μὴ ἀνθρώπινος· πιστὸς δὲ ὁ θεός, ὃς οὐκ ἐάσει ὑμᾶς πειρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δύνασθε, ἀλλὰ ποιήσει σὺν τῷ πειρασμῷ καὶ τὴν ἔκβασιν τοῦ δύνασθαι ὑπενεγκεῖν.
14 Διόπερ, ἀγαπητοί μου, φεύγετε ἀπὸ τῆς εἰδωλολατρίας.
15 ὡς φρονίμοις λέγω· κρίνατε ὑμεῖς ὅ φημι.
16 τὸ ποτήριον τῆς εὐλογίας ὃ εὐλογοῦμεν, οὐχὶ κοινωνία ἐστὶν τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ; τὸν ἄρτον ὃν κλῶμεν, οὐχὶ κοινωνία τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐστιν;
17 ὅτι εἷς ἄρτος, ἓν σῶμα οἱ πολλοί ἐσμεν, οἱ γὰρ πάντες ἐκ τοῦ ἑνὸς ἄρτου μετέχομεν.
18 βλέπετε τὸν Ἰσραὴλ κατὰ σάρκα· οὐχ οἱ ἐσθίοντες τὰς θυσίας κοινωνοὶ τοῦ θυσιαστηρίου εἰσίν;
19 τί οὖν φημι; ὅτι εἰδωλόθυτόν τί ἐστιν; ἢ ὅτι εἴδωλόν τί ἐστιν;
20 ἀλλ᾽ ὅτι ἃ θύουσιν [τὰ ἔθνη], δαιμονίοις καὶ οὐ θεῷ θύουσιν, οὐ θέλω δὲ ὑμᾶς κοινωνοὺς τῶν δαιμονίων γίνεσθαι.
21 οὐ δύνασθε ποτήριον κυρίου πίνειν καὶ ποτήριον δαιμονίων· οὐ δύνασθε τραπέζης κυρίου μετέχειν καὶ τραπέζης δαιμονίων.
22 ἢ παραζηλοῦμεν τὸν κύριον; μὴ ἰσχυρότεροι αὐτοῦ ἐσμεν;
23 Πάντα ἔξεστιν, ἀλλ᾽ οὐ πάντα συμφέρει. πάντα ἔξεστιν, ἀλλ᾽ οὐ πάντα οἰκοδομεῖ.
24 μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ ζητείτω ἀλλὰ τὸ τοῦ ἑτέρου.
25 Πᾶν τὸ ἐν μακέλλῳ πωλούμενον ἐσθίετε μηδὲν ἀνακρίνοντες διὰ τὴν συνείδησιν,
26 τοῦ κυρίου γὰρ ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς.
27 εἴ τις καλεῖ ὑμᾶς τῶν ἀπίστων καὶ θέλετε πορεύεσθαι, πᾶν τὸ παρατιθέμενον ὑμῖν ἐσθίετε μηδὲν ἀνακρίνοντες διὰ τὴν συνείδησιν.
28 ἐὰν δέ τις ὑμῖν εἴπῃ, Τοῦτο ἱερόθυτόν ἐστιν, μὴ ἐσθίετε δι᾽ ἐκεῖνον τὸν μηνύσαντα καὶ τὴν συνείδησιν -
29 συνείδησιν δὲ λέγω οὐχὶ τὴν ἑαυτοῦ ἀλλὰ τὴν τοῦ ἑτέρου. ἱνατί γὰρ ἡ ἐλευθερία μου κρίνεται ὑπὸ ἄλλης συνειδήσεως;
30 εἰ ἐγὼ χάριτι μετέχω, τί βλασφημοῦμαι ὑπὲρ οὗ ἐγὼ εὐχαριστῶ;
31 εἴτε οὖν ἐσθίετε εἴτε πίνετε εἴτε τι ποιεῖτε, πάντα εἰς δόξαν θεοῦ ποιεῖτε.
32 ἀπρόσκοποι καὶ Ἰουδαίοις γίνεσθε καὶ Ἕλλησιν καὶ τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ,
33 καθὼς κἀγὼ πάντα πᾶσιν ἀρέσκω, μὴ ζητῶν τὸ ἐμαυτοῦ σύμφορον ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν, ἵνα σωθῶσιν.
11
1 μιμηταί μου γίνεσθε, καθὼς κἀγὼ Χριστοῦ.
2 Ἐπαινῶ δὲ ὑμᾶς ὅτι πάντα μου μέμνησθε καὶ καθὼς παρέδωκα ὑμῖν τὰς παραδόσεις κατέχετε.
3 θέλω δὲ ὑμᾶς εἰδέναι ὅτι παντὸς ἀνδρὸς ἡ κεφαλὴ ὁ Χριστός ἐστιν, κεφαλὴ δὲ γυναικὸς ὁ ἀνήρ, κεφαλὴ δὲ τοῦ Χριστοῦ ὁ θεός.
4 πᾶς ἀνὴρ προσευχόμενος ἢ προφητεύων κατὰ κεφαλῆς ἔχων καταισχύνει τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ·
5 πᾶσα δὲ γυνὴ προσευχομένη ἢ προφητεύουσα ἀκατακαλύπτῳ τῇ κεφαλῇ καταισχύνει τὴν κεφαλὴν αὐτῆς· ἓν γάρ ἐστιν καὶ τὸ αὐτὸ τῇ ἐξυρημένῃ.
6 εἰ γὰρ οὐ κατακαλύπτεται γυνή, καὶ κειράσθω· εἰ δὲ αἰσχρὸν γυναικὶ τὸ κείρασθαι ἢ ξυρᾶσθαι, κατακαλυπτέσθω.
7 ἀνὴρ μὲν γὰρ οὐκ ὀφείλει κατακαλύπτεσθαι τὴν κεφαλήν, εἰκὼν καὶ δόξα θεοῦ ὑπάρχων· ἡ γυνὴ δὲ δόξα ἀνδρός ἐστιν.
8 οὐ γάρ ἐστιν ἀνὴρ ἐκ γυναικός, ἀλλὰ γυνὴ ἐξ ἀνδρός·
9 καὶ γὰρ οὐκ ἐκτίσθη ἀνὴρ διὰ τὴν γυναῖκα, ἀλλὰ γυνὴ διὰ τὸν ἄνδρα.
10 διὰ τοῦτο ὀφείλει ἡ γυνὴ ἐξουσίαν ἔχειν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς διὰ τοὺς ἀγγέλους.
11 πλὴν οὔτε γυνὴ χωρὶς ἀνδρὸς οὔτε ἀνὴρ χωρὶς γυναικὸς ἐν κυρίῳ·
12 ὥσπερ γὰρ ἡ γυνὴ ἐκ τοῦ ἀνδρός, οὕτως καὶ ὁ ἀνὴρ διὰ τῆς γυναικός· τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ θεοῦ.
13 ἐν ὑμῖν αὐτοῖς κρίνατε· πρέπον ἐστὶν γυναῖκα ἀκατακάλυπτον τῷ θεῷ προσεύχεσθαι;
14 οὐδὲ ἡ φύσις αὐτὴ διδάσκει ὑμᾶς ὅτι ἀνὴρ μὲν ἐὰν κομᾷ ἀτιμία αὐτῷ ἐστιν,
15 γυνὴ δὲ ἐὰν κομᾷ δόξα αὐτῇ ἐστιν; ὅτι ἡ κόμη ἀντὶ περιβολαίου δέδοται [αὐτῇ].
16 Εἰ δέ τις δοκεῖ φιλόνεικος εἶναι, ἡμεῖς τοιαύτην συνήθειαν οὐκ ἔχομεν, οὐδὲ αἱ ἐκκλησίαι τοῦ θεοῦ.
17 Τοῦτο δὲ παραγγέλλων οὐκ ἐπαινῶ ὅτι οὐκ εἰς τὸ κρεῖσσον ἀλλὰ εἰς τὸ ἧσσον συνέρχεσθε.
18 πρῶτον μὲν γὰρ συνερχομένων ὑμῶν ἐν ἐκκλησίᾳ ἀκούω σχίσματα ἐν ὑμῖν ὑπάρχειν, καὶ μέρος τι πιστεύω.
19 δεῖ γὰρ καὶ αἱρέσεις ἐν ὑμῖν εἶναι, ἵνα [καὶ] οἱ δόκιμοι φανεροὶ γένωνται ἐν ὑμῖν.
20 Συνερχομένων οὖν ὑμῶν ἐπὶ τὸ αὐτὸ οὐκ ἔστιν κυριακὸν δεῖπνον φαγεῖν,
21 ἕκαστος γὰρ τὸ ἴδιον δεῖπνον προλαμβάνει ἐν τῷ φαγεῖν, καὶ ὃς μὲν πεινᾷ, ὃς δὲ μεθύει.
22 μὴ γὰρ οἰκίας οὐκ ἔχετε εἰς τὸ ἐσθίειν καὶ πίνειν; ἢ τῆς ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ καταφρονεῖτε, καὶ καταισχύνετε τοὺς μὴ ἔχοντας; τί εἴπω ὑμῖν; ἐπαινέσω ὑμᾶς; ἐν τούτῳ οὐκ ἐπαινῶ.
23 Ἐγὼ γὰρ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ κυρίου, ὃ καὶ παρέδωκα ὑμῖν, ὅτι ὁ κύριος Ἰησοῦς ἐν τῇ νυκτὶ ᾗ παρεδίδετο ἔλαβεν ἄρτον
24 καὶ εὐχαριστήσας ἔκλασεν καὶ εἶπεν, Τοῦτό μού ἐστιν τὸ σῶμα τὸ ὑπὲρ ὑμῶν· τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν.
25 ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον μετὰ τὸ δειπνῆσαι, λέγων, Τοῦτο τὸ ποτήριον ἡ καινὴ διαθήκη ἐστὶν ἐν τῷ ἐμῷ αἵματι· τοῦτο ποιεῖτε, ὁσάκις ἐὰν πίνητε, εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν.
26 ὁσάκις γὰρ ἐὰν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον καὶ τὸ ποτήριον πίνητε, τὸν θάνατον τοῦ κυρίου καταγγέλλετε, ἄχρις οὗ ἔλθῃ.
27 Ὥστε ὃς ἂν ἐσθίῃ τὸν ἄρτον ἢ πίνῃ τὸ ποτήριον τοῦ κυρίου ἀναξίως, ἔνοχος ἔσται τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ κυρίου.
28 δοκιμαζέτω δὲ ἄνθρωπος ἑαυτόν, καὶ οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω καὶ ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω·
29 ὁ γὰρ ἐσθίων καὶ πίνων κρίμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει μὴ διακρίνων τὸ σῶμα.
30 διὰ τοῦτο ἐν ὑμῖν πολλοὶ ἀσθενεῖς καὶ ἄρρωστοι καὶ κοιμῶνται ἱκανοί.
31 εἰ δὲ ἑαυτοὺς διεκρίνομεν, οὐκ ἂν ἐκρινόμεθα·
32 κρινόμενοι δὲ ὑπὸ [τοῦ] κυρίου παιδευόμεθα, ἵνα μὴ σὺν τῷ κόσμῳ κατακριθῶμεν.
33 ὥστε, ἀδελφοί μου, συνερχόμενοι εἰς τὸ φαγεῖν ἀλλήλους ἐκδέχεσθε.
34 εἴ τις πεινᾷ, ἐν οἴκῳ ἐσθιέτω, ἵνα μὴ εἰς κρίμα συνέρχησθε. Τὰ δὲ λοιπὰ ὡς ἂν ἔλθω διατάξομαι.
12
1 Περὶ δὲ τῶν πνευματικῶν, ἀδελφοί, οὐ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν.
2 Οἴδατε ὅτι ὅτε ἔθνη ἦτε πρὸς τὰ εἴδωλα τὰ ἄφωνα ὡς ἂν ἤγεσθε ἀπαγόμενοι.
3 διὸ γνωρίζω ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει, Ἀνάθεμα Ἰησοῦς, καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν, Κύριος Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ.
4 Διαιρέσεις δὲ χαρισμάτων εἰσίν, τὸ δὲ αὐτὸ πνεῦμα·
5 καὶ διαιρέσεις διακονιῶν εἰσιν, καὶ ὁ αὐτὸς κύριος·
6 καὶ διαιρέσεις ἐνεργημάτων εἰσίν, ὁ δὲ αὐτὸς θεός, ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα ἐν πᾶσιν.
7 ἑκάστῳ δὲ δίδοται ἡ φανέρωσις τοῦ πνεύματος πρὸς τὸ συμφέρον.
8 ᾧ μὲν γὰρ διὰ τοῦ πνεύματος δίδοται λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως κατὰ τὸ αὐτὸ πνεῦμα,
9 ἑτέρῳ πίστις ἐν τῷ αὐτῷ πνεύματι, ἄλλῳ δὲ χαρίσματα ἰαμάτων ἐν τῷ ἑνὶ πνεύματι,
10 ἄλλῳ δὲ ἐνεργήματα δυνάμεων, ἄλλῳ [δὲ] προφητεία, ἄλλῳ [δὲ] διακρίσεις πνευμάτων, ἑτέρῳ γένη γλωσσῶν, ἄλλῳ δὲ ἑρμηνεία γλωσσῶν·
11 πάντα δὲ ταῦτα ἐνεργεῖ τὸ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα, διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ καθὼς βούλεται.
12 Καθάπερ γὰρ τὸ σῶμα ἕν ἐστιν καὶ μέλη πολλὰ ἔχει, πάντα δὲ τὰ μέλη τοῦ σώματος πολλὰ ὄντα ἕν ἐστιν σῶμα, οὕτως καὶ ὁ Χριστός·
13 καὶ γὰρ ἐν ἑνὶ πνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἓν σῶμα ἐβαπτίσθημεν, εἴτε Ἰουδαῖοι εἴτε Ἕλληνες, εἴτε δοῦλοι εἴτε ἐλεύθεροι, καὶ πάντες ἓν πνεῦμα ἐποτίσθημεν.
14 καὶ γὰρ τὸ σῶμα οὐκ ἔστιν ἓν μέλος ἀλλὰ πολλά.
15 ἐὰν εἴπῃ ὁ πούς, Ὅτι οὐκ εἰμὶ χείρ, οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ σώματος, οὐ παρὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ σώματος·
16 καὶ ἐὰν εἴπῃ τὸ οὖς, Ὅτι οὐκ εἰμὶ ὀφθαλμός, οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ σώματος, οὐ παρὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ σώματος·
17 εἰ ὅλον τὸ σῶμα ὀφθαλμός, ποῦ ἡ ἀκοή; εἰ ὅλον ἀκοή, ποῦ ἡ ὄσφρησις;
18 νυνὶ δὲ ὁ θεὸς ἔθετο τὰ μέλη, ἓν ἕκαστον αὐτῶν, ἐν τῷ σώματι καθὼς ἠθέλησεν.
19 εἰ δὲ ἦν τὰ πάντα ἓν μέλος, ποῦ τὸ σῶμα;
20 νῦν δὲ πολλὰ μὲν μέλη, ἓν δὲ σῶμα.
21 οὐ δύναται δὲ ὁ ὀφθαλμὸς εἰπεῖν τῇ χειρί, Χρείαν σου οὐκ ἔχω, ἢ πάλιν ἡ κεφαλὴ τοῖς ποσίν, Χρείαν ὑμῶν οὐκ ἔχω·
22 ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον τὰ δοκοῦντα μέλη τοῦ σώματος ἀσθενέστερα ὑπάρχειν ἀναγκαῖά ἐστιν,
23 καὶ ἃ δοκοῦμεν ἀτιμότερα εἶναι τοῦ σώματος, τούτοις τιμὴν περισσοτέραν περιτίθεμεν, καὶ τὰ ἀσχήμονα ἡμῶν εὐσχημοσύνην περισσοτέραν ἔχει,
24 τὰ δὲ εὐσχήμονα ἡμῶν οὐ χρείαν ἔχει. ἀλλὰ ὁ θεὸς συνεκέρασεν τὸ σῶμα, τῷ ὑστερουμένῳ περισσοτέραν δοὺς τιμήν,
25 ἵνα μὴ ᾖ σχίσμα ἐν τῷ σώματι, ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ὑπὲρ ἀλλήλων μεριμνῶσιν τὰ μέλη.
26 καὶ εἴτε πάσχει ἓν μέλος, συμπάσχει πάντα τὰ μέλη· εἴτε δοξάζεται ἓν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη.
27 Ὑμεῖς δέ ἐστε σῶμα Χριστοῦ καὶ μέλη ἐκ μέρους.
28 καὶ οὓς μὲν ἔθετο ὁ θεὸς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους, ἔπειτα δυνάμεις, ἔπειτα χαρίσματα ἰαμάτων, ἀντιλήμψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσῶν.
29 μὴ πάντες ἀπόστολοι; μὴ πάντες προφῆται; μὴ πάντες διδάσκαλοι; μὴ πάντες δυνάμεις;
30 μὴ πάντες χαρίσματα ἔχουσιν ἰαμάτων; μὴ πάντες γλώσσαις λαλοῦσιν; μὴ πάντες διερμηνεύουσιν;
31 ζηλοῦτε δὲ τὰ χαρίσματα τὰ μείζονα. Καὶ ἔτι καθ᾽ ὑπερβολὴν ὁδὸν ὑμῖν δείκνυμι.
13
1 Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον.
2 καὶ ἐὰν ἔχω προφητείαν καὶ εἰδῶ τὰ μυστήρια πάντα καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν, κἂν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν ὥστε ὄρη μεθιστάναι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐθέν εἰμι.
3 κἂν ψωμίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου, καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου ἵνα καυχήσωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι.
4 Ἡ ἀγάπη μακροθυμεῖ, χρηστεύεται ἡ ἀγάπη, οὐ ζηλοῖ, οὐ περπερεύεται, οὐ φυσιοῦται,
5 οὐκ ἀσχημονεῖ, οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς, οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται τὸ κακόν,
6 οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἀδικίᾳ, συγχαίρει δὲ τῇ ἀληθείᾳ·
7 πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει.
8 Ἡ ἀγάπη οὐδέποτε πίπτει. εἴτε δὲ προφητεῖαι, καταργηθήσονται· εἴτε γλῶσσαι, παύσονται· εἴτε γνῶσις, καταργηθήσεται.
9 ἐκ μέρους γὰρ γινώσκομεν καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν·
10 ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται.
11 ὅτε ἤμην νήπιος, ἐλάλουν ὡς νήπιος, ἐφρόνουν ὡς νήπιος, ἐλογιζόμην ὡς νήπιος· ὅτε γέγονα ἀνήρ, κατήργηκα τὰ τοῦ νηπίου.
12 βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι᾽ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον· ἄρτι γινώσκω ἐκ μέρους, τότε δὲ ἐπιγνώσομαι καθὼς καὶ ἐπεγνώσθην.
13 νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα· μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη.
14
1 Διώκετε τὴν ἀγάπην, ζηλοῦτε δὲ τὰ πνευματικά, μᾶλλον δὲ ἵνα προφητεύητε.
2 ὁ γὰρ λαλῶν γλώσσῃ οὐκ ἀνθρώποις λαλεῖ ἀλλὰ θεῷ, οὐδεὶς γὰρ ἀκούει, πνεύματι δὲ λαλεῖ μυστήρια·
3 ὁ δὲ προφητεύων ἀνθρώποις λαλεῖ οἰκοδομὴν καὶ παράκλησιν καὶ παραμυθίαν.
4 ὁ λαλῶν γλώσσῃ ἑαυτὸν οἰκοδομεῖ· ὁ δὲ προφητεύων ἐκκλησίαν οἰκοδομεῖ.
5 θέλω δὲ πάντας ὑμᾶς λαλεῖν γλώσσαις, μᾶλλον δὲ ἵνα προφητεύητε· μείζων δὲ ὁ προφητεύων ἢ ὁ λαλῶν γλώσσαις, ἐκτὸς εἰ μὴ διερμηνεύῃ, ἵνα ἡ ἐκκλησία οἰκοδομὴν λάβῃ.
6 Νῦν δέ, ἀδελφοί, ἐὰν ἔλθω πρὸς ὑμᾶς γλώσσαις λαλῶν, τί ὑμᾶς ὠφελήσω, ἐὰν μὴ ὑμῖν λαλήσω ἢ ἐν ἀποκαλύψει ἢ ἐν γνώσει ἢ ἐν προφητείᾳ ἢ ἐν διδαχῇ;
7 ὅμως τὰ ἄψυχα φωνὴν διδόντα, εἴτε αὐλὸς εἴτε κιθάρα, ἐὰν διαστολὴν τοῖς φθόγγοις μὴ δῷ, πῶς γνωσθήσεται τὸ αὐλούμενον ἢ τὸ κιθαριζόμενον;
8 καὶ γὰρ ἐὰν ἄδηλον σάλπιγξ φωνὴν δῷ, τίς παρασκευάσεται εἰς πόλεμον;
9 οὕτως καὶ ὑμεῖς διὰ τῆς γλώσσης ἐὰν μὴ εὔσημον λόγον δῶτε, πῶς γνωσθήσεται τὸ λαλούμενον; ἔσεσθε γὰρ εἰς ἀέρα λαλοῦντες.
10 τοσαῦτα εἰ τύχοι γένη φωνῶν εἰσιν ἐν κόσμῳ, καὶ οὐδὲν ἄφωνον·
11 ἐὰν οὖν μὴ εἰδῶ τὴν δύναμιν τῆς φωνῆς, ἔσομαι τῷ λαλοῦντι βάρβαρος καὶ ὁ λαλῶν ἐν ἐμοὶ βάρβαρος.
12 οὕτως καὶ ὑμεῖς, ἐπεὶ ζηλωταί ἐστε πνευμάτων, πρὸς τὴν οἰκοδομὴν τῆς ἐκκλησίας ζητεῖτε ἵνα περισσεύητε.
13 διὸ ὁ λαλῶν γλώσσῃ προσευχέσθω ἵνα διερμηνεύῃ.
14 ἐὰν [γὰρ] προσεύχωμαι γλώσσῃ, τὸ πνεῦμά μου προσεύχεται, ὁ δὲ νοῦς μου ἄκαρπός ἐστιν.
15 τί οὖν ἐστιν; προσεύξομαι τῷ πνεύματι, προσεύξομαι δὲ καὶ τῷ νοΐ· ψαλῶ τῷ πνεύματι, ψαλῶ δὲ καὶ τῷ νοΐ.
16 ἐπεὶ ἐὰν εὐλογῇς ἐν πνεύματι, ὁ ἀναπληρῶν τὸν τόπον τοῦ ἰδιώτου πῶς ἐρεῖ τὸ Ἀμήν ἐπὶ τῇ σῇ εὐχαριστίᾳ, ἐπειδὴ τί λέγεις οὐκ οἶδεν;
17 σὺ μὲν γὰρ καλῶς εὐχαριστεῖς, ἀλλ᾽ ὁ ἕτερος οὐκ οἰκοδομεῖται.
18 εὐχαριστῶ τῷ θεῷ, πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ·
19 ἀλλὰ ἐν ἐκκλησίᾳ θέλω πέντε λόγους τῷ νοΐ μου λαλῆσαι, ἵνα καὶ ἄλλους κατηχήσω, ἢ μυρίους λόγους ἐν γλώσσῃ.
20 Ἀδελφοί, μὴ παιδία γίνεσθε ταῖς φρεσίν, ἀλλὰ τῇ κακίᾳ νηπιάζετε, ταῖς δὲ φρεσὶν τέλειοι γίνεσθε.
21 ἐν τῷ νόμῳ γέγραπται ὅτι Ἐν ἑτερογλώσσοις καὶ ἐν χείλεσιν ἑτέρων λαλήσω τῷ λαῷ τούτῳ, καὶ οὐδ᾽ οὕτως εἰσακούσονταί μου, λέγει κύριος.
22 ὥστε αἱ γλῶσσαι εἰς σημεῖόν εἰσιν οὐ τοῖς πιστεύουσιν ἀλλὰ τοῖς ἀπίστοις, ἡ δὲ προφητεία οὐ τοῖς ἀπίστοις ἀλλὰ τοῖς πιστεύουσιν.
23 Ἐὰν οὖν συνέλθῃ ἡ ἐκκλησία ὅλη ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ πάντες λαλῶσιν γλώσσαις, εἰσέλθωσιν δὲ ἰδιῶται ἢ ἄπιστοι, οὐκ ἐροῦσιν ὅτι μαίνεσθε;
24 ἐὰν δὲ πάντες προφητεύωσιν, εἰσέλθῃ δέ τις ἄπιστος ἢ ἰδιώτης, ἐλέγχεται ὑπὸ πάντων, ἀνακρίνεται ὑπὸ πάντων,
25 τὰ κρυπτὰ τῆς καρδίας αὐτοῦ φανερὰ γίνεται, καὶ οὕτως πεσὼν ἐπὶ πρόσωπον προσκυνήσει τῷ θεῷ, ἀπαγγέλλων ὅτι Ὄντως ὁ θεὸς ἐν ὑμῖν ἐστιν.
26 Τί οὖν ἐστιν, ἀδελφοί; ὅταν συνέρχησθε, ἕκαστος ψαλμὸν ἔχει, διδαχὴν ἔχει, ἀποκάλυψιν ἔχει, γλῶσσαν ἔχει, ἑρμηνείαν ἔχει· πάντα πρὸς οἰκοδομὴν γινέσθω.
27 εἴτε γλώσσῃ τις λαλεῖ, κατὰ δύο ἢ τὸ πλεῖστον τρεῖς, καὶ ἀνὰ μέρος, καὶ εἷς διερμηνευέτω·
28 ἐὰν δὲ μὴ ᾖ διερμηνευτής, σιγάτω ἐν ἐκκλησίᾳ, ἑαυτῷ δὲ λαλείτω καὶ τῷ θεῷ.
29 προφῆται δὲ δύο ἢ τρεῖς λαλείτωσαν, καὶ οἱ ἄλλοι διακρινέτωσαν·
30 ἐὰν δὲ ἄλλῳ ἀποκαλυφθῇ καθημένῳ, ὁ πρῶτος σιγάτω.
31 δύνασθε γὰρ καθ᾽ ἕνα πάντες προφητεύειν, ἵνα πάντες μανθάνωσιν καὶ πάντες παρακαλῶνται,
32 καὶ πνεύματα προφητῶν προφήταις ὑποτάσσεται·
33 οὐ γάρ ἐστιν ἀκαταστασίας ὁ θεὸς ἀλλὰ εἰρήνης. Ὡς ἐν πάσαις ταῖς ἐκκλησίαις τῶν ἁγίων,
34 αἱ γυναῖκες ἐν ταῖς ἐκκλησίαις σιγάτωσαν, οὐ γὰρ ἐπιτρέπεται αὐταῖς λαλεῖν· ἀλλὰ ὑποτασσέσθωσαν, καθὼς καὶ ὁ νόμος λέγει.
35 εἰ δέ τι μαθεῖν θέλουσιν, ἐν οἴκῳ τοὺς ἰδίους ἄνδρας ἐπερωτάτωσαν, αἰσχρὸν γάρ ἐστιν γυναικὶ λαλεῖν ἐν ἐκκλησίᾳ.
36 ἢ ἀφ᾽ ὑμῶν ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ἐξῆλθεν, ἢ εἰς ὑμᾶς μόνους κατήντησεν;
37 Εἴ τις δοκεῖ προφήτης εἶναι ἢ πνευματικός, ἐπιγινωσκέτω ἃ γράφω ὑμῖν ὅτι κυρίου ἐστὶν ἐντολή·
38 εἰ δέ τις ἀγνοεῖ, ἀγνοεῖται.
39 ὥστε, ἀδελφοί [μου], ζηλοῦτε τὸ προφητεύειν, καὶ τὸ λαλεῖν μὴ κωλύετε γλώσσαις·
40 πάντα δὲ εὐσχημόνως καὶ κατὰ τάξιν γινέσθω.
15
1 Γνωρίζω δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὸ εὐαγγέλιον ὃ εὐηγγελισάμην ὑμῖν, ὃ καὶ παρελάβετε, ἐν ᾧ καὶ ἑστήκατε,
2 δι᾽ οὗ καὶ σῴζεσθε, τίνι λόγῳ εὐηγγελισάμην ὑμῖν εἰ κατέχετε, ἐκτὸς εἰ μὴ εἰκῇ ἐπιστεύσατε.
3 παρέδωκα γὰρ ὑμῖν ἐν πρώτοις, ὃ καὶ παρέλαβον, ὅτι Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν κατὰ τὰς γραφάς,
4 καὶ ὅτι ἐτάφη, καὶ ὅτι ἐγήγερται τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ κατὰ τὰς γραφάς,
5 καὶ ὅτι ὤφθη Κηφᾷ, εἶτα τοῖς δώδεκα·
6 ἔπειτα ὤφθη ἐπάνω πεντακοσίοις ἀδελφοῖς ἐφάπαξ, ἐξ ὧν οἱ πλείονες μένουσιν ἕως ἄρτι, τινὲς δὲ ἐκοιμήθησαν·
7 ἔπειτα ὤφθη Ἰακώβῳ, εἶτα τοῖς ἀποστόλοις πᾶσιν·
8 ἔσχατον δὲ πάντων ὡσπερεὶ τῷ ἐκτρώματι ὤφθη κἀμοί.
9 Ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ ἐλάχιστος τῶν ἀποστόλων, ὃς οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς καλεῖσθαι ἀπόστολος, διότι ἐδίωξα τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ·
10 χάριτι δὲ θεοῦ εἰμι ὅ εἰμι, καὶ ἡ χάρις αὐτοῦ ἡ εἰς ἐμὲ οὐ κενὴ ἐγενήθη, ἀλλὰ περισσότερον αὐτῶν πάντων ἐκοπίασα, οὐκ ἐγὼ δὲ ἀλλὰ ἡ χάρις τοῦ θεοῦ [ἡ] σὺν ἐμοί.
11 εἴτε οὖν ἐγὼ εἴτε ἐκεῖνοι, οὕτως κηρύσσομεν καὶ οὕτως ἐπιστεύσατε.
12 Εἰ δὲ Χριστὸς κηρύσσεται ὅτι ἐκ νεκρῶν ἐγήγερται, πῶς λέγουσιν ἐν ὑμῖν τινες ὅτι ἀνάστασις νεκρῶν οὐκ ἔστιν;
13 εἰ δὲ ἀνάστασις νεκρῶν οὐκ ἔστιν, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται·
14 εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, κενὸν ἄρα [καὶ] τὸ κήρυγμα ἡμῶν, κενὴ καὶ ἡ πίστις ὑμῶν,
15 εὑρισκόμεθα δὲ καὶ ψευδομάρτυρες τοῦ θεοῦ, ὅτι ἐμαρτυρήσαμεν κατὰ τοῦ θεοῦ ὅτι ἤγειρεν τὸν Χριστόν, ὃν οὐκ ἤγειρεν εἴπερ ἄρα νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται.
16 εἰ γὰρ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται·
17 εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, ματαία ἡ πίστις ὑμῶν, ἔτι ἐστὲ ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν.
18 ἄρα καὶ οἱ κοιμηθέντες ἐν Χριστῷ ἀπώλοντο.
19 εἰ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ ἐν Χριστῷ ἠλπικότες ἐσμὲν μόνον, ἐλεεινότεροι πάντων ἀνθρώπων ἐσμέν.
20 Νυνὶ δὲ Χριστὸς ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν, ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων.
21 ἐπειδὴ γὰρ δι᾽ ἀνθρώπου θάνατος, καὶ δι᾽ ἀνθρώπου ἀνάστασις νεκρῶν·
22 ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνῄσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζῳοποιηθήσονται.
23 ἕκαστος δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ τάγματι· ἀπαρχὴ Χριστός, ἔπειτα οἱ τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ·
24 εἶτα τὸ τέλος, ὅταν παραδιδῷ τὴν βασιλείαν τῷ θεῷ καὶ πατρί, ὅταν καταργήσῃ πᾶσαν ἀρχὴν καὶ πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν.
25 δεῖ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρι οὗ θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ.
26 ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος·
27 πάντα γὰρ ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. ὅταν δὲ εἴπῃ ὅτι πάντα ὑποτέτακται, δῆλον ὅτι ἐκτὸς τοῦ ὑποτάξαντος αὐτῷ τὰ πάντα.
28 ὅταν δὲ ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε [καὶ] αὐτὸς ὁ υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα, ἵνα ᾖ ὁ θεὸς [τὰ] πάντα ἐν πᾶσιν.
29 Ἐπεὶ τί ποιήσουσιν οἱ βαπτιζόμενοι ὑπὲρ τῶν νεκρῶν; εἰ ὅλως νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτίζονται ὑπὲρ αὐτῶν;
30 τί καὶ ἡμεῖς κινδυνεύομεν πᾶσαν ὥραν;
31 καθ᾽ ἡμέραν ἀποθνῄσκω, νὴ τὴν ὑμετέραν καύχησιν, [ἀδελφοί,] ἣν ἔχω ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν.
32 εἰ κατὰ ἄνθρωπον ἐθηριομάχησα ἐν Ἐφέσῳ, τί μοι τὸ ὄφελος; εἰ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, Φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν.
33 μὴ πλανᾶσθε· Φθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί.
34 ἐκνήψατε δικαίως καὶ μὴ ἁμαρτάνετε, ἀγνωσίαν γὰρ θεοῦ τινες ἔχουσιν· πρὸς ἐντροπὴν ὑμῖν λαλῶ.
35 Ἀλλὰ ἐρεῖ τις, Πῶς ἐγείρονται οἱ νεκροί; ποίῳ δὲ σώματι ἔρχονται;
36 ἄφρων, σὺ ὃ σπείρεις οὐ ζῳοποιεῖται ἐὰν μὴ ἀποθάνῃ·
37 καὶ ὃ σπείρεις, οὐ τὸ σῶμα τὸ γενησόμενον σπείρεις ἀλλὰ γυμνὸν κόκκον εἰ τύχοι σίτου ἤ τινος τῶν λοιπῶν·
38 ὁ δὲ θεὸς δίδωσιν αὐτῷ σῶμα καθὼς ἠθέλησεν, καὶ ἑκάστῳ τῶν σπερμάτων ἴδιον σῶμα.
39 οὐ πᾶσα σὰρξ ἡ αὐτὴ σάρξ, ἀλλὰ ἄλλη μὲν ἀνθρώπων, ἄλλη δὲ σὰρξ κτηνῶν, ἄλλη δὲ σὰρξ πτηνῶν, ἄλλη δὲ ἰχθύων.
40 καὶ σώματα ἐπουράνια, καὶ σώματα ἐπίγεια· ἀλλὰ ἑτέρα μὲν ἡ τῶν ἐπουρανίων δόξα, ἑτέρα δὲ ἡ τῶν ἐπιγείων.
41 ἄλλη δόξα ἡλίου, καὶ ἄλλη δόξα σελήνης, καὶ ἄλλη δόξα ἀστέρων· ἀστὴρ γὰρ ἀστέρος διαφέρει ἐν δόξῃ.
42 Οὕτως καὶ ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. σπείρεται ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται ἐν ἀφθαρσίᾳ·
43 σπείρεται ἐν ἀτιμίᾳ, ἐγείρεται ἐν δόξῃ· σπείρεται ἐν ἀσθενείᾳ, ἐγείρεται ἐν δυνάμει·
44 σπείρεται σῶμα ψυχικόν, ἐγείρεται σῶμα πνευματικόν. εἰ ἔστιν σῶμα ψυχικόν, ἔστιν καὶ πνευματικόν.
45 οὕτως καὶ γέγραπται, Ἐγένετο ὁ πρῶτος ἄνθρωπος Ἀδὰμ εἰς ψυχὴν ζῶσαν· ὁ ἔσχατος Ἀδὰμ εἰς πνεῦμα ζῳοποιοῦν.
46 ἀλλ᾽ οὐ πρῶτον τὸ πνευματικὸν ἀλλὰ τὸ ψυχικόν, ἔπειτα τὸ πνευματικόν.
47 ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκός, ὁ δεύτερος ἄνθρωπος ἐξ οὐρανοῦ.
48 οἷος ὁ χοϊκός, τοιοῦτοι καὶ οἱ χοϊκοί, καὶ οἷος ὁ ἐπουράνιος, τοιοῦτοι καὶ οἱ ἐπουράνιοι·
49 καὶ καθὼς ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, φορέσομεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου.
50 Τοῦτο δέ φημι, ἀδελφοί, ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα βασιλείαν θεοῦ κληρονομῆσαι οὐ δύναται, οὐδὲ ἡ φθορὰ τὴν ἀφθαρσίαν κληρονομεῖ.
51 ἰδοὺ μυστήριον ὑμῖν λέγω· πάντες οὐ κοιμηθησόμεθα, πάντες δὲ ἀλλαγησόμεθα,
52 ἐν ἀτόμῳ, ἐν ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ, ἐν τῇ ἐσχάτῃ σάλπιγγι· σαλπίσει γάρ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐγερθήσονται ἄφθαρτοι, καὶ ἡμεῖς ἀλλαγησόμεθα.
53 δεῖ γὰρ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀφθαρσίαν καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀθανασίαν.
54 ὅταν δὲ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσηται ἀφθαρσίαν καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσηται ἀθανασίαν, τότε γενήσεται ὁ λόγος ὁ γεγραμμένος, Κατεπόθη ὁ θάνατος εἰς νῖκος.
55 ποῦ σου, θάνατε, τὸ νῖκος; ποῦ σου, θάνατε, τὸ κέντρον;
56 τὸ δὲ κέντρον τοῦ θανάτου ἡ ἁμαρτία, ἡ δὲ δύναμις τῆς ἁμαρτίας ὁ νόμος·
57 τῷ δὲ θεῷ χάρις τῷ διδόντι ἡμῖν τὸ νῖκος διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.
58 Ὥστε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, ἑδραῖοι γίνεσθε, ἀμετακίνητοι, περισσεύοντες ἐν τῷ ἔργῳ τοῦ κυρίου πάντοτε, εἰδότες ὅτι ὁ κόπος ὑμῶν οὐκ ἔστιν κενὸς ἐν κυρίῳ.
16
1 Περὶ δὲ τῆς λογείας τῆς εἰς τοὺς ἁγίους, ὥσπερ διέταξα ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Γαλατίας, οὕτως καὶ ὑμεῖς ποιήσατε.
2 κατὰ μίαν σαββάτου ἕκαστος ὑμῶν παρ᾽ ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων ὅ τι ἐὰν εὐοδῶται, ἵνα μὴ ὅταν ἔλθω τότε λογεῖαι γίνωνται.
3 ὅταν δὲ παραγένωμαι, οὓς ἐὰν δοκιμάσητε, δι᾽ ἐπιστολῶν τούτους πέμψω ἀπενεγκεῖν τὴν χάριν ὑμῶν εἰς Ἰερουσαλήμ·
4 ἐὰν δὲ ἄξιον ᾖ τοῦ κἀμὲ πορεύεσθαι, σὺν ἐμοὶ πορεύσονται.
5 Ἐλεύσομαι δὲ πρὸς ὑμᾶς ὅταν Μακεδονίαν διέλθω, Μακεδονίαν γὰρ διέρχομαι·
6 πρὸς ὑμᾶς δὲ τυχὸν παραμενῶ ἢ καὶ παραχειμάσω, ἵνα ὑμεῖς με προπέμψητε οὗ ἐὰν πορεύωμαι.
7 οὐ θέλω γὰρ ὑμᾶς ἄρτι ἐν παρόδῳ ἰδεῖν, ἐλπίζω γὰρ χρόνον τινὰ ἐπιμεῖναι πρὸς ὑμᾶς, ἐὰν ὁ κύριος ἐπιτρέψῃ.
8 ἐπιμενῶ δὲ ἐν Ἐφέσῳ ἕως τῆς πεντηκοστῆς·
9 θύρα γάρ μοι ἀνέῳγεν μεγάλη καὶ ἐνεργής, καὶ ἀντικείμενοι πολλοί.
10 Ἐὰν δὲ ἔλθῃ Τιμόθεος, βλέπετε ἵνα ἀφόβως γένηται πρὸς ὑμᾶς, τὸ γὰρ ἔργον κυρίου ἐργάζεται ὡς κἀγώ·
11 μή τις οὖν αὐτὸν ἐξουθενήσῃ. προπέμψατε δὲ αὐτὸν ἐν εἰρήνῃ, ἵνα ἔλθῃ πρός με, ἐκδέχομαι γὰρ αὐτὸν μετὰ τῶν ἀδελφῶν.
12 Περὶ δὲ Ἀπολλῶ τοῦ ἀδελφοῦ, πολλὰ παρεκάλεσα αὐτὸν ἵνα ἔλθῃ πρὸς ὑμᾶς μετὰ τῶν ἀδελφῶν· καὶ πάντως οὐκ ἦν θέλημα ἵνα νῦν ἔλθῃ, ἐλεύσεται δὲ ὅταν εὐκαιρήσῃ.
13 Γρηγορεῖτε, στήκετε ἐν τῇ πίστει, ἀνδρίζεσθε, κραταιοῦσθε·
14 πάντα ὑμῶν ἐν ἀγάπῃ γινέσθω.
15 Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί· οἴδατε τὴν οἰκίαν Στεφανᾶ, ὅτι ἐστὶν ἀπαρχὴ τῆς Ἀχαΐας καὶ εἰς διακονίαν τοῖς ἁγίοις ἔταξαν ἑαυτούς·
16 ἵνα καὶ ὑμεῖς ὑποτάσσησθε τοῖς τοιούτοις καὶ παντὶ τῷ συνεργοῦντι καὶ κοπιῶντι.
17 χαίρω δὲ ἐπὶ τῇ παρουσίᾳ Στεφανᾶ καὶ Φορτουνάτου καὶ Ἀχαϊκοῦ, ὅτι τὸ ὑμέτερον ὑστέρημα οὗτοι ἀνεπλήρωσαν,
18 ἀνέπαυσαν γὰρ τὸ ἐμὸν πνεῦμα καὶ τὸ ὑμῶν. ἐπιγινώσκετε οὖν τοὺς τοιούτους.
19 Ἀσπάζονται ὑμᾶς αἱ ἐκκλησίαι τῆς Ἀσίας. ἀσπάζεται ὑμᾶς ἐν κυρίῳ πολλὰ Ἀκύλας καὶ Πρίσκα σὺν τῇ κατ᾽ οἶκον αὐτῶν ἐκκλησίᾳ.
20 ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ ἀδελφοὶ πάντες. Ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ.
21 Ὁ ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου.
22 εἴ τις οὐ φιλεῖ τὸν κύριον, ἤτω ἀνάθεμα. Μαρανα θα.
23 ἡ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ μεθ᾽ ὑμῶν.
24 ἡ ἀγάπη μου μετὰ πάντων ὑμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
Πρὸς Κορινθίους β´
1
1 Παῦλος ἀπόστολος Χριστοῦ Ἰησοῦ διὰ θελήματος θεοῦ, καὶ Τιμόθεος ὁ ἀδελφός, τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ τῇ οὔσῃ ἐν Κορίνθῳ, σὺν τοῖς ἁγίοις πᾶσιν τοῖς οὖσιν ἐν ὅλῃ τῇ Ἀχαΐᾳ·
2 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
3 Εὐλογητὸς ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ πατὴρ τῶν οἰκτιρμῶν καὶ θεὸς πάσης παρακλήσεως,
4 ὁ παρακαλῶν ἡμᾶς ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει ἡμῶν, εἰς τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς ἐν πάσῃ θλίψει διὰ τῆς παρακλήσεως ἧς παρακαλούμεθα αὐτοὶ ὑπὸ τοῦ θεοῦ·
5 ὅτι καθὼς περισσεύει τὰ παθήματα τοῦ Χριστοῦ εἰς ἡμᾶς, οὕτως διὰ τοῦ Χριστοῦ περισσεύει καὶ ἡ παράκλησις ἡμῶν.
6 εἴτε δὲ θλιβόμεθα, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παρακλήσεως καὶ σωτηρίας· εἴτε παρακαλούμεθα, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παρακλήσεως τῆς ἐνεργουμένης ἐν ὑπομονῇ τῶν αὐτῶν παθημάτων ὧν καὶ ἡμεῖς πάσχομεν.
7 καὶ ἡ ἐλπὶς ἡμῶν βεβαία ὑπὲρ ὑμῶν, εἰδότες ὅτι ὡς κοινωνοί ἐστε τῶν παθημάτων, οὕτως καὶ τῆς παρακλήσεως.
8 Οὐ γὰρ θέλομεν ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, ὑπὲρ τῆς θλίψεως ἡμῶν τῆς γενομένης ἐν τῇ Ἀσίᾳ, ὅτι καθ᾽ ὑπερβολὴν ὑπὲρ δύναμιν ἐβαρήθημεν, ὥστε ἐξαπορηθῆναι ἡμᾶς καὶ τοῦ ζῆν·
9 ἀλλὰ αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς τὸ ἀπόκριμα τοῦ θανάτου ἐσχήκαμεν, ἵνα μὴ πεποιθότες ὦμεν ἐφ᾽ ἑαυτοῖς ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ θεῷ τῷ ἐγείροντι τοὺς νεκρούς·
10 ὃς ἐκ τηλικούτων θανάτων ἐρρύσατο ἡμᾶς καὶ ῥύσεται, εἰς ὃν ἠλπίκαμεν καὶ ἔτι ῥύσεται,
11 συνυπουργούντων καὶ ὑμῶν ὑπὲρ ἡμῶν τῇ δεήσει, ἵνα ἐκ πολλῶν προσώπων τὸ εἰς ἡμᾶς χάρισμα διὰ πολλῶν εὐχαριστηθῇ ὑπὲρ ἡμῶν.
12 Ἡ γὰρ καύχησις ἡμῶν αὕτη ἐστίν, τὸ μαρτύριον τῆς συνειδήσεως ἡμῶν, ὅτι ἐν ἁπλότητι καὶ εἰλικρινείᾳ τοῦ θεοῦ, [καὶ] οὐκ ἐν σοφίᾳ σαρκικῇ ἀλλ᾽ ἐν χάριτι θεοῦ, ἀνεστράφημεν ἐν τῷ κόσμῳ, περισσοτέρως δὲ πρὸς ὑμᾶς.
13 οὐ γὰρ ἄλλα γράφομεν ὑμῖν ἀλλ᾽ ἢ ἃ ἀναγινώσκετε ἢ καὶ ἐπιγινώσκετε, ἐλπίζω δὲ ὅτι ἕως τέλους ἐπιγνώσεσθε,
14 καθὼς καὶ ἐπέγνωτε ἡμᾶς ἀπὸ μέρους, ὅτι καύχημα ὑμῶν ἐσμεν καθάπερ καὶ ὑμεῖς ἡμῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ.
15 Καὶ ταύτῃ τῇ πεποιθήσει ἐβουλόμην πρότερον πρὸς ὑμᾶς ἐλθεῖν, ἵνα δευτέραν χάριν σχῆτε,
16 καὶ δι᾽ ὑμῶν διελθεῖν εἰς Μακεδονίαν, καὶ πάλιν ἀπὸ Μακεδονίας ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς καὶ ὑφ᾽ ὑμῶν προπεμφθῆναι εἰς τὴν Ἰουδαίαν.
17 τοῦτο οὖν βουλόμενος μήτι ἄρα τῇ ἐλαφρίᾳ ἐχρησάμην; ἢ ἃ βουλεύομαι κατὰ σάρκα βουλεύομαι, ἵνα ᾖ παρ᾽ ἐμοὶ τὸ Ναὶ ναὶ καὶ τὸ Οὒ οὔ;
18 πιστὸς δὲ ὁ θεὸς ὅτι ὁ λόγος ἡμῶν ὁ πρὸς ὑμᾶς οὐκ ἔστιν Ναὶ καὶ Οὔ.
19 ὁ τοῦ θεοῦ γὰρ υἱὸς Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ ἐν ὑμῖν δι᾽ ἡμῶν κηρυχθείς, δι᾽ ἐμοῦ καὶ Σιλουανοῦ καὶ Τιμοθέου, οὐκ ἐγένετο Ναὶ καὶ Οὔ, ἀλλὰ Ναὶ ἐν αὐτῷ γέγονεν.
20 ὅσαι γὰρ ἐπαγγελίαι θεοῦ, ἐν αὐτῷ τὸ Ναί· διὸ καὶ δι᾽ αὐτοῦ τὸ Ἀμὴν τῷ θεῷ πρὸς δόξαν δι᾽ ἡμῶν.
21 ὁ δὲ βεβαιῶν ἡμᾶς σὺν ὑμῖν εἰς Χριστὸν καὶ χρίσας ἡμᾶς θεός,
22 ὁ καὶ σφραγισάμενος ἡμᾶς καὶ δοὺς τὸν ἀρραβῶνα τοῦ πνεύματος ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν.
23 Ἐγὼ δὲ μάρτυρα τὸν θεὸν ἐπικαλοῦμαι ἐπὶ τὴν ἐμὴν ψυχήν, ὅτι φειδόμενος ὑμῶν οὐκέτι ἦλθον εἰς Κόρινθον.
24 οὐχ ὅτι κυριεύομεν ὑμῶν τῆς πίστεως, ἀλλὰ συνεργοί ἐσμεν τῆς χαρᾶς ὑμῶν, τῇ γὰρ πίστει ἑστήκατε.
2
1 ἔκρινα γὰρ ἐμαυτῷ τοῦτο, τὸ μὴ πάλιν ἐν λύπῃ πρὸς ὑμᾶς ἐλθεῖν·
2 εἰ γὰρ ἐγὼ λυπῶ ὑμᾶς, καὶ τίς ὁ εὐφραίνων με εἰ μὴ ὁ λυπούμενος ἐξ ἐμοῦ;
3 καὶ ἔγραψα τοῦτο αὐτὸ ἵνα μὴ ἐλθὼν λύπην σχῶ ἀφ᾽ ὧν ἔδει με χαίρειν, πεποιθὼς ἐπὶ πάντας ὑμᾶς ὅτι ἡ ἐμὴ χαρὰ πάντων ὑμῶν ἐστιν.
4 ἐκ γὰρ πολλῆς θλίψεως καὶ συνοχῆς καρδίας ἔγραψα ὑμῖν διὰ πολλῶν δακρύων, οὐχ ἵνα λυπηθῆτε ἀλλὰ τὴν ἀγάπην ἵνα γνῶτε ἣν ἔχω περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς.
5 Εἰ δέ τις λελύπηκεν, οὐκ ἐμὲ λελύπηκεν, ἀλλὰ ἀπὸ μέρους, ἵνα μὴ ἐπιβαρῶ, πάντας ὑμᾶς.
6 ἱκανὸν τῷ τοιούτῳ ἡ ἐπιτιμία αὕτη ἡ ὑπὸ τῶν πλειόνων,
7 ὥστε τοὐναντίον μᾶλλον ὑμᾶς χαρίσασθαι καὶ παρακαλέσαι, μή πως τῇ περισσοτέρᾳ λύπῃ καταποθῇ ὁ τοιοῦτος.
8 διὸ παρακαλῶ ὑμᾶς κυρῶσαι εἰς αὐτὸν ἀγάπην·
9 εἰς τοῦτο γὰρ καὶ ἔγραψα ἵνα γνῶ τὴν δοκιμὴν ὑμῶν, εἰ εἰς πάντα ὑπήκοοί ἐστε.
10 ᾧ δέ τι χαρίζεσθε, κἀγώ· καὶ γὰρ ἐγὼ ὃ κεχάρισμαι, εἴ τι κεχάρισμαι, δι᾽ ὑμᾶς ἐν προσώπῳ Χριστοῦ,
11 ἵνα μὴ πλεονεκτηθῶμεν ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ, οὐ γὰρ αὐτοῦ τὰ νοήματα ἀγνοοῦμεν.
12 Ἐλθὼν δὲ εἰς τὴν Τρῳάδα εἰς τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ, καὶ θύρας μοι ἀνεῳγμένης ἐν κυρίῳ,
13 οὐκ ἔσχηκα ἄνεσιν τῷ πνεύματί μου τῷ μὴ εὑρεῖν με Τίτον τὸν ἀδελφόν μου, ἀλλὰ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἐξῆλθον εἰς Μακεδονίαν.
14 Τῷ δὲ θεῷ χάρις τῷ πάντοτε θριαμβεύοντι ἡμᾶς ἐν τῷ Χριστῷ καὶ τὴν ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὐτοῦ φανεροῦντι δι᾽ ἡμῶν ἐν παντὶ τόπῳ·
15 ὅτι Χριστοῦ εὐωδία ἐσμὲν τῷ θεῷ ἐν τοῖς σῳζομένοις καὶ ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις,
16 οἷς μὲν ὀσμὴ ἐκ θανάτου εἰς θάνατον, οἷς δὲ ὀσμὴ ἐκ ζωῆς εἰς ζωήν. καὶ πρὸς ταῦτα τίς ἱκανός;
17 οὐ γάρ ἐσμεν ὡς οἱ πολλοὶ καπηλεύοντες τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, ἀλλ᾽ ὡς ἐξ εἰλικρινείας, ἀλλ᾽ ὡς ἐκ θεοῦ κατέναντι θεοῦ ἐν Χριστῷ λαλοῦμεν.
3
1 Ἀρχόμεθα πάλιν ἑαυτοὺς συνιστάνειν; ἢ μὴ χρῄζομεν ὥς τινες συστατικῶν ἐπιστολῶν πρὸς ὑμᾶς ἢ ἐξ ὑμῶν;
2 ἡ ἐπιστολὴ ἡμῶν ὑμεῖς ἐστε, ἐγγεγραμμένη ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν, γινωσκομένη καὶ ἀναγινωσκομένη ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων·
3 φανερούμενοι ὅτι ἐστὲ ἐπιστολὴ Χριστοῦ διακονηθεῖσα ὑφ᾽ ἡμῶν, ἐγγεγραμμένη οὐ μέλανι ἀλλὰ πνεύματι θεοῦ ζῶντος, οὐκ ἐν πλαξὶν λιθίναις ἀλλ᾽ ἐν πλαξὶν καρδίαις σαρκίναις.
4 Πεποίθησιν δὲ τοιαύτην ἔχομεν διὰ τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὸν θεόν.
5 οὐχ ὅτι ἀφ᾽ ἑαυτῶν ἱκανοί ἐσμεν λογίσασθαί τι ὡς ἐξ ἑαυτῶν, ἀλλ᾽ ἡ ἱκανότης ἡμῶν ἐκ τοῦ θεοῦ,
6 ὃς καὶ ἱκάνωσεν ἡμᾶς διακόνους καινῆς διαθήκης, οὐ γράμματος ἀλλὰ πνεύματος· τὸ γὰρ γράμμα ἀποκτέννει, τὸ δὲ πνεῦμα ζῳοποιεῖ.
7 Εἰ δὲ ἡ διακονία τοῦ θανάτου ἐν γράμμασιν ἐντετυπωμένη λίθοις ἐγενήθη ἐν δόξῃ, ὥστε μὴ δύνασθαι ἀτενίσαι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ εἰς τὸ πρόσωπον Μωϋσέως διὰ τὴν δόξαν τοῦ προσώπου αὐτοῦ τὴν καταργουμένην,
8 πῶς οὐχὶ μᾶλλον ἡ διακονία τοῦ πνεύματος ἔσται ἐν δόξῃ;
9 εἰ γὰρ ἡ διακονία τῆς κατακρίσεως δόξα, πολλῷ μᾶλλον περισσεύει ἡ διακονία τῆς δικαιοσύνης δόξῃ.
10 καὶ γὰρ οὐ δεδόξασται τὸ δεδοξασμένον ἐν τούτῳ τῷ μέρει εἵνεκεν τῆς ὑπερβαλλούσης δόξης·
11 εἰ γὰρ τὸ καταργούμενον διὰ δόξης, πολλῷ μᾶλλον τὸ μένον ἐν δόξῃ.
12 Ἔχοντες οὖν τοιαύτην ἐλπίδα πολλῇ παρρησίᾳ χρώμεθα,
13 καὶ οὐ καθάπερ Μωϋσῆς ἐτίθει κάλυμμα ἐπὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, πρὸς τὸ μὴ ἀτενίσαι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ εἰς τὸ τέλος τοῦ καταργουμένου.
14 ἀλλὰ ἐπωρώθη τὰ νοήματα αὐτῶν. ἄχρι γὰρ τῆς σήμερον ἡμέρας τὸ αὐτὸ κάλυμμα ἐπὶ τῇ ἀναγνώσει τῆς παλαιᾶς διαθήκης μένει μὴ ἀνακαλυπτόμενον, ὅτι ἐν Χριστῷ καταργεῖται·
15 ἀλλ᾽ ἕως σήμερον ἡνίκα ἂν ἀναγινώσκηται Μωϋσῆς κάλυμμα ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν κεῖται·
16 ἡνίκα δὲ ἐὰν ἐπιστρέψῃ πρὸς κύριον, περιαιρεῖται τὸ κάλυμμα.
17 ὁ δὲ κύριος τὸ πνεῦμά ἐστιν· οὗ δὲ τὸ πνεῦμα κυρίου, ἐλευθερία.
18 ἡμεῖς δὲ πάντες ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν κυρίου κατοπτριζόμενοι τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφούμεθα ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν, καθάπερ ἀπὸ κυρίου πνεύματος.
4
1 Διὰ τοῦτο, ἔχοντες τὴν διακονίαν ταύτην, καθὼς ἠλεήθημεν, οὐκ ἐγκακοῦμεν,
2 ἀλλὰ ἀπειπάμεθα τὰ κρυπτὰ τῆς αἰσχύνης, μὴ περιπατοῦντες ἐν πανουργίᾳ μηδὲ δολοῦντες τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ τῇ φανερώσει τῆς ἀληθείας συνιστάνοντες ἑαυτοὺς πρὸς πᾶσαν συνείδησιν ἀνθρώπων ἐνώπιον τοῦ θεοῦ.
3 εἰ δὲ καὶ ἔστιν κεκαλυμμένον τὸ εὐαγγέλιον ἡμῶν, ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις ἐστὶν κεκαλυμμένον,
4 ἐν οἷς ὁ θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου ἐτύφλωσεν τὰ νοήματα τῶν ἀπίστων εἰς τὸ μὴ αὐγάσαι τὸν φωτισμὸν τοῦ εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ θεοῦ.
5 οὐ γὰρ ἑαυτοὺς κηρύσσομεν ἀλλὰ Ἰησοῦν Χριστὸν κύριον, ἑαυτοὺς δὲ δούλους ὑμῶν διὰ Ἰησοῦν.
6 ὅτι ὁ θεὸς ὁ εἰπών, Ἐκ σκότους φῶς λάμψει, ὃς ἔλαμψεν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν πρὸς φωτισμὸν τῆς γνώσεως τῆς δόξης τοῦ θεοῦ ἐν προσώπῳ Χριστοῦ.
7 Ἔχομεν δὲ τὸν θησαυρὸν τοῦτον ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσιν, ἵνα ἡ ὑπερβολὴ τῆς δυνάμεως ᾖ τοῦ θεοῦ καὶ μὴ ἐξ ἡμῶν·
8 ἐν παντὶ θλιβόμενοι ἀλλ᾽ οὐ στενοχωρούμενοι, ἀπορούμενοι ἀλλ᾽ οὐκ ἐξαπορούμενοι,
9 διωκόμενοι ἀλλ᾽ οὐκ ἐγκαταλειπόμενοι, καταβαλλόμενοι ἀλλ᾽ οὐκ ἀπολλύμενοι,
10 πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι ἡμῶν φανερωθῇ.
11 ἀεὶ γὰρ ἡμεῖς οἱ ζῶντες εἰς θάνατον παραδιδόμεθα διὰ Ἰησοῦν, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ φανερωθῇ ἐν τῇ θνητῇ σαρκὶ ἡμῶν.
12 ὥστε ὁ θάνατος ἐν ἡμῖν ἐνεργεῖται, ἡ δὲ ζωὴ ἐν ὑμῖν.
13 ἔχοντες δὲ τὸ αὐτὸ πνεῦμα τῆς πίστεως, κατὰ τὸ γεγραμμένον, Ἐπίστευσα, διὸ ἐλάλησα, καὶ ἡμεῖς πιστεύομεν, διὸ καὶ λαλοῦμεν,
14 εἰδότες ὅτι ὁ ἐγείρας τὸν κύριον Ἰησοῦν καὶ ἡμᾶς σὺν Ἰησοῦ ἐγερεῖ καὶ παραστήσει σὺν ὑμῖν.
15 τὰ γὰρ πάντα δι᾽ ὑμᾶς, ἵνα ἡ χάρις πλεονάσασα διὰ τῶν πλειόνων τὴν εὐχαριστίαν περισσεύσῃ εἰς τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ.
16 Διὸ οὐκ ἐγκακοῦμεν, ἀλλ᾽ εἰ καὶ ὁ ἔξω ἡμῶν ἄνθρωπος διαφθείρεται, ἀλλ᾽ ὁ ἔσω ἡμῶν ἀνακαινοῦται ἡμέρᾳ καὶ ἡμέρᾳ.
17 τὸ γὰρ παραυτίκα ἐλαφρὸν τῆς θλίψεως ἡμῶν καθ᾽ ὑπερβολὴν εἰς ὑπερβολὴν αἰώνιον βάρος δόξης κατεργάζεται ἡμῖν,
18 μὴ σκοπούντων ἡμῶν τὰ βλεπόμενα ἀλλὰ τὰ μὴ βλεπόμενα· τὰ γὰρ βλεπόμενα πρόσκαιρα, τὰ δὲ μὴ βλεπόμενα αἰώνια.
5
1 Οἴδαμεν γὰρ ὅτι ἐὰν ἡ ἐπίγειος ἡμῶν οἰκία τοῦ σκήνους καταλυθῇ, οἰκοδομὴν ἐκ θεοῦ ἔχομεν οἰκίαν ἀχειροποίητον αἰώνιον ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
2 καὶ γὰρ ἐν τούτῳ στενάζομεν, τὸ οἰκητήριον ἡμῶν τὸ ἐξ οὐρανοῦ ἐπενδύσασθαι ἐπιποθοῦντες,
3 εἴ γε καὶ ἐνδυσάμενοι οὐ γυμνοὶ εὑρεθησόμεθα.
4 καὶ γὰρ οἱ ὄντες ἐν τῷ σκήνει στενάζομεν βαρούμενοι, ἐφ᾽ ᾧ οὐ θέλομεν ἐκδύσασθαι ἀλλ᾽ ἐπενδύσασθαι, ἵνα καταποθῇ τὸ θνητὸν ὑπὸ τῆς ζωῆς.
5 ὁ δὲ κατεργασάμενος ἡμᾶς εἰς αὐτὸ τοῦτο θεός, ὁ δοὺς ἡμῖν τὸν ἀρραβῶνα τοῦ πνεύματος.
6 Θαρροῦντες οὖν πάντοτε καὶ εἰδότες ὅτι ἐνδημοῦντες ἐν τῷ σώματι ἐκδημοῦμεν ἀπὸ τοῦ κυρίου,
7 διὰ πίστεως γὰρ περιπατοῦμεν οὐ διὰ εἴδους -
8 θαρροῦμεν δὲ καὶ εὐδοκοῦμεν μᾶλλον ἐκδημῆσαι ἐκ τοῦ σώματος καὶ ἐνδημῆσαι πρὸς τὸν κύριον.
9 διὸ καὶ φιλοτιμούμεθα, εἴτε ἐνδημοῦντες εἴτε ἐκδημοῦντες, εὐάρεστοι αὐτῷ εἶναι.
10 τοὺς γὰρ πάντας ἡμᾶς φανερωθῆναι δεῖ ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ, ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ διὰ τοῦ σώματος πρὸς ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν εἴτε φαῦλον.
11 Εἰδότες οὖν τὸν φόβον τοῦ κυρίου ἀνθρώπους πείθομεν, θεῷ δὲ πεφανερώμεθα· ἐλπίζω δὲ καὶ ἐν ταῖς συνειδήσεσιν ὑμῶν πεφανερῶσθαι.
12 οὐ πάλιν ἑαυτοὺς συνιστάνομεν ὑμῖν, ἀλλὰ ἀφορμὴν διδόντες ὑμῖν καυχήματος ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα ἔχητε πρὸς τοὺς ἐν προσώπῳ καυχωμένους καὶ μὴ ἐν καρδίᾳ.
13 εἴτε γὰρ ἐξέστημεν, θεῷ· εἴτε σωφρονοῦμεν, ὑμῖν.
14 ἡ γὰρ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ συνέχει ἡμᾶς, κρίναντας τοῦτο, ὅτι εἷς ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν· ἄρα οἱ πάντες ἀπέθανον·
15 καὶ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν ἵνα οἱ ζῶντες μηκέτι ἑαυτοῖς ζῶσιν ἀλλὰ τῷ ὑπὲρ αὐτῶν ἀποθανόντι καὶ ἐγερθέντι.
16 Ὥστε ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ νῦν οὐδένα οἴδαμεν κατὰ σάρκα· εἰ καὶ ἐγνώκαμεν κατὰ σάρκα Χριστόν, ἀλλὰ νῦν οὐκέτι γινώσκομεν.
17 ὥστε εἴ τις ἐν Χριστῷ, καινὴ κτίσις· τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονεν καινά·
18 τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ θεοῦ τοῦ καταλλάξαντος ἡμᾶς ἑαυτῷ διὰ Χριστοῦ καὶ δόντος ἡμῖν τὴν διακονίαν τῆς καταλλαγῆς,
19 ὡς ὅτι θεὸς ἦν ἐν Χριστῷ κόσμον καταλλάσσων ἑαυτῷ, μὴ λογιζόμενος αὐτοῖς τὰ παραπτώματα αὐτῶν, καὶ θέμενος ἐν ἡμῖν τὸν λόγον τῆς καταλλαγῆς.
20 ὑπὲρ Χριστοῦ οὖν πρεσβεύομεν ὡς τοῦ θεοῦ παρακαλοῦντος δι᾽ ἡμῶν· δεόμεθα ὑπὲρ Χριστοῦ, καταλλάγητε τῷ θεῷ.
21 τὸν μὴ γνόντα ἁμαρτίαν ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησεν, ἵνα ἡμεῖς γενώμεθα δικαιοσύνη θεοῦ ἐν αὐτῷ.
6
1 Συνεργοῦντες δὲ καὶ παρακαλοῦμεν μὴ εἰς κενὸν τὴν χάριν τοῦ θεοῦ δέξασθαι ὑμᾶς -
2 λέγει γάρ, Καιρῷ δεκτῷ ἐπήκουσά σου καὶ ἐν ἡμέρᾳ σωτηρίας ἐβοήθησά σοι· ἰδοὺ νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ νῦν ἡμέρα σωτηρίας -
3 μηδεμίαν ἐν μηδενὶ διδόντες προσκοπήν, ἵνα μὴ μωμηθῇ ἡ διακονία,
4 ἀλλ᾽ ἐν παντὶ συνιστάνοντες ἑαυτοὺς ὡς θεοῦ διάκονοι, ἐν ὑπομονῇ πολλῇ, ἐν θλίψεσιν, ἐν ἀνάγκαις, ἐν στενοχωρίαις,
5 ἐν πληγαῖς, ἐν φυλακαῖς, ἐν ἀκαταστασίαις, ἐν κόποις, ἐν ἀγρυπνίαις, ἐν νηστείαις,
6 ἐν ἁγνότητι, ἐν γνώσει, ἐν μακροθυμίᾳ, ἐν χρηστότητι, ἐν πνεύματι ἁγίῳ, ἐν ἀγάπῃ ἀνυποκρίτῳ,
7 ἐν λόγῳ ἀληθείας, ἐν δυνάμει θεοῦ· διὰ τῶν ὅπλων τῆς δικαιοσύνης τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν,
8 διὰ δόξης καὶ ἀτιμίας, διὰ δυσφημίας καὶ εὐφημίας· ὡς πλάνοι καὶ ἀληθεῖς,
9 ὡς ἀγνοούμενοι καὶ ἐπιγινωσκόμενοι, ὡς ἀποθνῄσκοντες καὶ ἰδοὺ ζῶμεν, ὡς παιδευόμενοι καὶ μὴ θανατούμενοι,
10 ὡς λυπούμενοι ἀεὶ δὲ χαίροντες, ὡς πτωχοὶ πολλοὺς δὲ πλουτίζοντες, ὡς μηδὲν ἔχοντες καὶ πάντα κατέχοντες.
11 Τὸ στόμα ἡμῶν ἀνέῳγεν πρὸς ὑμᾶς, Κορίνθιοι, ἡ καρδία ἡμῶν πεπλάτυνται·
12 οὐ στενοχωρεῖσθε ἐν ἡμῖν, στενοχωρεῖσθε δὲ ἐν τοῖς σπλάγχνοις ὑμῶν·
13 τὴν δὲ αὐτὴν ἀντιμισθίαν, ὡς τέκνοις λέγω, πλατύνθητε καὶ ὑμεῖς.
14 Μὴ γίνεσθε ἑτεροζυγοῦντες ἀπίστοις· τίς γὰρ μετοχὴ δικαιοσύνῃ καὶ ἀνομίᾳ; ἢ τίς κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος;
15 τίς δὲ συμφώνησις Χριστοῦ πρὸς Βελιάρ, ἢ τίς μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου;
16 τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ θεοῦ μετὰ εἰδώλων; ἡμεῖς γὰρ ναὸς θεοῦ ἐσμεν ζῶντος· καθὼς εἶπεν ὁ θεὸς ὅτι Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ ἔσομαι αὐτῶν θεός, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μου λαός.
17 διὸ ἐξέλθατε ἐκ μέσου αὐτῶν καὶ ἀφορίσθητε, λέγει κύριος, καὶ ἀκαθάρτου μὴ ἅπτεσθε· κἀγὼ εἰσδέξομαι ὑμᾶς,
18 καὶ ἔσομαι ὑμῖν εἰς πατέρα, καὶ ὑμεῖς ἔσεσθέ μοι εἰς υἱοὺς καὶ θυγατέρας, λέγει κύριος παντοκράτωρ.
7
1 ταύτας οὖν ἔχοντες τὰς ἐπαγγελίας, ἀγαπητοί, καθαρίσωμεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος, ἐπιτελοῦντες ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ θεοῦ.
2 Χωρήσατε ἡμᾶς· οὐδένα ἠδικήσαμεν, οὐδένα ἐφθείραμεν, οὐδένα ἐπλεονεκτήσαμεν.
3 πρὸς κατάκρισιν οὐ λέγω, προείρηκα γὰρ ὅτι ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν ἐστε εἰς τὸ συναποθανεῖν καὶ συζῆν.
4 πολλή μοι παρρησία πρὸς ὑμᾶς, πολλή μοι καύχησις ὑπὲρ ὑμῶν· πεπλήρωμαι τῇ παρακλήσει, ὑπερπερισσεύομαι τῇ χαρᾷ ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει ἡμῶν.
5 Καὶ γὰρ ἐλθόντων ἡμῶν εἰς Μακεδονίαν οὐδεμίαν ἔσχηκεν ἄνεσιν ἡ σὰρξ ἡμῶν, ἀλλ᾽ ἐν παντὶ θλιβόμενοι - ἔξωθεν μάχαι, ἔσωθεν φόβοι.
6 ἀλλ᾽ ὁ παρακαλῶν τοὺς ταπεινοὺς παρεκάλεσεν ἡμᾶς ὁ θεὸς ἐν τῇ παρουσίᾳ Τίτου·
7 οὐ μόνον δὲ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ παρακλήσει ᾗ παρεκλήθη ἐφ᾽ ὑμῖν, ἀναγγέλλων ἡμῖν τὴν ὑμῶν ἐπιπόθησιν, τὸν ὑμῶν ὀδυρμόν, τὸν ὑμῶν ζῆλον ὑπὲρ ἐμοῦ, ὥστε με μᾶλλον χαρῆναι.
8 ὅτι εἰ καὶ ἐλύπησα ὑμᾶς ἐν τῇ ἐπιστολῇ, οὐ μεταμέλομαι· εἰ καὶ μετεμελόμην [βλέπω ὅτι ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη εἰ καὶ πρὸς ὥραν ἐλύπησεν ὑμᾶς],
9 νῦν χαίρω, οὐχ ὅτι ἐλυπήθητε, ἀλλ᾽ ὅτι ἐλυπήθητε εἰς μετάνοιαν· ἐλυπήθητε γὰρ κατὰ θεόν, ἵνα ἐν μηδενὶ ζημιωθῆτε ἐξ ἡμῶν.
10 ἡ γὰρ κατὰ θεὸν λύπη μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον ἐργάζεται· ἡ δὲ τοῦ κόσμου λύπη θάνατον κατεργάζεται.
11 ἰδοὺ γὰρ αὐτὸ τοῦτο τὸ κατὰ θεὸν λυπηθῆναι πόσην κατειργάσατο ὑμῖν σπουδήν, ἀλλὰ ἀπολογίαν, ἀλλὰ ἀγανάκτησιν, ἀλλὰ φόβον, ἀλλὰ ἐπιπόθησιν, ἀλλὰ ζῆλον, ἀλλὰ ἐκδίκησιν· ἐν παντὶ συνεστήσατε ἑαυτοὺς ἁγνοὺς εἶναι τῷ πράγματι.
12 ἄρα εἰ καὶ ἔγραψα ὑμῖν, οὐχ ἕνεκεν τοῦ ἀδικήσαντος, οὐδὲ ἕνεκεν τοῦ ἀδικηθέντος, ἀλλ᾽ ἕνεκεν τοῦ φανερωθῆναι τὴν σπουδὴν ὑμῶν τὴν ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς ἐνώπιον τοῦ θεοῦ.
13 διὰ τοῦτο παρακεκλήμεθα. Ἐπὶ δὲ τῇ παρακλήσει ἡμῶν περισσοτέρως μᾶλλον ἐχάρημεν ἐπὶ τῇ χαρᾷ Τίτου, ὅτι ἀναπέπαυται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ἀπὸ πάντων ὑμῶν·
14 ὅτι εἴ τι αὐτῷ ὑπὲρ ὑμῶν κεκαύχημαι οὐ κατῃσχύνθην, ἀλλ᾽ ὡς πάντα ἐν ἀληθείᾳ ἐλαλήσαμεν ὑμῖν, οὕτως καὶ ἡ καύχησις ἡμῶν ἡ ἐπὶ Τίτου ἀλήθεια ἐγενήθη.
15 καὶ τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς ἐστιν ἀναμιμνῃσκομένου τὴν πάντων ὑμῶν ὑπακοήν, ὡς μετὰ φόβου καὶ τρόμου ἐδέξασθε αὐτόν.
16 χαίρω ὅτι ἐν παντὶ θαρρῶ ἐν ὑμῖν.
8
1 Γνωρίζομεν δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὴν χάριν τοῦ θεοῦ τὴν δεδομένην ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Μακεδονίας,
2 ὅτι ἐν πολλῇ δοκιμῇ θλίψεως ἡ περισσεία τῆς χαρᾶς αὐτῶν καὶ ἡ κατὰ βάθους πτωχεία αὐτῶν ἐπερίσσευσεν εἰς τὸ πλοῦτος τῆς ἁπλότητος αὐτῶν·
3 ὅτι κατὰ δύναμιν, μαρτυρῶ, καὶ παρὰ δύναμιν, αὐθαίρετοι
4 μετὰ πολλῆς παρακλήσεως δεόμενοι ἡμῶν τὴν χάριν καὶ τὴν κοινωνίαν τῆς διακονίας τῆς εἰς τοὺς ἁγίους -
5 καὶ οὐ καθὼς ἠλπίσαμεν ἀλλ᾽ ἑαυτοὺς ἔδωκαν πρῶτον τῷ κυρίῳ καὶ ἡμῖν διὰ θελήματος θεοῦ,
6 εἰς τὸ παρακαλέσαι ἡμᾶς Τίτον ἵνα καθὼς προενήρξατο οὕτως καὶ ἐπιτελέσῃ εἰς ὑμᾶς καὶ τὴν χάριν ταύτην.
7 ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐν παντὶ περισσεύετε, πίστει καὶ λόγῳ καὶ γνώσει καὶ πάσῃ σπουδῇ καὶ τῇ ἐξ ἡμῶν ἐν ὑμῖν ἀγάπῃ, ἵνα καὶ ἐν ταύτῃ τῇ χάριτι περισσεύητε.
8 Οὐ κατ᾽ ἐπιταγὴν λέγω, ἀλλὰ διὰ τῆς ἑτέρων σπουδῆς καὶ τὸ τῆς ὑμετέρας ἀγάπης γνήσιον δοκιμάζων·
9 γινώσκετε γὰρ τὴν χάριν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι δι᾽ ὑμᾶς ἐπτώχευσεν πλούσιος ὤν, ἵνα ὑμεῖς τῇ ἐκείνου πτωχείᾳ πλουτήσητε.
10 καὶ γνώμην ἐν τούτῳ δίδωμι· τοῦτο γὰρ ὑμῖν συμφέρει, οἵτινες οὐ μόνον τὸ ποιῆσαι ἀλλὰ καὶ τὸ θέλειν προενήρξασθε ἀπὸ πέρυσι·
11 νυνὶ δὲ καὶ τὸ ποιῆσαι ἐπιτελέσατε, ὅπως καθάπερ ἡ προθυμία τοῦ θέλειν οὕτως καὶ τὸ ἐπιτελέσαι ἐκ τοῦ ἔχειν.
12 εἰ γὰρ ἡ προθυμία πρόκειται, καθὸ ἐὰν ἔχῃ εὐπρόσδεκτος, οὐ καθὸ οὐκ ἔχει.
13 οὐ γὰρ ἵνα ἄλλοις ἄνεσις, ὑμῖν θλῖψις· ἀλλ᾽ ἐξ ἰσότητος
14 ἐν τῷ νῦν καιρῷ τὸ ὑμῶν περίσσευμα εἰς τὸ ἐκείνων ὑστέρημα, ἵνα καὶ τὸ ἐκείνων περίσσευμα γένηται εἰς τὸ ὑμῶν ὑστέρημα, ὅπως γένηται ἰσότης·
15 καθὼς γέγραπται, Ὁ τὸ πολὺ οὐκ ἐπλεόνασεν, καὶ ὁ τὸ ὀλίγον οὐκ ἠλαττόνησεν.
16 Χάρις δὲ τῷ θεῷ τῷ δόντι τὴν αὐτὴν σπουδὴν ὑπὲρ ὑμῶν ἐν τῇ καρδίᾳ Τίτου,
17 ὅτι τὴν μὲν παράκλησιν ἐδέξατο, σπουδαιότερος δὲ ὑπάρχων αὐθαίρετος ἐξῆλθεν πρὸς ὑμᾶς.
18 συνεπέμψαμεν δὲ μετ᾽ αὐτοῦ τὸν ἀδελφὸν οὗ ὁ ἔπαινος ἐν τῷ εὐαγγελίῳ διὰ πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν
19 - οὐ μόνον δὲ ἀλλὰ καὶ χειροτονηθεὶς ὑπὸ τῶν ἐκκλησιῶν συνέκδημος ἡμῶν σὺν τῇ χάριτι ταύτῃ τῇ διακονουμένῃ ὑφ᾽ ἡμῶν πρὸς τὴν [αὐτοῦ] τοῦ κυρίου δόξαν καὶ προθυμίαν ἡμῶν -
20 στελλόμενοι τοῦτο μή τις ἡμᾶς μωμήσηται ἐν τῇ ἁδρότητι ταύτῃ τῇ διακονουμένῃ ὑφ᾽ ἡμῶν·
21 προνοοῦμεν γὰρ καλὰ οὐ μόνον ἐνώπιον κυρίου ἀλλὰ καὶ ἐνώπιον ἀνθρώπων.
22 συνεπέμψαμεν δὲ αὐτοῖς τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν ὃν ἐδοκιμάσαμεν ἐν πολλοῖς πολλάκις σπουδαῖον ὄντα, νυνὶ δὲ πολὺ σπουδαιότερον πεποιθήσει πολλῇ τῇ εἰς ὑμᾶς.
23 εἴτε ὑπὲρ Τίτου, κοινωνὸς ἐμὸς καὶ εἰς ὑμᾶς συνεργός· εἴτε ἀδελφοὶ ἡμῶν, ἀπόστολοι ἐκκλησιῶν, δόξα Χριστοῦ.
24 τὴν οὖν ἔνδειξιν τῆς ἀγάπης ὑμῶν καὶ ἡμῶν καυχήσεως ὑπὲρ ὑμῶν εἰς αὐτοὺς ἐνδεικνύμενοι εἰς πρόσωπον τῶν ἐκκλησιῶν.
9
1 Περὶ μὲν γὰρ τῆς διακονίας τῆς εἰς τοὺς ἁγίους περισσόν μοί ἐστιν τὸ γράφειν ὑμῖν,
2 οἶδα γὰρ τὴν προθυμίαν ὑμῶν ἣν ὑπὲρ ὑμῶν καυχῶμαι Μακεδόσιν ὅτι Ἀχαΐα παρεσκεύασται ἀπὸ πέρυσι, καὶ τὸ ὑμῶν ζῆλος ἠρέθισεν τοὺς πλείονας.
3 ἔπεμψα δὲ τοὺς ἀδελφούς, ἵνα μὴ τὸ καύχημα ἡμῶν τὸ ὑπὲρ ὑμῶν κενωθῇ ἐν τῷ μέρει τούτῳ, ἵνα καθὼς ἔλεγον παρεσκευασμένοι ἦτε,
4 μή πως ἐὰν ἔλθωσιν σὺν ἐμοὶ Μακεδόνες καὶ εὕρωσιν ὑμᾶς ἀπαρασκευάστους καταισχυνθῶμεν ἡμεῖς, ἵνα μὴ λέγω ὑμεῖς, ἐν τῇ ὑποστάσει ταύτῃ.
5 ἀναγκαῖον οὖν ἡγησάμην παρακαλέσαι τοὺς ἀδελφοὺς ἵνα προέλθωσιν εἰς ὑμᾶς καὶ προκαταρτίσωσιν τὴν προεπηγγελμένην εὐλογίαν ὑμῶν, ταύτην ἑτοίμην εἶναι οὕτως ὡς εὐλογίαν καὶ μὴ ὡς πλεονεξίαν.
6 Τοῦτο δέ, ὁ σπείρων φειδομένως φειδομένως καὶ θερίσει, καὶ ὁ σπείρων ἐπ᾽ εὐλογίαις ἐπ᾽ εὐλογίαις καὶ θερίσει.
7 ἕκαστος καθὼς προῄρηται τῇ καρδίᾳ, μὴ ἐκ λύπης ἢ ἐξ ἀνάγκης, ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾷ ὁ θεός.
8 δυνατεῖ δὲ ὁ θεὸς πᾶσαν χάριν περισσεῦσαι εἰς ὑμᾶς, ἵνα ἐν παντὶ πάντοτε πᾶσαν αὐτάρκειαν ἔχοντες περισσεύητε εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν,
9 καθὼς γέγραπται, Ἐσκόρπισεν, ἔδωκεν τοῖς πένησιν, ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα.
10 ὁ δὲ ἐπιχορηγῶν σπέρμα τῷ σπείροντι καὶ ἄρτον εἰς βρῶσιν χορηγήσει καὶ πληθυνεῖ τὸν σπόρον ὑμῶν καὶ αὐξήσει τὰ γενήματα τῆς δικαιοσύνης ὑμῶν·
11 ἐν παντὶ πλουτιζόμενοι εἰς πᾶσαν ἁπλότητα, ἥτις κατεργάζεται δι᾽ ἡμῶν εὐχαριστίαν τῷ θεῷ -
12 ὅτι ἡ διακονία τῆς λειτουργίας ταύτης οὐ μόνον ἐστὶν προσαναπληροῦσα τὰ ὑστερήματα τῶν ἁγίων, ἀλλὰ καὶ περισσεύουσα διὰ πολλῶν εὐχαριστιῶν τῷ θεῷ -
13 διὰ τῆς δοκιμῆς τῆς διακονίας ταύτης δοξάζοντες τὸν θεὸν ἐπὶ τῇ ὑποταγῇ τῆς ὁμολογίας ὑμῶν εἰς τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ καὶ ἁπλότητι τῆς κοινωνίας εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς πάντας,
14 καὶ αὐτῶν δεήσει ὑπὲρ ὑμῶν ἐπιποθούντων ὑμᾶς διὰ τὴν ὑπερβάλλουσαν χάριν τοῦ θεοῦ ἐφ᾽ ὑμῖν.
15 χάρις τῷ θεῷ ἐπὶ τῇ ἀνεκδιηγήτῳ αὐτοῦ δωρεᾷ.
10
1 Αὐτὸς δὲ ἐγὼ Παῦλος παρακαλῶ ὑμᾶς διὰ τῆς πραΰτητος καὶ ἐπιεικείας τοῦ Χριστοῦ, ὃς κατὰ πρόσωπον μὲν ταπεινὸς ἐν ὑμῖν, ἀπὼν δὲ θαρρῶ εἰς ὑμᾶς·
2 δέομαι δὲ τὸ μὴ παρὼν θαρρῆσαι τῇ πεποιθήσει ᾗ λογίζομαι τολμῆσαι ἐπί τινας τοὺς λογιζομένους ἡμᾶς ὡς κατὰ σάρκα περιπατοῦντας.
3 ἐν σαρκὶ γὰρ περιπατοῦντες οὐ κατὰ σάρκα στρατευόμεθα -
4 τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικὰ ἀλλὰ δυνατὰ τῷ θεῷ πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων - λογισμοὺς καθαιροῦντες
5 καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ, καὶ αἰχμαλωτίζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ,
6 καὶ ἐν ἑτοίμῳ ἔχοντες ἐκδικῆσαι πᾶσαν παρακοήν, ὅταν πληρωθῇ ὑμῶν ἡ ὑπακοή.
7 Τὰ κατὰ πρόσωπον βλέπετε. εἴ τις πέποιθεν ἑαυτῷ Χριστοῦ εἶναι, τοῦτο λογιζέσθω πάλιν ἐφ᾽ ἑαυτοῦ ὅτι καθὼς αὐτὸς Χριστοῦ οὕτως καὶ ἡμεῖς.
8 ἐάν [τε] γὰρ περισσότερόν τι καυχήσωμαι περὶ τῆς ἐξουσίας ἡμῶν, ἧς ἔδωκεν ὁ κύριος εἰς οἰκοδομὴν καὶ οὐκ εἰς καθαίρεσιν ὑμῶν, οὐκ αἰσχυνθήσομαι,
9 ἵνα μὴ δόξω ὡς ἂν ἐκφοβεῖν ὑμᾶς διὰ τῶν ἐπιστολῶν·
10 ὅτι, Αἱ ἐπιστολαὶ μέν, φησίν, βαρεῖαι καὶ ἰσχυραί, ἡ δὲ παρουσία τοῦ σώματος ἀσθενὴς καὶ ὁ λόγος ἐξουθενημένος.
11 τοῦτο λογιζέσθω ὁ τοιοῦτος, ὅτι οἷοί ἐσμεν τῷ λόγῳ δι᾽ ἐπιστολῶν ἀπόντες, τοιοῦτοι καὶ παρόντες τῷ ἔργῳ.
12 Οὐ γὰρ τολμῶμεν ἐγκρῖναι ἢ συγκρῖναι ἑαυτούς τισιν τῶν ἑαυτοὺς συνιστανόντων· ἀλλὰ αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς ἑαυτοὺς μετροῦντες καὶ συγκρίνοντες ἑαυτοὺς ἑαυτοῖς οὐ συνιᾶσιν.
13 ἡμεῖς δὲ οὐκ εἰς τὰ ἄμετρα καυχησόμεθα, ἀλλὰ κατὰ τὸ μέτρον τοῦ κανόνος οὗ ἐμέρισεν ἡμῖν ὁ θεὸς μέτρου, ἐφικέσθαι ἄχρι καὶ ὑμῶν.
14 οὐ γὰρ ὡς μὴ ἐφικνούμενοι εἰς ὑμᾶς ὑπερεκτείνομεν ἑαυτούς, ἄχρι γὰρ καὶ ὑμῶν ἐφθάσαμεν ἐν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ Χριστοῦ·
15 οὐκ εἰς τὰ ἄμετρα καυχώμενοι ἐν ἀλλοτρίοις κόποις, ἐλπίδα δὲ ἔχοντες αὐξανομένης τῆς πίστεως ὑμῶν ἐν ὑμῖν μεγαλυνθῆναι κατὰ τὸν κανόνα ἡμῶν εἰς περισσείαν,
16 εἰς τὰ ὑπερέκεινα ὑμῶν εὐαγγελίσασθαι, οὐκ ἐν ἀλλοτρίῳ κανόνι εἰς τὰ ἕτοιμα καυχήσασθαι.
17 Ὁ δὲ καυχώμενος ἐν κυρίῳ καυχάσθω·
18 οὐ γὰρ ὁ ἑαυτὸν συνιστάνων, ἐκεῖνός ἐστιν δόκιμος, ἀλλὰ ὃν ὁ κύριος συνίστησιν.
11
1 Ὄφελον ἀνείχεσθέ μου μικρόν τι ἀφροσύνης· ἀλλὰ καὶ ἀνέχεσθέ μου.
2 ζηλῶ γὰρ ὑμᾶς θεοῦ ζήλῳ, ἡρμοσάμην γὰρ ὑμᾶς ἑνὶ ἀνδρὶ παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι τῷ Χριστῷ·
3 φοβοῦμαι δὲ μή πως, ὡς ὁ ὄφις ἐξηπάτησεν Εὕαν ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτοῦ, φθαρῇ τὰ νοήματα ὑμῶν ἀπὸ τῆς ἁπλότητος [καὶ τῆς ἁγνότητος] τῆς εἰς τὸν Χριστόν.
4 εἰ μὲν γὰρ ὁ ἐρχόμενος ἄλλον Ἰησοῦν κηρύσσει ὃν οὐκ ἐκηρύξαμεν, ἢ πνεῦμα ἕτερον λαμβάνετε ὃ οὐκ ἐλάβετε, ἢ εὐαγγέλιον ἕτερον ὃ οὐκ ἐδέξασθε, καλῶς ἀνέχεσθε.
5 λογίζομαι γὰρ μηδὲν ὑστερηκέναι τῶν ὑπερλίαν ἀποστόλων·
6 εἰ δὲ καὶ ἰδιώτης τῷ λόγῳ, ἀλλ᾽ οὐ τῇ γνώσει, ἀλλ᾽ ἐν παντὶ φανερώσαντες ἐν πᾶσιν εἰς ὑμᾶς.
7 Ἢ ἁμαρτίαν ἐποίησα ἐμαυτὸν ταπεινῶν ἵνα ὑμεῖς ὑψωθῆτε, ὅτι δωρεὰν τὸ τοῦ θεοῦ εὐαγγέλιον εὐηγγελισάμην ὑμῖν;
8 ἄλλας ἐκκλησίας ἐσύλησα λαβὼν ὀψώνιον πρὸς τὴν ὑμῶν διακονίαν,
9 καὶ παρὼν πρὸς ὑμᾶς καὶ ὑστερηθεὶς οὐ κατενάρκησα οὐθενός· τὸ γὰρ ὑστέρημά μου προσανεπλήρωσαν οἱ ἀδελφοὶ ἐλθόντες ἀπὸ Μακεδονίας· καὶ ἐν παντὶ ἀβαρῆ ἐμαυτὸν ὑμῖν ἐτήρησα καὶ τηρήσω.
10 ἔστιν ἀλήθεια Χριστοῦ ἐν ἐμοὶ ὅτι ἡ καύχησις αὕτη οὐ φραγήσεται εἰς ἐμὲ ἐν τοῖς κλίμασιν τῆς Ἀχαΐας.
11 διὰ τί; ὅτι οὐκ ἀγαπῶ ὑμᾶς; ὁ θεὸς οἶδεν.
12 Ὃ δὲ ποιῶ καὶ ποιήσω, ἵνα ἐκκόψω τὴν ἀφορμὴν τῶν θελόντων ἀφορμήν, ἵνα ἐν ᾧ καυχῶνται εὑρεθῶσιν καθὼς καὶ ἡμεῖς.
13 οἱ γὰρ τοιοῦτοι ψευδαπόστολοι, ἐργάται δόλιοι, μετασχηματιζόμενοι εἰς ἀποστόλους Χριστοῦ.
14 καὶ οὐ θαῦμα, αὐτὸς γὰρ ὁ Σατανᾶς μετασχηματίζεται εἰς ἄγγελον φωτός·
15 οὐ μέγα οὖν εἰ καὶ οἱ διάκονοι αὐτοῦ μετασχηματίζονται ὡς διάκονοι δικαιοσύνης, ὧν τὸ τέλος ἔσται κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν.
16 Πάλιν λέγω, μή τίς με δόξῃ ἄφρονα εἶναι· εἰ δὲ μήγε, κἂν ὡς ἄφρονα δέξασθέ με, ἵνα κἀγὼ μικρόν τι καυχήσωμαι.
17 ὃ λαλῶ οὐ κατὰ κύριον λαλῶ, ἀλλ᾽ ὡς ἐν ἀφροσύνῃ, ἐν ταύτῃ τῇ ὑποστάσει τῆς καυχήσεως.
18 ἐπεὶ πολλοὶ καυχῶνται κατὰ σάρκα, κἀγὼ καυχήσομαι.
19 ἡδέως γὰρ ἀνέχεσθε τῶν ἀφρόνων φρόνιμοι ὄντες·
20 ἀνέχεσθε γὰρ εἴ τις ὑμᾶς καταδουλοῖ, εἴ τις κατεσθίει, εἴ τις λαμβάνει, εἴ τις ἐπαίρεται, εἴ τις εἰς πρόσωπον ὑμᾶς δέρει.
21 κατὰ ἀτιμίαν λέγω, ὡς ὅτι ἡμεῖς ἠσθενήκαμεν· ἐν ᾧ δ᾽ ἄν τις τολμᾷ, ἐν ἀφροσύνῃ λέγω, τολμῶ κἀγώ.
22 Ἑβραῖοί εἰσιν; κἀγώ. Ἰσραηλῖταί εἰσιν; κἀγώ. σπέρμα Ἀβραάμ εἰσιν; κἀγώ.
23 διάκονοι Χριστοῦ εἰσιν; παραφρονῶν λαλῶ, ὑπὲρ ἐγώ· ἐν κόποις περισσοτέρως, ἐν φυλακαῖς περισσοτέρως, ἐν πληγαῖς ὑπερβαλλόντως, ἐν θανάτοις πολλάκις·
24 ὑπὸ Ἰουδαίων πεντάκις τεσσαράκοντα παρὰ μίαν ἔλαβον,
25 τρὶς ἐραβδίσθην, ἅπαξ ἐλιθάσθην, τρὶς ἐναυάγησα, νυχθήμερον ἐν τῷ βυθῷ πεποίηκα·
26 ὁδοιπορίαις πολλάκις, κινδύνοις ποταμῶν, κινδύνοις λῃστῶν, κινδύνοις ἐκ γένους, κινδύνοις ἐξ ἐθνῶν, κινδύνοις ἐν πόλει, κινδύνοις ἐν ἐρημίᾳ, κινδύνοις ἐν θαλάσσῃ, κινδύνοις ἐν ψευδαδέλφοις,
27 κόπῳ καὶ μόχθῳ, ἐν ἀγρυπνίαις πολλάκις, ἐν λιμῷ καὶ δίψει, ἐν νηστείαις πολλάκις, ἐν ψύχει καὶ γυμνότητι·
28 χωρὶς τῶν παρεκτὸς ἡ ἐπίστασίς μοι ἡ καθ᾽ ἡμέραν, ἡ μέριμνα πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν.
29 τίς ἀσθενεῖ, καὶ οὐκ ἀσθενῶ; τίς σκανδαλίζεται, καὶ οὐκ ἐγὼ πυροῦμαι;
30 Εἰ καυχᾶσθαι δεῖ, τὰ τῆς ἀσθενείας μου καυχήσομαι.
31 ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ οἶδεν, ὁ ὢν εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας, ὅτι οὐ ψεύδομαι.
32 ἐν Δαμασκῷ ὁ ἐθνάρχης Ἁρέτα τοῦ βασιλέως ἐφρούρει τὴν πόλιν Δαμασκηνῶν πιάσαι με,
33 καὶ διὰ θυρίδος ἐν σαργάνῃ ἐχαλάσθην διὰ τοῦ τείχους καὶ ἐξέφυγον τὰς χεῖρας αὐτοῦ.
12
1 Καυχᾶσθαι δεῖ· οὐ συμφέρον μέν, ἐλεύσομαι δὲ εἰς ὀπτασίας καὶ ἀποκαλύψεις κυρίου.
2 οἶδα ἄνθρωπον ἐν Χριστῷ πρὸ ἐτῶν δεκατεσσάρων - εἴτε ἐν σώματι οὐκ οἶδα, εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα, ὁ θεὸς οἶδεν - ἁρπαγέντα τὸν τοιοῦτον ἕως τρίτου οὐρανοῦ.
3 καὶ οἶδα τὸν τοιοῦτον ἄνθρωπον - εἴτε ἐν σώματι εἴτε χωρὶς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα, ὁ θεὸς οἶδεν -
4 ὅτι ἡρπάγη εἰς τὸν παράδεισον καὶ ἤκουσεν ἄρρητα ῥήματα ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι.
5 ὑπὲρ τοῦ τοιούτου καυχήσομαι, ὑπὲρ δὲ ἐμαυτοῦ οὐ καυχήσομαι εἰ μὴ ἐν ταῖς ἀσθενείαις [μου].
6 ἐὰν γὰρ θελήσω καυχήσασθαι, οὐκ ἔσομαι ἄφρων, ἀλήθειαν γὰρ ἐρῶ· φείδομαι δέ, μή τις εἰς ἐμὲ λογίσηται ὑπὲρ ὃ βλέπει με ἢ ἀκούει [τι] ἐξ ἐμοῦ
7 καὶ τῇ ὑπερβολῇ τῶν ἀποκαλύψεων. διό, ἵνα μὴ ὑπεραίρωμαι, ἐδόθη μοι σκόλοψ τῇ σαρκί, ἄγγελος Σατανᾶ, ἵνα με κολαφίζῃ, ἵνα μὴ ὑπεραίρωμαι.
8 ὑπὲρ τούτου τρὶς τὸν κύριον παρεκάλεσα ἵνα ἀποστῇ ἀπ᾽ ἐμοῦ·
9 καὶ εἴρηκέν μοι, Ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου· ἡ γὰρ δύναμις ἐν ἀσθενείᾳ τελεῖται. ἥδιστα οὖν μᾶλλον καυχήσομαι ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου, ἵνα ἐπισκηνώσῃ ἐπ᾽ ἐμὲ ἡ δύναμις τοῦ Χριστοῦ.
10 διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, ἐν ἀνάγκαις, ἐν διωγμοῖς καὶ στενοχωρίαις, ὑπὲρ Χριστοῦ· ὅταν γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι.
11 Γέγονα ἄφρων· ὑμεῖς με ἠναγκάσατε· ἐγὼ γὰρ ὤφειλον ὑφ᾽ ὑμῶν συνίστασθαι. οὐδὲν γὰρ ὑστέρησα τῶν ὑπερλίαν ἀποστόλων, εἰ καὶ οὐδέν εἰμι·
12 τὰ μὲν σημεῖα τοῦ ἀποστόλου κατειργάσθη ἐν ὑμῖν ἐν πάσῃ ὑπομονῇ, σημείοις τε καὶ τέρασιν καὶ δυνάμεσιν.
13 τί γάρ ἐστιν ὃ ἡσσώθητε ὑπὲρ τὰς λοιπὰς ἐκκλησίας, εἰ μὴ ὅτι αὐτὸς ἐγὼ οὐ κατενάρκησα ὑμῶν; χαρίσασθέ μοι τὴν ἀδικίαν ταύτην.
14 Ἰδοὺ τρίτον τοῦτο ἑτοίμως ἔχω ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, καὶ οὐ καταναρκήσω· οὐ γὰρ ζητῶ τὰ ὑμῶν ἀλλὰ ὑμᾶς, οὐ γὰρ ὀφείλει τὰ τέκνα τοῖς γονεῦσιν θησαυρίζειν, ἀλλὰ οἱ γονεῖς τοῖς τέκνοις.
15 ἐγὼ δὲ ἥδιστα δαπανήσω καὶ ἐκδαπανηθήσομαι ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν. εἰ περισσοτέρως ὑμᾶς ἀγαπῶ, ἧσσον ἀγαπῶμαι;
16 ἔστω δέ, ἐγὼ οὐ κατεβάρησα ὑμᾶς· ἀλλὰ ὑπάρχων πανοῦργος δόλῳ ὑμᾶς ἔλαβον.
17 μή τινα ὧν ἀπέσταλκα πρὸς ὑμᾶς, δι᾽ αὐτοῦ ἐπλεονέκτησα ὑμᾶς;
18 παρεκάλεσα Τίτον καὶ συναπέστειλα τὸν ἀδελφόν· μήτι ἐπλεονέκτησεν ὑμᾶς Τίτος; οὐ τῷ αὐτῷ πνεύματι περιεπατήσαμεν; οὐ τοῖς αὐτοῖς ἴχνεσιν;
19 Πάλαι δοκεῖτε ὅτι ὑμῖν ἀπολογούμεθα; κατέναντι θεοῦ ἐν Χριστῷ λαλοῦμεν· τὰ δὲ πάντα, ἀγαπητοί, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν οἰκοδομῆς.
20 φοβοῦμαι γὰρ μή πως ἐλθὼν οὐχ οἵους θέλω εὕρω ὑμᾶς, κἀγὼ εὑρεθῶ ὑμῖν οἷον οὐ θέλετε, μή πως ἔρις, ζῆλος, θυμοί, ἐριθείαι, καταλαλιαί, ψιθυρισμοί, φυσιώσεις, ἀκαταστασίαι·
21 μὴ πάλιν ἐλθόντος μου ταπεινώσῃ με ὁ θεός μου πρὸς ὑμᾶς, καὶ πενθήσω πολλοὺς τῶν προημαρτηκότων καὶ μὴ μετανοησάντων ἐπὶ τῇ ἀκαθαρσίᾳ καὶ πορνείᾳ καὶ ἀσελγείᾳ ᾗ ἔπραξαν.
13
1 Τρίτον τοῦτο ἔρχομαι πρὸς ὑμᾶς· ἐπὶ στόματος δύο μαρτύρων καὶ τριῶν σταθήσεται πᾶν ῥῆμα.
2 προείρηκα καὶ προλέγω ὡς παρὼν τὸ δεύτερον καὶ ἀπὼν νῦν τοῖς προημαρτηκόσιν καὶ τοῖς λοιποῖς πᾶσιν, ὅτι ἐὰν ἔλθω εἰς τὸ πάλιν οὐ φείσομαι,
3 ἐπεὶ δοκιμὴν ζητεῖτε τοῦ ἐν ἐμοὶ λαλοῦντος Χριστοῦ· ὃς εἰς ὑμᾶς οὐκ ἀσθενεῖ ἀλλὰ δυνατεῖ ἐν ὑμῖν.
4 καὶ γὰρ ἐσταυρώθη ἐξ ἀσθενείας, ἀλλὰ ζῇ ἐκ δυνάμεως θεοῦ. καὶ γὰρ ἡμεῖς ἀσθενοῦμεν ἐν αὐτῷ, ἀλλὰ ζήσομεν σὺν αὐτῷ ἐκ δυνάμεως θεοῦ εἰς ὑμᾶς.
5 Ἑαυτοὺς πειράζετε εἰ ἐστὲ ἐν τῇ πίστει, ἑαυτοὺς δοκιμάζετε· ἢ οὐκ ἐπιγινώσκετε ἑαυτοὺς ὅτι Χριστὸς Ἰησοῦς ἐν ὑμῖν; εἰ μήτι ἀδόκιμοί ἐστε.
6 ἐλπίζω δὲ ὅτι γνώσεσθε ὅτι ἡμεῖς οὐκ ἐσμὲν ἀδόκιμοι.
7 εὐχόμεθα δὲ πρὸς τὸν θεὸν μὴ ποιῆσαι ὑμᾶς κακὸν μηδέν, οὐχ ἵνα ἡμεῖς δόκιμοι φανῶμεν, ἀλλ᾽ ἵνα ὑμεῖς τὸ καλὸν ποιῆτε, ἡμεῖς δὲ ὡς ἀδόκιμοι ὦμεν.
8 οὐ γὰρ δυνάμεθά τι κατὰ τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας.
9 χαίρομεν γὰρ ὅταν ἡμεῖς ἀσθενῶμεν, ὑμεῖς δὲ δυνατοὶ ἦτε· τοῦτο καὶ εὐχόμεθα, τὴν ὑμῶν κατάρτισιν.
10 διὰ τοῦτο ταῦτα ἀπὼν γράφω, ἵνα παρὼν μὴ ἀποτόμως χρήσωμαι κατὰ τὴν ἐξουσίαν ἣν ὁ κύριος ἔδωκέν μοι, εἰς οἰκοδομὴν καὶ οὐκ εἰς καθαίρεσιν.
11 Λοιπόν, ἀδελφοί, χαίρετε, καταρτίζεσθε, παρακαλεῖσθε, τὸ αὐτὸ φρονεῖτε, εἰρηνεύετε, καὶ ὁ θεὸς τῆς ἀγάπης καὶ εἰρήνης ἔσται μεθ᾽ ὑμῶν.
12 ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν ἁγίῳ φιλήματι. ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ ἅγιοι πάντες.
13 Ἡ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ καὶ ἡ κοινωνία τοῦ ἁγίου πνεύματος μετὰ πάντων ὑμῶν.
Πρὸς Γαλάτας
1
1 Παῦλος ἀπόστολος, οὐκ ἀπ᾽ ἀνθρώπων οὐδὲ δι᾽ ἀνθρώπου ἀλλὰ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ θεοῦ πατρὸς τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν ἐκ νεκρῶν,
2 καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ πάντες ἀδελφοί, ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Γαλατίας·
3 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ,
4 τοῦ δόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ὅπως ἐξέληται ἡμᾶς ἐκ τοῦ αἰῶνος τοῦ ἐνεστῶτος πονηροῦ κατὰ τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς ἡμῶν,
5 ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· ἀμήν.
6 Θαυμάζω ὅτι οὕτως ταχέως μετατίθεσθε ἀπὸ τοῦ καλέσαντος ὑμᾶς ἐν χάριτι [Χριστοῦ] εἰς ἕτερον εὐαγγέλιον,
7 ὃ οὐκ ἔστιν ἄλλο· εἰ μή τινές εἰσιν οἱ ταράσσοντες ὑμᾶς καὶ θέλοντες μεταστρέψαι τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ.
8 ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἡμεῖς ἢ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ [ὑμῖν] εὐαγγελίζηται παρ᾽ ὃ εὐηγγελισάμεθα ὑμῖν, ἀνάθεμα ἔστω.
9 ὡς προειρήκαμεν, καὶ ἄρτι πάλιν λέγω, εἴ τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται παρ᾽ ὃ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω.
10 Ἄρτι γὰρ ἀνθρώπους πείθω ἢ τὸν θεόν; ἢ ζητῶ ἀνθρώποις ἀρέσκειν; εἰ ἔτι ἀνθρώποις ἤρεσκον, Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην.
11 Γνωρίζω δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὸ εὐαγγέλιον τὸ εὐαγγελισθὲν ὑπ᾽ ἐμοῦ ὅτι οὐκ ἔστιν κατὰ ἄνθρωπον·
12 οὐδὲ γὰρ ἐγὼ παρὰ ἀνθρώπου παρέλαβον αὐτό, οὔτε ἐδιδάχθην, ἀλλὰ δι᾽ ἀποκαλύψεως Ἰησοῦ Χριστοῦ.
13 Ἠκούσατε γὰρ τὴν ἐμὴν ἀναστροφήν ποτε ἐν τῷ Ἰουδαϊσμῷ, ὅτι καθ᾽ ὑπερβολὴν ἐδίωκον τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ καὶ ἐπόρθουν αὐτήν,
14 καὶ προέκοπτον ἐν τῷ Ἰουδαϊσμῷ ὑπὲρ πολλοὺς συνηλικιώτας ἐν τῷ γένει μου, περισσοτέρως ζηλωτὴς ὑπάρχων τῶν πατρικῶν μου παραδόσεων.
15 ὅτε δὲ εὐδόκησεν ὁ ἀφορίσας με ἐκ κοιλίας μητρός μου καὶ καλέσας διὰ τῆς χάριτος αὐτοῦ
16 ἀποκαλύψαι τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐν ἐμοὶ ἵνα εὐαγγελίζωμαι αὐτὸν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, εὐθέως οὐ προσανεθέμην σαρκὶ καὶ αἵματι,
17 οὐδὲ ἀνῆλθον εἰς Ἱεροσόλυμα πρὸς τοὺς πρὸ ἐμοῦ ἀποστόλους, ἀλλὰ ἀπῆλθον εἰς Ἀραβίαν, καὶ πάλιν ὑπέστρεψα εἰς Δαμασκόν.
18 Ἔπειτα μετὰ τρία ἔτη ἀνῆλθον εἰς Ἱεροσόλυμα ἱστορῆσαι Κηφᾶν, καὶ ἐπέμεινα πρὸς αὐτὸν ἡμέρας δεκαπέντε·
19 ἕτερον δὲ τῶν ἀποστόλων οὐκ εἶδον, εἰ μὴ Ἰάκωβον τὸν ἀδελφὸν τοῦ κυρίου.
20 ἃ δὲ γράφω ὑμῖν, ἰδοὺ ἐνώπιον τοῦ θεοῦ ὅτι οὐ ψεύδομαι.
21 ἔπειτα ἦλθον εἰς τὰ κλίματα τῆς Συρίας καὶ τῆς Κιλικίας.
22 ἤμην δὲ ἀγνοούμενος τῷ προσώπῳ ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Ἰουδαίας ταῖς ἐν Χριστῷ,
23 μόνον δὲ ἀκούοντες ἦσαν ὅτι Ὁ διώκων ἡμᾶς ποτε νῦν εὐαγγελίζεται τὴν πίστιν ἥν ποτε ἐπόρθει,
24 καὶ ἐδόξαζον ἐν ἐμοὶ τὸν θεόν.
2
1 Ἔπειτα διὰ δεκατεσσάρων ἐτῶν πάλιν ἀνέβην εἰς Ἱεροσόλυμα μετὰ Βαρναβᾶ, συμπαραλαβὼν καὶ Τίτον·
2 ἀνέβην δὲ κατὰ ἀποκάλυψιν· καὶ ἀνεθέμην αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον ὃ κηρύσσω ἐν τοῖς ἔθνεσιν, κατ᾽ ἰδίαν δὲ τοῖς δοκοῦσιν, μή πως εἰς κενὸν τρέχω ἢ ἔδραμον.
3 ἀλλ᾽ οὐδὲ Τίτος ὁ σὺν ἐμοί, Ἕλλην ὤν, ἠναγκάσθη περιτμηθῆναι·
4 διὰ δὲ τοὺς παρεισάκτους ψευδαδέλφους, οἵτινες παρεισῆλθον κατασκοπῆσαι τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν ἣν ἔχομεν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ἵνα ἡμᾶς καταδουλώσουσιν·
5 οἷς οὐδὲ πρὸς ὥραν εἴξαμεν τῇ ὑποταγῇ, ἵνα ἡ ἀλήθεια τοῦ εὐαγγελίου διαμείνῃ πρὸς ὑμᾶς.
6 ἀπὸ δὲ τῶν δοκούντων εἶναί τι - ὁποῖοί ποτε ἦσαν οὐδέν μοι διαφέρει· πρόσωπον [ὁ] θεὸς ἀνθρώπου οὐ λαμβάνει - ἐμοὶ γὰρ οἱ δοκοῦντες οὐδὲν προσανέθεντο,
7 ἀλλὰ τοὐναντίον ἰδόντες ὅτι πεπίστευμαι τὸ εὐαγγέλιον τῆς ἀκροβυστίας καθὼς Πέτρος τῆς περιτομῆς,
8 ὁ γὰρ ἐνεργήσας Πέτρῳ εἰς ἀποστολὴν τῆς περιτομῆς ἐνήργησεν καὶ ἐμοὶ εἰς τὰ ἔθνη,
9 καὶ γνόντες τὴν χάριν τὴν δοθεῖσάν μοι, Ἰάκωβος καὶ Κηφᾶς καὶ Ἰωάννης, οἱ δοκοῦντες στῦλοι εἶναι, δεξιὰς ἔδωκαν ἐμοὶ καὶ Βαρναβᾷ κοινωνίας, ἵνα ἡμεῖς εἰς τὰ ἔθνη, αὐτοὶ δὲ εἰς τὴν περιτομήν·
10 μόνον τῶν πτωχῶν ἵνα μνημονεύωμεν, ὃ καὶ ἐσπούδασα αὐτὸ τοῦτο ποιῆσαι.
11 Ὅτε δὲ ἦλθεν Κηφᾶς εἰς Ἀντιόχειαν, κατὰ πρόσωπον αὐτῷ ἀντέστην, ὅτι κατεγνωσμένος ἦν.
12 πρὸ τοῦ γὰρ ἐλθεῖν τινας ἀπὸ Ἰακώβου μετὰ τῶν ἐθνῶν συνήσθιεν· ὅτε δὲ ἦλθον, ὑπέστελλεν καὶ ἀφώριζεν ἑαυτόν, φοβούμενος τοὺς ἐκ περιτομῆς.
13 καὶ συνυπεκρίθησαν αὐτῷ [καὶ] οἱ λοιποὶ Ἰουδαῖοι, ὥστε καὶ Βαρναβᾶς συναπήχθη αὐτῶν τῇ ὑποκρίσει.
14 ἀλλ᾽ ὅτε εἶδον ὅτι οὐκ ὀρθοποδοῦσιν πρὸς τὴν ἀλήθειαν τοῦ εὐαγγελίου, εἶπον τῷ Κηφᾷ ἔμπροσθεν πάντων, Εἰ σὺ Ἰουδαῖος ὑπάρχων ἐθνικῶς καὶ οὐχὶ Ἰουδαϊκῶς ζῇς, πῶς τὰ ἔθνη ἀναγκάζεις Ἰουδαΐζειν;
15 Ἡμεῖς φύσει Ἰουδαῖοι καὶ οὐκ ἐξ ἐθνῶν ἁμαρτωλοί,
16 εἰδότες [δὲ] ὅτι οὐ δικαιοῦται ἄνθρωπος ἐξ ἔργων νόμου ἐὰν μὴ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡμεῖς εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν ἐπιστεύσαμεν, ἵνα δικαιωθῶμεν ἐκ πίστεως Χριστοῦ καὶ οὐκ ἐξ ἔργων νόμου, ὅτι ἐξ ἔργων νόμου οὐ δικαιωθήσεται πᾶσα σάρξ.
17 εἰ δὲ ζητοῦντες δικαιωθῆναι ἐν Χριστῷ εὑρέθημεν καὶ αὐτοὶ ἁμαρτωλοί, ἆρα Χριστὸς ἁμαρτίας διάκονος; μὴ γένοιτο.
18 εἰ γὰρ ἃ κατέλυσα ταῦτα πάλιν οἰκοδομῶ, παραβάτην ἐμαυτὸν συνιστάνω.
19 ἐγὼ γὰρ διὰ νόμου νόμῳ ἀπέθανον ἵνα θεῷ ζήσω. Χριστῷ συνεσταύρωμαι·
20 ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός· ὃ δὲ νῦν ζῶ ἐν σαρκί, ἐν πίστει ζῶ τῇ τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ τοῦ ἀγαπήσαντός με καὶ παραδόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ ἐμοῦ.
21 οὐκ ἀθετῶ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ· εἰ γὰρ διὰ νόμου δικαιοσύνη, ἄρα Χριστὸς δωρεὰν ἀπέθανεν.
3
1 Ὦ ἀνόητοι Γαλάται, τίς ὑμᾶς ἐβάσκανεν, οἷς κατ᾽ ὀφθαλμοὺς Ἰησοῦς Χριστὸς προεγράφη ἐσταυρωμένος;
2 τοῦτο μόνον θέλω μαθεῖν ἀφ᾽ ὑμῶν, ἐξ ἔργων νόμου τὸ πνεῦμα ἐλάβετε ἢ ἐξ ἀκοῆς πίστεως;
3 οὕτως ἀνόητοί ἐστε; ἐναρξάμενοι πνεύματι νῦν σαρκὶ ἐπιτελεῖσθε;
4 τοσαῦτα ἐπάθετε εἰκῇ; εἴ γε καὶ εἰκῇ.
5 ὁ οὖν ἐπιχορηγῶν ὑμῖν τὸ πνεῦμα καὶ ἐνεργῶν δυνάμεις ἐν ὑμῖν ἐξ ἔργων νόμου ἢ ἐξ ἀκοῆς πίστεως;
6 καθὼς Ἀβραὰμ ἐπίστευσεν τῷ θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην.
7 Γινώσκετε ἄρα ὅτι οἱ ἐκ πίστεως, οὗτοι υἱοί εἰσιν Ἀβραάμ.
8 προϊδοῦσα δὲ ἡ γραφὴ ὅτι ἐκ πίστεως δικαιοῖ τὰ ἔθνη ὁ θεὸς προευηγγελίσατο τῷ Ἀβραὰμ ὅτι Ἐνευλογηθήσονται ἐν σοὶ πάντα τὰ ἔθνη.
9 ὥστε οἱ ἐκ πίστεως εὐλογοῦνται σὺν τῷ πιστῷ Ἀβραάμ.
10 ὅσοι γὰρ ἐξ ἔργων νόμου εἰσὶν ὑπὸ κατάραν εἰσίν· γέγραπται γὰρ ὅτι Ἐπικατάρατος πᾶς ὃς οὐκ ἐμμένει πᾶσιν τοῖς γεγραμμένοις ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τοῦ ποιῆσαι αὐτά.
11 ὅτι δὲ ἐν νόμῳ οὐδεὶς δικαιοῦται παρὰ τῷ θεῷ δῆλον, ὅτι Ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται·
12 ὁ δὲ νόμος οὐκ ἔστιν ἐκ πίστεως, ἀλλ᾽ Ὁ ποιήσας αὐτὰ ζήσεται ἐν αὐτοῖς.
13 Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, ὅτι γέγραπται, Ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου,
14 ἵνα εἰς τὰ ἔθνη ἡ εὐλογία τοῦ Ἀβραὰμ γένηται ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ἵνα τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ πνεύματος λάβωμεν διὰ τῆς πίστεως.
15 Ἀδελφοί, κατὰ ἄνθρωπον λέγω· ὅμως ἀνθρώπου κεκυρωμένην διαθήκην οὐδεὶς ἀθετεῖ ἢ ἐπιδιατάσσεται.
16 τῷ δὲ Ἀβραὰμ ἐρρέθησαν αἱ ἐπαγγελίαι καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ. οὐ λέγει, Καὶ τοῖς σπέρμασιν, ὡς ἐπὶ πολλῶν, ἀλλ᾽ ὡς ἐφ᾽ ἑνός, Καὶ τῷ σπέρματί σου, ὅς ἐστιν Χριστός.
17 τοῦτο δὲ λέγω· διαθήκην προκεκυρωμένην ὑπὸ τοῦ θεοῦ ὁ μετὰ τετρακόσια καὶ τριάκοντα ἔτη γεγονὼς νόμος οὐκ ἀκυροῖ, εἰς τὸ καταργῆσαι τὴν ἐπαγγελίαν.
18 εἰ γὰρ ἐκ νόμου ἡ κληρονομία, οὐκέτι ἐξ ἐπαγγελίας· τῷ δὲ Ἀβραὰμ δι᾽ ἐπαγγελίας κεχάρισται ὁ θεός.
19 Τί οὖν ὁ νόμος; τῶν παραβάσεων χάριν προσετέθη, ἄχρις οὗ ἔλθῃ τὸ σπέρμα ᾧ ἐπήγγελται, διαταγεὶς δι᾽ ἀγγέλων ἐν χειρὶ μεσίτου.
20 ὁ δὲ μεσίτης ἑνὸς οὐκ ἔστιν, ὁ δὲ θεὸς εἷς ἐστιν.
21 Ὁ οὖν νόμος κατὰ τῶν ἐπαγγελιῶν [τοῦ θεοῦ]; μὴ γένοιτο· εἰ γὰρ ἐδόθη νόμος ὁ δυνάμενος ζῳοποιῆσαι, ὄντως ἐκ νόμου ἂν ἦν ἡ δικαιοσύνη.
22 ἀλλὰ συνέκλεισεν ἡ γραφὴ τὰ πάντα ὑπὸ ἁμαρτίαν ἵνα ἡ ἐπαγγελία ἐκ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ δοθῇ τοῖς πιστεύουσιν.
23 Πρὸ τοῦ δὲ ἐλθεῖν τὴν πίστιν ὑπὸ νόμον ἐφρουρούμεθα συγκλειόμενοι εἰς τὴν μέλλουσαν πίστιν ἀποκαλυφθῆναι.
24 ὥστε ὁ νόμος παιδαγωγὸς ἡμῶν γέγονεν εἰς Χριστόν, ἵνα ἐκ πίστεως δικαιωθῶμεν·
25 ἐλθούσης δὲ τῆς πίστεως οὐκέτι ὑπὸ παιδαγωγόν ἐσμεν.
26 Πάντες γὰρ υἱοὶ θεοῦ ἐστε διὰ τῆς πίστεως ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
27 ὅσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε·
28 οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ· πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
29 εἰ δὲ ὑμεῖς Χριστοῦ, ἄρα τοῦ Ἀβραὰμ σπέρμα ἐστέ, κατ᾽ ἐπαγγελίαν κληρονόμοι.
4
1 Λέγω δέ, ἐφ᾽ ὅσον χρόνον ὁ κληρονόμος νήπιός ἐστιν, οὐδὲν διαφέρει δούλου κύριος πάντων ὤν,
2 ἀλλὰ ὑπὸ ἐπιτρόπους ἐστὶν καὶ οἰκονόμους ἄχρι τῆς προθεσμίας τοῦ πατρός.
3 οὕτως καὶ ἡμεῖς, ὅτε ἦμεν νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου ἤμεθα δεδουλωμένοι·
4 ὅτε δὲ ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ θεὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον,
5 ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ, ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάβωμεν.
6 Ὅτι δέ ἐστε υἱοί, ἐξαπέστειλεν ὁ θεὸς τὸ πνεῦμα τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρδίας ἡμῶν, κρᾶζον, Αββα ὁ πατήρ.
7 ὥστε οὐκέτι εἶ δοῦλος ἀλλὰ υἱός· εἰ δὲ υἱός, καὶ κληρονόμος διὰ θεοῦ.
8 Ἀλλὰ τότε μὲν οὐκ εἰδότες θεὸν ἐδουλεύσατε τοῖς φύσει μὴ οὖσιν θεοῖς·
9 νῦν δὲ γνόντες θεόν, μᾶλλον δὲ γνωσθέντες ὑπὸ θεοῦ, πῶς ἐπιστρέφετε πάλιν ἐπὶ τὰ ἀσθενῆ καὶ πτωχὰ στοιχεῖα, οἷς πάλιν ἄνωθεν δουλεύειν θέλετε;
10 ἡμέρας παρατηρεῖσθε καὶ μῆνας καὶ καιροὺς καὶ ἐνιαυτούς.
11 φοβοῦμαι ὑμᾶς μή πως εἰκῇ κεκοπίακα εἰς ὑμᾶς.
12 Γίνεσθε ὡς ἐγώ, ὅτι κἀγὼ ὡς ὑμεῖς, ἀδελφοί, δέομαι ὑμῶν. οὐδέν με ἠδικήσατε·
13 οἴδατε δὲ ὅτι δι᾽ ἀσθένειαν τῆς σαρκὸς εὐηγγελισάμην ὑμῖν τὸ πρότερον,
14 καὶ τὸν πειρασμὸν ὑμῶν ἐν τῇ σαρκί μου οὐκ ἐξουθενήσατε οὐδὲ ἐξεπτύσατε, ἀλλὰ ὡς ἄγγελον θεοῦ ἐδέξασθέ με, ὡς Χριστὸν Ἰησοῦν.
15 ποῦ οὖν ὁ μακαρισμὸς ὑμῶν; μαρτυρῶ γὰρ ὑμῖν ὅτι εἰ δυνατὸν τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν ἐξορύξαντες ἐδώκατέ μοι.
16 ὥστε ἐχθρὸς ὑμῶν γέγονα ἀληθεύων ὑμῖν;
17 ζηλοῦσιν ὑμᾶς οὐ καλῶς, ἀλλὰ ἐκκλεῖσαι ὑμᾶς θέλουσιν, ἵνα αὐτοὺς ζηλοῦτε.
18 καλὸν δὲ ζηλοῦσθαι ἐν καλῷ πάντοτε, καὶ μὴ μόνον ἐν τῷ παρεῖναί με πρὸς ὑμᾶς,
19 τεκνία μου, οὓς πάλιν ὠδίνω μέχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν·
20 ἤθελον δὲ παρεῖναι πρὸς ὑμᾶς ἄρτι, καὶ ἀλλάξαι τὴν φωνήν μου, ὅτι ἀποροῦμαι ἐν ὑμῖν.
21 Λέγετέ μοι, οἱ ὑπὸ νόμον θέλοντες εἶναι, τὸν νόμον οὐκ ἀκούετε;
22 γέγραπται γὰρ ὅτι Ἀβραὰμ δύο υἱοὺς ἔσχεν, ἕνα ἐκ τῆς παιδίσκης καὶ ἕνα ἐκ τῆς ἐλευθέρας.
23 ἀλλ᾽ ὁ μὲν ἐκ τῆς παιδίσκης κατὰ σάρκα γεγέννηται, ὁ δὲ ἐκ τῆς ἐλευθέρας δι᾽ ἐπαγγελίας.
24 ἅτινά ἐστιν ἀλληγορούμενα· αὗται γάρ εἰσιν δύο διαθῆκαι, μία μὲν ἀπὸ ὄρους Σινᾶ, εἰς δουλείαν γεννῶσα, ἥτις ἐστὶν Ἁγάρ.
25 τὸ δὲ Ἁγὰρ Σινᾶ ὄρος ἐστὶν ἐν τῇ Ἀραβίᾳ, συστοιχεῖ δὲ τῇ νῦν Ἰερουσαλήμ, δουλεύει γὰρ μετὰ τῶν τέκνων αὐτῆς.
26 ἡ δὲ ἄνω Ἰερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστίν, ἥτις ἐστὶν μήτηρ ἡμῶν·
27 γέγραπται γάρ, Εὐφράνθητι, στεῖρα ἡ οὐ τίκτουσα· ῥῆξον καὶ βόησον, ἡ οὐκ ὠδίνουσα· ὅτι πολλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐρήμου μᾶλλον ἢ τῆς ἐχούσης τὸν ἄνδρα.
28 ὑμεῖς δέ, ἀδελφοί, κατὰ Ἰσαὰκ ἐπαγγελίας τέκνα ἐστέ.
29 ἀλλ᾽ ὥσπερ τότε ὁ κατὰ σάρκα γεννηθεὶς ἐδίωκεν τὸν κατὰ πνεῦμα, οὕτως καὶ νῦν.
30 ἀλλὰ τί λέγει ἡ γραφή; Ἔκβαλε τὴν παιδίσκην καὶ τὸν υἱὸν αὐτῆς, οὐ γὰρ μὴ κληρονομήσει ὁ υἱὸς τῆς παιδίσκης μετὰ τοῦ υἱοῦ τῆς ἐλευθέρας.
31 διό, ἀδελφοί, οὐκ ἐσμὲν παιδίσκης τέκνα ἀλλὰ τῆς ἐλευθέρας.
5
1 τῇ ἐλευθερίᾳ ἡμᾶς Χριστὸς ἠλευθέρωσεν· στήκετε οὖν καὶ μὴ πάλιν ζυγῷ δουλείας ἐνέχεσθε.
2 Ἴδε ἐγὼ Παῦλος λέγω ὑμῖν ὅτι ἐὰν περιτέμνησθε Χριστὸς ὑμᾶς οὐδὲν ὠφελήσει.
3 μαρτύρομαι δὲ πάλιν παντὶ ἀνθρώπῳ περιτεμνομένῳ ὅτι ὀφειλέτης ἐστὶν ὅλον τὸν νόμον ποιῆσαι.
4 κατηργήθητε ἀπὸ Χριστοῦ οἵτινες ἐν νόμῳ δικαιοῦσθε, τῆς χάριτος ἐξεπέσατε.
5 ἡμεῖς γὰρ πνεύματι ἐκ πίστεως ἐλπίδα δικαιοσύνης ἀπεκδεχόμεθα.
6 ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ οὔτε περιτομή τι ἰσχύει οὔτε ἀκροβυστία, ἀλλὰ πίστις δι᾽ ἀγάπης ἐνεργουμένη.
7 Ἐτρέχετε καλῶς· τίς ὑμᾶς ἐνέκοψεν [τῇ] ἀληθείᾳ μὴ πείθεσθαι;
8 ἡ πεισμονὴ οὐκ ἐκ τοῦ καλοῦντος ὑμᾶς.
9 μικρὰ ζύμη ὅλον τὸ φύραμα ζυμοῖ.
10 ἐγὼ πέποιθα εἰς ὑμᾶς ἐν κυρίῳ ὅτι οὐδὲν ἄλλο φρονήσετε· ὁ δὲ ταράσσων ὑμᾶς βαστάσει τὸ κρίμα, ὅστις ἐὰν ᾖ.
11 ἐγὼ δέ, ἀδελφοί, εἰ περιτομὴν ἔτι κηρύσσω, τί ἔτι διώκομαι; ἄρα κατήργηται τὸ σκάνδαλον τοῦ σταυροῦ.
12 ὄφελον καὶ ἀποκόψονται οἱ ἀναστατοῦντες ὑμᾶς.
13 Ὑμεῖς γὰρ ἐπ᾽ ἐλευθερίᾳ ἐκλήθητε, ἀδελφοί· μόνον μὴ τὴν ἐλευθερίαν εἰς ἀφορμὴν τῇ σαρκί, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀγάπης δουλεύετε ἀλλήλοις.
14 ὁ γὰρ πᾶς νόμος ἐν ἑνὶ λόγῳ πεπλήρωται, ἐν τῷ Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν.
15 εἰ δὲ ἀλλήλους δάκνετε καὶ κατεσθίετε, βλέπετε μὴ ὑπ᾽ ἀλλήλων ἀναλωθῆτε.
16 Λέγω δέ, πνεύματι περιπατεῖτε καὶ ἐπιθυμίαν σαρκὸς οὐ μὴ τελέσητε.
17 ἡ γὰρ σὰρξ ἐπιθυμεῖ κατὰ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ πνεῦμα κατὰ τῆς σαρκός· ταῦτα γὰρ ἀλλήλοις ἀντίκειται, ἵνα μὴ ἃ ἐὰν θέλητε ταῦτα ποιῆτε.
18 εἰ δὲ πνεύματι ἄγεσθε, οὐκ ἐστὲ ὑπὸ νόμον.
19 φανερὰ δέ ἐστιν τὰ ἔργα τῆς σαρκός, ἅτινά ἐστιν πορνεία, ἀκαθαρσία, ἀσέλγεια,
20 εἰδωλολατρία, φαρμακεία, ἔχθραι, ἔρις, ζῆλος, θυμοί, ἐριθείαι, διχοστασίαι, αἱρέσεις,
21 φθόνοι, μέθαι, κῶμοι, καὶ τὰ ὅμοια τούτοις, ἃ προλέγω ὑμῖν καθὼς προεῖπον ὅτι οἱ τὰ τοιαῦτα πράσσοντες βασιλείαν θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν.
22 Ὁ δὲ καρπὸς τοῦ πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, ἀγαθωσύνη, πίστις,
23 πραΰτης, ἐγκράτεια· κατὰ τῶν τοιούτων οὐκ ἔστιν νόμος.
24 οἱ δὲ τοῦ Χριστοῦ [Ἰησοῦ] τὴν σάρκα ἐσταύρωσαν σὺν τοῖς παθήμασιν καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις.
25 εἰ ζῶμεν πνεύματι, πνεύματι καὶ στοιχῶμεν.
26 μὴ γινώμεθα κενόδοξοι, ἀλλήλους προκαλούμενοι, ἀλλήλοις φθονοῦντες.
6
1 Ἀδελφοί, ἐὰν καὶ προλημφθῇ ἄνθρωπος ἔν τινι παραπτώματι, ὑμεῖς οἱ πνευματικοὶ καταρτίζετε τὸν τοιοῦτον ἐν πνεύματι πραΰτητος, σκοπῶν σεαυτόν, μὴ καὶ σὺ πειρασθῇς.
2 Ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε, καὶ οὕτως ἀναπληρώσετε τὸν νόμον τοῦ Χριστοῦ.
3 εἰ γὰρ δοκεῖ τις εἶναί τι μηδὲν ὤν, φρεναπατᾷ ἑαυτόν·
4 τὸ δὲ ἔργον ἑαυτοῦ δοκιμαζέτω ἕκαστος, καὶ τότε εἰς ἑαυτὸν μόνον τὸ καύχημα ἕξει καὶ οὐκ εἰς τὸν ἕτερον·
5 ἕκαστος γὰρ τὸ ἴδιον φορτίον βαστάσει.
6 Κοινωνείτω δὲ ὁ κατηχούμενος τὸν λόγον τῷ κατηχοῦντι ἐν πᾶσιν ἀγαθοῖς.
7 Μὴ πλανᾶσθε, θεὸς οὐ μυκτηρίζεται· ὃ γὰρ ἐὰν σπείρῃ ἄνθρωπος, τοῦτο καὶ θερίσει·
8 ὅτι ὁ σπείρων εἰς τὴν σάρκα ἑαυτοῦ ἐκ τῆς σαρκὸς θερίσει φθοράν, ὁ δὲ σπείρων εἰς τὸ πνεῦμα ἐκ τοῦ πνεύματος θερίσει ζωὴν αἰώνιον.
9 τὸ δὲ καλὸν ποιοῦντες μὴ ἐγκακῶμεν, καιρῷ γὰρ ἰδίῳ θερίσομεν μὴ ἐκλυόμενοι.
10 ἄρα οὖν ὡς καιρὸν ἔχομεν, ἐργαζώμεθα τὸ ἀγαθὸν πρὸς πάντας, μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς οἰκείους τῆς πίστεως.
11 Ἴδετε πηλίκοις ὑμῖν γράμμασιν ἔγραψα τῇ ἐμῇ χειρί.
12 ὅσοι θέλουσιν εὐπροσωπῆσαι ἐν σαρκί, οὗτοι ἀναγκάζουσιν ὑμᾶς περιτέμνεσθαι, μόνον ἵνα τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ μὴ διώκωνται·
13 οὐδὲ γὰρ οἱ περιτεμνόμενοι αὐτοὶ νόμον φυλάσσουσιν, ἀλλὰ θέλουσιν ὑμᾶς περιτέμνεσθαι ἵνα ἐν τῇ ὑμετέρᾳ σαρκὶ καυχήσωνται.
14 ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι᾽ οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται κἀγὼ κόσμῳ.
15 οὔτε γὰρ περιτομή τί ἐστιν οὔτε ἀκροβυστία, ἀλλὰ καινὴ κτίσις.
16 καὶ ὅσοι τῷ κανόνι τούτῳ στοιχήσουσιν, εἰρήνη ἐπ᾽ αὐτοὺς καὶ ἔλεος, καὶ ἐπὶ τὸν Ἰσραὴλ τοῦ θεοῦ.
17 Τοῦ λοιποῦ κόπους μοι μηδεὶς παρεχέτω, ἐγὼ γὰρ τὰ στίγματα τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματί μου βαστάζω.
18 Ἡ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ τοῦ πνεύματος ὑμῶν, ἀδελφοί· ἀμήν.
Πρὸς Ἐφεσίους
1
1 Παῦλος ἀπόστολος Χριστοῦ Ἰησοῦ διὰ θελήματος θεοῦ τοῖς ἁγίοις τοῖς οὖσιν [ἐν Ἐφέσῳ] καὶ πιστοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ·
2 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
3 Εὐλογητὸς ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ εὐλογήσας ἡμᾶς ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ πνευματικῇ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ,
4 καθὼς ἐξελέξατο ἡμᾶς ἐν αὐτῷ πρὸ καταβολῆς κόσμου, εἶναι ἡμᾶς ἁγίους καὶ ἀμώμους κατενώπιον αὐτοῦ ἐν ἀγάπῃ,
5 προορίσας ἡμᾶς εἰς υἱοθεσίαν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς αὐτόν, κατὰ τὴν εὐδοκίαν τοῦ θελήματος αὐτοῦ,
6 εἰς ἔπαινον δόξης τῆς χάριτος αὐτοῦ ἧς ἐχαρίτωσεν ἡμᾶς ἐν τῷ ἠγαπημένῳ,
7 ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ, τὴν ἄφεσιν τῶν παραπτωμάτων, κατὰ τὸ πλοῦτος τῆς χάριτος αὐτοῦ,
8 ἧς ἐπερίσσευσεν εἰς ἡμᾶς ἐν πάσῃ σοφίᾳ καὶ φρονήσει
9 γνωρίσας ἡμῖν τὸ μυστήριον τοῦ θελήματος αὐτοῦ, κατὰ τὴν εὐδοκίαν αὐτοῦ ἣν προέθετο ἐν αὐτῷ
10 εἰς οἰκονομίαν τοῦ πληρώματος τῶν καιρῶν, ἀνακεφαλαιώσασθαι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ, τὰ ἐπὶ τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς· ἐν αὐτῷ,
11 ἐν ᾧ καὶ ἐκληρώθημεν προορισθέντες κατὰ πρόθεσιν τοῦ τὰ πάντα ἐνεργοῦντος κατὰ τὴν βουλὴν τοῦ θελήματος αὐτοῦ,
12 εἰς τὸ εἶναι ἡμᾶς εἰς ἔπαινον δόξης αὐτοῦ τοὺς προηλπικότας ἐν τῷ Χριστῷ·
13 ἐν ᾧ καὶ ὑμεῖς ἀκούσαντες τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, τὸ εὐαγγέλιον τῆς σωτηρίας ὑμῶν, ἐν ᾧ καὶ πιστεύσαντες ἐσφραγίσθητε τῷ πνεύματι τῆς ἐπαγγελίας τῷ ἁγίῳ,
14 ὅς ἐστιν ἀρραβὼν τῆς κληρονομίας ἡμῶν, εἰς ἀπολύτρωσιν τῆς περιποιήσεως, εἰς ἔπαινον τῆς δόξης αὐτοῦ.
15 Διὰ τοῦτο κἀγώ, ἀκούσας τὴν καθ᾽ ὑμᾶς πίστιν ἐν τῷ κυρίῳ Ἰησοῦ καὶ τὴν ἀγάπην τὴν εἰς πάντας τοὺς ἁγίους,
16 οὐ παύομαι εὐχαριστῶν ὑπὲρ ὑμῶν μνείαν ποιούμενος ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου,
17 ἵνα ὁ θεὸς τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ πατὴρ τῆς δόξης, δώῃ ὑμῖν πνεῦμα σοφίας καὶ ἀποκαλύψεως ἐν ἐπιγνώσει αὐτοῦ,
18 πεφωτισμένους τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς καρδίας [ὑμῶν] εἰς τὸ εἰδέναι ὑμᾶς τίς ἐστιν ἡ ἐλπὶς τῆς κλήσεως αὐτοῦ, τίς ὁ πλοῦτος τῆς δόξης τῆς κληρονομίας αὐτοῦ ἐν τοῖς ἁγίοις,
19 καὶ τί τὸ ὑπερβάλλον μέγεθος τῆς δυνάμεως αὐτοῦ εἰς ἡμᾶς τοὺς πιστεύοντας κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ κράτους τῆς ἰσχύος αὐτοῦ,
20 ἣν ἐνήργησεν ἐν τῷ Χριστῷ ἐγείρας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν, καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ αὐτοῦ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις
21 ὑπεράνω πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας καὶ δυνάμεως καὶ κυριότητος καὶ παντὸς ὀνόματος ὀνομαζομένου οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι·
22 καὶ πάντα ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ, καὶ αὐτὸν ἔδωκεν κεφαλὴν ὑπὲρ πάντα τῇ ἐκκλησίᾳ,
23 ἥτις ἐστὶν τὸ σῶμα αὐτοῦ, τὸ πλήρωμα τοῦ τὰ πάντα ἐν πᾶσιν πληρουμένου.
2
1 Καὶ ὑμᾶς ὄντας νεκροὺς τοῖς παραπτώμασιν καὶ ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν,
2 ἐν αἷς ποτε περιεπατήσατε κατὰ τὸν αἰῶνα τοῦ κόσμου τούτου, κατὰ τὸν ἄρχοντα τῆς ἐξουσίας τοῦ ἀέρος, τοῦ πνεύματος τοῦ νῦν ἐνεργοῦντος ἐν τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας·
3 ἐν οἷς καὶ ἡμεῖς πάντες ἀνεστράφημέν ποτε ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῆς σαρκὸς ἡμῶν, ποιοῦντες τὰ θελήματα τῆς σαρκὸς καὶ τῶν διανοιῶν, καὶ ἤμεθα τέκνα φύσει ὀργῆς ὡς καὶ οἱ λοιποί·
4 ὁ δὲ θεὸς πλούσιος ὢν ἐν ἐλέει, διὰ τὴν πολλὴν ἀγάπην αὐτοῦ ἣν ἠγάπησεν ἡμᾶς,
5 καὶ ὄντας ἡμᾶς νεκροὺς τοῖς παραπτώμασιν συνεζωοποίησεν τῷ Χριστῷ - χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι -
6 καὶ συνήγειρεν καὶ συνεκάθισεν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ,
7 ἵνα ἐνδείξηται ἐν τοῖς αἰῶσιν τοῖς ἐπερχομένοις τὸ ὑπερβάλλον πλοῦτος τῆς χάριτος αὐτοῦ ἐν χρηστότητι ἐφ᾽ ἡμᾶς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
8 τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον·
9 οὐκ ἐξ ἔργων, ἵνα μή τις καυχήσηται.
10 αὐτοῦ γάρ ἐσμεν ποίημα, κτισθέντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἐπὶ ἔργοις ἀγαθοῖς οἷς προητοίμασεν ὁ θεὸς ἵνα ἐν αὐτοῖς περιπατήσωμεν.
11 Διὸ μνημονεύετε ὅτι ποτὲ ὑμεῖς τὰ ἔθνη ἐν σαρκί, οἱ λεγόμενοι ἀκροβυστία ὑπὸ τῆς λεγομένης περιτομῆς ἐν σαρκὶ χειροποιήτου,
12 ὅτι ἦτε τῷ καιρῷ ἐκείνῳ χωρὶς Χριστοῦ, ἀπηλλοτριωμένοι τῆς πολιτείας τοῦ Ἰσραὴλ καὶ ξένοι τῶν διαθηκῶν τῆς ἐπαγγελίας, ἐλπίδα μὴ ἔχοντες καὶ ἄθεοι ἐν τῷ κόσμῳ.
13 νυνὶ δὲ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ὑμεῖς οἵ ποτε ὄντες μακρὰν ἐγενήθητε ἐγγὺς ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ.
14 Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἓν καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, τὴν ἔχθραν, ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ,
15 τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασιν καταργήσας, ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν αὑτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον ποιῶν εἰρήνην,
16 καὶ ἀποκαταλλάξῃ τοὺς ἀμφοτέρους ἐν ἑνὶ σώματι τῷ θεῷ διὰ τοῦ σταυροῦ, ἀποκτείνας τὴν ἔχθραν ἐν αὐτῷ.
17 καὶ ἐλθὼν εὐηγγελίσατο εἰρήνην ὑμῖν τοῖς μακρὰν καὶ εἰρήνην τοῖς ἐγγύς·
18 ὅτι δι᾽ αὐτοῦ ἔχομεν τὴν προσαγωγὴν οἱ ἀμφότεροι ἐν ἑνὶ πνεύματι πρὸς τὸν πατέρα.
19 ἄρα οὖν οὐκέτι ἐστὲ ξένοι καὶ πάροικοι, ἀλλὰ ἐστὲ συμπολῖται τῶν ἁγίων καὶ οἰκεῖοι τοῦ θεοῦ,
20 ἐποικοδομηθέντες ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν, ὄντος ἀκρογωνιαίου αὐτοῦ Χριστοῦ Ἰησοῦ,
21 ἐν ᾧ πᾶσα οἰκοδομὴ συναρμολογουμένη αὔξει εἰς ναὸν ἅγιον ἐν κυρίῳ,
22 ἐν ᾧ καὶ ὑμεῖς συνοικοδομεῖσθε εἰς κατοικητήριον τοῦ θεοῦ ἐν πνεύματι.
3
1 Τούτου χάριν ἐγὼ Παῦλος ὁ δέσμιος τοῦ Χριστοῦ [Ἰησοῦ] ὑπὲρ ὑμῶν τῶν ἐθνῶν -
2 εἴ γε ἠκούσατε τὴν οἰκονομίαν τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ τῆς δοθείσης μοι εἰς ὑμᾶς,
3 [ὅτι] κατὰ ἀποκάλυψιν ἐγνωρίσθη μοι τὸ μυστήριον, καθὼς προέγραψα ἐν ὀλίγῳ,
4 πρὸς ὃ δύνασθε ἀναγινώσκοντες νοῆσαι τὴν σύνεσίν μου ἐν τῷ μυστηρίῳ τοῦ Χριστοῦ,
5 ὃ ἑτέραις γενεαῖς οὐκ ἐγνωρίσθη τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων ὡς νῦν ἀπεκαλύφθη τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις αὐτοῦ καὶ προφήταις ἐν πνεύματι,
6 εἶναι τὰ ἔθνη συγκληρονόμα καὶ σύσσωμα καὶ συμμέτοχα τῆς ἐπαγγελίας ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ διὰ τοῦ εὐαγγελίου,
7 οὗ ἐγενήθην διάκονος κατὰ τὴν δωρεὰν τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ τῆς δοθείσης μοι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς δυνάμεως αὐτοῦ.
8 ἐμοὶ τῷ ἐλαχιστοτέρῳ πάντων ἁγίων ἐδόθη ἡ χάρις αὕτη, τοῖς ἔθνεσιν εὐαγγελίσασθαι τὸ ἀνεξιχνίαστον πλοῦτος τοῦ Χριστοῦ,
9 καὶ φωτίσαι [πάντας] τίς ἡ οἰκονομία τοῦ μυστηρίου τοῦ ἀποκεκρυμμένου ἀπὸ τῶν αἰώνων ἐν τῷ θεῷ τῷ τὰ πάντα κτίσαντι,
10 ἵνα γνωρισθῇ νῦν ταῖς ἀρχαῖς καὶ ταῖς ἐξουσίαις ἐν τοῖς ἐπουρανίοις διὰ τῆς ἐκκλησίας ἡ πολυποίκιλος σοφία τοῦ θεοῦ,
11 κατὰ πρόθεσιν τῶν αἰώνων ἣν ἐποίησεν ἐν τῷ Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν,
12 ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν παρρησίαν καὶ προσαγωγὴν ἐν πεποιθήσει διὰ τῆς πίστεως αὐτοῦ.
13 διὸ αἰτοῦμαι μὴ ἐγκακεῖν ἐν ταῖς θλίψεσίν μου ὑπὲρ ὑμῶν, ἥτις ἐστὶν δόξα ὑμῶν.
14 Τούτου χάριν κάμπτω τὰ γόνατά μου πρὸς τὸν πατέρα,
15 ἐξ οὗ πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζεται,
16 ἵνα δῷ ὑμῖν κατὰ τὸ πλοῦτος τῆς δόξης αὐτοῦ δυνάμει κραταιωθῆναι διὰ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ εἰς τὸν ἔσω ἄνθρωπον,
17 κατοικῆσαι τὸν Χριστὸν διὰ τῆς πίστεως ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν, ἐν ἀγάπῃ ἐρριζωμένοι καὶ τεθεμελιωμένοι,
18 ἵνα ἐξισχύσητε καταλαβέσθαι σὺν πᾶσιν τοῖς ἁγίοις τί τὸ πλάτος καὶ μῆκος καὶ ὕψος καὶ βάθος,
19 γνῶναί τε τὴν ὑπερβάλλουσαν τῆς γνώσεως ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ, ἵνα πληρωθῆτε εἰς πᾶν τὸ πλήρωμα τοῦ θεοῦ.
20 Τῷ δὲ δυναμένῳ ὑπὲρ πάντα ποιῆσαι ὑπερεκπερισσοῦ ὧν αἰτούμεθα ἢ νοοῦμεν κατὰ τὴν δύναμιν τὴν ἐνεργουμένην ἐν ἡμῖν,
21 αὐτῷ ἡ δόξα ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ εἰς πάσας τὰς γενεὰς τοῦ αἰῶνος τῶν αἰώνων· ἀμήν.
4
1 Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς ἐγὼ ὁ δέσμιος ἐν κυρίῳ ἀξίως περιπατῆσαι τῆς κλήσεως ἧς ἐκλήθητε,
2 μετὰ πάσης ταπεινοφροσύνης καὶ πραΰτητος, μετὰ μακροθυμίας, ἀνεχόμενοι ἀλλήλων ἐν ἀγάπῃ,
3 σπουδάζοντες τηρεῖν τὴν ἑνότητα τοῦ πνεύματος ἐν τῷ συνδέσμῳ τῆς εἰρήνης·
4 ἓν σῶμα καὶ ἓν πνεῦμα, καθὼς καὶ ἐκλήθητε ἐν μιᾷ ἐλπίδι τῆς κλήσεως ὑμῶν·
5 εἷς κύριος, μία πίστις, ἓν βάπτισμα·
6 εἷς θεὸς καὶ πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ διὰ πάντων καὶ ἐν πᾶσιν.
7 Ἑνὶ δὲ ἑκάστῳ ἡμῶν ἐδόθη ἡ χάρις κατὰ τὸ μέτρον τῆς δωρεᾶς τοῦ Χριστοῦ.
8 διὸ λέγει, Ἀναβὰς εἰς ὕψος ᾐχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν, ἔδωκεν δόματα τοῖς ἀνθρώποις.
[9 τὸ δὲ Ἀνέβη τί ἐστιν εἰ μὴ ὅτι καὶ κατέβη εἰς τὰ κατώτερα [μέρη] τῆς γῆς;
10 ὁ καταβὰς αὐτός ἐστιν καὶ ὁ ἀναβὰς ὑπεράνω πάντων τῶν οὐρανῶν, ἵνα πληρώσῃ τὰ πάντα.]
11 καὶ αὐτὸς ἔδωκεν τοὺς μὲν ἀποστόλους, τοὺς δὲ προφήτας, τοὺς δὲ εὐαγγελιστάς, τοὺς δὲ ποιμένας καὶ διδασκάλους,
12 πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν ἁγίων εἰς ἔργον διακονίας, εἰς οἰκοδομὴν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ,
13 μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες εἰς τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ, εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ,
14 ἵνα μηκέτι ὦμεν νήπιοι, κλυδωνιζόμενοι καὶ περιφερόμενοι παντὶ ἀνέμῳ τῆς διδασκαλίας ἐν τῇ κυβείᾳ τῶν ἀνθρώπων ἐν πανουργίᾳ πρὸς τὴν μεθοδείαν τῆς πλάνης,
15 ἀληθεύοντες δὲ ἐν ἀγάπῃ αὐξήσωμεν εἰς αὐτὸν τὰ πάντα, ὅς ἐστιν ἡ κεφαλή, Χριστός,
16 ἐξ οὗ πᾶν τὸ σῶμα συναρμολογούμενον καὶ συμβιβαζόμενον διὰ πάσης ἁφῆς τῆς ἐπιχορηγίας κατ᾽ ἐνέργειαν ἐν μέτρῳ ἑνὸς ἑκάστου μέρους τὴν αὔξησιν τοῦ σώματος ποιεῖται εἰς οἰκοδομὴν ἑαυτοῦ ἐν ἀγάπῃ.
17 Τοῦτο οὖν λέγω καὶ μαρτύρομαι ἐν κυρίῳ, μηκέτι ὑμᾶς περιπατεῖν καθὼς καὶ τὰ ἔθνη περιπατεῖ ἐν ματαιότητι τοῦ νοὸς αὐτῶν,
18 ἐσκοτωμένοι τῇ διανοίᾳ ὄντες, ἀπηλλοτριωμένοι τῆς ζωῆς τοῦ θεοῦ, διὰ τὴν ἄγνοιαν τὴν οὖσαν ἐν αὐτοῖς, διὰ τὴν πώρωσιν τῆς καρδίας αὐτῶν,
19 οἵτινες ἀπηλγηκότες ἑαυτοὺς παρέδωκαν τῇ ἀσελγείᾳ εἰς ἐργασίαν ἀκαθαρσίας πάσης ἐν πλεονεξίᾳ.
20 ὑμεῖς δὲ οὐχ οὕτως ἐμάθετε τὸν Χριστόν,
21 εἴ γε αὐτὸν ἠκούσατε καὶ ἐν αὐτῷ ἐδιδάχθητε, καθώς ἐστιν ἀλήθεια ἐν τῷ Ἰησοῦ,
22 ἀποθέσθαι ὑμᾶς κατὰ τὴν προτέραν ἀναστροφὴν τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης,
23 ἀνανεοῦσθαι δὲ τῷ πνεύματι τοῦ νοὸς ὑμῶν,
24 καὶ ἐνδύσασθαι τὸν καινὸν ἄνθρωπον τὸν κατὰ θεὸν κτισθέντα ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ὁσιότητι τῆς ἀληθείας.
25 Διὸ ἀποθέμενοι τὸ ψεῦδος λαλεῖτε ἀλήθειαν ἕκαστος μετὰ τοῦ πλησίον αὐτοῦ, ὅτι ἐσμὲν ἀλλήλων μέλη.
26 ὀργίζεσθε καὶ μὴ ἁμαρτάνετε· ὁ ἥλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ [τῷ] παροργισμῷ ὑμῶν,
27 μηδὲ δίδοτε τόπον τῷ διαβόλῳ.
28 ὁ κλέπτων μηκέτι κλεπτέτω, μᾶλλον δὲ κοπιάτω ἐργαζόμενος ταῖς ἰδίαις χερσὶν τὸ ἀγαθόν, ἵνα ἔχῃ μεταδιδόναι τῷ χρείαν ἔχοντι.
29 πᾶς λόγος σαπρὸς ἐκ τοῦ στόματος ὑμῶν μὴ ἐκπορευέσθω, ἀλλὰ εἴ τις ἀγαθὸς πρὸς οἰκοδομὴν τῆς χρείας, ἵνα δῷ χάριν τοῖς ἀκούουσιν.
30 καὶ μὴ λυπεῖτε τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ θεοῦ, ἐν ᾧ ἐσφραγίσθητε εἰς ἡμέραν ἀπολυτρώσεως.
31 πᾶσα πικρία καὶ θυμὸς καὶ ὀργὴ καὶ κραυγὴ καὶ βλασφημία ἀρθήτω ἀφ᾽ ὑμῶν σὺν πάσῃ κακίᾳ.
32 γίνεσθε εἰς ἀλλήλους χρηστοί, εὔσπλαγχνοι, χαριζόμενοι ἑαυτοῖς καθὼς καὶ ὁ θεὸς ἐν Χριστῷ ἐχαρίσατο ὑμῖν.
5
1 γίνεσθε οὖν μιμηταὶ τοῦ θεοῦ, ὡς τέκνα ἀγαπητά,
2 καὶ περιπατεῖτε ἐν ἀγάπῃ, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς καὶ παρέδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσφορὰν καὶ θυσίαν τῷ θεῷ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας.
3 πορνεία δὲ καὶ ἀκαθαρσία πᾶσα ἢ πλεονεξία μηδὲ ὀνομαζέσθω ἐν ὑμῖν, καθὼς πρέπει ἁγίοις,
4 καὶ αἰσχρότης καὶ μωρολογία ἢ εὐτραπελία, ἃ οὐκ ἀνῆκεν, ἀλλὰ μᾶλλον εὐχαριστία.
5 τοῦτο γὰρ ἴστε γινώσκοντες ὅτι πᾶς πόρνος ἢ ἀκάθαρτος ἢ πλεονέκτης, ὅ ἐστιν εἰδωλολάτρης, οὐκ ἔχει κληρονομίαν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ θεοῦ.
6 Μηδεὶς ὑμᾶς ἀπατάτω κενοῖς λόγοις, διὰ ταῦτα γὰρ ἔρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας.
7 μὴ οὖν γίνεσθε συμμέτοχοι αὐτῶν·
8 ἦτε γάρ ποτε σκότος, νῦν δὲ φῶς ἐν κυρίῳ· ὡς τέκνα φωτὸς περιπατεῖτε
9 - ὁ γὰρ καρπὸς τοῦ φωτὸς ἐν πάσῃ ἀγαθωσύνῃ καὶ δικαιοσύνῃ καὶ ἀληθείᾳ -
10 δοκιμάζοντες τί ἐστιν εὐάρεστον τῷ κυρίῳ·
11 καὶ μὴ συγκοινωνεῖτε τοῖς ἔργοις τοῖς ἀκάρποις τοῦ σκότους, μᾶλλον δὲ καὶ ἐλέγχετε,
12 τὰ γὰρ κρυφῇ γινόμενα ὑπ᾽ αὐτῶν αἰσχρόν ἐστιν καὶ λέγειν·
13 τὰ δὲ πάντα ἐλεγχόμενα ὑπὸ τοῦ φωτὸς φανεροῦται,
14 πᾶν γὰρ τὸ φανερούμενον φῶς ἐστιν. διὸ λέγει, Ἔγειρε, ὁ καθεύδων, καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ Χριστός.
15 Βλέπετε οὖν ἀκριβῶς πῶς περιπατεῖτε, μὴ ὡς ἄσοφοι ἀλλ᾽ ὡς σοφοί,
16 ἐξαγοραζόμενοι τὸν καιρόν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσιν.
17 διὰ τοῦτο μὴ γίνεσθε ἄφρονες, ἀλλὰ συνίετε τί τὸ θέλημα τοῦ κυρίου.
18 καὶ μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ, ἐν ᾧ ἐστιν ἀσωτία, ἀλλὰ πληροῦσθε ἐν πνεύματι,
19 λαλοῦντες ἑαυτοῖς [ἐν] ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς, ᾄδοντες καὶ ψάλλοντες τῇ καρδίᾳ ὑμῶν τῷ κυρίῳ,
20 εὐχαριστοῦντες πάντοτε ὑπὲρ πάντων ἐν ὀνόματι τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τῷ θεῷ καὶ πατρί,
21 ὑποτασσόμενοι ἀλλήλοις ἐν φόβῳ Χριστοῦ.
22 Αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὡς τῷ κυρίῳ,
23 ὅτι ἀνήρ ἐστιν κεφαλὴ τῆς γυναικὸς ὡς καὶ ὁ Χριστὸς κεφαλὴ τῆς ἐκκλησίας, αὐτὸς σωτὴρ τοῦ σώματος.
24 ἀλλὰ ὡς ἡ ἐκκλησία ὑποτάσσεται τῷ Χριστῷ, οὕτως καὶ αἱ γυναῖκες τοῖς ἀνδράσιν ἐν παντί.
25 Οἱ ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν τὴν ἐκκλησίαν καὶ ἑαυτὸν παρέδωκεν ὑπὲρ αὐτῆς,
26 ἵνα αὐτὴν ἁγιάσῃ καθαρίσας τῷ λουτρῷ τοῦ ὕδατος ἐν ῥήματι,
27 ἵνα παραστήσῃ αὐτὸς ἑαυτῷ ἔνδοξον τὴν ἐκκλησίαν, μὴ ἔχουσαν σπίλον ἢ ῥυτίδα ἤ τι τῶν τοιούτων, ἀλλ᾽ ἵνα ᾖ ἁγία καὶ ἄμωμος.
28 οὕτως ὀφείλουσιν καὶ οἱ ἄνδρες ἀγαπᾶν τὰς ἑαυτῶν γυναῖκας ὡς τὰ ἑαυτῶν σώματα. ὁ ἀγαπῶν τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἑαυτὸν ἀγαπᾷ,
29 οὐδεὶς γάρ ποτε τὴν ἑαυτοῦ σάρκα ἐμίσησεν, ἀλλὰ ἐκτρέφει καὶ θάλπει αὐτήν, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς τὴν ἐκκλησίαν,
30 ὅτι μέλη ἐσμὲν τοῦ σώματος αὐτοῦ.
31 ἀντὶ τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα καὶ τὴν μητέρα καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν.
32 τὸ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν, ἐγὼ δὲ λέγω εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν ἐκκλησίαν.
33 πλὴν καὶ ὑμεῖς οἱ καθ᾽ ἕνα ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα οὕτως ἀγαπάτω ὡς ἑαυτόν, ἡ δὲ γυνὴ ἵνα φοβῆται τὸν ἄνδρα.
6
1 Τὰ τέκνα, ὑπακούετε τοῖς γονεῦσιν ὑμῶν ἐν κυρίῳ, τοῦτο γάρ ἐστιν δίκαιον.
2 τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα, ἥτις ἐστὶν ἐντολὴ πρώτη ἐν ἐπαγγελίᾳ,
3 ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ ἔσῃ μακροχρόνιος ἐπὶ τῆς γῆς.
4 Καὶ οἱ πατέρες, μὴ παροργίζετε τὰ τέκνα ὑμῶν, ἀλλὰ ἐκτρέφετε αὐτὰ ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ κυρίου.
5 Οἱ δοῦλοι, ὑπακούετε τοῖς κατὰ σάρκα κυρίοις μετὰ φόβου καὶ τρόμου ἐν ἁπλότητι τῆς καρδίας ὑμῶν ὡς τῷ Χριστῷ,
6 μὴ κατ᾽ ὀφθαλμοδουλίαν ὡς ἀνθρωπάρεσκοι ἀλλ᾽ ὡς δοῦλοι Χριστοῦ ποιοῦντες τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ ἐκ ψυχῆς,
7 μετ᾽ εὐνοίας δουλεύοντες, ὡς τῷ κυρίῳ καὶ οὐκ ἀνθρώποις,
8 εἰδότες ὅτι ἕκαστος, ἐάν τι ποιήσῃ ἀγαθόν, τοῦτο κομίσεται παρὰ κυρίου, εἴτε δοῦλος εἴτε ἐλεύθερος.
9 Καὶ οἱ κύριοι, τὰ αὐτὰ ποιεῖτε πρὸς αὐτούς, ἀνιέντες τὴν ἀπειλήν, εἰδότες ὅτι καὶ αὐτῶν καὶ ὑμῶν ὁ κύριός ἐστιν ἐν οὐρανοῖς, καὶ προσωπολημψία οὐκ ἔστιν παρ᾽ αὐτῷ.
10 Τοῦ λοιποῦ ἐνδυναμοῦσθε ἐν κυρίῳ καὶ ἐν τῷ κράτει τῆς ἰσχύος αὐτοῦ.
11 ἐνδύσασθε τὴν πανοπλίαν τοῦ θεοῦ πρὸς τὸ δύνασθαι ὑμᾶς στῆναι πρὸς τὰς μεθοδείας τοῦ διαβόλου·
12 ὅτι οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἡ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις.
13 διὰ τοῦτο ἀναλάβετε τὴν πανοπλίαν τοῦ θεοῦ, ἵνα δυνηθῆτε ἀντιστῆναι ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ πονηρᾷ καὶ ἅπαντα κατεργασάμενοι στῆναι.
14 στῆτε οὖν περιζωσάμενοι τὴν ὀσφὺν ὑμῶν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν θώρακα τῆς δικαιοσύνης,
15 καὶ ὑποδησάμενοι τοὺς πόδας ἐν ἑτοιμασίᾳ τοῦ εὐαγγελίου τῆς εἰρήνης,
16 ἐν πᾶσιν ἀναλαβόντες τὸν θυρεὸν τῆς πίστεως, ἐν ᾧ δυνήσεσθε πάντα τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ [τὰ] πεπυρωμένα σβέσαι·
17 καὶ τὴν περικεφαλαίαν τοῦ σωτηρίου δέξασθε, καὶ τὴν μάχαιραν τοῦ πνεύματος, ὅ ἐστιν ῥῆμα θεοῦ,
18 διὰ πάσης προσευχῆς καὶ δεήσεως προσευχόμενοι ἐν παντὶ καιρῷ ἐν πνεύματι, καὶ εἰς αὐτὸ ἀγρυπνοῦντες ἐν πάσῃ προσκαρτερήσει καὶ δεήσει περὶ πάντων τῶν ἁγίων,
19 καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ, ἵνα μοι δοθῇ λόγος ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματός μου, ἐν παρρησίᾳ γνωρίσαι τὸ μυστήριον τοῦ εὐαγγελίου
20 ὑπὲρ οὗ πρεσβεύω ἐν ἁλύσει, ἵνα ἐν αὐτῷ παρρησιάσωμαι ὡς δεῖ με λαλῆσαι.
21 Ἵνα δὲ καὶ ὑμεῖς εἰδῆτε τὰ κατ᾽ ἐμέ, τί πράσσω, πάντα γνωρίσει ὑμῖν Τυχικὸς ὁ ἀγαπητὸς ἀδελφὸς καὶ πιστὸς διάκονος ἐν κυρίῳ,
22 ὃν ἔπεμψα πρὸς ὑμᾶς εἰς αὐτὸ τοῦτο ἵνα γνῶτε τὰ περὶ ἡμῶν καὶ παρακαλέσῃ τὰς καρδίας ὑμῶν.
23 Εἰρήνη τοῖς ἀδελφοῖς καὶ ἀγάπη μετὰ πίστεως ἀπὸ θεοῦ πατρὸς καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
24 ἡ χάρις μετὰ πάντων τῶν ἀγαπώντων τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν ἀφθαρσίᾳ.
Πρὸς Φιλιππησίους
1
1 Παῦλος καὶ Τιμόθεος δοῦλοι Χριστοῦ Ἰησοῦ πᾶσιν τοῖς ἁγίοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τοῖς οὖσιν ἐν Φιλίπποις σὺν ἐπισκόποις καὶ διακόνοις·
2 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
3 Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου ἐπὶ πάσῃ τῇ μνείᾳ ὑμῶν,
4 πάντοτε ἐν πάσῃ δεήσει μου ὑπὲρ πάντων ὑμῶν μετὰ χαρᾶς τὴν δέησιν ποιούμενος,
5 ἐπὶ τῇ κοινωνίᾳ ὑμῶν εἰς τὸ εὐαγγέλιον ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἄχρι τοῦ νῦν,
6 πεποιθὼς αὐτὸ τοῦτο, ὅτι ὁ ἐναρξάμενος ἐν ὑμῖν ἔργον ἀγαθὸν ἐπιτελέσει ἄχρι ἡμέρας Χριστοῦ Ἰησοῦ·
7 καθώς ἐστιν δίκαιον ἐμοὶ τοῦτο φρονεῖν ὑπὲρ πάντων ὑμῶν, διὰ τὸ ἔχειν με ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμᾶς, ἔν τε τοῖς δεσμοῖς μου καὶ ἐν τῇ ἀπολογίᾳ καὶ βεβαιώσει τοῦ εὐαγγελίου συγκοινωνούς μου τῆς χάριτος πάντας ὑμᾶς ὄντας.
8 μάρτυς γάρ μου ὁ θεός, ὡς ἐπιποθῶ πάντας ὑμᾶς ἐν σπλάγχνοις Χριστοῦ Ἰησοῦ.
9 καὶ τοῦτο προσεύχομαι, ἵνα ἡ ἀγάπη ὑμῶν ἔτι μᾶλλον καὶ μᾶλλον περισσεύῃ ἐν ἐπιγνώσει καὶ πάσῃ αἰσθήσει,
10 εἰς τὸ δοκιμάζειν ὑμᾶς τὰ διαφέροντα, ἵνα ἦτε εἰλικρινεῖς καὶ ἀπρόσκοποι εἰς ἡμέραν Χριστοῦ,
11 πεπληρωμένοι καρπὸν δικαιοσύνης τὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς δόξαν καὶ ἔπαινον θεοῦ.
12 Γινώσκειν δὲ ὑμᾶς βούλομαι, ἀδελφοί, ὅτι τὰ κατ᾽ ἐμὲ μᾶλλον εἰς προκοπὴν τοῦ εὐαγγελίου ἐλήλυθεν,
13 ὥστε τοὺς δεσμούς μου φανεροὺς ἐν Χριστῷ γενέσθαι ἐν ὅλῳ τῷ πραιτωρίῳ καὶ τοῖς λοιποῖς πᾶσιν,
14 καὶ τοὺς πλείονας τῶν ἀδελφῶν ἐν κυρίῳ πεποιθότας τοῖς δεσμοῖς μου περισσοτέρως τολμᾶν ἀφόβως τὸν λόγον λαλεῖν.
15 Τινὲς μὲν καὶ διὰ φθόνον καὶ ἔριν, τινὲς δὲ καὶ δι᾽ εὐδοκίαν τὸν Χριστὸν κηρύσσουσιν·
16 οἱ μὲν ἐξ ἀγάπης, εἰδότες ὅτι εἰς ἀπολογίαν τοῦ εὐαγγελίου κεῖμαι,
17 οἱ δὲ ἐξ ἐριθείας τὸν Χριστὸν καταγγέλλουσιν, οὐχ ἁγνῶς, οἰόμενοι θλῖψιν ἐγείρειν τοῖς δεσμοῖς μου.
18 τί γάρ; πλὴν ὅτι παντὶ τρόπῳ, εἴτε προφάσει εἴτε ἀληθείᾳ, Χριστὸς καταγγέλλεται, καὶ ἐν τούτῳ χαίρω· ἀλλὰ καὶ χαρήσομαι,
19 οἶδα γὰρ ὅτι τοῦτό μοι ἀποβήσεται εἰς σωτηρίαν διὰ τῆς ὑμῶν δεήσεως καὶ ἐπιχορηγίας τοῦ πνεύματος Ἰησοῦ Χριστοῦ,
20 κατὰ τὴν ἀποκαραδοκίαν καὶ ἐλπίδα μου ὅτι ἐν οὐδενὶ αἰσχυνθήσομαι, ἀλλ᾽ ἐν πάσῃ παρρησίᾳ ὡς πάντοτε καὶ νῦν μεγαλυνθήσεται Χριστὸς ἐν τῷ σώματί μου, εἴτε διὰ ζωῆς εἴτε διὰ θανάτου.
21 ἐμοὶ γὰρ τὸ ζῆν Χριστὸς καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος.
22 εἰ δὲ τὸ ζῆν ἐν σαρκί, τοῦτό μοι καρπὸς ἔργου· καὶ τί αἱρήσομαι οὐ γνωρίζω.
23 συνέχομαι δὲ ἐκ τῶν δύο, τὴν ἐπιθυμίαν ἔχων εἰς τὸ ἀναλῦσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι, πολλῷ [γὰρ] μᾶλλον κρεῖσσον·
24 τὸ δὲ ἐπιμένειν [ἐν] τῇ σαρκὶ ἀναγκαιότερον δι᾽ ὑμᾶς.
25 καὶ τοῦτο πεποιθὼς οἶδα ὅτι μενῶ καὶ παραμενῶ πᾶσιν ὑμῖν εἰς τὴν ὑμῶν προκοπὴν καὶ χαρὰν τῆς πίστεως,
26 ἵνα τὸ καύχημα ὑμῶν περισσεύῃ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἐν ἐμοὶ διὰ τῆς ἐμῆς παρουσίας πάλιν πρὸς ὑμᾶς.
27 Μόνον ἀξίως τοῦ εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ πολιτεύεσθε, ἵνα εἴτε ἐλθὼν καὶ ἰδὼν ὑμᾶς εἴτε ἀπὼν ἀκούω τὰ περὶ ὑμῶν, ὅτι στήκετε ἐν ἑνὶ πνεύματι, μιᾷ ψυχῇ συναθλοῦντες τῇ πίστει τοῦ εὐαγγελίου,
28 καὶ μὴ πτυρόμενοι ἐν μηδενὶ ὑπὸ τῶν ἀντικειμένων, ἥτις ἐστὶν αὐτοῖς ἔνδειξις ἀπωλείας, ὑμῶν δὲ σωτηρίας, καὶ τοῦτο ἀπὸ θεοῦ·
29 ὅτι ὑμῖν ἐχαρίσθη τὸ ὑπὲρ Χριστοῦ, οὐ μόνον τὸ εἰς αὐτὸν πιστεύειν ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν,
30 τὸν αὐτὸν ἀγῶνα ἔχοντες οἷον εἴδετε ἐν ἐμοὶ καὶ νῦν ἀκούετε ἐν ἐμοί.
2
1 Εἴ τις οὖν παράκλησις ἐν Χριστῷ, εἴ τι παραμύθιον ἀγάπης, εἴ τις κοινωνία πνεύματος, εἴ τις σπλάγχνα καὶ οἰκτιρμοί,
2 πληρώσατέ μου τὴν χαρὰν ἵνα τὸ αὐτὸ φρονῆτε, τὴν αὐτὴν ἀγάπην ἔχοντες, σύμψυχοι, τὸ ἓν φρονοῦντες,
3 μηδὲν κατ᾽ ἐριθείαν μηδὲ κατὰ κενοδοξίαν, ἀλλὰ τῇ ταπεινοφροσύνῃ ἀλλήλους ἡγούμενοι ὑπερέχοντας ἑαυτῶν,
4 μὴ τὰ ἑαυτῶν ἕκαστος σκοποῦντες, ἀλλὰ καὶ τὰ ἑτέρων ἕκαστοι.
5 τοῦτο φρονεῖτε ἐν ὑμῖν ὃ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ,
6 ὃς ἐν μορφῇ θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῷ,
7 ἀλλὰ ἑαυτὸν ἐκένωσεν μορφὴν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος· καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος
8 ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ.
9 διὸ καὶ ὁ θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσεν καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα,
10 ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων,
11 καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται ὅτι κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν θεοῦ πατρός.
12 Ὥστε, ἀγαπητοί μου, καθὼς πάντοτε ὑπηκούσατε, μὴ ὡς ἐν τῇ παρουσίᾳ μου μόνον ἀλλὰ νῦν πολλῷ μᾶλλον ἐν τῇ ἀπουσίᾳ μου, μετὰ φόβου καὶ τρόμου τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν κατεργάζεσθε·
13 θεὸς γάρ ἐστιν ὁ ἐνεργῶν ἐν ὑμῖν καὶ τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνεργεῖν ὑπὲρ τῆς εὐδοκίας.
14 πάντα ποιεῖτε χωρὶς γογγυσμῶν καὶ διαλογισμῶν,
15 ἵνα γένησθε ἄμεμπτοι καὶ ἀκέραιοι, τέκνα θεοῦ ἄμωμα μέσον γενεᾶς σκολιᾶς καὶ διεστραμμένης, ἐν οἷς φαίνεσθε ὡς φωστῆρες ἐν κόσμῳ,
16 λόγον ζωῆς ἐπέχοντες, εἰς καύχημα ἐμοὶ εἰς ἡμέραν Χριστοῦ, ὅτι οὐκ εἰς κενὸν ἔδραμον οὐδὲ εἰς κενὸν ἐκοπίασα.
17 ἀλλὰ εἰ καὶ σπένδομαι ἐπὶ τῇ θυσίᾳ καὶ λειτουργίᾳ τῆς πίστεως ὑμῶν, χαίρω καὶ συγχαίρω πᾶσιν ὑμῖν·
18 τὸ δὲ αὐτὸ καὶ ὑμεῖς χαίρετε καὶ συγχαίρετέ μοι.
19 Ἐλπίζω δὲ ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ Τιμόθεον ταχέως πέμψαι ὑμῖν, ἵνα κἀγὼ εὐψυχῶ γνοὺς τὰ περὶ ὑμῶν.
20 οὐδένα γὰρ ἔχω ἰσόψυχον ὅστις γνησίως τὰ περὶ ὑμῶν μεριμνήσει,
21 οἱ πάντες γὰρ τὰ ἑαυτῶν ζητοῦσιν, οὐ τὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
22 τὴν δὲ δοκιμὴν αὐτοῦ γινώσκετε, ὅτι ὡς πατρὶ τέκνον σὺν ἐμοὶ ἐδούλευσεν εἰς τὸ εὐαγγέλιον.
23 τοῦτον μὲν οὖν ἐλπίζω πέμψαι ὡς ἂν ἀφίδω τὰ περὶ ἐμὲ ἐξαυτῆς·
24 πέποιθα δὲ ἐν κυρίῳ ὅτι καὶ αὐτὸς ταχέως ἐλεύσομαι.
25 Ἀναγκαῖον δὲ ἡγησάμην Ἐπαφρόδιτον τὸν ἀδελφὸν καὶ συνεργὸν καὶ συστρατιώτην μου, ὑμῶν δὲ ἀπόστολον καὶ λειτουργὸν τῆς χρείας μου, πέμψαι πρὸς ὑμᾶς,
26 ἐπειδὴ ἐπιποθῶν ἦν πάντας ὑμᾶς, καὶ ἀδημονῶν διότι ἠκούσατε ὅτι ἠσθένησεν.
27 καὶ γὰρ ἠσθένησεν παραπλήσιον θανάτῳ· ἀλλὰ ὁ θεὸς ἠλέησεν αὐτόν, οὐκ αὐτὸν δὲ μόνον ἀλλὰ καὶ ἐμέ, ἵνα μὴ λύπην ἐπὶ λύπην σχῶ.
28 σπουδαιοτέρως οὖν ἔπεμψα αὐτὸν ἵνα ἰδόντες αὐτὸν πάλιν χαρῆτε κἀγὼ ἀλυπότερος ὦ.
29 προσδέχεσθε οὖν αὐτὸν ἐν κυρίῳ μετὰ πάσης χαρᾶς, καὶ τοὺς τοιούτους ἐντίμους ἔχετε,
30 ὅτι διὰ τὸ ἔργον Χριστοῦ μέχρι θανάτου ἤγγισεν, παραβολευσάμενος τῇ ψυχῇ ἵνα ἀναπληρώσῃ τὸ ὑμῶν ὑστέρημα τῆς πρός με λειτουργίας.
3
1 Τὸ λοιπόν, ἀδελφοί μου, χαίρετε ἐν κυρίῳ. τὰ αὐτὰ γράφειν ὑμῖν ἐμοὶ μὲν οὐκ ὀκνηρόν, ὑμῖν δὲ ἀσφαλές.
2 Βλέπετε τοὺς κύνας, βλέπετε τοὺς κακοὺς ἐργάτας, βλέπετε τὴν κατατομήν.
3 ἡμεῖς γάρ ἐσμεν ἡ περιτομή, οἱ πνεύματι θεοῦ λατρεύοντες καὶ καυχώμενοι ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ καὶ οὐκ ἐν σαρκὶ πεποιθότες,
4 καίπερ ἐγὼ ἔχων πεποίθησιν καὶ ἐν σαρκί. εἴ τις δοκεῖ ἄλλος πεποιθέναι ἐν σαρκί, ἐγὼ μᾶλλον·
5 περιτομῇ ὀκταήμερος, ἐκ γένους Ἰσραήλ, φυλῆς Βενιαμείν, Ἑβραῖος ἐξ Ἑβραίων, κατὰ νόμον Φαρισαῖος,
6 κατὰ ζῆλος διώκων τὴν ἐκκλησίαν, κατὰ δικαιοσύνην τὴν ἐν νόμῳ γενόμενος ἄμεμπτος.
7 [ἀλλὰ] ἅτινα ἦν μοι κέρδη, ταῦτα ἥγημαι διὰ τὸν Χριστὸν ζημίαν.
8 ἀλλὰ μενοῦνγε καὶ ἡγοῦμαι πάντα ζημίαν εἶναι διὰ τὸ ὑπερέχον τῆς γνώσεως Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ κυρίου μου, δι᾽ ὃν τὰ πάντα ἐζημιώθην, καὶ ἡγοῦμαι σκύβαλα ἵνα Χριστὸν κερδήσω
9 καὶ εὑρεθῶ ἐν αὐτῷ, μὴ ἔχων ἐμὴν δικαιοσύνην τὴν ἐκ νόμου ἀλλὰ τὴν διὰ πίστεως Χριστοῦ, τὴν ἐκ θεοῦ δικαιοσύνην ἐπὶ τῇ πίστει,
10 τοῦ γνῶναι αὐτὸν καὶ τὴν δύναμιν τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ καὶ κοινωνίαν παθημάτων αὐτοῦ, συμμορφιζόμενος τῷ θανάτῳ αὐτοῦ,
11 εἴ πως καταντήσω εἰς τὴν ἐξανάστασιν τὴν ἐκ νεκρῶν.
12 Οὐχ ὅτι ἤδη ἔλαβον ἢ ἤδη τετελείωμαι, διώκω δὲ εἰ καὶ καταλάβω, ἐφ᾽ ᾧ καὶ κατελήμφθην ὑπὸ Χριστοῦ [Ἰησοῦ].
13 ἀδελφοί, ἐγὼ ἐμαυτὸν οὐ λογίζομαι κατειληφέναι· ἓν δέ, τὰ μὲν ὀπίσω ἐπιλανθανόμενος τοῖς δὲ ἔμπροσθεν ἐπεκτεινόμενος,
14 κατὰ σκοπὸν διώκω εἰς τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως τοῦ θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
15 Ὅσοι οὖν τέλειοι, τοῦτο φρονῶμεν· καὶ εἴ τι ἑτέρως φρονεῖτε, καὶ τοῦτο ὁ θεὸς ὑμῖν ἀποκαλύψει·
16 πλὴν εἰς ὃ ἐφθάσαμεν, τῷ αὐτῷ στοιχεῖν.
17 Συμμιμηταί μου γίνεσθε, ἀδελφοί, καὶ σκοπεῖτε τοὺς οὕτω περιπατοῦντας καθὼς ἔχετε τύπον ἡμᾶς.
18 πολλοὶ γὰρ περιπατοῦσιν οὓς πολλάκις ἔλεγον ὑμῖν, νῦν δὲ καὶ κλαίων λέγω, τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ,
19 ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια, ὧν ὁ θεὸς ἡ κοιλία καὶ ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν, οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες.
20 ἡμῶν γὰρ τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει, ἐξ οὗ καὶ σωτῆρα ἀπεκδεχόμεθα κύριον Ἰησοῦν Χριστόν,
21 ὃς μετασχηματίσει τὸ σῶμα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ δύνασθαι αὐτὸν καὶ ὑποτάξαι αὑτῷ τὰ πάντα.
4
1 Ὥστε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοὶ καὶ ἐπιπόθητοι, χαρὰ καὶ στέφανός μου, οὕτως στήκετε ἐν κυρίῳ, ἀγαπητοί.
2 Εὐοδίαν παρακαλῶ καὶ Συντύχην παρακαλῶ τὸ αὐτὸ φρονεῖν ἐν κυρίῳ.
3 ναὶ ἐρωτῶ καὶ σέ, γνήσιε σύζυγε, συλλαμβάνου αὐταῖς, αἵτινες ἐν τῷ εὐαγγελίῳ συνήθλησάν μοι μετὰ καὶ Κλήμεντος καὶ τῶν λοιπῶν συνεργῶν μου, ὧν τὰ ὀνόματα ἐν βίβλῳ ζωῆς.
4 Χαίρετε ἐν κυρίῳ πάντοτε· πάλιν ἐρῶ, χαίρετε.
5 τὸ ἐπιεικὲς ὑμῶν γνωσθήτω πᾶσιν ἀνθρώποις. ὁ κύριος ἐγγύς.
6 μηδὲν μεριμνᾶτε, ἀλλ᾽ ἐν παντὶ τῇ προσευχῇ καὶ τῇ δεήσει μετὰ εὐχαριστίας τὰ αἰτήματα ὑμῶν γνωριζέσθω πρὸς τὸν θεόν.
7 καὶ ἡ εἰρήνη τοῦ θεοῦ ἡ ὑπερέχουσα πάντα νοῦν φρουρήσει τὰς καρδίας ὑμῶν καὶ τὰ νοήματα ὑμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
8 Τὸ λοιπόν, ἀδελφοί, ὅσα ἐστὶν ἀληθῆ, ὅσα σεμνά, ὅσα δίκαια, ὅσα ἁγνά, ὅσα προσφιλῆ, ὅσα εὔφημα, εἴ τις ἀρετὴ καὶ εἴ τις ἔπαινος, ταῦτα λογίζεσθε·
9 ἃ καὶ ἐμάθετε καὶ παρελάβετε καὶ ἠκούσατε καὶ εἴδετε ἐν ἐμοί, ταῦτα πράσσετε· καὶ ὁ θεὸς τῆς εἰρήνης ἔσται μεθ᾽ ὑμῶν.
10 Ἐχάρην δὲ ἐν κυρίῳ μεγάλως ὅτι ἤδη ποτὲ ἀνεθάλετε τὸ ὑπὲρ ἐμοῦ φρονεῖν, ἐφ᾽ ᾧ καὶ ἐφρονεῖτε ἠκαιρεῖσθε δέ.
11 οὐχ ὅτι καθ᾽ ὑστέρησιν λέγω, ἐγὼ γὰρ ἔμαθον ἐν οἷς εἰμι αὐτάρκης εἶναι.
12 οἶδα καὶ ταπεινοῦσθαι, οἶδα καὶ περισσεύειν· ἐν παντὶ καὶ ἐν πᾶσιν μεμύημαι καὶ χορτάζεσθαι καὶ πεινᾶν, καὶ περισσεύειν καὶ ὑστερεῖσθαι.
13 πάντα ἰσχύω ἐν τῷ ἐνδυναμοῦντί με.
14 πλὴν καλῶς ἐποιήσατε συγκοινωνήσαντές μου τῇ θλίψει.
15 Οἴδατε δὲ καὶ ὑμεῖς, Φιλιππήσιοι, ὅτι ἐν ἀρχῇ τοῦ εὐαγγελίου, ὅτε ἐξῆλθον ἀπὸ Μακεδονίας, οὐδεμία μοι ἐκκλησία ἐκοινώνησεν εἰς λόγον δόσεως καὶ λήμψεως εἰ μὴ ὑμεῖς μόνοι·
16 ὅτι καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἅπαξ καὶ δὶς εἰς τὴν χρείαν μοι ἐπέμψατε.
17 οὐχ ὅτι ἐπιζητῶ τὸ δόμα, ἀλλὰ ἐπιζητῶ τὸν καρπὸν τὸν πλεονάζοντα εἰς λόγον ὑμῶν.
18 ἀπέχω δὲ πάντα καὶ περισσεύω· πεπλήρωμαι δεξάμενος παρὰ Ἐπαφροδίτου τὰ παρ᾽ ὑμῶν, ὀσμὴν εὐωδίας, θυσίαν δεκτήν, εὐάρεστον τῷ θεῷ.
19 ὁ δὲ θεός μου πληρώσει πᾶσαν χρείαν ὑμῶν κατὰ τὸ πλοῦτος αὐτοῦ ἐν δόξῃ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
20 τῷ δὲ θεῷ καὶ πατρὶ ἡμῶν ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· ἀμήν.
21 Ἀσπάσασθε πάντα ἅγιον ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ σὺν ἐμοὶ ἀδελφοί.
22 ἀσπάζονται ὑμᾶς πάντες οἱ ἅγιοι, μάλιστα δὲ οἱ ἐκ τῆς Καίσαρος οἰκίας.
23 ἡ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ τοῦ πνεύματος ὑμῶν.
Πρὸς Κολοσσαεῖς
1
1 Παῦλος ἀπόστολος Χριστοῦ Ἰησοῦ διὰ θελήματος θεοῦ καὶ Τιμόθεος ὁ ἀδελφός
2 τοῖς ἐν Κολοσσαῖς ἁγίοις καὶ πιστοῖς ἀδελφοῖς ἐν Χριστῷ· χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν.
3 Εὐχαριστοῦμεν τῷ θεῷ πατρὶ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ πάντοτε περὶ ὑμῶν προσευχόμενοι,
4 ἀκούσαντες τὴν πίστιν ὑμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ καὶ τὴν ἀγάπην ἣν ἔχετε εἰς πάντας τοὺς ἁγίους
5 διὰ τὴν ἐλπίδα τὴν ἀποκειμένην ὑμῖν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἣν προηκούσατε ἐν τῷ λόγῳ τῆς ἀληθείας τοῦ εὐαγγελίου
6 τοῦ παρόντος εἰς ὑμᾶς, καθὼς καὶ ἐν παντὶ τῷ κόσμῳ ἐστὶν καρποφορούμενον καὶ αὐξανόμενον καθὼς καὶ ἐν ὑμῖν, ἀφ᾽ ἧς ἡμέρας ἠκούσατε καὶ ἐπέγνωτε τὴν χάριν τοῦ θεοῦ ἐν ἀληθείᾳ·
7 καθὼς ἐμάθετε ἀπὸ Ἐπαφρᾶ τοῦ ἀγαπητοῦ συνδούλου ἡμῶν, ὅς ἐστιν πιστὸς ὑπὲρ ἡμῶν διάκονος τοῦ Χριστοῦ,
8 ὁ καὶ δηλώσας ἡμῖν τὴν ὑμῶν ἀγάπην ἐν πνεύματι.
9 Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς, ἀφ᾽ ἧς ἡμέρας ἠκούσαμεν, οὐ παυόμεθα ὑπὲρ ὑμῶν προσευχόμενοι καὶ αἰτούμενοι ἵνα πληρωθῆτε τὴν ἐπίγνωσιν τοῦ θελήματος αὐτοῦ ἐν πάσῃ σοφίᾳ καὶ συνέσει πνευματικῇ,
10 περιπατῆσαι ἀξίως τοῦ κυρίου εἰς πᾶσαν ἀρεσκείαν, ἐν παντὶ ἔργῳ ἀγαθῷ καρποφοροῦντες καὶ αὐξανόμενοι τῇ ἐπιγνώσει τοῦ θεοῦ,
11 ἐν πάσῃ δυνάμει δυναμούμενοι κατὰ τὸ κράτος τῆς δόξης αὐτοῦ εἰς πᾶσαν ὑπομονὴν καὶ μακροθυμίαν, μετὰ χαρᾶς
12 εὐχαριστοῦντες τῷ πατρὶ τῷ ἱκανώσαντι ὑμᾶς εἰς τὴν μερίδα τοῦ κλήρου τῶν ἁγίων ἐν τῷ φωτί·
13 ὃς ἐρρύσατο ἡμᾶς ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σκότους καὶ μετέστησεν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ υἱοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ,
14 ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν, τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν·
15 ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ θεοῦ τοῦ ἀοράτου, πρωτότοκος πάσης κτίσεως,
16 ὅτι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, εἴτε θρόνοι εἴτε κυριότητες εἴτε ἀρχαὶ εἴτε ἐξουσίαι· τὰ πάντα δι᾽ αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτισται,
17 καὶ αὐτός ἐστιν πρὸ πάντων καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκεν.
18 καὶ αὐτός ἐστιν ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος, τῆς ἐκκλησίας· ὅς ἐστιν ἀρχή, πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, ἵνα γένηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων,
19 ὅτι ἐν αὐτῷ εὐδόκησεν πᾶν τὸ πλήρωμα κατοικῆσαι
20 καὶ δι᾽ αὐτοῦ ἀποκαταλλάξαι τὰ πάντα εἰς αὐτόν, εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, [δι᾽ αὐτοῦ] εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς εἴτε τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
21 Καὶ ὑμᾶς ποτε ὄντας ἀπηλλοτριωμένους καὶ ἐχθροὺς τῇ διανοίᾳ ἐν τοῖς ἔργοις τοῖς πονηροῖς,
22 νυνὶ δὲ ἀποκατηλλάγητε ἐν τῷ σώματι τῆς σαρκὸς αὐτοῦ διὰ τοῦ θανάτου, παραστῆσαι ὑμᾶς ἁγίους καὶ ἀμώμους καὶ ἀνεγκλήτους κατενώπιον αὐτοῦ,
23 εἴ γε ἐπιμένετε τῇ πίστει τεθεμελιωμένοι καὶ ἑδραῖοι καὶ μὴ μετακινούμενοι ἀπὸ τῆς ἐλπίδος τοῦ εὐαγγελίου οὗ ἠκούσατε, τοῦ κηρυχθέντος ἐν πάσῃ κτίσει τῇ ὑπὸ τὸν οὐρανόν, οὗ ἐγενόμην ἐγὼ Παῦλος διάκονος.
24 Νῦν χαίρω ἐν τοῖς παθήμασιν ὑπὲρ ὑμῶν, καὶ ἀνταναπληρῶ τὰ ὑστερήματα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ σαρκί μου ὑπὲρ τοῦ σώματος αὐτοῦ, ὅ ἐστιν ἡ ἐκκλησία,
25 ἧς ἐγενόμην ἐγὼ διάκονος κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ θεοῦ τὴν δοθεῖσάν μοι εἰς ὑμᾶς πληρῶσαι τὸν λόγον τοῦ θεοῦ,
26 τὸ μυστήριον τὸ ἀποκεκρυμμένον ἀπὸ τῶν αἰώνων καὶ ἀπὸ τῶν γενεῶν - νῦν δὲ ἐφανερώθη τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ,
27 οἷς ἠθέλησεν ὁ θεὸς γνωρίσαι τί τὸ πλοῦτος τῆς δόξης τοῦ μυστηρίου τούτου ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὅ ἐστιν Χριστὸς ἐν ὑμῖν, ἡ ἐλπὶς τῆς δόξης·
28 ὃν ἡμεῖς καταγγέλλομεν νουθετοῦντες πάντα ἄνθρωπον καὶ διδάσκοντες πάντα ἄνθρωπον ἐν πάσῃ σοφίᾳ, ἵνα παραστήσωμεν πάντα ἄνθρωπον τέλειον ἐν Χριστῷ·
29 εἰς ὃ καὶ κοπιῶ ἀγωνιζόμενος κατὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ τὴν ἐνεργουμένην ἐν ἐμοὶ ἐν δυνάμει.
2
1 Θέλω γὰρ ὑμᾶς εἰδέναι ἡλίκον ἀγῶνα ἔχω ὑπὲρ ὑμῶν καὶ τῶν ἐν Λαοδικείᾳ καὶ ὅσοι οὐχ ἑόρακαν τὸ πρόσωπόν μου ἐν σαρκί,
2 ἵνα παρακληθῶσιν αἱ καρδίαι αὐτῶν, συμβιβασθέντες ἐν ἀγάπῃ καὶ εἰς πᾶν πλοῦτος τῆς πληροφορίας τῆς συνέσεως, εἰς ἐπίγνωσιν τοῦ μυστηρίου τοῦ θεοῦ, Χριστοῦ,
3 ἐν ᾧ εἰσιν πάντες οἱ θησαυροὶ τῆς σοφίας καὶ γνώσεως ἀπόκρυφοι.
4 Τοῦτο λέγω ἵνα μηδεὶς ὑμᾶς παραλογίζηται ἐν πιθανολογίᾳ.
5 εἰ γὰρ καὶ τῇ σαρκὶ ἄπειμι, ἀλλὰ τῷ πνεύματι σὺν ὑμῖν εἰμι, χαίρων καὶ βλέπων ὑμῶν τὴν τάξιν καὶ τὸ στερέωμα τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως ὑμῶν.
6 Ὡς οὖν παρελάβετε τὸν Χριστὸν Ἰησοῦν τὸν κύριον, ἐν αὐτῷ περιπατεῖτε,
7 ἐρριζωμένοι καὶ ἐποικοδομούμενοι ἐν αὐτῷ καὶ βεβαιούμενοι [ἐν] τῇ πίστει καθὼς ἐδιδάχθητε, περισσεύοντες ἐν εὐχαριστίᾳ.
8 βλέπετε μή τις ὑμᾶς ἔσται ὁ συλαγωγῶν διὰ τῆς φιλοσοφίας καὶ κενῆς ἀπάτης κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν ἀνθρώπων, κατὰ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου καὶ οὐ κατὰ Χριστόν·
9 ὅτι ἐν αὐτῷ κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς,
10 καὶ ἐστὲ ἐν αὐτῷ πεπληρωμένοι, ὅς ἐστιν ἡ κεφαλὴ πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας,
11 ἐν ᾧ καὶ περιετμήθητε περιτομῇ ἀχειροποιήτῳ ἐν τῇ ἀπεκδύσει τοῦ σώματος τῆς σαρκός, ἐν τῇ περιτομῇ τοῦ Χριστοῦ,
12 συνταφέντες αὐτῷ ἐν τῷ βαπτισμῷ, ἐν ᾧ καὶ συνηγέρθητε διὰ τῆς πίστεως τῆς ἐνεργείας τοῦ θεοῦ τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν ἐκ νεκρῶν·
13 καὶ ὑμᾶς νεκροὺς ὄντας τοῖς παραπτώμασιν καὶ τῇ ἀκροβυστίᾳ τῆς σαρκὸς ὑμῶν, συνεζωοποίησεν ὑμᾶς σὺν αὐτῷ, χαρισάμενος ἡμῖν πάντα τὰ παραπτώματα,
14 ἐξαλείψας τὸ καθ᾽ ἡμῶν χειρόγραφον τοῖς δόγμασιν ὃ ἦν ὑπεναντίον ἡμῖν, καὶ αὐτὸ ἦρκεν ἐκ τοῦ μέσου προσηλώσας αὐτὸ τῷ σταυρῷ·
15 ἀπεκδυσάμενος τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας ἐδειγμάτισεν ἐν παρρησίᾳ, θριαμβεύσας αὐτοὺς ἐν αὐτῷ.
16 Μὴ οὖν τις ὑμᾶς κρινέτω ἐν βρώσει καὶ ἐν πόσει ἢ ἐν μέρει ἑορτῆς ἢ νεομηνίας ἢ σαββάτων,
17 ἅ ἐστιν σκιὰ τῶν μελλόντων, τὸ δὲ σῶμα τοῦ Χριστοῦ.
18 μηδεὶς ὑμᾶς καταβραβευέτω θέλων ἐν ταπεινοφροσύνῃ καὶ θρησκείᾳ τῶν ἀγγέλων, ἃ ἑόρακεν ἐμβατεύων, εἰκῇ φυσιούμενος ὑπὸ τοῦ νοὸς τῆς σαρκὸς αὐτοῦ,
19 καὶ οὐ κρατῶν τὴν κεφαλήν, ἐξ οὗ πᾶν τὸ σῶμα διὰ τῶν ἁφῶν καὶ συνδέσμων ἐπιχορηγούμενον καὶ συμβιβαζόμενον αὔξει τὴν αὔξησιν τοῦ θεοῦ.
20 Εἰ ἀπεθάνετε σὺν Χριστῷ ἀπὸ τῶν στοιχείων τοῦ κόσμου, τί ὡς ζῶντες ἐν κόσμῳ δογματίζεσθε,
21 Μὴ ἅψῃ μηδὲ γεύσῃ μηδὲ θίγῃς,
22 ἅ ἐστιν πάντα εἰς φθορὰν τῇ ἀποχρήσει, κατὰ τὰ ἐντάλματα καὶ διδασκαλίας τῶν ἀνθρώπων;
23 ἅτινά ἐστιν λόγον μὲν ἔχοντα σοφίας ἐν ἐθελοθρησκίᾳ καὶ ταπεινοφροσύνῃ καὶ ἀφειδίᾳ σώματος, οὐκ ἐν τιμῇ τινι πρὸς πλησμονὴν τῆς σαρκός.
3
1 Εἰ οὖν συνηγέρθητε τῷ Χριστῷ, τὰ ἄνω ζητεῖτε, οὗ ὁ Χριστός ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ θεοῦ καθήμενος·
2 τὰ ἄνω φρονεῖτε, μὴ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς·
3 ἀπεθάνετε γάρ, καὶ ἡ ζωὴ ὑμῶν κέκρυπται σὺν τῷ Χριστῷ ἐν τῷ θεῷ.
4 ὅταν ὁ Χριστὸς φανερωθῇ, ἡ ζωὴ ὑμῶν, τότε καὶ ὑμεῖς σὺν αὐτῷ φανερωθήσεσθε ἐν δόξῃ.
5 Νεκρώσατε οὖν τὰ μέλη τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, πορνείαν, ἀκαθαρσίαν, πάθος, ἐπιθυμίαν κακήν, καὶ τὴν πλεονεξίαν ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρία,
6 δι᾽ ἃ ἔρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ θεοῦ [ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας]·
7 ἐν οἷς καὶ ὑμεῖς περιεπατήσατέ ποτε ὅτε ἐζῆτε ἐν τούτοις.
8 νυνὶ δὲ ἀπόθεσθε καὶ ὑμεῖς τὰ πάντα, ὀργήν, θυμόν, κακίαν, βλασφημίαν, αἰσχρολογίαν ἐκ τοῦ στόματος ὑμῶν·
9 μὴ ψεύδεσθε εἰς ἀλλήλους, ἀπεκδυσάμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον σὺν ταῖς πράξεσιν αὐτοῦ,
10 καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν νέον τὸν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν κατ᾽ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτόν,
11 ὅπου οὐκ ἔνι Ἕλλην καὶ Ἰουδαῖος, περιτομὴ καὶ ἀκροβυστία, βάρβαρος, Σκύθης, δοῦλος, ἐλεύθερος, ἀλλὰ [τὰ] πάντα καὶ ἐν πᾶσιν Χριστός.
12 Ἐνδύσασθε οὖν ὡς ἐκλεκτοὶ τοῦ θεοῦ, ἅγιοι καὶ ἠγαπημένοι, σπλάγχνα οἰκτιρμοῦ, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνην, πραΰτητα, μακροθυμίαν,
13 ἀνεχόμενοι ἀλλήλων καὶ χαριζόμενοι ἑαυτοῖς ἐάν τις πρός τινα ἔχῃ μομφήν· καθὼς καὶ ὁ κύριος ἐχαρίσατο ὑμῖν οὕτως καὶ ὑμεῖς·
14 ἐπὶ πᾶσιν δὲ τούτοις τὴν ἀγάπην, ὅ ἐστιν σύνδεσμος τῆς τελειότητος.
15 καὶ ἡ εἰρήνη τοῦ Χριστοῦ βραβευέτω ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν, εἰς ἣν καὶ ἐκλήθητε ἐν ἑνὶ σώματι· καὶ εὐχάριστοι γίνεσθε.
16 ὁ λόγος τοῦ Χριστοῦ ἐνοικείτω ἐν ὑμῖν πλουσίως, ἐν πάσῃ σοφίᾳ διδάσκοντες καὶ νουθετοῦντες ἑαυτοὺς ψαλμοῖς, ὕμνοις, ᾠδαῖς πνευματικαῖς ἐν χάριτι ᾄδοντες ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν τῷ θεῷ·
17 καὶ πᾶν ὅ τι ἐὰν ποιῆτε ἐν λόγῳ ἢ ἐν ἔργῳ, πάντα ἐν ὀνόματι κυρίου Ἰησοῦ, εὐχαριστοῦντες τῷ θεῷ πατρὶ δι᾽ αὐτοῦ.
18 Αἱ γυναῖκες, ὑποτάσσεσθε τοῖς ἀνδράσιν, ὡς ἀνῆκεν ἐν κυρίῳ.
19 Οἱ ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας καὶ μὴ πικραίνεσθε πρὸς αὐτάς.
20 Τὰ τέκνα, ὑπακούετε τοῖς γονεῦσιν κατὰ πάντα, τοῦτο γὰρ εὐάρεστόν ἐστιν ἐν κυρίῳ.
21 Οἱ πατέρες, μὴ ἐρεθίζετε τὰ τέκνα ὑμῶν, ἵνα μὴ ἀθυμῶσιν.
22 Οἱ δοῦλοι, ὑπακούετε κατὰ πάντα τοῖς κατὰ σάρκα κυρίοις, μὴ ἐν ὀφθαλμοδουλίᾳ ὡς ἀνθρωπάρεσκοι, ἀλλ᾽ ἐν ἁπλότητι καρδίας, φοβούμενοι τὸν κύριον.
23 ὃ ἐὰν ποιῆτε, ἐκ ψυχῆς ἐργάζεσθε, ὡς τῷ κυρίῳ καὶ οὐκ ἀνθρώποις,
24 εἰδότες ὅτι ἀπὸ κυρίου ἀπολήμψεσθε τὴν ἀνταπόδοσιν τῆς κληρονομίας. τῷ κυρίῳ Χριστῷ δουλεύετε·
25 ὁ γὰρ ἀδικῶν κομίσεται ὃ ἠδίκησεν, καὶ οὐκ ἔστιν προσωπολημψία.
4
1 Οἱ κύριοι, τὸ δίκαιον καὶ τὴν ἰσότητα τοῖς δούλοις παρέχεσθε, εἰδότες ὅτι καὶ ὑμεῖς ἔχετε κύριον ἐν οὐρανῷ.
2 Τῇ προσευχῇ προσκαρτερεῖτε, γρηγοροῦντες ἐν αὐτῇ ἐν εὐχαριστίᾳ,
3 προσευχόμενοι ἅμα καὶ περὶ ἡμῶν, ἵνα ὁ θεὸς ἀνοίξῃ ἡμῖν θύραν τοῦ λόγου, λαλῆσαι τὸ μυστήριον τοῦ Χριστοῦ, δι᾽ ὃ καὶ δέδεμαι,
4 ἵνα φανερώσω αὐτὸ ὡς δεῖ με λαλῆσαι.
5 Ἐν σοφίᾳ περιπατεῖτε πρὸς τοὺς ἔξω, τὸν καιρὸν ἐξαγοραζόμενοι.
6 ὁ λόγος ὑμῶν πάντοτε ἐν χάριτι, ἅλατι ἠρτυμένος, εἰδέναι πῶς δεῖ ὑμᾶς ἑνὶ ἑκάστῳ ἀποκρίνεσθαι.
7 Τὰ κατ᾽ ἐμὲ πάντα γνωρίσει ὑμῖν Τυχικὸς ὁ ἀγαπητὸς ἀδελφὸς καὶ πιστὸς διάκονος καὶ σύνδουλος ἐν κυρίῳ,
8 ὃν ἔπεμψα πρὸς ὑμᾶς εἰς αὐτὸ τοῦτο, ἵνα γνῶτε τὰ περὶ ἡμῶν καὶ παρακαλέσῃ τὰς καρδίας ὑμῶν,
9 σὺν Ὀνησίμῳ τῷ πιστῷ καὶ ἀγαπητῷ ἀδελφῷ, ὅς ἐστιν ἐξ ὑμῶν· πάντα ὑμῖν γνωρίσουσιν τὰ ὧδε.
10 Ἀσπάζεται ὑμᾶς Ἀρίσταρχος ὁ συναιχμάλωτός μου, καὶ Μᾶρκος ὁ ἀνεψιὸς Βαρναβᾶ [περὶ οὗ ἐλάβετε ἐντολάς, ἐὰν ἔλθῃ πρὸς ὑμᾶς δέξασθε αὐτόν],
11 καὶ Ἰησοῦς ὁ λεγόμενος Ἰοῦστος, οἱ ὄντες ἐκ περιτομῆς οὗτοι μόνοι συνεργοὶ εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ θεοῦ, οἵτινες ἐγενήθησάν μοι παρηγορία.
12 ἀσπάζεται ὑμᾶς Ἐπαφρᾶς ὁ ἐξ ὑμῶν, δοῦλος Χριστοῦ [Ἰησοῦ], πάντοτε ἀγωνιζόμενος ὑπὲρ ὑμῶν ἐν ταῖς προσευχαῖς, ἵνα σταθῆτε τέλειοι καὶ πεπληροφορημένοι ἐν παντὶ θελήματι τοῦ θεοῦ.
13 μαρτυρῶ γὰρ αὐτῷ ὅτι ἔχει πολὺν πόνον ὑπὲρ ὑμῶν καὶ τῶν ἐν Λαοδικείᾳ καὶ τῶν ἐν Ἱεραπόλει.
14 ἀσπάζεται ὑμᾶς Λουκᾶς ὁ ἰατρὸς ὁ ἀγαπητὸς καὶ Δημᾶς.
15 Ἀσπάσασθε τοὺς ἐν Λαοδικείᾳ ἀδελφοὺς καὶ Νύμφαν καὶ τὴν κατ᾽ οἶκον αὐτῆς ἐκκλησίαν.
16 καὶ ὅταν ἀναγνωσθῇ παρ᾽ ὑμῖν ἡ ἐπιστολή, ποιήσατε ἵνα καὶ ἐν τῇ Λαοδικέων ἐκκλησίᾳ ἀναγνωσθῇ, καὶ τὴν ἐκ Λαοδικείας ἵνα καὶ ὑμεῖς ἀναγνῶτε.
17 καὶ εἴπατε Ἀρχίππῳ, Βλέπε τὴν διακονίαν ἣν παρέλαβες ἐν κυρίῳ, ἵνα αὐτὴν πληροῖς.
18 Ὁ ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου. μνημονεύετέ μου τῶν δεσμῶν. ἡ χάρις μεθ᾽ ὑμῶν.
Πρὸς Θεσσαλονικεῖς α´
1
1 Παῦλος καὶ Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος τῇ ἐκκλησίᾳ Θεσσαλονικέων ἐν θεῷ πατρὶ καὶ κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ· χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη.
2 Εὐχαριστοῦμεν τῷ θεῷ πάντοτε περὶ πάντων ὑμῶν, μνείαν ποιούμενοι ἐπὶ τῶν προσευχῶν ἡμῶν, ἀδιαλείπτως
3 μνημονεύοντες ὑμῶν τοῦ ἔργου τῆς πίστεως καὶ τοῦ κόπου τῆς ἀγάπης καὶ τῆς ὑπομονῆς τῆς ἐλπίδος τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς ἡμῶν,
4 εἰδότες, ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι ὑπὸ [τοῦ] θεοῦ, τὴν ἐκλογὴν ὑμῶν,
5 ὅτι τὸ εὐαγγέλιον ἡμῶν οὐκ ἐγενήθη εἰς ὑμᾶς ἐν λόγῳ μόνον ἀλλὰ καὶ ἐν δυνάμει καὶ ἐν πνεύματι ἁγίῳ καὶ [ἐν] πληροφορίᾳ πολλῇ, καθὼς οἴδατε οἷοι ἐγενήθημεν [ἐν] ὑμῖν δι᾽ ὑμᾶς.
6 καὶ ὑμεῖς μιμηταὶ ἡμῶν ἐγενήθητε καὶ τοῦ κυρίου, δεξάμενοι τὸν λόγον ἐν θλίψει πολλῇ μετὰ χαρᾶς πνεύματος ἁγίου,
7 ὥστε γενέσθαι ὑμᾶς τύπον πᾶσιν τοῖς πιστεύουσιν ἐν τῇ Μακεδονίᾳ καὶ ἐν τῇ Ἀχαΐᾳ.
8 ἀφ᾽ ὑμῶν γὰρ ἐξήχηται ὁ λόγος τοῦ κυρίου οὐ μόνον ἐν τῇ Μακεδονίᾳ καὶ [ἐν τῇ] Ἀχαΐᾳ, ἀλλ᾽ ἐν παντὶ τόπῳ ἡ πίστις ὑμῶν ἡ πρὸς τὸν θεὸν ἐξελήλυθεν, ὥστε μὴ χρείαν ἔχειν ἡμᾶς λαλεῖν τι·
9 αὐτοὶ γὰρ περὶ ἡμῶν ἀπαγγέλλουσιν ὁποίαν εἴσοδον ἔσχομεν πρὸς ὑμᾶς, καὶ πῶς ἐπεστρέψατε πρὸς τὸν θεὸν ἀπὸ τῶν εἰδώλων δουλεύειν θεῷ ζῶντι καὶ ἀληθινῷ,
10 καὶ ἀναμένειν τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐκ τῶν οὐρανῶν, ὃν ἤγειρεν ἐκ [τῶν] νεκρῶν, Ἰησοῦν τὸν ῥυόμενον ἡμᾶς ἐκ τῆς ὀργῆς τῆς ἐρχομένης.
2
1 Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε, ἀδελφοί, τὴν εἴσοδον ἡμῶν τὴν πρὸς ὑμᾶς ὅτι οὐ κενὴ γέγονεν,
2 ἀλλὰ προπαθόντες καὶ ὑβρισθέντες καθὼς οἴδατε ἐν Φιλίπποις ἐπαρρησιασάμεθα ἐν τῷ θεῷ ἡμῶν λαλῆσαι πρὸς ὑμᾶς τὸ εὐαγγέλιον τοῦ θεοῦ ἐν πολλῷ ἀγῶνι.
3 ἡ γὰρ παράκλησις ἡμῶν οὐκ ἐκ πλάνης οὐδὲ ἐξ ἀκαθαρσίας οὐδὲ ἐν δόλῳ,
4 ἀλλὰ καθὼς δεδοκιμάσμεθα ὑπὸ τοῦ θεοῦ πιστευθῆναι τὸ εὐαγγέλιον οὕτως λαλοῦμεν, οὐχ ὡς ἀνθρώποις ἀρέσκοντες ἀλλὰ θεῷ τῷ δοκιμάζοντι τὰς καρδίας ἡμῶν.
5 οὔτε γάρ ποτε ἐν λόγῳ κολακείας ἐγενήθημεν, καθὼς οἴδατε, οὔτε ἐν προφάσει πλεονεξίας, θεὸς μάρτυς,
6 οὔτε ζητοῦντες ἐξ ἀνθρώπων δόξαν, οὔτε ἀφ᾽ ὑμῶν οὔτε ἀπ᾽ ἄλλων,
7 δυνάμενοι ἐν βάρει εἶναι ὡς Χριστοῦ ἀπόστολοι. ἀλλὰ ἐγενήθημεν ἤπιοι ἐν μέσῳ ὑμῶν, ὡς ἐὰν τροφὸς θάλπῃ τὰ ἑαυτῆς τέκνα·
8 οὕτως ὁμειρόμενοι ὑμῶν εὐδοκοῦμεν μεταδοῦναι ὑμῖν οὐ μόνον τὸ εὐαγγέλιον τοῦ θεοῦ ἀλλὰ καὶ τὰς ἑαυτῶν ψυχάς, διότι ἀγαπητοὶ ἡμῖν ἐγενήθητε.
9 μνημονεύετε γάρ, ἀδελφοί, τὸν κόπον ἡμῶν καὶ τὸν μόχθον· νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐργαζόμενοι πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν ἐκηρύξαμεν εἰς ὑμᾶς τὸ εὐαγγέλιον τοῦ θεοῦ.
10 ὑμεῖς μάρτυρες καὶ ὁ θεός, ὡς ὁσίως καὶ δικαίως καὶ ἀμέμπτως ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν ἐγενήθημεν,
11 καθάπερ οἴδατε ὡς ἕνα ἕκαστον ὑμῶν ὡς πατὴρ τέκνα ἑαυτοῦ
12 παρακαλοῦντες ὑμᾶς καὶ παραμυθούμενοι καὶ μαρτυρόμενοι εἰς τὸ περιπατεῖν ὑμᾶς ἀξίως τοῦ θεοῦ τοῦ καλοῦντος ὑμᾶς εἰς τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν καὶ δόξαν.
13 Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς εὐχαριστοῦμεν τῷ θεῷ ἀδιαλείπτως, ὅτι παραλαβόντες λόγον ἀκοῆς παρ᾽ ἡμῶν τοῦ θεοῦ ἐδέξασθε οὐ λόγον ἀνθρώπων ἀλλὰ καθώς ἐστιν ἀληθῶς λόγον θεοῦ, ὃς καὶ ἐνεργεῖται ἐν ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν.
14 ὑμεῖς γὰρ μιμηταὶ ἐγενήθητε, ἀδελφοί, τῶν ἐκκλησιῶν τοῦ θεοῦ τῶν οὐσῶν ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὅτι τὰ αὐτὰ ἐπάθετε καὶ ὑμεῖς ὑπὸ τῶν ἰδίων συμφυλετῶν καθὼς καὶ αὐτοὶ ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων,
15 τῶν καὶ τὸν κύριον ἀποκτεινάντων Ἰησοῦν καὶ τοὺς προφήτας, καὶ ἡμᾶς ἐκδιωξάντων, καὶ θεῷ μὴ ἀρεσκόντων, καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐναντίων,
16 κωλυόντων ἡμᾶς τοῖς ἔθνεσιν λαλῆσαι ἵνα σωθῶσιν, εἰς τὸ ἀναπληρῶσαι αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας πάντοτε. ἔφθασεν δὲ ἐπ᾽ αὐτοὺς ἡ ὀργὴ εἰς τέλος.
17 Ἡμεῖς δέ, ἀδελφοί, ἀπορφανισθέντες ἀφ᾽ ὑμῶν πρὸς καιρὸν ὥρας, προσώπῳ οὐ καρδίᾳ, περισσοτέρως ἐσπουδάσαμεν τὸ πρόσωπον ὑμῶν ἰδεῖν ἐν πολλῇ ἐπιθυμίᾳ.
18 διότι ἠθελήσαμεν ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, ἐγὼ μὲν Παῦλος καὶ ἅπαξ καὶ δίς, καὶ ἐνέκοψεν ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς.
19 τίς γὰρ ἡμῶν ἐλπὶς ἢ χαρὰ ἢ στέφανος καυχήσεως - ἢ οὐχὶ καὶ ὑμεῖς - ἔμπροσθεν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ ἐν τῇ αὐτοῦ παρουσίᾳ;
20 ὑμεῖς γάρ ἐστε ἡ δόξα ἡμῶν καὶ ἡ χαρά.
3
1 Διὸ μηκέτι στέγοντες εὐδοκήσαμεν καταλειφθῆναι ἐν Ἀθήναις μόνοι,
2 καὶ ἐπέμψαμεν Τιμόθεον, τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν καὶ συνεργὸν τοῦ θεοῦ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ Χριστοῦ, εἰς τὸ στηρίξαι ὑμᾶς καὶ παρακαλέσαι ὑπὲρ τῆς πίστεως ὑμῶν
3 τὸ μηδένα σαίνεσθαι ἐν ταῖς θλίψεσιν ταύταις. αὐτοὶ γὰρ οἴδατε ὅτι εἰς τοῦτο κείμεθα·
4 καὶ γὰρ ὅτε πρὸς ὑμᾶς ἦμεν, προελέγομεν ὑμῖν ὅτι μέλλομεν θλίβεσθαι, καθὼς καὶ ἐγένετο καὶ οἴδατε.
5 διὰ τοῦτο κἀγὼ μηκέτι στέγων ἔπεμψα εἰς τὸ γνῶναι τὴν πίστιν ὑμῶν, μή πως ἐπείρασεν ὑμᾶς ὁ πειράζων καὶ εἰς κενὸν γένηται ὁ κόπος ἡμῶν.
6 Ἄρτι δὲ ἐλθόντος Τιμοθέου πρὸς ἡμᾶς ἀφ᾽ ὑμῶν καὶ εὐαγγελισαμένου ἡμῖν τὴν πίστιν καὶ τὴν ἀγάπην ὑμῶν, καὶ ὅτι ἔχετε μνείαν ἡμῶν ἀγαθὴν πάντοτε, ἐπιποθοῦντες ἡμᾶς ἰδεῖν καθάπερ καὶ ἡμεῖς ὑμᾶς,
7 διὰ τοῦτο παρεκλήθημεν, ἀδελφοί, ἐφ᾽ ὑμῖν ἐπὶ πάσῃ τῇ ἀνάγκῃ καὶ θλίψει ἡμῶν διὰ τῆς ὑμῶν πίστεως,
8 ὅτι νῦν ζῶμεν ἐὰν ὑμεῖς στήκετε ἐν κυρίῳ.
9 τίνα γὰρ εὐχαριστίαν δυνάμεθα τῷ θεῷ ἀνταποδοῦναι περὶ ὑμῶν ἐπὶ πάσῃ τῇ χαρᾷ ᾗ χαίρομεν δι᾽ ὑμᾶς ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ ἡμῶν,
10 νυκτὸς καὶ ἡμέρας ὑπερεκπερισσοῦ δεόμενοι εἰς τὸ ἰδεῖν ὑμῶν τὸ πρόσωπον καὶ καταρτίσαι τὰ ὑστερήματα τῆς πίστεως ὑμῶν;
11 Αὐτὸς δὲ ὁ θεὸς καὶ πατὴρ ἡμῶν καὶ ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς κατευθύναι τὴν ὁδὸν ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς·
12 ὑμᾶς δὲ ὁ κύριος πλεονάσαι καὶ περισσεύσαι τῇ ἀγάπῃ εἰς ἀλλήλους καὶ εἰς πάντας, καθάπερ καὶ ἡμεῖς εἰς ὑμᾶς,
13 εἰς τὸ στηρίξαι ὑμῶν τὰς καρδίας ἀμέμπτους ἐν ἁγιωσύνῃ ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς ἡμῶν ἐν τῇ παρουσίᾳ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ μετὰ πάντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ.
4
1 Λοιπὸν οὖν, ἀδελφοί, ἐρωτῶμεν ὑμᾶς καὶ παρακαλοῦμεν ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ, ἵνα καθὼς παρελάβετε παρ᾽ ἡμῶν τὸ πῶς δεῖ ὑμᾶς περιπατεῖν καὶ ἀρέσκειν θεῷ, καθὼς καὶ περιπατεῖτε, ἵνα περισσεύητε μᾶλλον.
2 οἴδατε γὰρ τίνας παραγγελίας ἐδώκαμεν ὑμῖν διὰ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ.
3 τοῦτο γάρ ἐστιν θέλημα τοῦ θεοῦ, ὁ ἁγιασμὸς ὑμῶν, ἀπέχεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας,
4 εἰδέναι ἕκαστον ὑμῶν τὸ ἑαυτοῦ σκεῦος κτᾶσθαι ἐν ἁγιασμῷ καὶ τιμῇ,
5 μὴ ἐν πάθει ἐπιθυμίας καθάπερ καὶ τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἰδότα τὸν θεόν,
6 τὸ μὴ ὑπερβαίνειν καὶ πλεονεκτεῖν ἐν τῷ πράγματι τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, διότι ἔκδικος κύριος περὶ πάντων τούτων, καθὼς καὶ προείπαμεν ὑμῖν καὶ διεμαρτυράμεθα.
7 οὐ γὰρ ἐκάλεσεν ἡμᾶς ὁ θεὸς ἐπὶ ἀκαθαρσίᾳ ἀλλ᾽ ἐν ἁγιασμῷ.
8 τοιγαροῦν ὁ ἀθετῶν οὐκ ἄνθρωπον ἀθετεῖ ἀλλὰ τὸν θεὸν τὸν [καὶ] διδόντα τὸ πνεῦμα αὐτοῦ τὸ ἅγιον εἰς ὑμᾶς.
9 Περὶ δὲ τῆς φιλαδελφίας οὐ χρείαν ἔχετε γράφειν ὑμῖν, αὐτοὶ γὰρ ὑμεῖς θεοδίδακτοί ἐστε εἰς τὸ ἀγαπᾶν ἀλλήλους·
10 καὶ γὰρ ποιεῖτε αὐτὸ εἰς πάντας τοὺς ἀδελφοὺς [τοὺς] ἐν ὅλῃ τῇ Μακεδονίᾳ. παρακαλοῦμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, περισσεύειν μᾶλλον,
11 καὶ φιλοτιμεῖσθαι ἡσυχάζειν καὶ πράσσειν τὰ ἴδια καὶ ἐργάζεσθαι ταῖς χερσὶν ὑμῶν, καθὼς ὑμῖν παρηγγείλαμεν,
12 ἵνα περιπατῆτε εὐσχημόνως πρὸς τοὺς ἔξω καὶ μηδενὸς χρείαν ἔχητε.
13 Οὐ θέλομεν δὲ ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, περὶ τῶν κοιμωμένων, ἵνα μὴ λυπῆσθε καθὼς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα.
14 εἰ γὰρ πιστεύομεν ὅτι Ἰησοῦς ἀπέθανεν καὶ ἀνέστη, οὕτως καὶ ὁ θεὸς τοὺς κοιμηθέντας διὰ τοῦ Ἰησοῦ ἄξει σὺν αὐτῷ.
15 Τοῦτο γὰρ ὑμῖν λέγομεν ἐν λόγῳ κυρίου, ὅτι ἡμεῖς οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμενοι εἰς τὴν παρουσίαν τοῦ κυρίου οὐ μὴ φθάσωμεν τοὺς κοιμηθέντας·
16 ὅτι αὐτὸς ὁ κύριος ἐν κελεύσματι, ἐν φωνῇ ἀρχαγγέλου καὶ ἐν σάλπιγγι θεοῦ, καταβήσεται ἀπ᾽ οὐρανοῦ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἀναστήσονται πρῶτον,
17 ἔπειτα ἡμεῖς οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμενοι ἅμα σὺν αὐτοῖς ἁρπαγησόμεθα ἐν νεφέλαις εἰς ἀπάντησιν τοῦ κυρίου εἰς ἀέρα· καὶ οὕτως πάντοτε σὺν κυρίῳ ἐσόμεθα.
18 Ὥστε παρακαλεῖτε ἀλλήλους ἐν τοῖς λόγοις τούτοις.
5
1 Περὶ δὲ τῶν χρόνων καὶ τῶν καιρῶν, ἀδελφοί, οὐ χρείαν ἔχετε ὑμῖν γράφεσθαι,
2 αὐτοὶ γὰρ ἀκριβῶς οἴδατε ὅτι ἡμέρα κυρίου ὡς κλέπτης ἐν νυκτὶ οὕτως ἔρχεται.
3 ὅταν λέγωσιν, Εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, τότε αἰφνίδιος αὐτοῖς ἐφίσταται ὄλεθρος ὥσπερ ἡ ὠδὶν τῇ ἐν γαστρὶ ἐχούσῃ, καὶ οὐ μὴ ἐκφύγωσιν.
4 ὑμεῖς δέ, ἀδελφοί, οὐκ ἐστὲ ἐν σκότει, ἵνα ἡ ἡμέρα ὑμᾶς ὡς κλέπτης καταλάβῃ,
5 πάντες γὰρ ὑμεῖς υἱοὶ φωτός ἐστε καὶ υἱοὶ ἡμέρας. οὐκ ἐσμὲν νυκτὸς οὐδὲ σκότους·
6 ἄρα οὖν μὴ καθεύδωμεν ὡς οἱ λοιποί, ἀλλὰ γρηγορῶμεν καὶ νήφωμεν.
7 οἱ γὰρ καθεύδοντες νυκτὸς καθεύδουσιν, καὶ οἱ μεθυσκόμενοι νυκτὸς μεθύουσιν·
8 ἡμεῖς δὲ ἡμέρας ὄντες νήφωμεν, ἐνδυσάμενοι θώρακα πίστεως καὶ ἀγάπης καὶ περικεφαλαίαν ἐλπίδα σωτηρίας·
9 ὅτι οὐκ ἔθετο ἡμᾶς ὁ θεὸς εἰς ὀργὴν ἀλλὰ εἰς περιποίησιν σωτηρίας διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ,
10 τοῦ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν ἵνα εἴτε γρηγορῶμεν εἴτε καθεύδωμεν ἅμα σὺν αὐτῷ ζήσωμεν.
11 Διὸ παρακαλεῖτε ἀλλήλους καὶ οἰκοδομεῖτε εἷς τὸν ἕνα, καθὼς καὶ ποιεῖτε.
12 Ἐρωτῶμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, εἰδέναι τοὺς κοπιῶντας ἐν ὑμῖν καὶ προϊσταμένους ὑμῶν ἐν κυρίῳ καὶ νουθετοῦντας ὑμᾶς,
13 καὶ ἡγεῖσθαι αὐτοὺς ὑπερεκπερισσοῦ ἐν ἀγάπῃ διὰ τὸ ἔργον αὐτῶν. εἰρηνεύετε ἐν ἑαυτοῖς.
14 παρακαλοῦμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, νουθετεῖτε τοὺς ἀτάκτους, παραμυθεῖσθε τοὺς ὀλιγοψύχους, ἀντέχεσθε τῶν ἀσθενῶν, μακροθυμεῖτε πρὸς πάντας.
15 ὁρᾶτε μή τις κακὸν ἀντὶ κακοῦ τινι ἀποδῷ, ἀλλὰ πάντοτε τὸ ἀγαθὸν διώκετε εἰς ἀλλήλους καὶ εἰς πάντας.
16 Πάντοτε χαίρετε,
17 ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε,
18 ἐν παντὶ εὐχαριστεῖτε· τοῦτο γὰρ θέλημα θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ εἰς ὑμᾶς.
19 τὸ πνεῦμα μὴ σβέννυτε,
20 προφητείας μὴ ἐξουθενεῖτε·
21 πάντα δὲ δοκιμάζετε, τὸ καλὸν κατέχετε,
22 ἀπὸ παντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε.
23 Αὐτὸς δὲ ὁ θεὸς τῆς εἰρήνης ἁγιάσαι ὑμᾶς ὁλοτελεῖς, καὶ ὁλόκληρον ὑμῶν τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα ἀμέμπτως ἐν τῇ παρουσίᾳ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τηρηθείη.
24 πιστὸς ὁ καλῶν ὑμᾶς, ὃς καὶ ποιήσει.
25 Ἀδελφοί, προσεύχεσθε καὶ περὶ ἡμῶν.
26 Ἀσπάσασθε τοὺς ἀδελφοὺς πάντας ἐν φιλήματι ἁγίῳ.
27 Ἐνορκίζω ὑμᾶς τὸν κύριον ἀναγνωσθῆναι τὴν ἐπιστολὴν πᾶσιν τοῖς ἀδελφοῖς.
28 Ἡ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μεθ᾽ ὑμῶν.
Πρὸς Θεσσαλονικεῖς β´
1
1 Παῦλος καὶ Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος τῇ ἐκκλησίᾳ Θεσσαλονικέων ἐν θεῷ πατρὶ ἡμῶν καὶ κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ·
2 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
3 Εὐχαριστεῖν ὀφείλομεν τῷ θεῷ πάντοτε περὶ ὑμῶν, ἀδελφοί, καθὼς ἄξιόν ἐστιν, ὅτι ὑπεραυξάνει ἡ πίστις ὑμῶν καὶ πλεονάζει ἡ ἀγάπη ἑνὸς ἑκάστου πάντων ὑμῶν εἰς ἀλλήλους,
4 ὥστε αὐτοὺς ἡμᾶς ἐν ὑμῖν ἐγκαυχᾶσθαι ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τοῦ θεοῦ ὑπὲρ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν καὶ πίστεως ἐν πᾶσιν τοῖς διωγμοῖς ὑμῶν καὶ ταῖς θλίψεσιν αἷς ἀνέχεσθε,
5 ἔνδειγμα τῆς δικαίας κρίσεως τοῦ θεοῦ, εἰς τὸ καταξιωθῆναι ὑμᾶς τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ, ὑπὲρ ἧς καὶ πάσχετε,
6 εἴπερ δίκαιον παρὰ θεῷ ἀνταποδοῦναι τοῖς θλίβουσιν ὑμᾶς θλῖψιν
7 καὶ ὑμῖν τοῖς θλιβομένοις ἄνεσιν μεθ᾽ ἡμῶν ἐν τῇ ἀποκαλύψει τοῦ κυρίου Ἰησοῦ ἀπ᾽ οὐρανοῦ μετ᾽ ἀγγέλων δυνάμεως αὐτοῦ
8 ἐν πυρὶ φλογός, διδόντος ἐκδίκησιν τοῖς μὴ εἰδόσιν θεὸν καὶ τοῖς μὴ ὑπακούουσιν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ,
9 οἵτινες δίκην τίσουσιν ὄλεθρον αἰώνιον ἀπὸ προσώπου τοῦ κυρίου καὶ ἀπὸ τῆς δόξης τῆς ἰσχύος αὐτοῦ,
10 ὅταν ἔλθῃ ἐνδοξασθῆναι ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ καὶ θαυμασθῆναι ἐν πᾶσιν τοῖς πιστεύσασιν, ὅτι ἐπιστεύθη τὸ μαρτύριον ἡμῶν ἐφ᾽ ὑμᾶς, ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ.
11 εἰς ὃ καὶ προσευχόμεθα πάντοτε περὶ ὑμῶν, ἵνα ὑμᾶς ἀξιώσῃ τῆς κλήσεως ὁ θεὸς ἡμῶν καὶ πληρώσῃ πᾶσαν εὐδοκίαν ἀγαθωσύνης καὶ ἔργον πίστεως ἐν δυνάμει,
12 ὅπως ἐνδοξασθῇ τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ ἐν ὑμῖν, καὶ ὑμεῖς ἐν αὐτῷ, κατὰ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
2
1 Ἐρωτῶμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, ὑπὲρ τῆς παρουσίας τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἡμῶν ἐπισυναγωγῆς ἐπ᾽ αὐτόν,
2 εἰς τὸ μὴ ταχέως σαλευθῆναι ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ νοὸς μηδὲ θροεῖσθαι μήτε διὰ πνεύματος μήτε διὰ λόγου μήτε δι᾽ ἐπιστολῆς ὡς δι᾽ ἡμῶν, ὡς ὅτι ἐνέστηκεν ἡ ἡμέρα τοῦ κυρίου.
3 μή τις ὑμᾶς ἐξαπατήσῃ κατὰ μηδένα τρόπον· ὅτι ἐὰν μὴ ἔλθῃ ἡ ἀποστασία πρῶτον καὶ ἀποκαλυφθῇ ὁ ἄνθρωπος τῆς ἀνομίας, ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας,
4 ὁ ἀντικείμενος καὶ ὑπεραιρόμενος ἐπὶ πάντα λεγόμενον θεὸν ἢ σέβασμα, ὥστε αὐτὸν εἰς τὸν ναὸν τοῦ θεοῦ καθίσαι, ἀποδεικνύντα ἑαυτὸν ὅτι ἔστιν θεός.
5 Οὐ μνημονεύετε ὅτι ἔτι ὢν πρὸς ὑμᾶς ταῦτα ἔλεγον ὑμῖν;
6 καὶ νῦν τὸ κατέχον οἴδατε, εἰς τὸ ἀποκαλυφθῆναι αὐτὸν ἐν τῷ ἑαυτοῦ καιρῷ.
7 τὸ γὰρ μυστήριον ἤδη ἐνεργεῖται τῆς ἀνομίας· μόνον ὁ κατέχων ἄρτι ἕως ἐκ μέσου γένηται.
8 καὶ τότε ἀποκαλυφθήσεται ὁ ἄνομος, ὃν ὁ κύριος [Ἰησοῦς] ἀνελεῖ τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ καὶ καταργήσει τῇ ἐπιφανείᾳ τῆς παρουσίας αὐτοῦ,
9 οὗ ἐστιν ἡ παρουσία κατ᾽ ἐνέργειαν τοῦ Σατανᾶ ἐν πάσῃ δυνάμει καὶ σημείοις καὶ τέρασιν ψεύδους
10 καὶ ἐν πάσῃ ἀπάτῃ ἀδικίας τοῖς ἀπολλυμένοις, ἀνθ᾽ ὧν τὴν ἀγάπην τῆς ἀληθείας οὐκ ἐδέξαντο εἰς τὸ σωθῆναι αὐτούς.
11 καὶ διὰ τοῦτο πέμπει αὐτοῖς ὁ θεὸς ἐνέργειαν πλάνης εἰς τὸ πιστεῦσαι αὐτοὺς τῷ ψεύδει,
12 ἵνα κριθῶσιν πάντες οἱ μὴ πιστεύσαντες τῇ ἀληθείᾳ ἀλλὰ εὐδοκήσαντες τῇ ἀδικίᾳ.
13 Ἡμεῖς δὲ ὀφείλομεν εὐχαριστεῖν τῷ θεῷ πάντοτε περὶ ὑμῶν, ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι ὑπὸ κυρίου, ὅτι εἵλατο ὑμᾶς ὁ θεὸς ἀπαρχὴν εἰς σωτηρίαν ἐν ἁγιασμῷ πνεύματος καὶ πίστει ἀληθείας,
14 εἰς ὃ ἐκάλεσεν ὑμᾶς διὰ τοῦ εὐαγγελίου ἡμῶν, εἰς περιποίησιν δόξης τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.
15 ἄρα οὖν, ἀδελφοί, στήκετε, καὶ κρατεῖτε τὰς παραδόσεις ἃς ἐδιδάχθητε εἴτε διὰ λόγου εἴτε δι᾽ ἐπιστολῆς ἡμῶν.
16 Αὐτὸς δὲ ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς καὶ [ὁ] θεὸς ὁ πατὴρ ἡμῶν, ὁ ἀγαπήσας ἡμᾶς καὶ δοὺς παράκλησιν αἰωνίαν καὶ ἐλπίδα ἀγαθὴν ἐν χάριτι,
17 παρακαλέσαι ὑμῶν τὰς καρδίας καὶ στηρίξαι ἐν παντὶ ἔργῳ καὶ λόγῳ ἀγαθῷ.
3
1 Τὸ λοιπὸν προσεύχεσθε, ἀδελφοί, περὶ ἡμῶν, ἵνα ὁ λόγος τοῦ κυρίου τρέχῃ καὶ δοξάζηται καθὼς καὶ πρὸς ὑμᾶς,
2 καὶ ἵνα ῥυσθῶμεν ἀπὸ τῶν ἀτόπων καὶ πονηρῶν ἀνθρώπων· οὐ γὰρ πάντων ἡ πίστις.
3 πιστὸς δέ ἐστιν ὁ κύριος, ὃς στηρίξει ὑμᾶς καὶ φυλάξει ἀπὸ τοῦ πονηροῦ.
4 πεποίθαμεν δὲ ἐν κυρίῳ ἐφ᾽ ὑμᾶς, ὅτι ἃ παραγγέλλομεν [καὶ] ποιεῖτε καὶ ποιήσετε.
5 Ὁ δὲ κύριος κατευθύναι ὑμῶν τὰς καρδίας εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ θεοῦ καὶ εἰς τὴν ὑπομονὴν τοῦ Χριστοῦ.
6 Παραγγέλλομεν δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, ἐν ὀνόματι τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, στέλλεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ παντὸς ἀδελφοῦ ἀτάκτως περιπατοῦντος καὶ μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν ἣν παρελάβοσαν παρ᾽ ἡμῶν.
7 αὐτοὶ γὰρ οἴδατε πῶς δεῖ μιμεῖσθαι ἡμᾶς, ὅτι οὐκ ἠτακτήσαμεν ἐν ὑμῖν
8 οὐδὲ δωρεὰν ἄρτον ἐφάγομεν παρά τινος, ἀλλ᾽ ἐν κόπῳ καὶ μόχθῳ νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐργαζόμενοι πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν·
9 οὐχ ὅτι οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν, ἀλλ᾽ ἵνα ἑαυτοὺς τύπον δῶμεν ὑμῖν εἰς τὸ μιμεῖσθαι ἡμᾶς.
10 καὶ γὰρ ὅτε ἦμεν πρὸς ὑμᾶς, τοῦτο παρηγγέλλομεν ὑμῖν, ὅτι εἴ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι μηδὲ ἐσθιέτω.
11 ἀκούομεν γάρ τινας περιπατοῦντας ἐν ὑμῖν ἀτάκτως, μηδὲν ἐργαζομένους ἀλλὰ περιεργαζομένους·
12 τοῖς δὲ τοιούτοις παραγγέλλομεν καὶ παρακαλοῦμεν ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ ἵνα μετὰ ἡσυχίας ἐργαζόμενοι τὸν ἑαυτῶν ἄρτον ἐσθίωσιν.
13 Ὑμεῖς δέ, ἀδελφοί, μὴ ἐγκακήσητε καλοποιοῦντες.
14 εἰ δέ τις οὐχ ὑπακούει τῷ λόγῳ ἡμῶν διὰ τῆς ἐπιστολῆς, τοῦτον σημειοῦσθε, μὴ συναναμίγνυσθαι αὐτῷ, ἵνα ἐντραπῇ·
15 καὶ μὴ ὡς ἐχθρὸν ἡγεῖσθε, ἀλλὰ νουθετεῖτε ὡς ἀδελφόν.
16 Αὐτὸς δὲ ὁ κύριος τῆς εἰρήνης δῴη ὑμῖν τὴν εἰρήνην διὰ παντὸς ἐν παντὶ τρόπῳ. ὁ κύριος μετὰ πάντων ὑμῶν.
17 Ὁ ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου, ὅ ἐστιν σημεῖον ἐν πάσῃ ἐπιστολῇ· οὕτως γράφω.
18 ἡ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ πάντων ὑμῶν.
Πρὸς Τιμόθεον α´
1
1 Παῦλος ἀπόστολος Χριστοῦ Ἰησοῦ κατ᾽ ἐπιταγὴν θεοῦ σωτῆρος ἡμῶν καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ τῆς ἐλπίδος ἡμῶν
2 Τιμοθέῳ γνησίῳ τέκνῳ ἐν πίστει· χάρις, ἔλεος, εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν.
3 Καθὼς παρεκάλεσά σε προσμεῖναι ἐν Ἐφέσῳ πορευόμενος εἰς Μακεδονίαν, ἵνα παραγγείλῃς τισὶν μὴ ἑτεροδιδασκαλεῖν
4 μηδὲ προσέχειν μύθοις καὶ γενεαλογίαις ἀπεράντοις, αἵτινες ἐκζητήσεις παρέχουσιν μᾶλλον ἢ οἰκονομίαν θεοῦ τὴν ἐν πίστει·
5 τὸ δὲ τέλος τῆς παραγγελίας ἐστὶν ἀγάπη ἐκ καθαρᾶς καρδίας καὶ συνειδήσεως ἀγαθῆς καὶ πίστεως ἀνυποκρίτου,
6 ὧν τινες ἀστοχήσαντες ἐξετράπησαν εἰς ματαιολογίαν,
7 θέλοντες εἶναι νομοδιδάσκαλοι, μὴ νοοῦντες μήτε ἃ λέγουσιν μήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται.
8 Οἴδαμεν δὲ ὅτι καλὸς ὁ νόμος ἐάν τις αὐτῷ νομίμως χρῆται,
9 εἰδὼς τοῦτο, ὅτι δικαίῳ νόμος οὐ κεῖται, ἀνόμοις δὲ καὶ ἀνυποτάκτοις, ἀσεβέσι καὶ ἁμαρτωλοῖς, ἀνοσίοις καὶ βεβήλοις, πατρολῴαις καὶ μητρολῴαις, ἀνδροφόνοις,
10 πόρνοις, ἀρσενοκοίταις, ἀνδραποδισταῖς, ψεύσταις, ἐπιόρκοις, καὶ εἴ τι ἕτερον τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ ἀντίκειται,
11 κατὰ τὸ εὐαγγέλιον τῆς δόξης τοῦ μακαρίου θεοῦ, ὃ ἐπιστεύθην ἐγώ.
12 Χάριν ἔχω τῷ ἐνδυναμώσαντί με Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν, ὅτι πιστόν με ἡγήσατο θέμενος εἰς διακονίαν,
13 τὸ πρότερον ὄντα βλάσφημον καὶ διώκτην καὶ ὑβριστήν· ἀλλὰ ἠλεήθην, ὅτι ἀγνοῶν ἐποίησα ἐν ἀπιστίᾳ,
14 ὑπερεπλεόνασεν δὲ ἡ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν μετὰ πίστεως καὶ ἀγάπης τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
15 πιστὸς ὁ λόγος καὶ πάσης ἀποδοχῆς ἄξιος, ὅτι Χριστὸς Ἰησοῦς ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον ἁμαρτωλοὺς σῶσαι· ὧν πρῶτός εἰμι ἐγώ,
16 ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἠλεήθην, ἵνα ἐν ἐμοὶ πρώτῳ ἐνδείξηται Χριστὸς Ἰησοῦς τὴν ἅπασαν μακροθυμίαν, πρὸς ὑποτύπωσιν τῶν μελλόντων πιστεύειν ἐπ᾽ αὐτῷ εἰς ζωὴν αἰώνιον.
17 τῷ δὲ βασιλεῖ τῶν αἰώνων, ἀφθάρτῳ, ἀοράτῳ, μόνῳ θεῷ, τιμὴ καὶ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· ἀμήν.
18 Ταύτην τὴν παραγγελίαν παρατίθεμαί σοι, τέκνον Τιμόθεε, κατὰ τὰς προαγούσας ἐπὶ σὲ προφητείας, ἵνα στρατεύῃ ἐν αὐταῖς τὴν καλὴν στρατείαν,
19 ἔχων πίστιν καὶ ἀγαθὴν συνείδησιν, ἥν τινες ἀπωσάμενοι περὶ τὴν πίστιν ἐναυάγησαν·
20 ὧν ἐστιν Ὑμέναιος καὶ Ἀλέξανδρος, οὓς παρέδωκα τῷ Σατανᾷ ἵνα παιδευθῶσιν μὴ βλασφημεῖν.
2
1 Παρακαλῶ οὖν πρῶτον πάντων ποιεῖσθαι δεήσεις, προσευχάς, ἐντεύξεις, εὐχαριστίας, ὑπὲρ πάντων ἀνθρώπων,
2 ὑπὲρ βασιλέων καὶ πάντων τῶν ἐν ὑπεροχῇ ὄντων, ἵνα ἤρεμον καὶ ἡσύχιον βίον διάγωμεν ἐν πάσῃ εὐσεβείᾳ καὶ σεμνότητι.
3 τοῦτο καλὸν καὶ ἀπόδεκτον ἐνώπιον τοῦ σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ,
4 ὃς πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν.
5 εἷς γὰρ θεός, εἷς καὶ μεσίτης θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς,
6 ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ πάντων, τὸ μαρτύριον καιροῖς ἰδίοις·
7 εἰς ὃ ἐτέθην ἐγὼ κῆρυξ καὶ ἀπόστολος - ἀλήθειαν λέγω, οὐ ψεύδομαι - διδάσκαλος ἐθνῶν ἐν πίστει καὶ ἀληθείᾳ.
8 Βούλομαι οὖν προσεύχεσθαι τοὺς ἄνδρας ἐν παντὶ τόπῳ, ἐπαίροντας ὁσίους χεῖρας χωρὶς ὀργῆς καὶ διαλογισμοῦ·
9 ὡσαύτως [καὶ] γυναῖκας ἐν καταστολῇ κοσμίῳ μετὰ αἰδοῦς καὶ σωφροσύνης κοσμεῖν ἑαυτάς, μὴ ἐν πλέγμασιν καὶ χρυσίῳ ἢ μαργαρίταις ἢ ἱματισμῷ πολυτελεῖ,
10 ἀλλ᾽ ὃ πρέπει γυναιξὶν ἐπαγγελλομέναις θεοσέβειαν, δι᾽ ἔργων ἀγαθῶν.
11 γυνὴ ἐν ἡσυχίᾳ μανθανέτω ἐν πάσῃ ὑποταγῇ·
12 διδάσκειν δὲ γυναικὶ οὐκ ἐπιτρέπω, οὐδὲ αὐθεντεῖν ἀνδρός, ἀλλ᾽ εἶναι ἐν ἡσυχίᾳ.
13 Ἀδὰμ γὰρ πρῶτος ἐπλάσθη, εἶτα Εὕα·
14 καὶ Ἀδὰμ οὐκ ἠπατήθη, ἡ δὲ γυνὴ ἐξαπατηθεῖσα ἐν παραβάσει γέγονεν.
15 σωθήσεται δὲ διὰ τῆς τεκνογονίας, ἐὰν μείνωσιν ἐν πίστει καὶ ἀγάπῃ καὶ ἁγιασμῷ μετὰ σωφροσύνης.
3
1 Πιστὸς ὁ λόγος· εἴ τις ἐπισκοπῆς ὀρέγεται, καλοῦ ἔργου ἐπιθυμεῖ.
2 δεῖ οὖν τὸν ἐπίσκοπον ἀνεπίλημπτον εἶναι, μιᾶς γυναικὸς ἄνδρα, νηφάλιον, σώφρονα, κόσμιον, φιλόξενον, διδακτικόν,
3 μὴ πάροινον, μὴ πλήκτην, ἀλλὰ ἐπιεικῆ, ἄμαχον, ἀφιλάργυρον,
4 τοῦ ἰδίου οἴκου καλῶς προϊστάμενον, τέκνα ἔχοντα ἐν ὑποταγῇ μετὰ πάσης σεμνότητος·
5 [εἰ δέ τις τοῦ ἰδίου οἴκου προστῆναι οὐκ οἶδεν, πῶς ἐκκλησίας θεοῦ ἐπιμελήσεται;]
6 μὴ νεόφυτον, ἵνα μὴ τυφωθεὶς εἰς κρίμα ἐμπέσῃ τοῦ διαβόλου.
7 δεῖ δὲ καὶ μαρτυρίαν καλὴν ἔχειν ἀπὸ τῶν ἔξωθεν, ἵνα μὴ εἰς ὀνειδισμὸν ἐμπέσῃ καὶ παγίδα τοῦ διαβόλου.
8 Διακόνους ὡσαύτως σεμνούς, μὴ διλόγους, μὴ οἴνῳ πολλῷ προσέχοντας, μὴ αἰσχροκερδεῖς,
9 ἔχοντας τὸ μυστήριον τῆς πίστεως ἐν καθαρᾷ συνειδήσει.
10 καὶ οὗτοι δὲ δοκιμαζέσθωσαν πρῶτον, εἶτα διακονείτωσαν ἀνέγκλητοι ὄντες.
11 γυναῖκας ὡσαύτως σεμνάς, μὴ διαβόλους, νηφαλίους, πιστὰς ἐν πᾶσιν.
12 διάκονοι ἔστωσαν μιᾶς γυναικὸς ἄνδρες, τέκνων καλῶς προϊστάμενοι καὶ τῶν ἰδίων οἴκων·
13 οἱ γὰρ καλῶς διακονήσαντες βαθμὸν ἑαυτοῖς καλὸν περιποιοῦνται καὶ πολλὴν παρρησίαν ἐν πίστει τῇ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
14 Ταῦτά σοι γράφω, ἐλπίζων ἐλθεῖν πρὸς σὲ τάχιον·
15 ἐὰν δὲ βραδύνω, ἵνα εἰδῇς πῶς δεῖ ἐν οἴκῳ θεοῦ ἀναστρέφεσθαι, ἥτις ἐστὶν ἐκκλησία θεοῦ ζῶντος, στῦλος καὶ ἑδραίωμα τῆς ἀληθείας.
16 καὶ ὁμολογουμένως μέγα ἐστὶν τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον· Ὃς ἐφανερώθη ἐν σαρκί, ἐδικαιώθη ἐν πνεύματι, ὤφθη ἀγγέλοις, ἐκηρύχθη ἐν ἔθνεσιν, ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ, ἀνελήμφθη ἐν δόξῃ.
4
1 Τὸ δὲ πνεῦμα ῥητῶς λέγει ὅτι ἐν ὑστέροις καιροῖς ἀποστήσονταί τινες τῆς πίστεως, προσέχοντες πνεύμασιν πλάνοις καὶ διδασκαλίαις δαιμονίων,
2 ἐν ὑποκρίσει ψευδολόγων, κεκαυστηριασμένων τὴν ἰδίαν συνείδησιν,
3 κωλυόντων γαμεῖν, ἀπέχεσθαι βρωμάτων ἃ ὁ θεὸς ἔκτισεν εἰς μετάλημψιν μετὰ εὐχαριστίας τοῖς πιστοῖς καὶ ἐπεγνωκόσι τὴν ἀλήθειαν.
4 ὅτι πᾶν κτίσμα θεοῦ καλόν, καὶ οὐδὲν ἀπόβλητον μετὰ εὐχαριστίας λαμβανόμενον,
5 ἁγιάζεται γὰρ διὰ λόγου θεοῦ καὶ ἐντεύξεως.
6 Ταῦτα ὑποτιθέμενος τοῖς ἀδελφοῖς καλὸς ἔσῃ διάκονος Χριστοῦ Ἰησοῦ, ἐντρεφόμενος τοῖς λόγοις τῆς πίστεως καὶ τῆς καλῆς διδασκαλίας ᾗ παρηκολούθηκας·
7 τοὺς δὲ βεβήλους καὶ γραώδεις μύθους παραιτοῦ. γύμναζε δὲ σεαυτὸν πρὸς εὐσέβειαν·
8 ἡ γὰρ σωματικὴ γυμνασία πρὸς ὀλίγον ἐστὶν ὠφέλιμος, ἡ δὲ εὐσέβεια πρὸς πάντα ὠφέλιμός ἐστιν, ἐπαγγελίαν ἔχουσα ζωῆς τῆς νῦν καὶ τῆς μελλούσης.
9 πιστὸς ὁ λόγος καὶ πάσης ἀποδοχῆς ἄξιος·
10 εἰς τοῦτο γὰρ κοπιῶμεν καὶ ἀγωνιζόμεθα, ὅτι ἠλπίκαμεν ἐπὶ θεῷ ζῶντι, ὅς ἐστιν σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστῶν.
11 Παράγγελλε ταῦτα καὶ δίδασκε.
12 μηδείς σου τῆς νεότητος καταφρονείτω, ἀλλὰ τύπος γίνου τῶν πιστῶν ἐν λόγῳ, ἐν ἀναστροφῇ, ἐν ἀγάπῃ, ἐν πίστει, ἐν ἁγνείᾳ.
13 ἕως ἔρχομαι πρόσεχε τῇ ἀναγνώσει, τῇ παρακλήσει, τῇ διδασκαλίᾳ.
14 μὴ ἀμέλει τοῦ ἐν σοὶ χαρίσματος, ὃ ἐδόθη σοι διὰ προφητείας μετὰ ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τοῦ πρεσβυτερίου.
15 ταῦτα μελέτα, ἐν τούτοις ἴσθι, ἵνα σου ἡ προκοπὴ φανερὰ ᾖ πᾶσιν.
16 ἔπεχε σεαυτῷ καὶ τῇ διδασκαλίᾳ· ἐπίμενε αὐτοῖς· τοῦτο γὰρ ποιῶν καὶ σεαυτὸν σώσεις καὶ τοὺς ἀκούοντάς σου.
5
1 Πρεσβυτέρῳ μὴ ἐπιπλήξῃς, ἀλλὰ παρακάλει ὡς πατέρα, νεωτέρους ὡς ἀδελφούς,
2 πρεσβυτέρας ὡς μητέρας, νεωτέρας ὡς ἀδελφὰς ἐν πάσῃ ἁγνείᾳ.
3 Χήρας τίμα τὰς ὄντως χήρας.
4 εἰ δέ τις χήρα τέκνα ἢ ἔκγονα ἔχει, μανθανέτωσαν πρῶτον τὸν ἴδιον οἶκον εὐσεβεῖν καὶ ἀμοιβὰς ἀποδιδόναι τοῖς προγόνοις, τοῦτο γάρ ἐστιν ἀπόδεκτον ἐνώπιον τοῦ θεοῦ.
5 ἡ δὲ ὄντως χήρα καὶ μεμονωμένη ἤλπικεν ἐπὶ θεὸν καὶ προσμένει ταῖς δεήσεσιν καὶ ταῖς προσευχαῖς νυκτὸς καὶ ἡμέρας·
6 ἡ δὲ σπαταλῶσα ζῶσα τέθνηκεν.
7 καὶ ταῦτα παράγγελλε, ἵνα ἀνεπίλημπτοι ὦσιν.
8 εἰ δέ τις τῶν ἰδίων καὶ μάλιστα οἰκείων οὐ προνοεῖται, τὴν πίστιν ἤρνηται καὶ ἔστιν ἀπίστου χείρων.
9 Χήρα καταλεγέσθω μὴ ἔλαττον ἐτῶν ἑξήκοντα γεγονυῖα, ἑνὸς ἀνδρὸς γυνή,
10 ἐν ἔργοις καλοῖς μαρτυρουμένη, εἰ ἐτεκνοτρόφησεν, εἰ ἐξενοδόχησεν, εἰ ἁγίων πόδας ἔνιψεν, εἰ θλιβομένοις ἐπήρκεσεν, εἰ παντὶ ἔργῳ ἀγαθῷ ἐπηκολούθησεν.
11 νεωτέρας δὲ χήρας παραιτοῦ· ὅταν γὰρ καταστρηνιάσωσιν τοῦ Χριστοῦ, γαμεῖν θέλουσιν,
12 ἔχουσαι κρίμα ὅτι τὴν πρώτην πίστιν ἠθέτησαν·
13 ἅμα δὲ καὶ ἀργαὶ μανθάνουσιν, περιερχόμεναι τὰς οἰκίας, οὐ μόνον δὲ ἀργαὶ ἀλλὰ καὶ φλύαροι καὶ περίεργοι, λαλοῦσαι τὰ μὴ δέοντα.
14 βούλομαι οὖν νεωτέρας γαμεῖν, τεκνογονεῖν, οἰκοδεσποτεῖν, μηδεμίαν ἀφορμὴν διδόναι τῷ ἀντικειμένῳ λοιδορίας χάριν·
15 ἤδη γάρ τινες ἐξετράπησαν ὀπίσω τοῦ Σατανᾶ.
16 εἴ τις πιστὴ ἔχει χήρας, ἐπαρκείτω αὐταῖς, καὶ μὴ βαρείσθω ἡ ἐκκλησία, ἵνα ταῖς ὄντως χήραις ἐπαρκέσῃ.
17 Οἱ καλῶς προεστῶτες πρεσβύτεροι διπλῆς τιμῆς ἀξιούσθωσαν, μάλιστα οἱ κοπιῶντες ἐν λόγῳ καὶ διδασκαλίᾳ·
18 λέγει γὰρ ἡ γραφή, Βοῦν ἀλοῶντα οὐ φιμώσεις· καί, Ἄξιος ὁ ἐργάτης τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ.
19 κατὰ πρεσβυτέρου κατηγορίαν μὴ παραδέχου, ἐκτὸς εἰ μὴ ἐπὶ δύο ἢ τριῶν μαρτύρων.
20 τοὺς ἁμαρτάνοντας ἐνώπιον πάντων ἔλεγχε, ἵνα καὶ οἱ λοιποὶ φόβον ἔχωσιν.
21 Διαμαρτύρομαι ἐνώπιον τοῦ θεοῦ καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ καὶ τῶν ἐκλεκτῶν ἀγγέλων, ἵνα ταῦτα φυλάξῃς χωρὶς προκρίματος, μηδὲν ποιῶν κατὰ πρόσκλισιν.
22 Χεῖρας ταχέως μηδενὶ ἐπιτίθει, μηδὲ κοινώνει ἁμαρτίαις ἀλλοτρίαις· σεαυτὸν ἁγνὸν τήρει.
23 Μηκέτι ὑδροπότει, ἀλλὰ οἴνῳ ὀλίγῳ χρῶ διὰ τὸν στόμαχον καὶ τὰς πυκνάς σου ἀσθενείας.
24 Τινῶν ἀνθρώπων αἱ ἁμαρτίαι πρόδηλοί εἰσιν, προάγουσαι εἰς κρίσιν, τισὶν δὲ καὶ ἐπακολουθοῦσιν·
25 ὡσαύτως καὶ τὰ ἔργα τὰ καλὰ πρόδηλα, καὶ τὰ ἄλλως ἔχοντα κρυβῆναι οὐ δύνανται.
6
1 Ὅσοι εἰσὶν ὑπὸ ζυγὸν δοῦλοι, τοὺς ἰδίους δεσπότας πάσης τιμῆς ἀξίους ἡγείσθωσαν, ἵνα μὴ τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ καὶ ἡ διδασκαλία βλασφημῆται.
2 οἱ δὲ πιστοὺς ἔχοντες δεσπότας μὴ καταφρονείτωσαν, ὅτι ἀδελφοί εἰσιν· ἀλλὰ μᾶλλον δουλευέτωσαν, ὅτι πιστοί εἰσιν καὶ ἀγαπητοὶ οἱ τῆς εὐεργεσίας ἀντιλαμβανόμενοι. Ταῦτα δίδασκε καὶ παρακάλει.
3 εἴ τις ἑτεροδιδασκαλεῖ καὶ μὴ προσέρχεται ὑγιαίνουσιν λόγοις, τοῖς τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ τῇ κατ᾽ εὐσέβειαν διδασκαλίᾳ,
4 τετύφωται, μηδὲν ἐπιστάμενος, ἀλλὰ νοσῶν περὶ ζητήσεις καὶ λογομαχίας, ἐξ ὧν γίνεται φθόνος, ἔρις, βλασφημίαι, ὑπόνοιαι πονηραί,
5 διαπαρατριβαὶ διεφθαρμένων ἀνθρώπων τὸν νοῦν καὶ ἀπεστερημένων τῆς ἀληθείας, νομιζόντων πορισμὸν εἶναι τὴν εὐσέβειαν.
6 ἔστιν δὲ πορισμὸς μέγας ἡ εὐσέβεια μετὰ αὐταρκείας·
7 οὐδὲν γὰρ εἰσηνέγκαμεν εἰς τὸν κόσμον, ὅτι οὐδὲ ἐξενεγκεῖν τι δυνάμεθα·
8 ἔχοντες δὲ διατροφὰς καὶ σκεπάσματα, τούτοις ἀρκεσθησόμεθα.
9 οἱ δὲ βουλόμενοι πλουτεῖν ἐμπίπτουσιν εἰς πειρασμὸν καὶ παγίδα καὶ ἐπιθυμίας πολλὰς ἀνοήτους καὶ βλαβεράς, αἵτινες βυθίζουσιν τοὺς ἀνθρώπους εἰς ὄλεθρον καὶ ἀπώλειαν·
10 ῥίζα γὰρ πάντων τῶν κακῶν ἐστιν ἡ φιλαργυρία, ἧς τινες ὀρεγόμενοι ἀπεπλανήθησαν ἀπὸ τῆς πίστεως καὶ ἑαυτοὺς περιέπειραν ὀδύναις πολλαῖς.
11 Σὺ δέ, ὦ ἄνθρωπε θεοῦ, ταῦτα φεῦγε· δίωκε δὲ δικαιοσύνην, εὐσέβειαν, πίστιν, ἀγάπην, ὑπομονήν, πραϋπαθίαν.
12 ἀγωνίζου τὸν καλὸν ἀγῶνα τῆς πίστεως, ἐπιλαβοῦ τῆς αἰωνίου ζωῆς, εἰς ἣν ἐκλήθης καὶ ὡμολόγησας τὴν καλὴν ὁμολογίαν ἐνώπιον πολλῶν μαρτύρων.
13 παραγγέλλω [σοι] ἐνώπιον τοῦ θεοῦ τοῦ ζῳογονοῦντος τὰ πάντα καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ μαρτυρήσαντος ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου τὴν καλὴν ὁμολογίαν,
14 τηρῆσαί σε τὴν ἐντολὴν ἄσπιλον ἀνεπίλημπτον μέχρι τῆς ἐπιφανείας τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ,
15 ἣν καιροῖς ἰδίοις δείξει ὁ μακάριος καὶ μόνος δυνάστης, ὁ βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων καὶ κύριος τῶν κυριευόντων,
16 ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν, φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον, ὃν εἶδεν οὐδεὶς ἀνθρώπων οὐδὲ ἰδεῖν δύναται· ᾧ τιμὴ καὶ κράτος αἰώνιον· ἀμήν.
17 Τοῖς πλουσίοις ἐν τῷ νῦν αἰῶνι παράγγελλε μὴ ὑψηλοφρονεῖν μηδὲ ἠλπικέναι ἐπὶ πλούτου ἀδηλότητι, ἀλλ᾽ ἐπὶ θεῷ τῷ παρέχοντι ἡμῖν πάντα πλουσίως εἰς ἀπόλαυσιν,
18 ἀγαθοεργεῖν, πλουτεῖν ἐν ἔργοις καλοῖς, εὐμεταδότους εἶναι, κοινωνικούς,
19 ἀποθησαυρίζοντας ἑαυτοῖς θεμέλιον καλὸν εἰς τὸ μέλλον, ἵνα ἐπιλάβωνται τῆς ὄντως ζωῆς.
20 Ὦ Τιμόθεε, τὴν παραθήκην φύλαξον, ἐκτρεπόμενος τὰς βεβήλους κενοφωνίας καὶ ἀντιθέσεις τῆς ψευδωνύμου γνώσεως,
21 ἥν τινες ἐπαγγελλόμενοι περὶ τὴν πίστιν ἠστόχησαν. Ἡ χάρις μεθ᾽ ὑμῶν.
Πρὸς Τιμόθεον β´
1
1 Παῦλος ἀπόστολος Χριστοῦ Ἰησοῦ διὰ θελήματος θεοῦ κατ᾽ ἐπαγγελίαν ζωῆς τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ
2 Τιμοθέῳ ἀγαπητῷ τέκνῳ· χάρις, ἔλεος, εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν.
3 Χάριν ἔχω τῷ θεῷ, ᾧ λατρεύω ἀπὸ προγόνων ἐν καθαρᾷ συνειδήσει, ὡς ἀδιάλειπτον ἔχω τὴν περὶ σοῦ μνείαν ἐν ταῖς δεήσεσίν μου νυκτὸς καὶ ἡμέρας,
4 ἐπιποθῶν σε ἰδεῖν, μεμνημένος σου τῶν δακρύων, ἵνα χαρᾶς πληρωθῶ,
5 ὑπόμνησιν λαβὼν τῆς ἐν σοὶ ἀνυποκρίτου πίστεως, ἥτις ἐνῴκησεν πρῶτον ἐν τῇ μάμμῃ σου Λωΐδι καὶ τῇ μητρί σου Εὐνίκῃ, πέπεισμαι δὲ ὅτι καὶ ἐν σοί.
6 δι᾽ ἣν αἰτίαν ἀναμιμνῄσκω σε ἀναζωπυρεῖν τὸ χάρισμα τοῦ θεοῦ, ὅ ἐστιν ἐν σοὶ διὰ τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν μου·
7 οὐ γὰρ ἔδωκεν ἡμῖν ὁ θεὸς πνεῦμα δειλίας, ἀλλὰ δυνάμεως καὶ ἀγάπης καὶ σωφρονισμοῦ.
8 μὴ οὖν ἐπαισχυνθῇς τὸ μαρτύριον τοῦ κυρίου ἡμῶν μηδὲ ἐμὲ τὸν δέσμιον αὐτοῦ, ἀλλὰ συγκακοπάθησον τῷ εὐαγγελίῳ κατὰ δύναμιν θεοῦ,
9 τοῦ σώσαντος ἡμᾶς καὶ καλέσαντος κλήσει ἁγίᾳ, οὐ κατὰ τὰ ἔργα ἡμῶν ἀλλὰ κατὰ ἰδίαν πρόθεσιν καὶ χάριν, τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ πρὸ χρόνων αἰωνίων,
10 φανερωθεῖσαν δὲ νῦν διὰ τῆς ἐπιφανείας τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ Ἰησοῦ, καταργήσαντος μὲν τὸν θάνατον φωτίσαντος δὲ ζωὴν καὶ ἀφθαρσίαν διὰ τοῦ εὐαγγελίου,
11 εἰς ὃ ἐτέθην ἐγὼ κῆρυξ καὶ ἀπόστολος καὶ διδάσκαλος.
12 δι᾽ ἣν αἰτίαν καὶ ταῦτα πάσχω, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπαισχύνομαι, οἶδα γὰρ ᾧ πεπίστευκα, καὶ πέπεισμαι ὅτι δυνατός ἐστιν τὴν παραθήκην μου φυλάξαι εἰς ἐκείνην τὴν ἡμέραν.
13 ὑποτύπωσιν ἔχε ὑγιαινόντων λόγων ὧν παρ᾽ ἐμοῦ ἤκουσας ἐν πίστει καὶ ἀγάπῃ τῇ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ·
14 τὴν καλὴν παραθήκην φύλαξον διὰ πνεύματος ἁγίου τοῦ ἐνοικοῦντος ἐν ἡμῖν.
15 Οἶδας τοῦτο, ὅτι ἀπεστράφησάν με πάντες οἱ ἐν τῇ Ἀσίᾳ, ὧν ἐστιν Φύγελος καὶ Ἑρμογένης.
16 δῴη ἔλεος ὁ κύριος τῷ Ὀνησιφόρου οἴκῳ, ὅτι πολλάκις με ἀνέψυξεν καὶ τὴν ἅλυσίν μου οὐκ ἐπαισχύνθη,
17 ἀλλὰ γενόμενος ἐν Ῥώμῃ σπουδαίως ἐζήτησέν με καὶ εὗρεν
18 - δῴη αὐτῷ ὁ κύριος εὑρεῖν ἔλεος παρὰ κυρίου ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ - καὶ ὅσα ἐν Ἐφέσῳ διηκόνησεν, βέλτιον σὺ γινώσκεις.
2
1 Σὺ οὖν, τέκνον μου, ἐνδυναμοῦ ἐν τῇ χάριτι τῇ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ,
2 καὶ ἃ ἤκουσας παρ᾽ ἐμοῦ διὰ πολλῶν μαρτύρων, ταῦτα παράθου πιστοῖς ἀνθρώποις, οἵτινες ἱκανοὶ ἔσονται καὶ ἑτέρους διδάξαι.
3 συγκακοπάθησον ὡς καλὸς στρατιώτης Χριστοῦ Ἰησοῦ.
4 οὐδεὶς στρατευόμενος ἐμπλέκεται ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις, ἵνα τῷ στρατολογήσαντι ἀρέσῃ·
5 ἐὰν δὲ καὶ ἀθλῇ τις, οὐ στεφανοῦται ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ.
6 τὸν κοπιῶντα γεωργὸν δεῖ πρῶτον τῶν καρπῶν μεταλαμβάνειν.
7 νόει ὃ λέγω· δώσει γάρ σοι ὁ κύριος σύνεσιν ἐν πᾶσιν.
8 Μνημόνευε Ἰησοῦν Χριστὸν ἐγηγερμένον ἐκ νεκρῶν, ἐκ σπέρματος Δαυίδ, κατὰ τὸ εὐαγγέλιόν μου·
9 ἐν ᾧ κακοπαθῶ μέχρι δεσμῶν ὡς κακοῦργος, ἀλλὰ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ οὐ δέδεται.
10 διὰ τοῦτο πάντα ὑπομένω διὰ τοὺς ἐκλεκτούς, ἵνα καὶ αὐτοὶ σωτηρίας τύχωσιν τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ μετὰ δόξης αἰωνίου.
11 πιστὸς ὁ λόγος· εἰ γὰρ συναπεθάνομεν, καὶ συζήσομεν·
12 εἰ ὑπομένομεν, καὶ συμβασιλεύσομεν· εἰ ἀρνησόμεθα, κἀκεῖνος ἀρνήσεται ἡμᾶς·
13 εἰ ἀπιστοῦμεν, ἐκεῖνος πιστὸς μένει, ἀρνήσασθαι γὰρ ἑαυτὸν οὐ δύναται.
14 Ταῦτα ὑπομίμνῃσκε, διαμαρτυρόμενος ἐνώπιον τοῦ θεοῦ μὴ λογομαχεῖν, ἐπ᾽ οὐδὲν χρήσιμον, ἐπὶ καταστροφῇ τῶν ἀκουόντων.
15 σπούδασον σεαυτὸν δόκιμον παραστῆσαι τῷ θεῷ, ἐργάτην ἀνεπαίσχυντον, ὀρθοτομοῦντα τὸν λόγον τῆς ἀληθείας.
16 τὰς δὲ βεβήλους κενοφωνίας περιΐστασο· ἐπὶ πλεῖον γὰρ προκόψουσιν ἀσεβείας,
17 καὶ ὁ λόγος αὐτῶν ὡς γάγγραινα νομὴν ἕξει· ὧν ἐστιν Ὑμέναιος καὶ Φίλητος,
18 οἵτινες περὶ τὴν ἀλήθειαν ἠστόχησαν, λέγοντες [τὴν] ἀνάστασιν ἤδη γεγονέναι, καὶ ἀνατρέπουσιν τήν τινων πίστιν.
19 ὁ μέντοι στερεὸς θεμέλιος τοῦ θεοῦ ἕστηκεν, ἔχων τὴν σφραγῖδα ταύτην· Ἔγνω κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ, καί, Ἀποστήτω ἀπὸ ἀδικίας πᾶς ὁ ὀνομάζων τὸ ὄνομα κυρίου.
20 Ἐν μεγάλῃ δὲ οἰκίᾳ οὐκ ἔστιν μόνον σκεύη χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ ἀλλὰ καὶ ξύλινα καὶ ὀστράκινα, καὶ ἃ μὲν εἰς τιμὴν ἃ δὲ εἰς ἀτιμίαν·
21 ἐὰν οὖν τις ἐκκαθάρῃ ἑαυτὸν ἀπὸ τούτων, ἔσται σκεῦος εἰς τιμήν, ἡγιασμένον, εὔχρηστον τῷ δεσπότῃ, εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἡτοιμασμένον.
22 τὰς δὲ νεωτερικὰς ἐπιθυμίας φεῦγε, δίωκε δὲ δικαιοσύνην, πίστιν, ἀγάπην, εἰρήνην μετὰ τῶν ἐπικαλουμένων τὸν κύριον ἐκ καθαρᾶς καρδίας.
23 τὰς δὲ μωρὰς καὶ ἀπαιδεύτους ζητήσεις παραιτοῦ, εἰδὼς ὅτι γεννῶσιν μάχας·
24 δοῦλον δὲ κυρίου οὐ δεῖ μάχεσθαι, ἀλλὰ ἤπιον εἶναι πρὸς πάντας, διδακτικόν, ἀνεξίκακον,
25 ἐν πραΰτητι παιδεύοντα τοὺς ἀντιδιατιθεμένους, μήποτε δώῃ αὐτοῖς ὁ θεὸς μετάνοιαν εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας,
26 καὶ ἀνανήψωσιν ἐκ τῆς τοῦ διαβόλου παγίδος, ἐζωγρημένοι ὑπ᾽ αὐτοῦ εἰς τὸ ἐκείνου θέλημα.
3
1 Τοῦτο δὲ γίνωσκε, ὅτι ἐν ἐσχάταις ἡμέραις ἐνστήσονται καιροὶ χαλεποί·
2 ἔσονται γὰρ οἱ ἄνθρωποι φίλαυτοι, φιλάργυροι, ἀλαζόνες, ὑπερήφανοι, βλάσφημοι, γονεῦσιν ἀπειθεῖς, ἀχάριστοι, ἀνόσιοι,
3 ἄστοργοι, ἄσπονδοι, διάβολοι, ἀκρατεῖς, ἀνήμεροι, ἀφιλάγαθοι,
4 προδόται, προπετεῖς, τετυφωμένοι, φιλήδονοι μᾶλλον ἢ φιλόθεοι,
5 ἔχοντες μόρφωσιν εὐσεβείας τὴν δὲ δύναμιν αὐτῆς ἠρνημένοι· καὶ τούτους ἀποτρέπου.
6 ἐκ τούτων γάρ εἰσιν οἱ ἐνδύνοντες εἰς τὰς οἰκίας καὶ αἰχμαλωτίζοντες γυναικάρια σεσωρευμένα ἁμαρτίαις, ἀγόμενα ἐπιθυμίαις ποικίλαις,
7 πάντοτε μανθάνοντα καὶ μηδέποτε εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν δυνάμενα.
8 ὃν τρόπον δὲ Ἰάννης καὶ Ἰαμβρῆς ἀντέστησαν Μωϋσεῖ, οὕτως καὶ οὗτοι ἀνθίστανται τῇ ἀληθείᾳ, ἄνθρωποι κατεφθαρμένοι τὸν νοῦν, ἀδόκιμοι περὶ τὴν πίστιν·
9 ἀλλ᾽ οὐ προκόψουσιν ἐπὶ πλεῖον, ἡ γὰρ ἄνοια αὐτῶν ἔκδηλος ἔσται πᾶσιν, ὡς καὶ ἡ ἐκείνων ἐγένετο.
10 Σὺ δὲ παρηκολούθησάς μου τῇ διδασκαλίᾳ, τῇ ἀγωγῇ, τῇ προθέσει, τῇ πίστει, τῇ μακροθυμίᾳ, τῇ ἀγάπῃ, τῇ ὑπομονῇ,
11 τοῖς διωγμοῖς, τοῖς παθήμασιν, οἷά μοι ἐγένετο ἐν Ἀντιοχείᾳ, ἐν Ἰκονίῳ, ἐν Λύστροις, οἵους διωγμοὺς ὑπήνεγκα· καὶ ἐκ πάντων με ἐρρύσατο ὁ κύριος.
12 καὶ πάντες δὲ οἱ θέλοντες ζῆν εὐσεβῶς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ διωχθήσονται·
13 πονηροὶ δὲ ἄνθρωποι καὶ γόητες προκόψουσιν ἐπὶ τὸ χεῖρον, πλανῶντες καὶ πλανώμενοι.
14 σὺ δὲ μένε ἐν οἷς ἔμαθες καὶ ἐπιστώθης, εἰδὼς παρὰ τίνων ἔμαθες,
15 καὶ ὅτι ἀπὸ βρέφους [τὰ] ἱερὰ γράμματα οἶδας, τὰ δυνάμενά σε σοφίσαι εἰς σωτηρίαν διὰ πίστεως τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
16 πᾶσα γραφὴ θεόπνευστος καὶ ὠφέλιμος πρὸς διδασκαλίαν, πρὸς ἐλεγμόν, πρὸς ἐπανόρθωσιν, πρὸς παιδείαν τὴν ἐν δικαιοσύνῃ,
17 ἵνα ἄρτιος ᾖ ὁ τοῦ θεοῦ ἄνθρωπος, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐξηρτισμένος.
4
1 Διαμαρτύρομαι ἐνώπιον τοῦ θεοῦ καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ, τοῦ μέλλοντος κρίνειν ζῶντας καὶ νεκρούς, καὶ τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ καὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ·
2 κήρυξον τὸν λόγον, ἐπίστηθι εὐκαίρως ἀκαίρως, ἔλεγξον, ἐπιτίμησον, παρακάλεσον, ἐν πάσῃ μακροθυμίᾳ καὶ διδαχῇ.
3 ἔσται γὰρ καιρὸς ὅτε τῆς ὑγιαινούσης διδασκαλίας οὐκ ἀνέξονται, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας ἑαυτοῖς ἐπισωρεύσουσιν διδασκάλους κνηθόμενοι τὴν ἀκοήν,
4 καὶ ἀπὸ μὲν τῆς ἀληθείας τὴν ἀκοὴν ἀποστρέψουσιν, ἐπὶ δὲ τοὺς μύθους ἐκτραπήσονται.
5 σὺ δὲ νῆφε ἐν πᾶσιν, κακοπάθησον, ἔργον ποίησον εὐαγγελιστοῦ, τὴν διακονίαν σου πληροφόρησον.
6 Ἐγὼ γὰρ ἤδη σπένδομαι, καὶ ὁ καιρὸς τῆς ἀναλύσεώς μου ἐφέστηκεν.
7 τὸν καλὸν ἀγῶνα ἠγώνισμαι, τὸν δρόμον τετέλεκα, τὴν πίστιν τετήρηκα·
8 λοιπὸν ἀπόκειταί μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ὃν ἀποδώσει μοι ὁ κύριος ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὁ δίκαιος κριτής, οὐ μόνον δὲ ἐμοὶ ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἠγαπηκόσι τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ.
9 Σπούδασον ἐλθεῖν πρός με ταχέως·
10 Δημᾶς γάρ με ἐγκατέλιπεν ἀγαπήσας τὸν νῦν αἰῶνα, καὶ ἐπορεύθη εἰς Θεσσαλονίκην, Κρήσκης εἰς Γαλατίαν, Τίτος εἰς Δαλματίαν·
11 Λουκᾶς ἐστιν μόνος μετ᾽ ἐμοῦ. Μᾶρκον ἀναλαβὼν ἄγε μετὰ σεαυτοῦ, ἔστιν γάρ μοι εὔχρηστος εἰς διακονίαν.
12 Τυχικὸν δὲ ἀπέστειλα εἰς Ἔφεσον.
13 τὸν φαιλόνην ὃν ἀπέλιπον ἐν Τρῳάδι παρὰ Κάρπῳ ἐρχόμενος φέρε, καὶ τὰ βιβλία, μάλιστα τὰς μεμβράνας.
14 Ἀλέξανδρος ὁ χαλκεὺς πολλά μοι κακὰ ἐνεδείξατο· ἀποδώσει αὐτῷ ὁ κύριος κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ·
15 ὃν καὶ σὺ φυλάσσου, λίαν γὰρ ἀντέστη τοῖς ἡμετέροις λόγοις.
16 Ἐν τῇ πρώτῃ μου ἀπολογίᾳ οὐδείς μοι παρεγένετο, ἀλλὰ πάντες με ἐγκατέλιπον· μὴ αὐτοῖς λογισθείη·
17 ὁ δὲ κύριός μοι παρέστη καὶ ἐνεδυνάμωσέν με, ἵνα δι᾽ ἐμοῦ τὸ κήρυγμα πληροφορηθῇ καὶ ἀκούσωσιν πάντα τὰ ἔθνη, καὶ ἐρρύσθην ἐκ στόματος λέοντος.
18 ῥύσεταί με ὁ κύριος ἀπὸ παντὸς ἔργου πονηροῦ καὶ σώσει εἰς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ τὴν ἐπουράνιον, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· ἀμήν.
19 Ἄσπασαι Πρίσκαν καὶ Ἀκύλαν καὶ τὸν Ὀνησιφόρου οἶκον.
20 Ἔραστος ἔμεινεν ἐν Κορίνθῳ, Τρόφιμον δὲ ἀπέλιπον ἐν Μιλήτῳ ἀσθενοῦντα.
21 Σπούδασον πρὸ χειμῶνος ἐλθεῖν. Ἀσπάζεταί σε Εὔβουλος καὶ Πούδης καὶ Λίνος καὶ Κλαυδία καὶ οἱ ἀδελφοὶ πάντες.
22 Ὁ κύριος μετὰ τοῦ πνεύματός σου. ἡ χάρις μεθ᾽ ὑμῶν.
Πρὸς Τίτον
1
1 Παῦλος δοῦλος θεοῦ, ἀπόστολος δὲ Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ πίστιν ἐκλεκτῶν θεοῦ καὶ ἐπίγνωσιν ἀληθείας τῆς κατ᾽ εὐσέβειαν
2 ἐπ᾽ ἐλπίδι ζωῆς αἰωνίου, ἣν ἐπηγγείλατο ὁ ἀψευδὴς θεὸς πρὸ χρόνων αἰωνίων,
3 ἐφανέρωσεν δὲ καιροῖς ἰδίοις τὸν λόγον αὐτοῦ ἐν κηρύγματι ὃ ἐπιστεύθην ἐγὼ κατ᾽ ἐπιταγὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ,
4 Τίτῳ γνησίῳ τέκνῳ κατὰ κοινὴν πίστιν· χάρις καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν.
5 Τούτου χάριν ἀπέλιπόν σε ἐν Κρήτῃ, ἵνα τὰ λείποντα ἐπιδιορθώσῃ καὶ καταστήσῃς κατὰ πόλιν πρεσβυτέρους, ὡς ἐγώ σοι διεταξάμην,
6 εἴ τίς ἐστιν ἀνέγκλητος, μιᾶς γυναικὸς ἀνήρ, τέκνα ἔχων πιστά, μὴ ἐν κατηγορίᾳ ἀσωτίας ἢ ἀνυπότακτα.
7 δεῖ γὰρ τὸν ἐπίσκοπον ἀνέγκλητον εἶναι ὡς θεοῦ οἰκονόμον, μὴ αὐθάδη, μὴ ὀργίλον, μὴ πάροινον, μὴ πλήκτην, μὴ αἰσχροκερδῆ,
8 ἀλλὰ φιλόξενον, φιλάγαθον, σώφρονα, δίκαιον, ὅσιον, ἐγκρατῆ,
9 ἀντεχόμενον τοῦ κατὰ τὴν διδαχὴν πιστοῦ λόγου, ἵνα δυνατὸς ᾖ καὶ παρακαλεῖν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῇ ὑγιαινούσῃ καὶ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐλέγχειν.
10 Εἰσὶν γὰρ πολλοὶ [καὶ] ἀνυπότακτοι, ματαιολόγοι καὶ φρεναπάται, μάλιστα οἱ ἐκ τῆς περιτομῆς,
11 οὓς δεῖ ἐπιστομίζειν, οἵτινες ὅλους οἴκους ἀνατρέπουσιν διδάσκοντες ἃ μὴ δεῖ αἰσχροῦ κέρδους χάριν.
12 εἶπέν τις ἐξ αὐτῶν, ἴδιος αὐτῶν προφήτης, Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται, κακὰ θηρία, γαστέρες ἀργαί.
13 ἡ μαρτυρία αὕτη ἐστὶν ἀληθής. δι᾽ ἣν αἰτίαν ἔλεγχε αὐτοὺς ἀποτόμως, ἵνα ὑγιαίνωσιν ἐν τῇ πίστει,
14 μὴ προσέχοντες Ἰουδαϊκοῖς μύθοις καὶ ἐντολαῖς ἀνθρώπων ἀποστρεφομένων τὴν ἀλήθειαν.
15 πάντα καθαρὰ τοῖς καθαροῖς· τοῖς δὲ μεμιαμμένοις καὶ ἀπίστοις οὐδὲν καθαρόν, ἀλλὰ μεμίανται αὐτῶν καὶ ὁ νοῦς καὶ ἡ συνείδησις.
16 θεὸν ὁμολογοῦσιν εἰδέναι, τοῖς δὲ ἔργοις ἀρνοῦνται, βδελυκτοὶ ὄντες καὶ ἀπειθεῖς καὶ πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἀδόκιμοι.
2
1 Σὺ δὲ λάλει ἃ πρέπει τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ.
2 πρεσβύτας νηφαλίους εἶναι, σεμνούς, σώφρονας, ὑγιαίνοντας τῇ πίστει, τῇ ἀγάπῃ, τῇ ὑπομονῇ.
3 πρεσβύτιδας ὡσαύτως ἐν καταστήματι ἱεροπρεπεῖς, μὴ διαβόλους μηδὲ οἴνῳ πολλῷ δεδουλωμένας, καλοδιδασκάλους,
4 ἵνα σωφρονίζωσιν τὰς νέας φιλάνδρους εἶναι, φιλοτέκνους,
5 σώφρονας, ἁγνάς, οἰκουργούς, ἀγαθάς, ὑποτασσομένας τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ἵνα μὴ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ βλασφημῆται.
6 τοὺς νεωτέρους ὡσαύτως παρακάλει σωφρονεῖν·
7 περὶ πάντα σεαυτὸν παρεχόμενος τύπον καλῶν ἔργων, ἐν τῇ διδασκαλίᾳ ἀφθορίαν, σεμνότητα,
8 λόγον ὑγιῆ ἀκατάγνωστον, ἵνα ὁ ἐξ ἐναντίας ἐντραπῇ μηδὲν ἔχων λέγειν περὶ ἡμῶν φαῦλον.
9 δούλους ἰδίοις δεσπόταις ὑποτάσσεσθαι ἐν πᾶσιν, εὐαρέστους εἶναι, μὴ ἀντιλέγοντας,
10 μὴ νοσφιζομένους, ἀλλὰ πᾶσαν πίστιν ἐνδεικνυμένους ἀγαθήν, ἵνα τὴν διδασκαλίαν τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ κοσμῶσιν ἐν πᾶσιν.
11 Ἐπεφάνη γὰρ ἡ χάρις τοῦ θεοῦ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις,
12 παιδεύουσα ἡμᾶς ἵνα ἀρνησάμενοι τὴν ἀσέβειαν καὶ τὰς κοσμικὰς ἐπιθυμίας σωφρόνως καὶ δικαίως καὶ εὐσεβῶς ζήσωμεν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι,
13 προσδεχόμενοι τὴν μακαρίαν ἐλπίδα καὶ ἐπιφάνειαν τῆς δόξης τοῦ μεγάλου θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ,
14 ὃς ἔδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἵνα λυτρώσηται ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀνομίας καὶ καθαρίσῃ ἑαυτῷ λαὸν περιούσιον, ζηλωτὴν καλῶν ἔργων.
15 Ταῦτα λάλει καὶ παρακάλει καὶ ἔλεγχε μετὰ πάσης ἐπιταγῆς· μηδείς σου περιφρονείτω.
3
1 Ὑπομίμνῃσκε αὐτοὺς ἀρχαῖς ἐξουσίαις ὑποτάσσεσθαι, πειθαρχεῖν, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἑτοίμους εἶναι,
2 μηδένα βλασφημεῖν, ἀμάχους εἶναι, ἐπιεικεῖς, πᾶσαν ἐνδεικνυμένους πραΰτητα πρὸς πάντας ἀνθρώπους.
3 Ἦμεν γάρ ποτε καὶ ἡμεῖς ἀνόητοι, ἀπειθεῖς, πλανώμενοι, δουλεύοντες ἐπιθυμίαις καὶ ἡδοναῖς ποικίλαις, ἐν κακίᾳ καὶ φθόνῳ διάγοντες, στυγητοί, μισοῦντες ἀλλήλους.
4 ὅτε δὲ ἡ χρηστότης καὶ ἡ φιλανθρωπία ἐπεφάνη τοῦ σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ,
5 οὐκ ἐξ ἔργων τῶν ἐν δικαιοσύνῃ ἃ ἐποιήσαμεν ἡμεῖς ἀλλὰ κατὰ τὸ αὐτοῦ ἔλεος ἔσωσεν ἡμᾶς διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας καὶ ἀνακαινώσεως πνεύματος ἁγίου,
6 οὗ ἐξέχεεν ἐφ᾽ ἡμᾶς πλουσίως διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν,
7 ἵνα δικαιωθέντες τῇ ἐκείνου χάριτι κληρονόμοι γενηθῶμεν κατ᾽ ἐλπίδα ζωῆς αἰωνίου.
8 Πιστὸς ὁ λόγος, καὶ περὶ τούτων βούλομαί σε διαβεβαιοῦσθαι, ἵνα φροντίζωσιν καλῶν ἔργων προΐστασθαι οἱ πεπιστευκότες θεῷ. ταῦτά ἐστιν καλὰ καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις·
9 μωρὰς δὲ ζητήσεις καὶ γενεαλογίας καὶ ἔριν καὶ μάχας νομικὰς περιΐστασο, εἰσὶν γὰρ ἀνωφελεῖς καὶ μάταιοι.
10 αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ,
11 εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος καὶ ἁμαρτάνει, ὢν αὐτοκατάκριτος.
12 Ὅταν πέμψω Ἀρτεμᾶν πρὸς σὲ ἢ Τυχικόν, σπούδασον ἐλθεῖν πρός με εἰς Νικόπολιν, ἐκεῖ γὰρ κέκρικα παραχειμάσαι.
13 Ζηνᾶν τὸν νομικὸν καὶ Ἀπολλῶν σπουδαίως πρόπεμψον, ἵνα μηδὲν αὐτοῖς λείπῃ.
14 μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι καλῶν ἔργων προΐστασθαι εἰς τὰς ἀναγκαίας χρείας, ἵνα μὴ ὦσιν ἄκαρποι.
15 Ἀσπάζονταί σε οἱ μετ᾽ ἐμοῦ πάντες. Ἄσπασαι τοὺς φιλοῦντας ἡμᾶς ἐν πίστει. ἡ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν.
Πρὸς Φιλήμονα
1
1 Παῦλος δέσμιος Χριστοῦ Ἰησοῦ καὶ Τιμόθεος ὁ ἀδελφὸς Φιλήμονι τῷ ἀγαπητῷ καὶ συνεργῷ ἡμῶν
2 καὶ Ἀπφίᾳ τῇ ἀδελφῇ καὶ Ἀρχίππῳ τῷ συστρατιώτῃ ἡμῶν καὶ τῇ κατ᾽ οἶκόν σου ἐκκλησίᾳ·
3 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.
4 Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου πάντοτε μνείαν σου ποιούμενος ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου,
5 ἀκούων σου τὴν ἀγάπην καὶ τὴν πίστιν ἣν ἔχεις πρὸς τὸν κύριον Ἰησοῦν καὶ εἰς πάντας τοὺς ἁγίους,
6 ὅπως ἡ κοινωνία τῆς πίστεώς σου ἐνεργὴς γένηται ἐν ἐπιγνώσει παντὸς ἀγαθοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν εἰς Χριστόν·
7 χαρὰν γὰρ πολλὴν ἔσχον καὶ παράκλησιν ἐπὶ τῇ ἀγάπῃ σου, ὅτι τὰ σπλάγχνα τῶν ἁγίων ἀναπέπαυται διὰ σοῦ, ἀδελφέ.
8 Διό, πολλὴν ἐν Χριστῷ παρρησίαν ἔχων ἐπιτάσσειν σοι τὸ ἀνῆκον,
9 διὰ τὴν ἀγάπην μᾶλλον παρακαλῶ, τοιοῦτος ὢν ὡς Παῦλος πρεσβύτης, νυνὶ δὲ καὶ δέσμιος Χριστοῦ Ἰησοῦ -
10 παρακαλῶ σε περὶ τοῦ ἐμοῦ τέκνου, ὃν ἐγέννησα ἐν τοῖς δεσμοῖς Ὀνήσιμον,
11 τόν ποτέ σοι ἄχρηστον νυνὶ δὲ [καὶ] σοὶ καὶ ἐμοὶ εὔχρηστον,
12 ὃν ἀνέπεμψά σοι, αὐτόν, τοῦτ᾽ ἔστιν τὰ ἐμὰ σπλάγχνα·
13 ὃν ἐγὼ ἐβουλόμην πρὸς ἐμαυτὸν κατέχειν, ἵνα ὑπὲρ σοῦ μοι διακονῇ ἐν τοῖς δεσμοῖς τοῦ εὐαγγελίου,
14 χωρὶς δὲ τῆς σῆς γνώμης οὐδὲν ἠθέλησα ποιῆσαι, ἵνα μὴ ὡς κατὰ ἀνάγκην τὸ ἀγαθόν σου ᾖ ἀλλὰ κατὰ ἑκούσιον.
15 τάχα γὰρ διὰ τοῦτο ἐχωρίσθη πρὸς ὥραν ἵνα αἰώνιον αὐτὸν ἀπέχῃς,
16 οὐκέτι ὡς δοῦλον ἀλλὰ ὑπὲρ δοῦλον, ἀδελφὸν ἀγαπητόν, μάλιστα ἐμοί, πόσῳ δὲ μᾶλλον σοὶ καὶ ἐν σαρκὶ καὶ ἐν κυρίῳ.
17 Εἰ οὖν με ἔχεις κοινωνόν, προσλαβοῦ αὐτὸν ὡς ἐμέ.
18 εἰ δέ τι ἠδίκησέν σε ἢ ὀφείλει, τοῦτο ἐμοὶ ἐλλόγα·
19 ἐγὼ Παῦλος ἔγραψα τῇ ἐμῇ χειρί, ἐγὼ ἀποτίσω· ἵνα μὴ λέγω σοι ὅτι καὶ σεαυτόν μοι προσοφείλεις.
20 ναί, ἀδελφέ, ἐγώ σου ὀναίμην ἐν κυρίῳ· ἀνάπαυσόν μου τὰ σπλάγχνα ἐν Χριστῷ.
21 Πεποιθὼς τῇ ὑπακοῇ σου ἔγραψά σοι, εἰδὼς ὅτι καὶ ὑπὲρ ἃ λέγω ποιήσεις.
22 ἅμα δὲ καὶ ἑτοίμαζέ μοι ξενίαν, ἐλπίζω γὰρ ὅτι διὰ τῶν προσευχῶν ὑμῶν χαρισθήσομαι ὑμῖν.
23 Ἀσπάζεταί σε Ἐπαφρᾶς ὁ συναιχμάλωτός μου ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ,
24 Μᾶρκος, Ἀρίσταρχος, Δημᾶς, Λουκᾶς, οἱ συνεργοί μου.
25 Ἡ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ τοῦ πνεύματος ὑμῶν.
Πρὸς Ἑβραίους
1
1 Πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως πάλαι ὁ θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις
2 ἐπ᾽ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν υἱῷ, ὃν ἔθηκεν κληρονόμον πάντων, δι᾽ οὗ καὶ ἐποίησεν τοὺς αἰῶνας·
3 ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, καθαρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ποιησάμενος ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς,
4 τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων ὅσῳ διαφορώτερον παρ᾽ αὐτοὺς κεκληρονόμηκεν ὄνομα.
5 Τίνι γὰρ εἶπέν ποτε τῶν ἀγγέλων, Υἱός μου εἶ σύ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε; καὶ πάλιν, Ἐγὼ ἔσομαι αὐτῷ εἰς πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔσται μοι εἰς υἱόν;
6 ὅταν δὲ πάλιν εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην, λέγει, Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι θεοῦ.
7 καὶ πρὸς μὲν τοὺς ἀγγέλους λέγει, Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα·
8 πρὸς δὲ τὸν υἱόν, Ὁ θρόνος σου, ὁ θεός, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος, καὶ ἡ ῥάβδος τῆς εὐθύτητος ῥάβδος τῆς βασι λείας σου.
9 ἠγάπησας δικαιοσύνην καὶ ἐμίσησας ἀνομίαν· διὰ τοῦτο ἔχρισέν σε ὁ θεός, ὁ θεός σου, ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου·
10 καί, Σὺ κατ᾽ ἀρχάς, κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σού εἰσιν οἱ οὐρανοί·
11 αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις· καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται,
12 καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτούς, ὡς ἱμάτιον καὶ ἀλλαγήσονται· σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσιν.
13 πρὸς τίνα δὲ τῶν ἀγγέλων εἴρηκέν ποτε, Κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου;
14 οὐχὶ πάντες εἰσὶν λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν;
2
1 Διὰ τοῦτο δεῖ περισσοτέρως προσέχειν ἡμᾶς τοῖς ἀκουσθεῖσιν, μήποτε παραρυῶμεν.
2 εἰ γὰρ ὁ δι᾽ ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος, καὶ πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν,
3 πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας; ἥτις, ἀρχὴν λαβοῦσα λαλεῖσθαι διὰ τοῦ κυρίου, ὑπὸ τῶν ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐβεβαιώθη,
4 συνεπιμαρτυροῦντος τοῦ θεοῦ σημείοις τε καὶ τέρασιν καὶ ποικίλαις δυνάμεσιν καὶ πνεύματος ἁγίου μερισμοῖς κατὰ τὴν αὐτοῦ θέλησιν.
5 Οὐ γὰρ ἀγγέλοις ὑπέταξεν τὴν οἰκουμένην τὴν μέλλουσαν, περὶ ἧς λαλοῦμεν.
6 διεμαρτύρατο δέ πού τις λέγων, Τί ἐστιν ἄνθρωπος ὅτι μιμνῄσκῃ αὐτοῦ, ἢ υἱὸς ἀνθρώπου ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν;
7 ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτόν,
8 πάντα ὑπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. ἐν τῷ γὰρ ὑποτάξαι [αὐτῷ] τὰ πάντα οὐδὲν ἀφῆκεν αὐτῷ ἀνυπότακτον. νῦν δὲ οὔπω ὁρῶμεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτεταγμένα·
9 τὸν δὲ βραχύ τι παρ᾽ ἀγγέλους ἠλαττωμένον βλέπομεν Ἰησοῦν διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένον, ὅπως χάριτι θεοῦ ὑπὲρ παντὸς γεύσηται θανάτου.
10 Ἔπρεπεν γὰρ αὐτῷ, δι᾽ ὃν τὰ πάντα καὶ δι᾽ οὗ τὰ πάντα, πολλοὺς υἱοὺς εἰς δόξαν ἀγαγόντα τὸν ἀρχηγὸν τῆς σωτηρίας αὐτῶν διὰ παθημάτων τελειῶσαι.
11 ὁ τε γὰρ ἁγιάζων καὶ οἱ ἁγιαζόμενοι ἐξ ἑνὸς πάντες· δι᾽ ἣν αἰτίαν οὐκ ἐπαισχύνεται ἀδελφοὺς αὐτοὺς καλεῖν,
12 λέγων, Ἀπαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου, ἐν μέσῳ ἐκκλησίας ὑμνήσω σε·
13 καὶ πάλιν, Ἐγὼ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπ᾽ αὐτῷ· καὶ πάλιν, Ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἅ μοι ἔδωκεν ὁ θεός.
14 ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία κεκοινώνηκεν αἵματος καὶ σαρκός, καὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχεν τῶν αὐτῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τοῦτ᾽ ἔστιν τὸν διάβολον,
15 καὶ ἀπαλλάξῃ τούτους, ὅσοι φόβῳ θανάτου διὰ παντὸς τοῦ ζῆν ἔνοχοι ἦσαν δουλείας.
16 οὐ γὰρ δήπου ἀγγέλων ἐπιλαμβάνεται, ἀλλὰ σπέρματος Ἀβραὰμ ἐπιλαμβάνεται.
17 ὅθεν ὤφειλεν κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι, ἵνα ἐλεήμων γένηται καὶ πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ πρὸς τὸν θεόν, εἰς τὸ ἱλάσκεσθαι τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ·
18 ἐν ᾧ γὰρ πέπονθεν αὐτὸς πειρασθείς, δύναται τοῖς πειραζομένοις βοηθῆσαι.
3
1 Ὅθεν, ἀδελφοὶ ἅγιοι, κλήσεως ἐπουρανίου μέτοχοι, κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν,
2 πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν ὡς καὶ Μωϋσῆς ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ.
3 πλείονος γὰρ οὗτος δόξης παρὰ Μωϋσῆν ἠξίωται καθ᾽ ὅσον πλείονα τιμὴν ἔχει τοῦ οἴκου ὁ κατασκευάσας αὐτόν.
4 πᾶς γὰρ οἶκος κατασκευάζεται ὑπό τινος, ὁ δὲ πάντα κατασκευάσας θεός.
5 καὶ Μωϋσῆς μὲν πιστὸς ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ ὡς θεράπων εἰς μαρτύριον τῶν λαληθησομένων,
6 Χριστὸς δὲ ὡς υἱὸς ἐπὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ· οὗ οἶκός ἐσμεν ἡμεῖς, ἐὰν τὴν παρρησίαν καὶ τὸ καύχημα τῆς ἐλπίδος κατάσχωμεν.
7 Διό, καθὼς λέγει τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, Σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε,
8 μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν ὡς ἐν τῷ παρα πικρασμῷ, κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πειρασμοῦ ἐν τῇ ἐρήμῳ,
9 οὗ ἐπείρασαν οἱ πατέρες ὑμῶν ἐν δοκιμασίᾳ καὶ εἶδον τὰ ἔργα μου
10 τεσσαράκοντα ἔτη· διὸ προσώχθισα τῇ γενεᾷ ταύτῃ καὶ εἶπον, Ἀεὶ πλανῶνται τῇ καρδίᾳ· αὐτοὶ δὲ οὐκ ἔγνωσαν τὰς ὁδούς μου·
11 ὡς ὤμοσα ἐν τῇ ὀργῇ μου, Εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου.
12 Βλέπετε, ἀδελφοί, μήποτε ἔσται ἔν τινι ὑμῶν καρδία πονηρὰ ἀπιστίας ἐν τῷ ἀποστῆναι ἀπὸ θεοῦ ζῶντος,
13 ἀλλὰ παρακαλεῖτε ἑαυτοὺς καθ᾽ ἑκάστην ἡμέραν, ἄχρις οὗ τὸ Σήμερον καλεῖται, ἵνα μὴ σκληρυνθῇ τις ἐξ ὑμῶν ἀπάτῃ τῆς ἁμαρτίας·
14 μέτοχοι γὰρ τοῦ Χριστοῦ γεγόναμεν, ἐάνπερ τὴν ἀρχὴν τῆς ὑποστάσεως μέχρι τέλους βεβαίαν κατάσχωμεν,
15 ἐν τῷ λέγεσθαι, Σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, Μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν ὡς ἐν τῷ παρα πικρασμῷ.
16 τίνες γὰρ ἀκούσαντες παρεπίκραναν; ἀλλ᾽ οὐ πάντες οἱ ἐξελθόντες ἐξ Αἰγύπτου διὰ Μωϋσέως;
17 τίσιν δὲ προσώχθισεν τεσσαράκοντα ἔτη; οὐχὶ τοῖς ἁμαρτήσασιν, ὧν τὰ κῶλα ἔπεσεν ἐν τῇ ἐρήμῳ;
18 τίσιν δὲ ὤμοσεν μὴ εἰσελεύσεσθαι εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ εἰ μὴ τοῖς ἀπειθήσασιν;
19 καὶ βλέπομεν ὅτι οὐκ ἠδυνήθησαν εἰσελθεῖν δι᾽ ἀπιστίαν.
4
1 Φοβηθῶμεν οὖν μήποτε καταλειπομένης ἐπαγγελίας εἰσελθεῖν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ δοκῇ τις ἐξ ὑμῶν ὑστερηκέναι·
2 καὶ γάρ ἐσμεν εὐηγγελισμένοι καθάπερ κἀκεῖνοι, ἀλλ᾽ οὐκ ὠφέλησεν ὁ λόγος τῆς ἀκοῆς ἐκείνους, μὴ συγκεκερασμένους τῇ πίστει τοῖς ἀκούσασιν.
3 εἰσερχόμεθα γὰρ εἰς [τὴν] κατάπαυσιν οἱ πιστεύσαντες, καθὼς εἴρηκεν, Ὡς ὤμοσα ἐν τῇ ὀργῇ μου, Εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου, καίτοι τῶν ἔργων ἀπὸ καταβολῆς κόσμου γενηθέντων.
4 εἴρηκεν γάρ που περὶ τῆς ἑβδόμης οὕτως, Καὶ κατέπαυσεν ὁ θεὸς ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ·
5 καὶ ἐν τούτῳ πάλιν, Εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου.
6 ἐπεὶ οὖν ἀπολείπεται τινὰς εἰσελθεῖν εἰς αὐτήν, καὶ οἱ πρότερον εὐαγγελισθέντες οὐκ εἰσῆλθον δι᾽ ἀπείθειαν,
7 πάλιν τινὰ ὁρίζει ἡμέραν, Σήμερον, ἐν Δαυὶδ λέγων μετὰ τοσοῦτον χρόνον, καθὼς προείρηται, Σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν.
8 εἰ γὰρ αὐτοὺς Ἰησοῦς κατέπαυσεν, οὐκ ἂν περὶ ἄλλης ἐλάλει μετὰ ταῦτα ἡμέρας.
9 ἄρα ἀπολείπεται σαββατισμὸς τῷ λαῷ τοῦ θεοῦ·
10 ὁ γὰρ εἰσελθὼν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ καὶ αὐτὸς κατέπαυσεν ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἰδίων ὁ θεός.
11 σπουδάσωμεν οὖν εἰσελθεῖν εἰς ἐκείνην τὴν κατάπαυσιν, ἵνα μὴ ἐν τῷ αὐτῷ τις ὑποδείγματι πέσῃ τῆς ἀπειθείας.
12 Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ καὶ ἐνεργὴς καὶ τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον καὶ διϊκνούμενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς καὶ πνεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν, καὶ κριτικὸς ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας·
13 καὶ οὐκ ἔστιν κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ, πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ, πρὸς ὃν ἡμῖν ὁ λόγος.
14 Ἔχοντες οὖν ἀρχιερέα μέγαν διεληλυθότα τοὺς οὐρανούς, Ἰησοῦν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ, κρατῶμεν τῆς ὁμολογίας·
15 οὐ γὰρ ἔχομεν ἀρχιερέα μὴ δυνάμενον συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν, πεπειρασμένον δὲ κατὰ πάντα καθ᾽ ὁμοιότητα χωρὶς ἁμαρτίας.
16 προσερχώμεθα οὖν μετὰ παρρησίας τῷ θρόνῳ τῆς χάριτος, ἵνα λάβωμεν ἔλεος καὶ χάριν εὕρωμεν εἰς εὔκαιρον βοήθειαν.
5
1 Πᾶς γὰρ ἀρχιερεὺς ἐξ ἀνθρώπων λαμβανόμενος ὑπὲρ ἀνθρώπων καθίσταται τὰ πρὸς τὸν θεόν, ἵνα προσφέρῃ δῶρά τε καὶ θυσίας ὑπὲρ ἁμαρτιῶν,
2 μετριοπαθεῖν δυνάμενος τοῖς ἀγνοοῦσιν καὶ πλανωμένοις, ἐπεὶ καὶ αὐτὸς περίκειται ἀσθένειαν,
3 καὶ δι᾽ αὐτὴν ὀφείλει καθὼς περὶ τοῦ λαοῦ οὕτως καὶ περὶ αὑτοῦ προσφέρειν περὶ ἁμαρτιῶν.
4 καὶ οὐχ ἑαυτῷ τις λαμβάνει τὴν τιμήν, ἀλλὰ καλούμενος ὑπὸ τοῦ θεοῦ, καθώσπερ καὶ Ἀαρών.
5 Οὕτως καὶ ὁ Χριστὸς οὐχ ἑαυτὸν ἐδόξασεν γενηθῆναι ἀρχιερέα, ἀλλ᾽ ὁ λαλήσας πρὸς αὐτόν, Υἱός μου εἶ σύ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε·
6 καθὼς καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει, Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ.
7 ὃς ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σῴζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσενέγκας καὶ εἰσακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας,
8 καίπερ ὢν υἱὸς ἔμαθεν ἀφ᾽ ὧν ἔπαθεν τὴν ὑπακοήν·
9 καὶ τελειωθεὶς ἐγένετο πᾶσιν τοῖς ὑπακούουσιν αὐτῷ αἴτιος σωτηρίας αἰωνίου,
10 προσαγορευθεὶς ὑπὸ τοῦ θεοῦ ἀρχιερεὺς κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ.
11 Περὶ οὗ πολὺς ἡμῖν ὁ λόγος καὶ δυσερμήνευτος λέγειν, ἐπεὶ νωθροὶ γεγόνατε ταῖς ἀκοαῖς.
12 καὶ γὰρ ὀφείλοντες εἶναι διδάσκαλοι διὰ τὸν χρόνον, πάλιν χρείαν ἔχετε τοῦ διδάσκειν ὑμᾶς τινὰ τὰ στοιχεῖα τῆς ἀρχῆς τῶν λογίων τοῦ θεοῦ, καὶ γεγόνατε χρείαν ἔχοντες γάλακτος, [καὶ] οὐ στερεᾶς τροφῆς.
13 πᾶς γὰρ ὁ μετέχων γάλακτος ἄπειρος λόγου δικαιοσύνης, νήπιος γάρ ἐστιν·
14 τελείων δέ ἐστιν ἡ στερεὰ τροφή, τῶν διὰ τὴν ἕξιν τὰ αἰσθητήρια γεγυμνασμένα ἐχόντων πρὸς διάκρισιν καλοῦ τε καὶ κακοῦ.
6
1 Διὸ ἀφέντες τὸν τῆς ἀρχῆς τοῦ Χριστοῦ λόγον ἐπὶ τὴν τελειότητα φερώμεθα, μὴ πάλιν θεμέλιον καταβαλλόμενοι μετανοίας ἀπὸ νεκρῶν ἔργων, καὶ πίστεως ἐπὶ θεόν,
2 βαπτισμῶν διδαχῆς, ἐπιθέσεώς τε χειρῶν, ἀναστάσεώς τε νεκρῶν, καὶ κρίματος αἰωνίου.
3 καὶ τοῦτο ποιήσομεν ἐάνπερ ἐπιτρέπῃ ὁ θεός.
4 Ἀδύνατον γὰρ τοὺς ἅπαξ φωτισθέντας, γευσαμένους τε τῆς δωρεᾶς τῆς ἐπουρανίου καὶ μετόχους γενηθέντας πνεύματος ἁγίου
5 καὶ καλὸν γευσαμένους θεοῦ ῥῆμα δυνάμεις τε μέλλοντος αἰῶνος,
6 καὶ παραπεσόντας, πάλιν ἀνακαινίζειν εἰς μετάνοιαν, ἀνασταυροῦντας ἑαυτοῖς τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ καὶ παραδειγματίζοντας.
7 γῆ γὰρ ἡ πιοῦσα τὸν ἐπ᾽ αὐτῆς ἐρχόμενον πολλάκις ὑετόν, καὶ τίκτουσα βοτάνην εὔθετον ἐκείνοις δι᾽ οὓς καὶ γεωργεῖται, μεταλαμβάνει εὐλογίας ἀπὸ τοῦ θεοῦ·
8 ἐκφέρουσα δὲ ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἀδόκιμος καὶ κατάρας ἐγγύς, ἧς τὸ τέλος εἰς καῦσιν.
9 Πεπείσμεθα δὲ περὶ ὑμῶν, ἀγαπητοί, τὰ κρείσσονα καὶ ἐχόμενα σωτηρίας, εἰ καὶ οὕτως λαλοῦμεν·
10 οὐ γὰρ ἄδικος ὁ θεὸς ἐπιλαθέσθαι τοῦ ἔργου ὑμῶν καὶ τῆς ἀγάπης ἧς ἐνεδείξασθε εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, διακονήσαντες τοῖς ἁγίοις καὶ διακονοῦντες.
11 ἐπιθυμοῦμεν δὲ ἕκαστον ὑμῶν τὴν αὐτὴν ἐνδείκνυσθαι σπουδὴν πρὸς τὴν πληροφορίαν τῆς ἐλπίδος ἄχρι τέλους,
12 ἵνα μὴ νωθροὶ γένησθε, μιμηταὶ δὲ τῶν διὰ πίστεως καὶ μακροθυμίας κληρονομούντων τὰς ἐπαγγελίας.
13 Τῷ γὰρ Ἀβραὰμ ἐπαγγειλάμενος ὁ θεός, ἐπεὶ κατ᾽ οὐδενὸς εἶχεν μείζονος ὀμόσαι, ὤμοσεν καθ᾽ ἑαυτοῦ,
14 λέγων, Εἰ μὴν εὐλογῶν εὐλογήσω σε καὶ πληθύνων πληθυνῶ σε·
15 καὶ οὕτως μακροθυμήσας ἐπέτυχεν τῆς ἐπαγγελίας.
16 ἄνθρωποι γὰρ κατὰ τοῦ μείζονος ὀμνύουσιν, καὶ πάσης αὐτοῖς ἀντιλογίας πέρας εἰς βεβαίωσιν ὁ ὅρκος·
17 ἐν ᾧ περισσότερον βουλόμενος ὁ θεὸς ἐπιδεῖξαι τοῖς κληρονόμοις τῆς ἐπαγγελίας τὸ ἀμετάθετον τῆς βουλῆς αὐτοῦ ἐμεσίτευσεν ὅρκῳ,
18 ἵνα διὰ δύο πραγμάτων ἀμεταθέτων, ἐν οἷς ἀδύνατον ψεύσασθαι [τὸν] θεόν, ἰσχυρὰν παράκλησιν ἔχωμεν οἱ καταφυγόντες κρατῆσαι τῆς προκειμένης ἐλπίδος·
19 ἣν ὡς ἄγκυραν ἔχομεν τῆς ψυχῆς, ἀσφαλῆ τε καὶ βεβαίαν καὶ εἰσερχομένην εἰς τὸ ἐσώτερον τοῦ καταπετάσματος,
20 ὅπου πρόδρομος ὑπὲρ ἡμῶν εἰσῆλθεν Ἰησοῦς, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ ἀρχιερεὺς γενόμενος εἰς τὸν αἰῶνα.
7
1 Οὗτος γὰρ ὁ Μελχισέδεκ, βασιλεὺς Σαλήμ, ἱερεὺς τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου, ὁ συναντήσας Ἀβραὰμ ὑποστρέφοντι ἀπὸ τῆς κοπῆς τῶν βασιλέων καὶ εὐλογήσας αὐτόν,
2 ᾧ καὶ δεκάτην ἀπὸ πάντων ἐμέρισεν Ἀβραάμ, πρῶτον μὲν ἑρμηνευόμενος βασιλεὺς δικαιοσύνης ἔπειτα δὲ καὶ βασιλεὺς Σαλήμ, ὅ ἐστιν βασιλεὺς εἰρήνης,
3 ἀπάτωρ, ἀμήτωρ, ἀγενεαλόγητος, μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, ἀφωμοιωμένος δὲ τῷ υἱῷ τοῦ θεοῦ, μένει ἱερεὺς εἰς τὸ διηνεκές.
4 Θεωρεῖτε δὲ πηλίκος οὗτος ᾧ δεκάτην Ἀβραὰμ ἔδωκεν ἐκ τῶν ἀκροθινίων ὁ πατριάρχης.
5 καὶ οἱ μὲν ἐκ τῶν υἱῶν Λευὶ τὴν ἱερατείαν λαμβάνοντες ἐντολὴν ἔχουσιν ἀποδεκατοῦν τὸν λαὸν κατὰ τὸν νόμον, τοῦτ᾽ ἔστιν τοὺς ἀδελφοὺς αὐτῶν, καίπερ ἐξεληλυθότας ἐκ τῆς ὀσφύος Ἀβραάμ·
6 ὁ δὲ μὴ γενεαλογούμενος ἐξ αὐτῶν δεδεκάτωκεν Ἀβραάμ, καὶ τὸν ἔχοντα τὰς ἐπαγγελίας εὐλόγηκεν.
7 χωρὶς δὲ πάσης ἀντιλογίας τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ κρείττονος εὐλογεῖται.
8 καὶ ὧδε μὲν δεκάτας ἀποθνῄσκοντες ἄνθρωποι λαμβάνουσιν, ἐκεῖ δὲ μαρτυρούμενος ὅτι ζῇ.
9 καὶ ὡς ἔπος εἰπεῖν, δι᾽ Ἀβραὰμ καὶ Λευὶ ὁ δεκάτας λαμβάνων δεδεκάτωται,
10 ἔτι γὰρ ἐν τῇ ὀσφύϊ τοῦ πατρὸς ἦν ὅτε συνήντησεν αὐτῷ Μελχισέδεκ.
11 Εἰ μὲν οὖν τελείωσις διὰ τῆς Λευιτικῆς ἱερωσύνης ἦν, ὁ λαὸς γὰρ ἐπ᾽ αὐτῆς νενομοθέτηται, τίς ἔτι χρεία κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ ἕτερον ἀνίστασθαι ἱερέα καὶ οὐ κατὰ τὴν τάξιν Ἀαρὼν λέγεσθαι;
12 μετατιθεμένης γὰρ τῆς ἱερωσύνης ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται.
13 ἐφ᾽ ὃν γὰρ λέγεται ταῦτα φυλῆς ἑτέρας μετέσχηκεν, ἀφ᾽ ἧς οὐδεὶς προσέσχεν τῷ θυσιαστηρίῳ·
14 πρόδηλον γὰρ ὅτι ἐξ Ἰούδα ἀνατέταλκεν ὁ κύριος ἡμῶν, εἰς ἣν φυλὴν περὶ ἱερέων οὐδὲν Μωϋσῆς ἐλάλησεν.
15 καὶ περισσότερον ἔτι κατάδηλόν ἐστιν, εἰ κατὰ τὴν ὁμοιότητα Μελχισέδεκ ἀνίσταται ἱερεὺς ἕτερος,
16 ὃς οὐ κατὰ νόμον ἐντολῆς σαρκίνης γέγονεν ἀλλὰ κατὰ δύναμιν ζωῆς ἀκαταλύτου,
17 μαρτυρεῖται γὰρ ὅτι Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ.
18 ἀθέτησις μὲν γὰρ γίνεται προαγούσης ἐντολῆς διὰ τὸ αὐτῆς ἀσθενὲς καὶ ἀνωφελές,
19 οὐδὲν γὰρ ἐτελείωσεν ὁ νόμος, ἐπεισαγωγὴ δὲ κρείττονος ἐλπίδος, δι᾽ ἧς ἐγγίζομεν τῷ θεῷ.
20 Καὶ καθ᾽ ὅσον οὐ χωρὶς ὁρκωμοσίας, οἱ μὲν γὰρ χωρὶς ὁρκωμοσίας εἰσὶν ἱερεῖς γεγονότες,
21 ὁ δὲ μετὰ ὁρκωμοσίας διὰ τοῦ λέγοντος πρὸς αὐτόν, Ὤμοσεν κύριος, καὶ οὐ μεταμεληθήσεται, Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα,
22 κατὰ τοσοῦτο καὶ κρείττονος διαθήκης γέγονεν ἔγγυος Ἰησοῦς.
23 καὶ οἱ μὲν πλείονές εἰσιν γεγονότες ἱερεῖς διὰ τὸ θανάτῳ κωλύεσθαι παραμένειν·
24 ὁ δὲ διὰ τὸ μένειν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα ἀπαράβατον ἔχει τὴν ἱερωσύνην·
25 ὅθεν καὶ σῴζειν εἰς τὸ παντελὲς δύναται τοὺς προσερχομένους δι᾽ αὐτοῦ τῷ θεῷ, πάντοτε ζῶν εἰς τὸ ἐντυγχάνειν ὑπὲρ αὐτῶν.
26 Τοιοῦτος γὰρ ἡμῖν καὶ ἔπρεπεν ἀρχιερεύς, ὅσιος, ἄκακος, ἀμίαντος, κεχωρισμένος ἀπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν, καὶ ὑψηλότερος τῶν οὐρανῶν γενόμενος·
27 ὃς οὐκ ἔχει καθ᾽ ἡμέραν ἀνάγκην, ὥσπερ οἱ ἀρχιερεῖς, πρότερον ὑπὲρ τῶν ἰδίων ἁμαρτιῶν θυσίας ἀναφέρειν, ἔπειτα τῶν τοῦ λαοῦ· τοῦτο γὰρ ἐποίησεν ἐφάπαξ ἑαυτὸν ἀνενέγκας.
28 ὁ νόμος γὰρ ἀνθρώπους καθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθένειαν, ὁ λόγος δὲ τῆς ὁρκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν νόμον υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον.
8
1 Κεφάλαιον δὲ ἐπὶ τοῖς λεγομένοις, τοιοῦτον ἔχομεν ἀρχιερέα, ὃς ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν τοῖς οὐρανοῖς,
2 τῶν ἁγίων λειτουργὸς καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς, ἣν ἔπηξεν ὁ κύριος, οὐκ ἄνθρωπος.
3 πᾶς γὰρ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ προσφέρειν δῶρά τε καὶ θυσίας καθίσταται· ὅθεν ἀναγκαῖον ἔχειν τι καὶ τοῦτον ὃ προσενέγκῃ.
4 εἰ μὲν οὖν ἦν ἐπὶ γῆς, οὐδ᾽ ἂν ἦν ἱερεύς, ὄντων τῶν προσφερόντων κατὰ νόμον τὰ δῶρα·
5 οἵτινες ὑποδείγματι καὶ σκιᾷ λατρεύουσιν τῶν ἐπουρανίων, καθὼς κεχρημάτισται Μωϋσῆς μέλλων ἐπιτελεῖν τὴν σκηνήν, Ὅρα γάρ, φησίν, ποιήσεις πάντα κατὰ τὸν τύπον τὸν δειχθέντα σοι ἐν τῷ ὄρει·
6 νυν[ὶ] δὲ διαφορωτέρας τέτυχεν λειτουργίας, ὅσῳ καὶ κρείττονός ἐστιν διαθήκης μεσίτης, ἥτις ἐπὶ κρείττοσιν ἐπαγγελίαις νενομοθέτηται.
7 Εἰ γὰρ ἡ πρώτη ἐκείνη ἦν ἄμεμπτος, οὐκ ἂν δευτέρας ἐζητεῖτο τόπος·
8 μεμφόμενος γὰρ αὐτοὺς λέγει, Ἰδοὺ ἡμέραι ἔρχονται, λέγει κύριος, καὶ συντελέσω ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰσραὴλ καὶ ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰούδα διαθήκην καινήν,
9 οὐ κατὰ τὴν διαθήκην ἣν ἐποίησα τοῖς πατράσιν αὐτῶν ἐν ἡμέρᾳ ἐπιλαβομένου μου τῆς χειρὸς αὐτῶν ἐξαγαγεῖν αὐτοὺς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ὅτι αὐτοὶ οὐκ ἐνέμειναν ἐν τῇ διαθήκῃ μου, κἀγὼ ἠμέλησα αὐτῶν, λέγει κύριος.
10 ὅτι αὕτη ἡ διαθήκη ἣν διαθήσομαι τῷ οἴκῳ Ἰσραὴλ μετὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, λέγει κύριος, διδοὺς νόμους μου εἰς τὴν διάνοιαν αὐτῶν, καὶ ἐπὶ καρδίας αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς, καὶ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς θεὸν καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι εἰς λαόν.
11 καὶ οὐ μὴ διδάξωσιν ἕκαστος τὸν πολίτην αὐτοῦ καὶ ἕκαστος τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, λέγων, Γνῶθι τὸν κύριον, ὅτι πάντες εἰδήσουσίν με ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου αὐτῶν.
12 ὅτι ἵλεως ἔσομαι ταῖς ἀδικίαις αὐτῶν, καὶ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν οὐ μὴ μνησθῶ ἔτι.
13 ἐν τῷ λέγειν Καινὴν πεπαλαίωκεν τὴν πρώτην· τὸ δὲ παλαιούμενον καὶ γηράσκον ἐγγὺς ἀφανισμοῦ.
9
1 Εἶχε μὲν οὖν [καὶ] ἡ πρώτη δικαιώματα λατρείας τό τε ἅγιον κοσμικόν.
2 σκηνὴ γὰρ κατεσκευάσθη ἡ πρώτη ἐν ᾗ ἥ τε λυχνία καὶ ἡ τράπεζα καὶ ἡ πρόθεσις τῶν ἄρτων, ἥτις λέγεται Ἅγια·
3 μετὰ δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασμα σκηνὴ ἡ λεγομένη Ἅγια Ἁγίων,
4 χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν ᾗ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα καὶ ἡ ῥάβδος Ἀαρὼν ἡ βλαστήσασα καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης,
5 ὑπεράνω δὲ αὐτῆς Χερουβεὶν δόξης κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον· περὶ ὧν οὐκ ἔστιν νῦν λέγειν κατὰ μέρος.
6 Τούτων δὲ οὕτως κατεσκευασμένων, εἰς μὲν τὴν πρώτην σκηνὴν διὰ παντὸς εἰσίασιν οἱ ἱερεῖς τὰς λατρείας ἐπιτελοῦντες,
7 εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνος ὁ ἀρχιερεύς, οὐ χωρὶς αἵματος, ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων,
8 τοῦτο δηλοῦντος τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου, μήπω πεφανερῶσθαι τὴν τῶν ἁγίων ὁδὸν ἔτι τῆς πρώτης σκηνῆς ἐχούσης στάσιν,
9 ἥτις παραβολὴ εἰς τὸν καιρὸν τὸν ἐνεστηκότα, καθ᾽ ἣν δῶρά τε καὶ θυσίαι προσφέρονται μὴ δυνάμεναι κατὰ συνείδησιν τελειῶσαι τὸν λατρεύοντα,
10 μόνον ἐπὶ βρώμασιν καὶ πόμασιν καὶ διαφόροις βαπτισμοῖς, δικαιώματα σαρκὸς μέχρι καιροῦ διορθώσεως ἐπικείμενα.
11 Χριστὸς δὲ παραγενόμενος ἀρχιερεὺς τῶν γενομένων ἀγαθῶν διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς οὐ χειροποιήτου, τοῦτ᾽ ἔστιν οὐ ταύτης τῆς κτίσεως,
12 οὐδὲ δι᾽ αἵματος τράγων καὶ μόσχων διὰ δὲ τοῦ ἰδίου αἵματος, εἰσῆλθεν ἐφάπαξ εἰς τὰ ἅγια, αἰωνίαν λύτρωσιν εὑράμενος.
13 εἰ γὰρ τὸ αἷμα τράγων καὶ ταύρων καὶ σποδὸς δαμάλεως ῥαντίζουσα τοὺς κεκοινωμένους ἁγιάζει πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς καθαρότητα,
14 πόσῳ μᾶλλον τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ὃς διὰ πνεύματος αἰωνίου ἑαυτὸν προσήνεγκεν ἄμωμον τῷ θεῷ, καθαριεῖ τὴν συνείδησιν ἡμῶν ἀπὸ νεκρῶν ἔργων εἰς τὸ λατρεύειν θεῷ ζῶντι.
15 Καὶ διὰ τοῦτο διαθήκης καινῆς μεσίτης ἐστίν, ὅπως θανάτου γενομένου εἰς ἀπολύτρωσιν τῶν ἐπὶ τῇ πρώτῃ διαθήκῃ παραβάσεων τὴν ἐπαγγελίαν λάβωσιν οἱ κεκλημένοι τῆς αἰωνίου κληρονομίας.
16 ὅπου γὰρ διαθήκη, θάνατον ἀνάγκη φέρεσθαι τοῦ διαθεμένου·
17 διαθήκη γὰρ ἐπὶ νεκροῖς βεβαία, ἐπεὶ μήποτε ἰσχύει ὅτε ζῇ ὁ διαθέμενος.
18 ὅθεν οὐδὲ ἡ πρώτη χωρὶς αἵματος ἐγκεκαίνισται·
19 λαληθείσης γὰρ πάσης ἐντολῆς κατὰ τὸν νόμον ὑπὸ Μωϋσέως παντὶ τῷ λαῷ, λαβὼν τὸ αἷμα τῶν μόσχων μετὰ ὕδατος καὶ ἐρίου κοκκίνου καὶ ὑσσώπου αὐτό τε τὸ βιβλίον καὶ πάντα τὸν λαὸν ἐράντισεν,
20 λέγων, Τοῦτο τὸ αἷμα τῆς διαθήκης ἧς ἐνετείλατο πρὸς ὑμᾶς ὁ θεός·
21 καὶ τὴν σκηνὴν δὲ καὶ πάντα τὰ σκεύη τῆς λειτουργίας τῷ αἵματι ὁμοίως ἐράντισεν.
22 καὶ σχεδὸν ἐν αἵματι πάντα καθαρίζεται κατὰ τὸν νόμον, καὶ χωρὶς αἱματεκχυσίας οὐ γίνεται ἄφεσις.
23 Ἀνάγκη οὖν τὰ μὲν ὑποδείγματα τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς τούτοις καθαρίζεσθαι, αὐτὰ δὲ τὰ ἐπουράνια κρείττοσιν θυσίαις παρὰ ταύτας.
24 οὐ γὰρ εἰς χειροποίητα εἰσῆλθεν ἅγια Χριστός, ἀντίτυπα τῶν ἀληθινῶν, ἀλλ᾽ εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανόν, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν·
25 οὐδ᾽ ἵνα πολλάκις προσφέρῃ ἑαυτόν, ὥσπερ ὁ ἀρχιερεὺς εἰσέρχεται εἰς τὰ ἅγια κατ᾽ ἐνιαυτὸν ἐν αἵματι ἀλλοτρίῳ,
26 ἐπεὶ ἔδει αὐτὸν πολλάκις παθεῖν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου· νυνὶ δὲ ἅπαξ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων εἰς ἀθέτησιν [τῆς] ἁμαρτίας διὰ τῆς θυσίας αὐτοῦ πεφανέρωται.
27 καὶ καθ᾽ ὅσον ἀπόκειται τοῖς ἀνθρώποις ἅπαξ ἀποθανεῖν, μετὰ δὲ τοῦτο κρίσις,
28 οὕτως καὶ ὁ Χριστός, ἅπαξ προσενεχθεὶς εἰς τὸ πολλῶν ἀνενεγκεῖν ἁμαρτίας, ἐκ δευτέρου χωρὶς ἁμαρτίας ὀφθήσεται τοῖς αὐτὸν ἀπεκδεχομένοις εἰς σωτηρίαν.
10
1 Σκιὰν γὰρ ἔχων ὁ νόμος τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, οὐκ αὐτὴν τὴν εἰκόνα τῶν πραγμάτων, κατ᾽ ἐνιαυτὸν ταῖς αὐταῖς θυσίαις ἃς προσφέρουσιν εἰς τὸ διηνεκὲς οὐδέποτε δύναται τοὺς προσερχομένους τελειῶσαι·
2 ἐπεὶ οὐκ ἂν ἐπαύσαντο προσφερόμεναι, διὰ τὸ μηδεμίαν ἔχειν ἔτι συνείδησιν ἁμαρτιῶν τοὺς λατρεύοντας ἅπαξ κεκαθαρισμένους;
3 ἀλλ᾽ ἐν αὐταῖς ἀνάμνησις ἁμαρτιῶν κατ᾽ ἐνιαυτόν,
4 ἀδύνατον γὰρ αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρτίας.
5 Διὸ εἰσερχόμενος εἰς τὸν κόσμον λέγει, Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι·
6 ὁλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ εὐδόκησας.
7 τότε εἶπον, Ἰδοὺ ἥκω, ἐν κεφαλίδι βιβλίου γέγραπται περὶ ἐμοῦ, τοῦ ποιῆσαι, ὁ θεός, τὸ θέλημά σου.
8 ἀνώτερον λέγων ὅτι Θυσίας καὶ προσφορὰς καὶ ὁλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ ἠθέλησας οὐδὲ εὐδόκησας, αἵτινες κατὰ νόμον προσφέρονται,
9 τότε εἴρηκεν, Ἰδοὺ ἥκω τοῦ ποιῆσαι τὸ θέλημά σου. ἀναιρεῖ τὸ πρῶτον ἵνα τὸ δεύτερον στήσῃ·
10 ἐν ᾧ θελήματι ἡγιασμένοι ἐσμὲν διὰ τῆς προσφορᾶς τοῦ σώματος Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐφάπαξ.
11 Καὶ πᾶς μὲν ἱερεὺς ἕστηκεν καθ᾽ ἡμέραν λειτουργῶν καὶ τὰς αὐτὰς πολλάκις προσφέρων θυσίας, αἵτινες οὐδέποτε δύνανται περιελεῖν ἁμαρτίας.
12 οὗτος δὲ μίαν ὑπὲρ ἁμαρτιῶν προσενέγκας θυσίαν εἰς τὸ διηνεκὲς ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θεοῦ,
13 τὸ λοιπὸν ἐκδεχόμενος ἕως τεθῶσιν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν αὐτοῦ·
14 μιᾷ γὰρ προσφορᾷ τετελείωκεν εἰς τὸ διηνεκὲς τοὺς ἁγιαζομένους.
15 Μαρτυρεῖ δὲ ἡμῖν καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον· μετὰ γὰρ τὸ εἰρηκέναι,
16 Αὕτη ἡ διαθήκη ἣν διαθήσομαι πρὸς αὐτοὺς μετὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, λέγει κύριος, διδοὺς νόμους μου ἐπὶ καρδίας αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τὴν διάνοιαν αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς,
17 καὶ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν καὶ τῶν ἀνομιῶν αὐτῶν οὐ μὴ μνησθήσομαι ἔτι.
18 ὅπου δὲ ἄφεσις τούτων, οὐκέτι προσφορὰ περὶ ἁμαρτίας.
19 Ἔχοντες οὖν, ἀδελφοί, παρρησίαν εἰς τὴν εἴσοδον τῶν ἁγίων ἐν τῷ αἵματι Ἰησοῦ,
20 ἣν ἐνεκαίνισεν ἡμῖν ὁδὸν πρόσφατον καὶ ζῶσαν διὰ τοῦ καταπετάσματος, τοῦτ᾽ ἔστιν τῆς σαρκὸς αὐτοῦ,
21 καὶ ἱερέα μέγαν ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ,
22 προσερχώμεθα μετὰ ἀληθινῆς καρδίας ἐν πληροφορίᾳ πίστεως, ῥεραντισμένοι τὰς καρδίας ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς καὶ λελουσμένοι τὸ σῶμα ὕδατι καθαρῷ·
23 κατέχωμεν τὴν ὁμολογίαν τῆς ἐλπίδος ἀκλινῆ, πιστὸς γὰρ ὁ ἐπαγγειλάμενος·
24 καὶ κατανοῶμεν ἀλλήλους εἰς παροξυσμὸν ἀγάπης καὶ καλῶν ἔργων,
25 μὴ ἐγκαταλείποντες τὴν ἐπισυναγωγὴν ἑαυτῶν, καθὼς ἔθος τισίν, ἀλλὰ παρακαλοῦντες, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ βλέπετε ἐγγίζουσαν τὴν ἡμέραν.
26 Ἑκουσίως γὰρ ἁμαρτανόντων ἡμῶν μετὰ τὸ λαβεῖν τὴν ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας, οὐκέτι περὶ ἁμαρτιῶν ἀπολείπεται θυσία,
27 φοβερὰ δέ τις ἐκδοχὴ κρίσεως καὶ πυρὸς ζῆλος ἐσθίειν μέλλοντος τοὺς ὑπεναντίους.
28 ἀθετήσας τις νόμον Μωϋσέως χωρὶς οἰκτιρμῶν ἐπὶ δυσὶν ἢ τρισὶν μάρτυσιν ἀποθνῄσκει·
29 πόσῳ δοκεῖτε χείρονος ἀξιωθήσεται τιμωρίας ὁ τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ καταπατήσας, καὶ τὸ αἷμα τῆς διαθήκης κοινὸν ἡγησάμενος ἐν ᾧ ἡγιάσθη, καὶ τὸ πνεῦμα τῆς χάριτος ἐνυβρίσας;
30 οἴδαμεν γὰρ τὸν εἰπόντα, Ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω· καὶ πάλιν, Κρινεῖ κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ.
31 φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας θεοῦ ζῶντος.
32 Ἀναμιμνῄσκεσθε δὲ τὰς πρότερον ἡμέρας, ἐν αἷς φωτισθέντες πολλὴν ἄθλησιν ὑπεμείνατε παθημάτων,
33 τοῦτο μὲν ὀνειδισμοῖς τε καὶ θλίψεσιν θεατριζόμενοι, τοῦτο δὲ κοινωνοὶ τῶν οὕτως ἀναστρεφομένων γενηθέντες·
34 καὶ γὰρ τοῖς δεσμίοις συνεπαθήσατε, καὶ τὴν ἁρπαγὴν τῶν ὑπαρχόντων ὑμῶν μετὰ χαρᾶς προσεδέξασθε, γινώσκοντες ἔχειν ἑαυτοὺς κρείττονα ὕπαρξιν καὶ μένουσαν.
35 μὴ ἀποβάλητε οὖν τὴν παρρησίαν ὑμῶν, ἥτις ἔχει μεγάλην μισθαποδοσίαν,
36 ὑπομονῆς γὰρ ἔχετε χρείαν ἵνα τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ ποιήσαντες κομίσησθε τὴν ἐπαγγελίαν.
37 ἔτι γὰρ μικρὸν ὅσον ὅσον, ὁ ἐρχόμενος ἥξει καὶ οὐ χρονίσει·
38 ὁ δὲ δίκαιός μου ἐκ πίστεως ζήσεται, καὶ ἐὰν ὑποστείληται, οὐκ εὐδοκεῖ ἡ ψυχή μου ἐν αὐτῷ.
39 ἡμεῖς δὲ οὐκ ἐσμὲν ὑποστολῆς εἰς ἀπώλειαν, ἀλλὰ πίστεως εἰς περιποίησιν ψυχῆς.
11
1 Ἔστιν δὲ πίστις ἐλπιζομένων ὑπόστασις, πραγμάτων ἔλεγχος οὐ βλεπομένων.
2 ἐν ταύτῃ γὰρ ἐμαρτυρήθησαν οἱ πρεσβύτεροι.
3 Πίστει νοοῦμεν κατηρτίσθαι τοὺς αἰῶνας ῥήματι θεοῦ, εἰς τὸ μὴ ἐκ φαινομένων τὸ βλεπόμενον γεγονέναι.
4 Πίστει πλείονα θυσίαν Ἅβελ παρὰ Κάϊν προσήνεγκεν τῷ θεῷ, δι᾽ ἧς ἐμαρτυρήθη εἶναι δίκαιος, μαρτυροῦντος ἐπὶ τοῖς δώροις αὐτοῦ τοῦ θεοῦ, καὶ δι᾽ αὐτῆς ἀποθανὼν ἔτι λαλεῖ.
5 Πίστει Ἑνὼχ μετετέθη τοῦ μὴ ἰδεῖν θάνατον, καὶ οὐχ ηὑρίσκετο διότι μετέθηκεν αὐτὸν ὁ θεός· πρὸ γὰρ τῆς μεταθέσεως μεμαρτύρηται εὐαρεστηκέναι τῷ θεῷ,
6 χωρὶς δὲ πίστεως ἀδύνατον εὐαρεστῆσαι, πιστεῦσαι γὰρ δεῖ τὸν προσερχόμενον τῷ θεῷ ὅτι ἔστιν καὶ τοῖς ἐκζητοῦσιν αὐτὸν μισθαποδότης γίνεται.
7 Πίστει χρηματισθεὶς Νῶε περὶ τῶν μηδέπω βλεπομένων εὐλαβηθεὶς κατεσκεύασεν κιβωτὸν εἰς σωτηρίαν τοῦ οἴκου αὐτοῦ, δι᾽ ἧς κατέκρινεν τὸν κόσμον, καὶ τῆς κατὰ πίστιν δικαιοσύνης ἐγένετο κληρονόμος.
8 Πίστει καλούμενος Ἀβραὰμ ὑπήκουσεν ἐξελθεῖν εἰς τόπον ὃν ἤμελλεν λαμβάνειν εἰς κληρονομίαν, καὶ ἐξῆλθεν μὴ ἐπιστάμενος ποῦ ἔρχεται.
9 Πίστει παρῴκησεν εἰς γῆν τῆς ἐπαγγελίας ὡς ἀλλοτρίαν, ἐν σκηναῖς κατοικήσας μετὰ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ τῶν συγκληρονόμων τῆς ἐπαγγελίας τῆς αὐτῆς·
10 ἐξεδέχετο γὰρ τὴν τοὺς θεμελίους ἔχουσαν πόλιν, ἧς τεχνίτης καὶ δημιουργὸς ὁ θεός.
11 Πίστει - καὶ αὐτὴ Σάρρα στεῖρα - δύναμιν εἰς καταβολὴν σπέρματος ἔλαβεν καὶ παρὰ καιρὸν ἡλικίας, ἐπεὶ πιστὸν ἡγήσατο τὸν ἐπαγγειλάμενον·
12 διὸ καὶ ἀφ᾽ ἑνὸς ἐγεννήθησαν, καὶ ταῦτα νενεκρωμένου, καθὼς τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ πλήθει καὶ ὡς ἡ ἄμμος ἡ παρὰ τὸ χεῖλος τῆς θαλάσσης ἡ ἀναρίθμητος.
13 Κατὰ πίστιν ἀπέθανον οὗτοι πάντες, μὴ κομισάμενοι τὰς ἐπαγγελίας, ἀλλὰ πόρρωθεν αὐτὰς ἰδόντες καὶ ἀσπασάμενοι, καὶ ὁμολογήσαντες ὅτι ξένοι καὶ παρεπίδημοί εἰσιν ἐπὶ τῆς γῆς·
14 οἱ γὰρ τοιαῦτα λέγοντες ἐμφανίζουσιν ὅτι πατρίδα ἐπιζητοῦσιν.
15 καὶ εἰ μὲν ἐκείνης μνημονεύουσιν ἀφ᾽ ἧς ἐξέβησαν, εἶχον ἂν καιρὸν ἀνακάμψαι·
16 νῦν δὲ κρείττονος ὀρέγονται, τοῦτ᾽ ἔστιν ἐπουρανίου. διὸ οὐκ ἐπαισχύνεται αὐτοὺς ὁ θεὸς θεὸς ἐπικαλεῖσθαι αὐτῶν, ἡτοίμασεν γὰρ αὐτοῖς πόλιν.
17 Πίστει προσενήνοχεν Ἀβραὰμ τὸν Ἰσαὰκ πειραζόμενος, καὶ τὸν μονογενῆ προσέφερεν ὁ τὰς ἐπαγγελίας ἀναδεξάμενος,
18 πρὸς ὃν ἐλαλήθη ὅτι Ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεταί σοι σπέρμα,
19 λογισάμενος ὅτι καὶ ἐκ νεκρῶν ἐγείρειν δυνατὸς ὁ θεός· ὅθεν αὐτὸν καὶ ἐν παραβολῇ ἐκομίσατο.
20 Πίστει καὶ περὶ μελλόντων εὐλόγησεν Ἰσαὰκ τὸν Ἰακὼβ καὶ τὸν Ἠσαῦ.
21 Πίστει Ἰακὼβ ἀποθνῄσκων ἕκαστον τῶν υἱῶν Ἰωσὴφ εὐλόγησεν, καὶ προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ῥάβδου αὐτοῦ.
22 Πίστει Ἰωσὴφ τελευτῶν περὶ τῆς ἐξόδου τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐμνημόνευσεν, καὶ περὶ τῶν ὀστέων αὐτοῦ ἐνετείλατο.
23 Πίστει Μωϋσῆς γεννηθεὶς ἐκρύβη τρίμηνον ὑπὸ τῶν πατέρων αὐτοῦ, διότι εἶδον ἀστεῖον τὸ παιδίον, καὶ οὐκ ἐφοβήθησαν τὸ διάταγμα τοῦ βασιλέως.
24 Πίστει Μωϋσῆς μέγας γενόμενος ἠρνήσατο λέγεσθαι υἱὸς θυγατρὸς Φαραώ,
25 μᾶλλον ἑλόμενος συγκακουχεῖσθαι τῷ λαῷ τοῦ θεοῦ ἢ πρόσκαιρον ἔχειν ἁμαρτίας ἀπόλαυσιν,
26 μείζονα πλοῦτον ἡγησάμενος τῶν Αἰγύπτου θησαυρῶν τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ, ἀπέβλεπεν γὰρ εἰς τὴν μισθαποδοσίαν.
27 Πίστει κατέλιπεν Αἴγυπτον, μὴ φοβηθεὶς τὸν θυμὸν τοῦ βασιλέως, τὸν γὰρ ἀόρατον ὡς ὁρῶν ἐκαρτέρησεν.
28 Πίστει πεποίηκεν τὸ πάσχα καὶ τὴν πρόσχυσιν τοῦ αἵματος, ἵνα μὴ ὁ ὀλοθρεύων τὰ πρωτότοκα θίγῃ αὐτῶν.
29 Πίστει διέβησαν τὴν Ἐρυθρὰν Θάλασσαν ὡς διὰ ξηρᾶς γῆς, ἧς πεῖραν λαβόντες οἱ Αἰγύπτιοι κατεπόθησαν.
30 Πίστει τὰ τείχη Ἰεριχὼ ἔπεσαν κυκλωθέντα ἐπὶ ἑπτὰ ἡμέρας.
31 Πίστει Ῥαὰβ ἡ πόρνη οὐ συναπώλετο τοῖς ἀπειθήσασιν, δεξαμένη τοὺς κατασκόπους μετ᾽ εἰρήνης.
32 Καὶ τί ἔτι λέγω; ἐπιλείψει με γὰρ διηγούμενον ὁ χρόνος περὶ Γεδεών, Βαράκ, Σαμψών, Ἰεφθάε, Δαυίδ τε καὶ Σαμουὴλ καὶ τῶν προφητῶν,
33 οἳ διὰ πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας, εἰργάσαντο δικαιοσύνην, ἐπέτυχον ἐπαγγελιῶν, ἔφραξαν στόματα λεόντων,
34 ἔσβεσαν δύναμιν πυρός, ἔφυγον στόματα μαχαίρης, ἐδυναμώθησαν ἀπὸ ἀσθενείας, ἐγενήθησαν ἰσχυροὶ ἐν πολέμῳ, παρεμβολὰς ἔκλιναν ἀλλοτρίων·
35 ἔλαβον γυναῖκες ἐξ ἀναστάσεως τοὺς νεκροὺς αὐτῶν· ἄλλοι δὲ ἐτυμπανίσθησαν, οὐ προσδεξάμενοι τὴν ἀπολύτρωσιν, ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν·
36 ἕτεροι δὲ ἐμπαιγμῶν καὶ μαστίγων πεῖραν ἔλαβον, ἔτι δὲ δεσμῶν καὶ φυλακῆς·
37 ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, ἐν φόνῳ μαχαίρης ἀπέθανον, περιῆλθον ἐν μηλωταῖς, ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι,
38 ὧν οὐκ ἦν ἄξιος ὁ κόσμος, ἐπὶ ἐρημίαις πλανώμενοι καὶ ὄρεσιν καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς.
39 Καὶ οὗτοι πάντες μαρτυρηθέντες διὰ τῆς πίστεως οὐκ ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν,
40 τοῦ θεοῦ περὶ ἡμῶν κρεῖττόν τι προβλεψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσιν.
12
1 Τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς, τοσοῦτον ἔχοντες περικείμενον ἡμῖν νέφος μαρτύρων, ὄγκον ἀποθέμενοι πάντα καὶ τὴν εὐπερίστατον ἁμαρτίαν, δι᾽ ὑπομονῆς τρέχωμεν τὸν προκείμενον ἡμῖν ἀγῶνα,
2 ἀφορῶντες εἰς τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγὸν καὶ τελειωτὴν Ἰησοῦν, ὃς ἀντὶ τῆς προκειμένης αὐτῷ χαρᾶς ὑπέμεινεν σταυρὸν αἰσχύνης καταφρονήσας, ἐν δεξιᾷ τε τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ κεκάθικεν.
3 ἀναλογίσασθε γὰρ τὸν τοιαύτην ὑπομεμενηκότα ὑπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν εἰς ἑαυτὸν ἀντιλογίαν, ἵνα μὴ κάμητε ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν ἐκλυόμενοι.
4 Οὔπω μέχρις αἵματος ἀντικατέστητε πρὸς τὴν ἁμαρτίαν ἀνταγωνιζόμενοι,
5 καὶ ἐκλέλησθε τῆς παρακλήσεως, ἥτις ὑμῖν ὡς υἱοῖς διαλέγεται, Υἱέ μου, μὴ ὀλιγώρει παιδείας κυρίου, μηδὲ ἐκλύου ὑπ᾽ αὐτοῦ ἐλεγχόμενος·
6 ὃν γὰρ ἀγαπᾷ κύριος παιδεύει, μαστιγοῖ δὲ πάντα υἱὸν ὃν παραδέχεται.
7 εἰς παιδείαν ὑπομένετε· ὡς υἱοῖς ὑμῖν προσφέρεται ὁ θεός· τίς γὰρ υἱὸς ὃν οὐ παιδεύει πατήρ;
8 εἰ δὲ χωρίς ἐστε παιδείας ἧς μέτοχοι γεγόνασιν πάντες, ἄρα νόθοι καὶ οὐχ υἱοί ἐστε.
9 εἶτα τοὺς μὲν τῆς σαρκὸς ἡμῶν πατέρας εἴχομεν παιδευτὰς καὶ ἐνετρεπόμεθα· οὐ πολὺ [δὲ] μᾶλλον ὑποταγησόμεθα τῷ πατρὶ τῶν πνευμάτων καὶ ζήσομεν;
10 οἱ μὲν γὰρ πρὸς ὀλίγας ἡμέρας κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς ἐπαίδευον, ὁ δὲ ἐπὶ τὸ συμφέρον εἰς τὸ μεταλαβεῖν τῆς ἁγιότητος αὐτοῦ.
11 πᾶσα δὲ παιδεία πρὸς μὲν τὸ παρὸν οὐ δοκεῖ χαρᾶς εἶναι ἀλλὰ λύπης, ὕστερον δὲ καρπὸν εἰρηνικὸν τοῖς δι᾽ αὐτῆς γεγυμνασμένοις ἀποδίδωσιν δικαιοσύνης.
12 Διὸ τὰς παρειμένας χεῖρας καὶ τὰ παραλελυμένα γόνατα ἀνορθώσατε,
13 καὶ τροχιὰς ὀρθὰς ποιεῖτε τοῖς ποσὶν ὑμῶν, ἵνα μὴ τὸ χωλὸν ἐκτραπῇ, ἰαθῇ δὲ μᾶλλον.
14 Εἰρήνην διώκετε μετὰ πάντων, καὶ τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν κύριον,
15 ἐπισκοποῦντες μή τις ὑστερῶν ἀπὸ τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ, μή τις ῥίζα πικρίας ἄνω φύουσα ἐνοχλῇ καὶ δι᾽ αὐτῆς μιανθῶσιν πολλοί,
16 μή τις πόρνος ἢ βέβηλος ὡς Ἠσαῦ, ὃς ἀντὶ βρώσεως μιᾶς ἀπέδοτο τὰ πρωτοτόκια αὐτοῦ.
17 ἴστε γὰρ ὅτι καὶ μετέπειτα θέλων κληρονομῆσαι τὴν εὐλογίαν ἀπεδοκιμάσθη, μετανοίας γὰρ τόπον οὐχ εὗρεν, καίπερ μετὰ δακρύων ἐκζητήσας αὐτήν.
18 Οὐ γὰρ προσεληλύθατε ψηλαφωμένῳ [ὄρει] καὶ κεκαυμένῳ πυρὶ καὶ γνόφῳ καὶ ζόφῳ καὶ θυέλλῃ
19 καὶ σάλπιγγος ἤχῳ καὶ φωνῇ ῥημάτων, ἧς οἱ ἀκούσαντες παρῃτήσαντο μὴ προστεθῆναι αὐτοῖς λόγον·
20 οὐκ ἔφερον γὰρ τὸ διαστελλόμενον, Κἂν θηρίον θίγῃ τοῦ ὄρους, λιθοβοληθήσεται·
21 καί, οὕτω φοβερὸν ἦν τὸ φανταζόμενον, Μωϋσῆς εἶπεν, Ἔκφοβός εἰμι καὶ ἔντρομος.
22 ἀλλὰ προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει καὶ πόλει θεοῦ ζῶντος, Ἰερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ, καὶ μυριάσιν ἀγγέλων, πανηγύρει
23 καὶ ἐκκλησίᾳ πρωτοτόκων ἀπογεγραμμένων ἐν οὐρανοῖς, καὶ κριτῇ θεῷ πάντων, καὶ πνεύμασι δικαίων τετελειωμένων,
24 καὶ διαθήκης νέας μεσίτῃ Ἰησοῦ, καὶ αἵματι ῥαντισμοῦ κρεῖττον λαλοῦντι παρὰ τὸν Ἅβελ.
25 Βλέπετε μὴ παραιτήσησθε τὸν λαλοῦντα· εἰ γὰρ ἐκεῖνοι οὐκ ἐξέφυγον ἐπὶ γῆς παραιτησάμενοι τὸν χρηματίζοντα, πολὺ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ τὸν ἀπ᾽ οὐρανῶν ἀποστρεφόμενοι·
26 οὗ ἡ φωνὴ τὴν γῆν ἐσάλευσεν τότε, νῦν δὲ ἐπήγγελται λέγων, Ἔτι ἅπαξ ἐγὼ σείσω οὐ μόνον τὴν γῆν ἀλλὰ καὶ τὸν οὐρανόν.
27 τὸ δέ, Ἔτι ἅπαξ δηλοῖ [τὴν] τῶν σαλευομένων μετάθεσιν ὡς πεποιημένων, ἵνα μείνῃ τὰ μὴ σαλευόμενα.
28 Διὸ βασιλείαν ἀσάλευτον παραλαμβάνοντες ἔχωμεν χάριν, δι᾽ ἧς λατρεύωμεν εὐαρέστως τῷ θεῷ μετὰ εὐλαβείας καὶ δέους·
29 καὶ γὰρ ὁ θεὸς ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον.
13
1 Ἡ φιλαδελφία μενέτω.
2 τῆς φιλοξενίας μὴ ἐπιλανθάνεσθε, διὰ ταύτης γὰρ ἔλαθόν τινες ξενίσαντες ἀγγέλους.
3 μιμνῄσκεσθε τῶν δεσμίων ὡς συνδεδεμένοι, τῶν κακουχουμένων ὡς καὶ αὐτοὶ ὄντες ἐν σώματι.
4 Τίμιος ὁ γάμος ἐν πᾶσιν καὶ ἡ κοίτη ἀμίαντος, πόρνους γὰρ καὶ μοιχοὺς κρινεῖ ὁ θεός.
5 Ἀφιλάργυρος ὁ τρόπος· ἀρκούμενοι τοῖς παροῦσιν· αὐτὸς γὰρ εἴρηκεν, Οὐ μή σε ἀνῶ οὐδ᾽ οὐ μή σε ἐγκαταλίπω·
6 ὥστε θαρροῦντας ἡμᾶς λέγειν, Κύριος ἐμοὶ βοηθός, [καὶ] οὐ φοβηθήσομαι· τί ποιήσει μοι ἄνθρωπος;
7 Μνημονεύετε τῶν ἡγουμένων ὑμῶν, οἵτινες ἐλάλησαν ὑμῖν τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, ὧν ἀναθεωροῦντες τὴν ἔκβασιν τῆς ἀναστροφῆς μιμεῖσθε τὴν πίστιν.
8 Ἰησοῦς Χριστὸς ἐχθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτός, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.
9 διδαχαῖς ποικίλαις καὶ ξέναις μὴ παραφέρεσθε· καλὸν γὰρ χάριτι βεβαιοῦσθαι τὴν καρδίαν, οὐ βρώμασιν, ἐν οἷς οὐκ ὠφελήθησαν οἱ περιπατοῦντες.
10 ἔχομεν θυσιαστήριον ἐξ οὗ φαγεῖν οὐκ ἔχουσιν ἐξουσίαν οἱ τῇ σκηνῇ λατρεύοντες.
11 ὧν γὰρ εἰσφέρεται ζῴων τὸ αἷμα περὶ ἁμαρτίας εἰς τὰ ἅγια διὰ τοῦ ἀρχιερέως, τούτων τὰ σώματα κατακαίεται ἔξω τῆς παρεμβολῆς.
12 διὸ καὶ Ἰησοῦς, ἵνα ἁγιάσῃ διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος τὸν λαόν, ἔξω τῆς πύλης ἔπαθεν.
13 τοίνυν ἐξερχώμεθα πρὸς αὐτὸν ἔξω τῆς παρεμβολῆς, τὸν ὀνειδισμὸν αὐτοῦ φέροντες·
14 οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν, ἀλλὰ τὴν μέλλουσαν ἐπιζητοῦμεν.
15 δι᾽ αὐτοῦ οὖν ἀναφέρωμεν θυσίαν αἰνέσεως διὰ παντὸς τῷ θεῷ, τοῦτ᾽ ἔστιν καρπὸν χειλέων ὁμολογούντων τῷ ὀνόματι αὐτοῦ.
16 τῆς δὲ εὐποιΐας καὶ κοινωνίας μὴ ἐπιλανθάνεσθε, τοιαύταις γὰρ θυσίαις εὐαρεστεῖται ὁ θεός.
17 Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν καὶ ὑπείκετε, αὐτοὶ γὰρ ἀγρυπνοῦσιν ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν ὡς λόγον ἀποδώσοντες, ἵνα μετὰ χαρᾶς τοῦτο ποιῶσιν καὶ μὴ στενάζοντες, ἀλυσιτελὲς γὰρ ὑμῖν τοῦτο.
18 Προσεύχεσθε περὶ ἡμῶν, πειθόμεθα γὰρ ὅτι καλὴν συνείδησιν ἔχομεν, ἐν πᾶσιν καλῶς θέλοντες ἀναστρέφεσθαι.
19 περισσοτέρως δὲ παρακαλῶ τοῦτο ποιῆσαι ἵνα τάχιον ἀποκατασταθῶ ὑμῖν.
20 Ὁ δὲ θεὸς τῆς εἰρήνης, ὁ ἀναγαγὼν ἐκ νεκρῶν τὸν ποιμένα τῶν προβάτων τὸν μέγαν ἐν αἵματι διαθήκης αἰωνίου, τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν,
21 καταρτίσαι ὑμᾶς ἐν παντὶ ἀγαθῷ εἰς τὸ ποιῆσαι τὸ θέλημα αὐτοῦ, ποιῶν ἐν ἡμῖν τὸ εὐάρεστον ἐνώπιον αὐτοῦ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας [τῶν αἰώνων]· ἀμήν.
22 Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, ἀνέχεσθε τοῦ λόγου τῆς παρακλήσεως, καὶ γὰρ διὰ βραχέων ἐπέστειλα ὑμῖν.
23 Γινώσκετε τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν Τιμόθεον ἀπολελυμένον, μεθ᾽ οὗ ἐὰν τάχιον ἔρχηται ὄψομαι ὑμᾶς.
24 Ἀσπάσασθε πάντας τοὺς ἡγουμένους ὑμῶν καὶ πάντας τοὺς ἁγίους. ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ ἀπὸ τῆς Ἰταλίας.
25 ἡ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν.
Ἀποκάλυψις Ἰωάννου
1
1 Ἀποκάλυψις Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἣν ἔδωκεν αὐτῷ ὁ θεός, δεῖξαι τοῖς δούλοις αὐτοῦ ἃ δεῖ γενέσθαι ἐν τάχει, καὶ ἐσήμανεν ἀποστείλας διὰ τοῦ ἀγγέλου αὐτοῦ τῷ δούλῳ αὐτοῦ Ἰωάννῃ,
2 ὃς ἐμαρτύρησεν τὸν λόγον τοῦ θεοῦ καὶ τὴν μαρτυρίαν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅσα εἶδεν.
3 μακάριος ὁ ἀναγινώσκων καὶ οἱ ἀκούοντες τοὺς λόγους τῆς προφητείας καὶ τηροῦντες τὰ ἐν αὐτῇ γεγραμμένα, ὁ γὰρ καιρὸς ἐγγύς.
4 Ἰωάννης ταῖς ἑπτὰ ἐκκλησίαις ταῖς ἐν τῇ Ἀσίᾳ· χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρχόμενος, καὶ ἀπὸ τῶν ἑπτὰ πνευμάτων ἃ ἐνώπιον τοῦ θρόνου αὐτοῦ,
5 καὶ ἀπὸ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ μάρτυς ὁ πιστός, ὁ πρωτότοκος τῶν νεκρῶν καὶ ὁ ἄρχων τῶν βασιλέων τῆς γῆς. Τῷ ἀγαπῶντι ἡμᾶς καὶ λύσαντι ἡμᾶς ἐκ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν ἐν τῷ αἵματι αὐτοῦ -
6 καὶ ἐποίησεν ἡμᾶς βασιλείαν, ἱερεῖς τῷ θεῷ καὶ πατρὶ αὐτοῦ - αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας [τῶν αἰώνων]· ἀμήν.
7 Ἰδοὺ ἔρχεται μετὰ τῶν νεφελῶν, καὶ ὄψεται αὐτὸν πᾶς ὀφθαλμὸς καὶ οἵτινες αὐτὸν ἐξεκέντησαν, καὶ κόψονται ἐπ᾽ αὐτὸν πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς. ναί, ἀμήν.
8 Ἐγώ εἰμι τὸ Ἄλφα καὶ τὸ Ὦ, λέγει κύριος ὁ θεός, ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρχόμενος, ὁ παντοκράτωρ.
9 Ἐγὼ Ἰωάννης, ὁ ἀδελφὸς ὑμῶν καὶ συγκοινωνὸς ἐν τῇ θλίψει καὶ βασιλείᾳ καὶ ὑπομονῇ ἐν Ἰησοῦ, ἐγενόμην ἐν τῇ νήσῳ τῇ καλουμένῃ Πάτμῳ διὰ τὸν λόγον τοῦ θεοῦ καὶ τὴν μαρτυρίαν Ἰησοῦ.
10 ἐγενόμην ἐν πνεύματι ἐν τῇ κυριακῇ ἡμέρᾳ, καὶ ἤκουσα ὀπίσω μου φωνὴν μεγάλην ὡς σάλπιγγος
11 λεγούσης, Ὃ βλέπεις γράψον εἰς βιβλίον καὶ πέμψον ταῖς ἑπτὰ ἐκκλησίαις, εἰς Ἔφεσον καὶ εἰς Σμύρναν καὶ εἰς Πέργαμον καὶ εἰς Θυάτιρα καὶ εἰς Σάρδεις καὶ εἰς Φιλαδέλφειαν καὶ εἰς Λαοδίκειαν.
12 Καὶ ἐπέστρεψα βλέπειν τὴν φωνὴν ἥτις ἐλάλει μετ᾽ ἐμοῦ· καὶ ἐπιστρέψας εἶδον ἑπτὰ λυχνίας χρυσᾶς,
13 καὶ ἐν μέσῳ τῶν λυχνιῶν ὅμοιον υἱὸν ἀνθρώπου, ἐνδεδυμένον ποδήρη καὶ περιεζωσμένον πρὸς τοῖς μαστοῖς ζώνην χρυσᾶν·
14 ἡ δὲ κεφαλὴ αὐτοῦ καὶ αἱ τρίχες λευκαὶ ὡς ἔριον λευκόν, ὡς χιών, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ὡς φλὸξ πυρός,
15 καὶ οἱ πόδες αὐτοῦ ὅμοιοι χαλκολιβάνῳ ὡς ἐν καμίνῳ πεπυρωμένης, καὶ ἡ φωνὴ αὐτοῦ ὡς φωνὴ ὑδάτων πολλῶν,
16 καὶ ἔχων ἐν τῇ δεξιᾷ χειρὶ αὐτοῦ ἀστέρας ἑπτά, καὶ ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ ῥομφαία δίστομος ὀξεῖα ἐκπορευομένη, καὶ ἡ ὄψις αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος φαίνει ἐν τῇ δυνάμει αὐτοῦ.
17 Καὶ ὅτε εἶδον αὐτόν, ἔπεσα πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ ὡς νεκρός· καὶ ἔθηκεν τὴν δεξιὰν αὐτοῦ ἐπ᾽ ἐμὲ λέγων, Μὴ φοβοῦ· ἐγώ εἰμι ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος,
18 καὶ ὁ ζῶν, καὶ ἐγενόμην νεκρὸς καὶ ἰδοὺ ζῶν εἰμι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, καὶ ἔχω τὰς κλεῖς τοῦ θανάτου καὶ τοῦ ᾅδου.
19 γράψον οὖν ἃ εἶδες καὶ ἃ εἰσὶν καὶ ἃ μέλλει γενέσθαι μετὰ ταῦτα.
20 τὸ μυστήριον τῶν ἑπτὰ ἀστέρων οὓς εἶδες ἐπὶ τῆς δεξιᾶς μου, καὶ τὰς ἑπτὰ λυχνίας τὰς χρυσᾶς· οἱ ἑπτὰ ἀστέρες ἄγγελοι τῶν ἑπτὰ ἐκκλησιῶν εἰσιν, καὶ αἱ λυχνίαι αἱ ἑπτὰ ἑπτὰ ἐκκλησίαι εἰσίν.
2
1 Τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Ἐφέσῳ ἐκκλησίας γράψον· Τάδε λέγει ὁ κρατῶν τοὺς ἑπτὰ ἀστέρας ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτοῦ, ὁ περιπατῶν ἐν μέσῳ τῶν ἑπτὰ λυχνιῶν τῶν χρυσῶν·
2 Οἶδα τὰ ἔργα σου καὶ τὸν κόπον καὶ τὴν ὑπομονήν σου, καὶ ὅτι οὐ δύνῃ βαστάσαι κακούς, καὶ ἐπείρασας τοὺς λέγοντας ἑαυτοὺς ἀποστόλους καὶ οὐκ εἰσίν, καὶ εὗρες αὐτοὺς ψευδεῖς·
3 καὶ ὑπομονὴν ἔχεις, καὶ ἐβάστασας διὰ τὸ ὄνομά μου, καὶ οὐ κεκοπίακες.
4 ἀλλὰ ἔχω κατὰ σοῦ ὅτι τὴν ἀγάπην σου τὴν πρώτην ἀφῆκες.
5 μνημόνευε οὖν πόθεν πέπτωκας, καὶ μετανόησον καὶ τὰ πρῶτα ἔργα ποίησον· εἰ δὲ μή, ἔρχομαί σοι καὶ κινήσω τὴν λυχνίαν σου ἐκ τοῦ τόπου αὐτῆς, ἐὰν μὴ μετανοήσῃς.
6 ἀλλὰ τοῦτο ἔχεις, ὅτι μισεῖς τὰ ἔργα τῶν Νικολαϊτῶν, ἃ κἀγὼ μισῶ.
7 ὁ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις. τῷ νικῶντι δώσω αὐτῷ φαγεῖν ἐκ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς, ὅ ἐστιν ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ θεοῦ.
8 Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Σμύρνῃ ἐκκλησίας γράψον· Τάδε λέγει ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος, ὃς ἐγένετο νεκρὸς καὶ ἔζησεν·
9 Οἶδά σου τὴν θλῖψιν καὶ τὴν πτωχείαν, ἀλλὰ πλούσιος εἶ, καὶ τὴν βλασφημίαν ἐκ τῶν λεγόντων Ἰουδαίους εἶναι ἑαυτούς, καὶ οὐκ εἰσὶν ἀλλὰ συναγωγὴ τοῦ Σατανᾶ.
10 μηδὲν φοβοῦ ἃ μέλλεις πάσχειν. ἰδοὺ μέλλει βάλλειν ὁ διάβολος ἐξ ὑμῶν εἰς φυλακὴν ἵνα πειρασθῆτε, καὶ ἕξετε θλῖψιν ἡμερῶν δέκα. γίνου πιστὸς ἄχρι θανάτου, καὶ δώσω σοι τὸν στέφανον τῆς ζωῆς.
11 ὁ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις. ὁ νικῶν οὐ μὴ ἀδικηθῇ ἐκ τοῦ θανάτου τοῦ δευτέρου.
12 Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Περγάμῳ ἐκκλησίας γράψον· Τάδε λέγει ὁ ἔχων τὴν ῥομφαίαν τὴν δίστομον τὴν ὀξεῖαν·
13 Οἶδα ποῦ κατοικεῖς, ὅπου ὁ θρόνος τοῦ Σατανᾶ, καὶ κρατεῖς τὸ ὄνομά μου, καὶ οὐκ ἠρνήσω τὴν πίστιν μου καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις Ἀντιπᾶς ὁ μάρτυς μου ὁ πιστός μου, ὃς ἀπεκτάνθη παρ᾽ ὑμῖν, ὅπου ὁ Σατανᾶς κατοικεῖ.
14 ἀλλ᾽ ἔχω κατὰ σοῦ ὀλίγα, ὅτι ἔχεις ἐκεῖ κρατοῦντας τὴν διδαχὴν Βαλαάμ, ὃς ἐδίδασκεν τῷ Βαλὰκ βαλεῖν σκάνδαλον ἐνώπιον τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, φαγεῖν εἰδωλόθυτα καὶ πορνεῦσαι·
15 οὕτως ἔχεις καὶ σὺ κρατοῦντας τὴν διδαχὴν Νικολαϊτῶν ὁμοίως.
16 μετανόησον οὖν· εἰ δὲ μή, ἔρχομαί σοι ταχύ, καὶ πολεμήσω μετ᾽ αὐτῶν ἐν τῇ ῥομφαίᾳ τοῦ στόματός μου.
17 ὁ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις. τῷ νικῶντι δώσω αὐτῷ τοῦ μάννα τοῦ κεκρυμμένου, καὶ δώσω αὐτῷ ψῆφον λευκὴν καὶ ἐπὶ τὴν ψῆφον ὄνομα καινὸν γεγραμμένον ὃ οὐδεὶς οἶδεν εἰ μὴ ὁ λαμβάνων.
18 Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Θυατίροις ἐκκλησίας γράψον· Τάδε λέγει ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, ὁ ἔχων τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ὡς φλόγα πυρός, καὶ οἱ πόδες αὐτοῦ ὅμοιοι χαλκολιβάνῳ·
19 Οἶδά σου τὰ ἔργα καὶ τὴν ἀγάπην καὶ τὴν πίστιν καὶ τὴν διακονίαν καὶ τὴν ὑπομονήν σου, καὶ τὰ ἔργα σου τὰ ἔσχατα πλείονα τῶν πρώτων.
20 ἀλλὰ ἔχω κατὰ σοῦ ὅτι ἀφεῖς τὴν γυναῖκα Ἰεζάβελ, ἡ λέγουσα ἑαυτὴν προφῆτιν, καὶ διδάσκει καὶ πλανᾷ τοὺς ἐμοὺς δούλους πορνεῦσαι καὶ φαγεῖν εἰδωλόθυτα.
21 καὶ ἔδωκα αὐτῇ χρόνον ἵνα μετανοήσῃ, καὶ οὐ θέλει μετανοῆσαι ἐκ τῆς πορνείας αὐτῆς.
22 ἰδοὺ βάλλω αὐτὴν εἰς κλίνην, καὶ τοὺς μοιχεύοντας μετ᾽ αὐτῆς εἰς θλῖψιν μεγάλην, ἐὰν μὴ μετανοήσωσιν ἐκ τῶν ἔργων αὐτῆς·
23 καὶ τὰ τέκνα αὐτῆς ἀποκτενῶ ἐν θανάτῳ· καὶ γνώσονται πᾶσαι αἱ ἐκκλησίαι ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ ἐραυνῶν νεφροὺς καὶ καρδίας, καὶ δώσω ὑμῖν ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα ὑμῶν.
24 ὑμῖν δὲ λέγω τοῖς λοιποῖς τοῖς ἐν Θυατίροις, ὅσοι οὐκ ἔχουσιν τὴν διδαχὴν ταύτην, οἵτινες οὐκ ἔγνωσαν τὰ βαθέα τοῦ Σατανᾶ, ὡς λέγουσιν, οὐ βάλλω ἐφ᾽ ὑμᾶς ἄλλο βάρος·
25 πλὴν ὃ ἔχετε κρατήσατε ἄχρις οὗ ἂν ἥξω.
26 καὶ ὁ νικῶν καὶ ὁ τηρῶν ἄχρι τέλους τὰ ἔργα μου, δώσω αὐτῷ ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν ἐθνῶν,
27 καὶ ποιμανεῖ αὐτοὺς ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ, ὡς τὰ σκεύη τὰ κεραμικὰ συντρίβεται,
28 ὡς κἀγὼ εἴληφα παρὰ τοῦ πατρός μου, καὶ δώσω αὐτῷ τὸν ἀστέρα τὸν πρωϊνόν.
29 ὁ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις.
3
1 Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Σάρδεσιν ἐκκλησίας γράψον· Τάδε λέγει ὁ ἔχων τὰ ἑπτὰ πνεύματα τοῦ θεοῦ καὶ τοὺς ἑπτὰ ἀστέρας· Οἶδά σου τὰ ἔργα, ὅτι ὄνομα ἔχεις ὅτι ζῇς, καὶ νεκρὸς εἶ.
2 γίνου γρηγορῶν, καὶ στήρισον τὰ λοιπὰ ἃ ἔμελλον ἀποθανεῖν, οὐ γὰρ εὕρηκά σου [τὰ] ἔργα πεπληρωμένα ἐνώπιον τοῦ θεοῦ μου·
3 μνημόνευε οὖν πῶς εἴληφας καὶ ἤκουσας, καὶ τήρει, καὶ μετανόησον. ἐὰν οὖν μὴ γρηγορήσῃς, ἥξω ὡς κλέπτης, καὶ οὐ μὴ γνῷς ποίαν ὥραν ἥξω ἐπὶ σέ.
4 ἀλλὰ ἔχεις ὀλίγα ὀνόματα ἐν Σάρδεσιν ἃ οὐκ ἐμόλυναν τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ περιπατήσουσιν μετ᾽ ἐμοῦ ἐν λευκοῖς, ὅτι ἄξιοί εἰσιν.
5 ὁ νικῶν οὕτως περιβαλεῖται ἐν ἱματίοις λευκοῖς, καὶ οὐ μὴ ἐξαλείψω τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐκ τῆς βίβλου τῆς ζωῆς, καὶ ὁμολογήσω τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐνώπιον τοῦ πατρός μου καὶ ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων αὐτοῦ.
6 ὁ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις.
7 Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Φιλαδελφείᾳ ἐκκλησίας γράψον· Τάδε λέγει ὁ ἅγιος, ὁ ἀληθινός, ὁ ἔχων τὴν κλεῖν Δαυίδ, ὁ ἀνοίγων καὶ οὐδεὶς κλείσει, καὶ κλείων καὶ οὐδεὶς ἀνοίγει·
8 Οἶδά σου τὰ ἔργα - ἰδοὺ δέδωκα ἐνώπιόν σου θύραν ἠνεῳγμένην, ἣν οὐδεὶς δύναται κλεῖσαι αὐτήν - ὅτι μικρὰν ἔχεις δύναμιν, καὶ ἐτήρησάς μου τὸν λόγον, καὶ οὐκ ἠρνήσω τὸ ὄνομά μου.
9 ἰδοὺ διδῶ ἐκ τῆς συναγωγῆς τοῦ Σατανᾶ, τῶν λεγόντων ἑαυτοὺς Ἰουδαίους εἶναι, καὶ οὐκ εἰσὶν ἀλλὰ ψεύδονται· ἰδοὺ ποιήσω αὐτοὺς ἵνα ἥξουσιν καὶ προσκυνήσουσιν ἐνώπιον τῶν ποδῶν σου, καὶ γνῶσιν ὅτι ἐγὼ ἠγάπησά σε.
10 ὅτι ἐτήρησας τὸν λόγον τῆς ὑπομονῆς μου, κἀγώ σε τηρήσω ἐκ τῆς ὥρας τοῦ πειρασμοῦ τῆς μελλούσης ἔρχεσθαι ἐπὶ τῆς οἰκουμένης ὅλης πειράσαι τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς γῆς.
11 ἔρχομαι ταχύ· κράτει ὃ ἔχεις, ἵνα μηδεὶς λάβῃ τὸν στέφανόν σου.
12 ὁ νικῶν ποιήσω αὐτὸν στῦλον ἐν τῷ ναῷ τοῦ θεοῦ μου, καὶ ἔξω οὐ μὴ ἐξέλθῃ ἔτι, καὶ γράψω ἐπ᾽ αὐτὸν τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ μου καὶ τὸ ὄνομα τῆς πόλεως τοῦ θεοῦ μου, τῆς καινῆς Ἰερουσαλήμ, ἡ καταβαίνουσα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τοῦ θεοῦ μου, καὶ τὸ ὄνομά μου τὸ καινόν.
13 ὁ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις.
14 Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ ἐκκλησίας γράψον· Τάδε λέγει ὁ Ἀμήν, ὁ μάρτυς ὁ πιστὸς καὶ ἀληθινός, ἡ ἀρχὴ τῆς κτίσεως τοῦ θεοῦ·
15 Οἶδά σου τὰ ἔργα, ὅτι οὔτε ψυχρὸς εἶ οὔτε ζεστός. ὄφελον ψυχρὸς ἦς ἢ ζεστός.
16 οὕτως, ὅτι χλιαρὸς εἶ καὶ οὔτε ζεστὸς οὔτε ψυχρός, μέλλω σε ἐμέσαι ἐκ τοῦ στόματός μου.
17 ὅτι λέγεις ὅτι Πλούσιός εἰμι καὶ πεπλούτηκα καὶ οὐδὲν χρείαν ἔχω, καὶ οὐκ οἶδας ὅτι σὺ εἶ ὁ ταλαίπωρος καὶ ἐλεεινὸς καὶ πτωχὸς καὶ τυφλὸς καὶ γυμνός,
18 συμβουλεύω σοι ἀγοράσαι παρ᾽ ἐμοῦ χρυσίον πεπυρωμένον ἐκ πυρὸς ἵνα πλουτήσῃς, καὶ ἱμάτια λευκὰ ἵνα περιβάλῃ καὶ μὴ φανερωθῇ ἡ αἰσχύνη τῆς γυμνότητός σου, καὶ κολλούριον ἐγχρῖσαι τοὺς ὀφθαλμούς σου ἵνα βλέπῃς.
19 ἐγὼ ὅσους ἐὰν φιλῶ ἐλέγχω καὶ παιδεύω· ζήλευε οὖν καὶ μετανόησον.
20 ἰδοὺ ἕστηκα ἐπὶ τὴν θύραν καὶ κρούω· ἐάν τις ἀκούσῃ τῆς φωνῆς μου καὶ ἀνοίξῃ τὴν θύραν, εἰσελεύσομαι πρὸς αὐτὸν καὶ δειπνήσω μετ᾽ αὐτοῦ καὶ αὐτὸς μετ᾽ ἐμοῦ.
21 ὁ νικῶν δώσω αὐτῷ καθίσαι μετ᾽ ἐμοῦ ἐν τῷ θρόνῳ μου, ὡς κἀγὼ ἐνίκησα καὶ ἐκάθισα μετὰ τοῦ πατρός μου ἐν τῷ θρόνῳ αὐτοῦ.
22 ὁ ἔχων οὖς ἀκουσάτω τί τὸ πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις.
4
1 Μετὰ ταῦτα εἶδον, καὶ ἰδοὺ θύρα ἠνεῳγμένη ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ἡ φωνὴ ἡ πρώτη ἣν ἤκουσα ὡς σάλπιγγος λαλούσης μετ᾽ ἐμοῦ λέγων, Ἀνάβα ὧδε, καὶ δείξω σοι ἃ δεῖ γενέσθαι μετὰ ταῦτα.
2 εὐθέως ἐγενόμην ἐν πνεύματι· καὶ ἰδοὺ θρόνος ἔκειτο ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ἐπὶ τὸν θρόνον καθήμενος,
3 καὶ ὁ καθήμενος ὅμοιος ὁράσει λίθῳ ἰάσπιδι καὶ σαρδίῳ, καὶ ἶρις κυκλόθεν τοῦ θρόνου ὅμοιος ὁράσει σμαραγδίνῳ.
4 καὶ κυκλόθεν τοῦ θρόνου θρόνους εἴκοσι τέσσαρες, καὶ ἐπὶ τοὺς θρόνους εἴκοσι τέσσαρας πρεσβυτέρους καθημένους περιβεβλημένους ἐν ἱματίοις λευκοῖς, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτῶν στεφάνους χρυσοῦς.
5 καὶ ἐκ τοῦ θρόνου ἐκπορεύονται ἀστραπαὶ καὶ φωναὶ καὶ βρονταί· καὶ ἑπτὰ λαμπάδες πυρὸς καιόμεναι ἐνώπιον τοῦ θρόνου, ἅ εἰσιν τὰ ἑπτὰ πνεύματα τοῦ θεοῦ,
6 καὶ ἐνώπιον τοῦ θρόνου ὡς θάλασσα ὑαλίνη ὁμοία κρυστάλλῳ. Καὶ ἐν μέσῳ τοῦ θρόνου καὶ κύκλῳ τοῦ θρόνου τέσσαρα ζῷα γέμοντα ὀφθαλμῶν ἔμπροσθεν καὶ ὄπισθεν·
7 καὶ τὸ ζῷον τὸ πρῶτον ὅμοιον λέοντι, καὶ τὸ δεύτερον ζῷον ὅμοιον μόσχῳ, καὶ τὸ τρίτον ζῷον ἔχων τὸ πρόσωπον ὡς ἀνθρώπου, καὶ τὸ τέταρτον ζῷον ὅμοιον ἀετῷ πετομένῳ.
8 καὶ τὰ τέσσαρα ζῷα, ἓν καθ᾽ ἓν αὐτῶν ἔχων ἀνὰ πτέρυγας ἕξ, κυκλόθεν καὶ ἔσωθεν γέμουσιν ὀφθαλμῶν· καὶ ἀνάπαυσιν οὐκ ἔχουσιν ἡμέρας καὶ νυκτὸς λέγοντες, Ἅγιος ἅγιος ἅγιος κύριος ὁ θεὸς ὁ παντοκράτωρ, ὁ ἦν καὶ ὁ ὢν καὶ ὁ ἐρχόμενος.
9 καὶ ὅταν δώσουσιν τὰ ζῷα δόξαν καὶ τιμὴν καὶ εὐχαριστίαν τῷ καθημένῳ ἐπὶ τοῦ θρόνου τῷ ζῶντι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων,
10 πεσοῦνται οἱ εἴκοσι τέσσαρες πρεσβύτεροι ἐνώπιον τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ θρόνου καὶ προσκυνήσουσιν τῷ ζῶντι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, καὶ βαλοῦσιν τοὺς στεφάνους αὐτῶν ἐνώπιον τοῦ θρόνου λέγοντες,
11 Ἄξιος εἶ, ὁ κύριος καὶ ὁ θεὸς ἡμῶν, λαβεῖν τὴν δόξαν καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὴν δύναμιν, ὅτι σὺ ἔκτισας τὰ πάντα, καὶ διὰ τὸ θέλημά σου ἦσαν καὶ ἐκτίσθησαν.
5
1 Καὶ εἶδον ἐπὶ τὴν δεξιὰν τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ θρόνου βιβλίον γεγραμμένον ἔσωθεν καὶ ὄπισθεν, κατεσφραγισμένον σφραγῖσιν ἑπτά.
2 καὶ εἶδον ἄγγελον ἰσχυρὸν κηρύσσοντα ἐν φωνῇ μεγάλῃ, Τίς ἄξιος ἀνοῖξαι τὸ βιβλίον καὶ λῦσαι τὰς σφραγῖδας αὐτοῦ;
3 καὶ οὐδεὶς ἐδύνατο ἐν τῷ οὐρανῷ οὐδὲ ἐπὶ τῆς γῆς οὐδὲ ὑποκάτω τῆς γῆς ἀνοῖξαι τὸ βιβλίον οὔτε βλέπειν αὐτό.
4 καὶ ἔκλαιον πολὺ ὅτι οὐδεὶς ἄξιος εὑρέθη ἀνοῖξαι τὸ βιβλίον οὔτε βλέπειν αὐτό.
5 καὶ εἷς ἐκ τῶν πρεσβυτέρων λέγει μοι, Μὴ κλαῖε· ἰδοὺ ἐνίκησεν ὁ λέων ὁ ἐκ τῆς φυλῆς Ἰούδα, ἡ ῥίζα Δαυίδ, ἀνοῖξαι τὸ βιβλίον καὶ τὰς ἑπτὰ σφραγῖδας αὐτοῦ.
6 Καὶ εἶδον ἐν μέσῳ τοῦ θρόνου καὶ τῶν τεσσάρων ζῴων καὶ ἐν μέσῳ τῶν πρεσβυτέρων ἀρνίον ἑστηκὸς ὡς ἐσφαγμένον, ἔχων κέρατα ἑπτὰ καὶ ὀφθαλμοὺς ἑπτά, οἵ εἰσιν τὰ [ἑπτὰ] πνεύματα τοῦ θεοῦ ἀπεσταλμένοι εἰς πᾶσαν τὴν γῆν.
7 καὶ ἦλθεν καὶ εἴληφεν ἐκ τῆς δεξιᾶς τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ θρόνου.
8 καὶ ὅτε ἔλαβεν τὸ βιβλίον, τὰ τέσσαρα ζῷα καὶ οἱ εἴκοσι τέσσαρες πρεσβύτεροι ἔπεσαν ἐνώπιον τοῦ ἀρνίου, ἔχοντες ἕκαστος κιθάραν καὶ φιάλας χρυσᾶς γεμούσας θυμιαμάτων, αἵ εἰσιν αἱ προσευχαὶ τῶν ἁγίων.
9 καὶ ᾄδουσιν ᾠδὴν καινὴν λέγοντες, Ἄξιος εἶ λαβεῖν τὸ βιβλίον καὶ ἀνοῖξαι τὰς σφραγῖδας αὐτοῦ, ὅτι ἐσφάγης καὶ ἠγόρασας τῷ θεῷ ἐν τῷ αἵματί σου ἐκ πάσης φυλῆς καὶ γλώσσης καὶ λαοῦ καὶ ἔθνους,
10 καὶ ἐποίησας αὐτοὺς τῷ θεῷ ἡμῶν βασιλείαν καὶ ἱερεῖς, καὶ βασιλεύσουσιν ἐπὶ τῆς γῆς.
11 Καὶ εἶδον, καὶ ἤκουσα φωνὴν ἀγγέλων πολλῶν κύκλῳ τοῦ θρόνου καὶ τῶν ζῴων καὶ τῶν πρεσβυτέρων, καὶ ἦν ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν μυριάδες μυριάδων καὶ χιλιάδες χιλιάδων,
12 λέγοντες φωνῇ μεγάλῃ, Ἄξιός ἐστιν τὸ ἀρνίον τὸ ἐσφαγμένον λαβεῖν τὴν δύναμιν καὶ πλοῦτον καὶ σοφίαν καὶ ἰσχὺν καὶ τιμὴν καὶ δόξαν καὶ εὐλογίαν.
13 καὶ πᾶν κτίσμα ὃ ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ὑποκάτω τῆς γῆς καὶ ἐπὶ τῆς θαλάσσης, καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς πάντα, ἤκουσα λέγοντας, Τῷ καθημένῳ ἐπὶ τοῦ θρόνου καὶ τῷ ἀρνίῳ ἡ εὐλογία καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
14 καὶ τὰ τέσσαρα ζῷα ἔλεγον, Ἀμήν· καὶ οἱ πρεσβύτεροι ἔπεσαν καὶ προσεκύνησαν.
6
1 Καὶ εἶδον ὅτε ἤνοιξεν τὸ ἀρνίον μίαν ἐκ τῶν ἑπτὰ σφραγίδων, καὶ ἤκουσα ἑνὸς ἐκ τῶν τεσσάρων ζῴων λέγοντος ὡς φωνῇ βροντῆς, Ἔρχου.
2 καὶ εἶδον, καὶ ἰδοὺ ἵππος λευκός, καὶ ὁ καθήμενος ἐπ᾽ αὐτὸν ἔχων τόξον, καὶ ἐδόθη αὐτῷ στέφανος, καὶ ἐξῆλθεν νικῶν καὶ ἵνα νικήσῃ.
3 Καὶ ὅτε ἤνοιξεν τὴν σφραγῖδα τὴν δευτέραν, ἤκουσα τοῦ δευτέρου ζῴου λέγοντος, Ἔρχου.
4 καὶ ἐξῆλθεν ἄλλος ἵππος πυρρός, καὶ τῷ καθημένῳ ἐπ᾽ αὐτὸν ἐδόθη αὐτῷ λαβεῖν τὴν εἰρήνην ἐκ τῆς γῆς καὶ ἵνα ἀλλήλους σφάξουσιν, καὶ ἐδόθη αὐτῷ μάχαιρα μεγάλη.
5 Καὶ ὅτε ἤνοιξεν τὴν σφραγῖδα τὴν τρίτην, ἤκουσα τοῦ τρίτου ζῴου λέγοντος, Ἔρχου. καὶ εἶδον, καὶ ἰδοὺ ἵππος μέλας, καὶ ὁ καθήμενος ἐπ᾽ αὐτὸν ἔχων ζυγὸν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ.
6 καὶ ἤκουσα ὡς φωνὴν ἐν μέσῳ τῶν τεσσάρων ζῴων λέγουσαν, Χοῖνιξ σίτου δηναρίου, καὶ τρεῖς χοίνικες κριθῶν δηναρίου· καὶ τὸ ἔλαιον καὶ τὸν οἶνον μὴ ἀδικήσῃς.
7 Καὶ ὅτε ἤνοιξεν τὴν σφραγῖδα τὴν τετάρτην, ἤκουσα φωνὴν τοῦ τετάρτου ζῴου λέγοντος, Ἔρχου.
8 καὶ εἶδον, καὶ ἰδοὺ ἵππος χλωρός, καὶ ὁ καθήμενος ἐπάνω [αὐτοῦ] ὄνομα αὐτῷ [ὁ] Θάνατος, καὶ ὁ ᾅδης ἠκολούθει μετ᾽ αὐτοῦ· καὶ ἐδόθη αὐτοῖς ἐξουσία ἐπὶ τὸ τέταρτον τῆς γῆς, ἀποκτεῖναι ἐν ῥομφαίᾳ καὶ ἐν λιμῷ καὶ ἐν θανάτῳ καὶ ὑπὸ τῶν θηρίων τῆς γῆς.
9 Καὶ ὅτε ἤνοιξεν τὴν πέμπτην σφραγῖδα, εἶδον ὑποκάτω τοῦ θυσιαστηρίου τὰς ψυχὰς τῶν ἐσφαγμένων διὰ τὸν λόγον τοῦ θεοῦ καὶ διὰ τὴν μαρτυρίαν ἣν εἶχον.
10 καὶ ἔκραξαν φωνῇ μεγάλῃ λέγοντες, Ἕως πότε, ὁ δεσπότης ὁ ἅγιος καὶ ἀληθινός, οὐ κρίνεις καὶ ἐκδικεῖς τὸ αἷμα ἡμῶν ἐκ τῶν κατοικούντων ἐπὶ τῆς γῆς;
11 καὶ ἐδόθη αὐτοῖς ἑκάστῳ στολὴ λευκή, καὶ ἐρρέθη αὐτοῖς ἵνα ἀναπαύσονται ἔτι χρόνον μικρόν, ἕως πληρωθῶσιν καὶ οἱ σύνδουλοι αὐτῶν καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτῶν οἱ μέλλοντες ἀποκτέννεσθαι ὡς καὶ αὐτοί.
12 Καὶ εἶδον ὅτε ἤνοιξεν τὴν σφραγῖδα τὴν ἕκτην, καὶ σεισμὸς μέγας ἐγένετο, καὶ ὁ ἥλιος ἐγένετο μέλας ὡς σάκκος τρίχινος, καὶ ἡ σελήνη ὅλη ἐγένετο ὡς αἷμα,
13 καὶ οἱ ἀστέρες τοῦ οὐρανοῦ ἔπεσαν εἰς τὴν γῆν, ὡς συκῆ βάλλει τοὺς ὀλύνθους αὐτῆς ὑπὸ ἀνέμου μεγάλου σειομένη,
14 καὶ ὁ οὐρανὸς ἀπεχωρίσθη ὡς βιβλίον ἑλισσόμενον, καὶ πᾶν ὄρος καὶ νῆσος ἐκ τῶν τόπων αὐτῶν ἐκινήθησαν.
15 καὶ οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς καὶ οἱ μεγιστᾶνες καὶ οἱ χιλίαρχοι καὶ οἱ πλούσιοι καὶ οἱ ἰσχυροὶ καὶ πᾶς δοῦλος καὶ ἐλεύθερος ἔκρυψαν ἑαυτοὺς εἰς τὰ σπήλαια καὶ εἰς τὰς πέτρας τῶν ὀρέων·
16 καὶ λέγουσιν τοῖς ὄρεσιν καὶ ταῖς πέτραις, Πέσετε ἐφ᾽ ἡμᾶς καὶ κρύψατε ἡμᾶς ἀπὸ προσώπου τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ θρόνου καὶ ἀπὸ τῆς ὀργῆς τοῦ ἀρνίου,
17 ὅτι ἦλθεν ἡ ἡμέρα ἡ μεγάλη τῆς ὀργῆς αὐτῶν, καὶ τίς δύναται σταθῆναι;
7
1 Μετὰ τοῦτο εἶδον τέσσαρας ἀγγέλους ἑστῶτας ἐπὶ τὰς τέσσαρας γωνίας τῆς γῆς, κρατοῦντας τοὺς τέσσαρας ἀνέμους τῆς γῆς, ἵνα μὴ πνέῃ ἄνεμος ἐπὶ τῆς γῆς μήτε ἐπὶ τῆς θαλάσσης μήτε ἐπὶ πᾶν δένδρον.
2 καὶ εἶδον ἄλλον ἄγγελον ἀναβαίνοντα ἀπὸ ἀνατολῆς ἡλίου, ἔχοντα σφραγῖδα θεοῦ ζῶντος, καὶ ἔκραξεν φωνῇ μεγάλῃ τοῖς τέσσαρσιν ἀγγέλοις οἷς ἐδόθη αὐτοῖς ἀδικῆσαι τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν,
3 λέγων, Μὴ ἀδικήσητε τὴν γῆν μήτε τὴν θάλασσαν μήτε τὰ δένδρα ἄχρι σφραγίσωμεν τοὺς δούλους τοῦ θεοῦ ἡμῶν ἐπὶ τῶν μετώπων αὐτῶν.
4 καὶ ἤκουσα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐσφραγισμένων, ἑκατὸν τεσσαράκοντα τέσσαρες χιλιάδες, ἐσφραγισμένοι ἐκ πάσης φυλῆς υἱῶν Ἰσραήλ·
5 ἐκ φυλῆς Ἰούδα δώδεκα χιλιάδες ἐσφραγισμένοι, ἐκ φυλῆς Ῥουβὴν δώδεκα χιλιάδες, ἐκ φυλῆς Γὰδ δώδεκα χιλιάδες,
6 ἐκ φυλῆς Ἀσὴρ δώδεκα χιλιάδες, ἐκ φυλῆς Νεφθαλὶμ δώδεκα χιλιάδες, ἐκ φυλῆς Μανασσῆ δώδεκα χιλιάδες,
7 ἐκ φυλῆς Συμεὼν δώδεκα χιλιάδες, ἐκ φυλῆς Λευὶ δώδεκα χιλιάδες, ἐκ φυλῆς Ἰσσαχὰρ δώδεκα χιλιάδες,
8 ἐκ φυλῆς Ζαβουλὼν δώδεκα χιλιάδες, ἐκ φυλῆς Ἰωσὴφ δώδεκα χιλιάδες, ἐκ φυλῆς Βενιαμεὶν δώδεκα χιλιάδες ἐσφραγισμένοι.
9 Μετὰ ταῦτα εἶδον, καὶ ἰδοὺ ὄχλος πολύς, ὃν ἀριθμῆσαι αὐτὸν οὐδεὶς ἐδύνατο, ἐκ παντὸς ἔθνους καὶ φυλῶν καὶ λαῶν καὶ γλωσσῶν, ἑστῶτες ἐνώπιον τοῦ θρόνου καὶ ἐνώπιον τοῦ ἀρνίου, περιβεβλημένους στολὰς λευκάς, καὶ φοίνικες ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν·
10 καὶ κράζουσιν φωνῇ μεγάλῃ λέγοντες, Ἡ σωτηρία τῷ θεῷ ἡμῶν τῷ καθημένῳ ἐπὶ τῷ θρόνῳ καὶ τῷ ἀρνίῳ.
11 καὶ πάντες οἱ ἄγγελοι εἱστήκεισαν κύκλῳ τοῦ θρόνου καὶ τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν τεσσάρων ζῴων, καὶ ἔπεσαν ἐνώπιον τοῦ θρόνου ἐπὶ τὰ πρόσωπα αὐτῶν καὶ προσεκύνησαν τῷ θεῷ,
12 λέγοντες, Ἀμήν· ἡ εὐλογία καὶ ἡ δόξα καὶ ἡ σοφία καὶ ἡ εὐχαριστία καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ ἰσχὺς τῷ θεῷ ἡμῶν εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· ἀμήν.
13 Καὶ ἀπεκρίθη εἷς ἐκ τῶν πρεσβυτέρων λέγων μοι, Οὗτοι οἱ περιβεβλημένοι τὰς στολὰς τὰς λευκὰς τίνες εἰσὶν καὶ πόθεν ἦλθον;
14 καὶ εἴρηκα αὐτῷ, Κύριέ μου, σὺ οἶδας. καὶ εἶπέν μοι, Οὗτοί εἰσιν οἱ ἐρχόμενοι ἐκ τῆς θλίψεως τῆς μεγάλης, καὶ ἔπλυναν τὰς στολὰς αὐτῶν καὶ ἐλεύκαναν αὐτὰς ἐν τῷ αἵματι τοῦ ἀρνίου.
15 διὰ τοῦτό εἰσιν ἐνώπιον τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ, καὶ λατρεύουσιν αὐτῷ ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐν τῷ ναῷ αὐτοῦ, καὶ ὁ καθήμενος ἐπὶ τοῦ θρόνου σκηνώσει ἐπ᾽ αὐτούς.
16 οὐ πεινάσουσιν ἔτι οὐδὲ διψήσουσιν ἔτι, οὐδὲ μὴ πέσῃ ἐπ᾽ αὐτοὺς ὁ ἥλιος οὐδὲ πᾶν καῦμα,
17 ὅτι τὸ ἀρνίον τὸ ἀνὰ μέσον τοῦ θρόνου ποιμανεῖ αὐτούς, καὶ ὁδηγήσει αὐτοὺς ἐπὶ ζωῆς πηγὰς ὑδάτων· καὶ ἐξαλείψει ὁ θεὸς πᾶν δάκρυον ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν.
8
1 Καὶ ὅταν ἤνοιξεν τὴν σφραγῖδα τὴν ἑβδόμην, ἐγένετο σιγὴ ἐν τῷ οὐρανῷ ὡς ἡμίωρον.
2 καὶ εἶδον τοὺς ἑπτὰ ἀγγέλους οἳ ἐνώπιον τοῦ θεοῦ ἑστήκασιν, καὶ ἐδόθησαν αὐτοῖς ἑπτὰ σάλπιγγες.
3 Καὶ ἄλλος ἄγγελος ἦλθεν καὶ ἐστάθη ἐπὶ τοῦ θυσιαστηρίου ἔχων λιβανωτὸν χρυσοῦν, καὶ ἐδόθη αὐτῷ θυμιάματα πολλὰ ἵνα δώσει ταῖς προσευχαῖς τῶν ἁγίων πάντων ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τὸ χρυσοῦν τὸ ἐνώπιον τοῦ θρόνου.
4 καὶ ἀνέβη ὁ καπνὸς τῶν θυμιαμάτων ταῖς προσευχαῖς τῶν ἁγίων ἐκ χειρὸς τοῦ ἀγγέλου ἐνώπιον τοῦ θεοῦ.
5 καὶ εἴληφεν ὁ ἄγγελος τὸν λιβανωτόν, καὶ ἐγέμισεν αὐτὸν ἐκ τοῦ πυρὸς τοῦ θυσιαστηρίου καὶ ἔβαλεν εἰς τὴν γῆν· καὶ ἐγένοντο βρονταὶ καὶ φωναὶ καὶ ἀστραπαὶ καὶ σεισμός.
6 Καὶ οἱ ἑπτὰ ἄγγελοι οἱ ἔχοντες τὰς ἑπτὰ σάλπιγγας ἡτοίμασαν αὑτοὺς ἵνα σαλπίσωσιν.
7 Καὶ ὁ πρῶτος ἐσάλπισεν· καὶ ἐγένετο χάλαζα καὶ πῦρ μεμιγμένα ἐν αἵματι, καὶ ἐβλήθη εἰς τὴν γῆν· καὶ τὸ τρίτον τῆς γῆς κατεκάη, καὶ τὸ τρίτον τῶν δένδρων κατεκάη, καὶ πᾶς χόρτος χλωρὸς κατεκάη.
8 Καὶ ὁ δεύτερος ἄγγελος ἐσάλπισεν· καὶ ὡς ὄρος μέγα πυρὶ καιόμενον ἐβλήθη εἰς τὴν θάλασσαν· καὶ ἐγένετο τὸ τρίτον τῆς θαλάσσης αἷμα,
9 καὶ ἀπέθανεν τὸ τρίτον τῶν κτισμάτων τῶν ἐν τῇ θαλάσσῃ, τὰ ἔχοντα ψυχάς, καὶ τὸ τρίτον τῶν πλοίων διεφθάρησαν.
10 Καὶ ὁ τρίτος ἄγγελος ἐσάλπισεν· καὶ ἔπεσεν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀστὴρ μέγας καιόμενος ὡς λαμπάς, καὶ ἔπεσεν ἐπὶ τὸ τρίτον τῶν ποταμῶν καὶ ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων.
11 καὶ τὸ ὄνομα τοῦ ἀστέρος λέγεται ὁ Ἄψινθος. καὶ ἐγένετο τὸ τρίτον τῶν ὑδάτων εἰς ἄψινθον, καὶ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἀπέθανον ἐκ τῶν ὑδάτων, ὅτι ἐπικράνθησαν.
12 Καὶ ὁ τέταρτος ἄγγελος ἐσάλπισεν· καὶ ἐπλήγη τὸ τρίτον τοῦ ἡλίου καὶ τὸ τρίτον τῆς σελήνης καὶ τὸ τρίτον τῶν ἀστέρων, ἵνα σκοτισθῇ τὸ τρίτον αὐτῶν καὶ ἡ ἡμέρα μὴ φάνῃ τὸ τρίτον αὐτῆς, καὶ ἡ νὺξ ὁμοίως.
13 Καὶ εἶδον, καὶ ἤκουσα ἑνὸς ἀετοῦ πετομένου ἐν μεσουρανήματι λέγοντος φωνῇ μεγάλῃ, Οὐαὶ οὐαὶ οὐαὶ τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς γῆς ἐκ τῶν λοιπῶν φωνῶν τῆς σάλπιγγος τῶν τριῶν ἀγγέλων τῶν μελλόντων σαλπίζειν.
9
1 Καὶ ὁ πέμπτος ἄγγελος ἐσάλπισεν· καὶ εἶδον ἀστέρα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πεπτωκότα εἰς τὴν γῆν, καὶ ἐδόθη αὐτῷ ἡ κλεὶς τοῦ φρέατος τῆς ἀβύσσου.
2 καὶ ἤνοιξεν τὸ φρέαρ τῆς ἀβύσσου, καὶ ἀνέβη καπνὸς ἐκ τοῦ φρέατος ὡς καπνὸς καμίνου μεγάλης, καὶ ἐσκοτώθη ὁ ἥλιος καὶ ὁ ἀὴρ ἐκ τοῦ καπνοῦ τοῦ φρέατος.
3 καὶ ἐκ τοῦ καπνοῦ ἐξῆλθον ἀκρίδες εἰς τὴν γῆν, καὶ ἐδόθη αὐτοῖς ἐξουσία ὡς ἔχουσιν ἐξουσίαν οἱ σκορπίοι τῆς γῆς.
4 καὶ ἐρρέθη αὐτοῖς ἵνα μὴ ἀδικήσουσιν τὸν χόρτον τῆς γῆς οὐδὲ πᾶν χλωρὸν οὐδὲ πᾶν δένδρον, εἰ μὴ τοὺς ἀνθρώπους οἵτινες οὐκ ἔχουσι τὴν σφραγῖδα τοῦ θεοῦ ἐπὶ τῶν μετώπων.
5 καὶ ἐδόθη αὐτοῖς ἵνα μὴ ἀποκτείνωσιν αὐτούς, ἀλλ᾽ ἵνα βασανισθήσονται μῆνας πέντε· καὶ ὁ βασανισμὸς αὐτῶν ὡς βασανισμὸς σκορπίου, ὅταν παίσῃ ἄνθρωπον.
6 καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ζητήσουσιν οἱ ἄνθρωποι τὸν θάνατον καὶ οὐ μὴ εὑρήσουσιν αὐτόν, καὶ ἐπιθυμήσουσιν ἀποθανεῖν καὶ φεύγει ὁ θάνατος ἀπ᾽ αὐτῶν.
7 Καὶ τὰ ὁμοιώματα τῶν ἀκρίδων ὅμοιοι ἵπποις ἡτοιμασμένοις εἰς πόλεμον, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτῶν ὡς στέφανοι ὅμοιοι χρυσῷ, καὶ τὰ πρόσωπα αὐτῶν ὡς πρόσωπα ἀνθρώπων,
8 καὶ εἶχον τρίχας ὡς τρίχας γυναικῶν, καὶ οἱ ὀδόντες αὐτῶν ὡς λεόντων ἦσαν,
9 καὶ εἶχον θώρακας ὡς θώρακας σιδηροῦς, καὶ ἡ φωνὴ τῶν πτερύγων αὐτῶν ὡς φωνὴ ἁρμάτων ἵππων πολλῶν τρεχόντων εἰς πόλεμον.
10 καὶ ἔχουσιν οὐρὰς ὁμοίας σκορπίοις καὶ κέντρα, καὶ ἐν ταῖς οὐραῖς αὐτῶν ἡ ἐξουσία αὐτῶν ἀδικῆσαι τοὺς ἀνθρώπους μῆνας πέντε.
11 ἔχουσιν ἐπ᾽ αὐτῶν βασιλέα τὸν ἄγγελον τῆς ἀβύσσου· ὄνομα αὐτῷ Ἑβραϊστὶ Ἀβαδδὼν καὶ ἐν τῇ Ἑλληνικῇ ὄνομα ἔχει Ἀπολλύων.
12 Ἡ οὐαὶ ἡ μία ἀπῆλθεν· ἰδοὺ ἔρχεται ἔτι δύο οὐαὶ μετὰ ταῦτα.
13 Καὶ ὁ ἕκτος ἄγγελος ἐσάλπισεν· καὶ ἤκουσα φωνὴν μίαν ἐκ τῶν κεράτων τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ χρυσοῦ τοῦ ἐνώπιον τοῦ θεοῦ,
14 λέγοντα τῷ ἕκτῳ ἀγγέλῳ, ὁ ἔχων τὴν σάλπιγγα, Λῦσον τοὺς τέσσαρας ἀγγέλους τοὺς δεδεμένους ἐπὶ τῷ ποταμῷ τῷ μεγάλῳ Εὐφράτῃ.
15 καὶ ἐλύθησαν οἱ τέσσαρες ἄγγελοι οἱ ἡτοιμασμένοι εἰς τὴν ὥραν καὶ ἡμέραν καὶ μῆνα καὶ ἐνιαυτόν, ἵνα ἀποκτείνωσιν τὸ τρίτον τῶν ἀνθρώπων.
16 καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατευμάτων τοῦ ἱππικοῦ δισμυριάδες μυριάδων· ἤκουσα τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν.
17 καὶ οὕτως εἶδον τοὺς ἵππους ἐν τῇ ὁράσει καὶ τοὺς καθημένους ἐπ᾽ αὐτῶν, ἔχοντας θώρακας πυρίνους καὶ ὑακινθίνους καὶ θειώδεις· καὶ αἱ κεφαλαὶ τῶν ἵππων ὡς κεφαλαὶ λεόντων, καὶ ἐκ τῶν στομάτων αὐτῶν ἐκπορεύεται πῦρ καὶ καπνὸς καὶ θεῖον.
18 ἀπὸ τῶν τριῶν πληγῶν τούτων ἀπεκτάνθησαν τὸ τρίτον τῶν ἀνθρώπων, ἐκ τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ καπνοῦ καὶ τοῦ θείου τοῦ ἐκπορευομένου ἐκ τῶν στομάτων αὐτῶν.
19 ἡ γὰρ ἐξουσία τῶν ἵππων ἐν τῷ στόματι αὐτῶν ἐστιν καὶ ἐν ταῖς οὐραῖς αὐτῶν· αἱ γὰρ οὐραὶ αὐτῶν ὅμοιαι ὄφεσιν, ἔχουσαι κεφαλάς, καὶ ἐν αὐταῖς ἀδικοῦσιν.
20 Καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων, οἳ οὐκ ἀπεκτάνθησαν ἐν ταῖς πληγαῖς ταύταις, οὐδὲ μετενόησαν ἐκ τῶν ἔργων τῶν χειρῶν αὐτῶν, ἵνα μὴ προσκυνήσουσιν τὰ δαιμόνια καὶ τὰ εἴδωλα τὰ χρυσᾶ καὶ τὰ ἀργυρᾶ καὶ τὰ χαλκᾶ καὶ τὰ λίθινα καὶ τὰ ξύλινα, ἃ οὔτε βλέπειν δύνανται οὔτε ἀκούειν οὔτε περιπατεῖν,
21 καὶ οὐ μετενόησαν ἐκ τῶν φόνων αὐτῶν οὔτε ἐκ τῶν φαρμάκων αὐτῶν οὔτε ἐκ τῆς πορνείας αὐτῶν οὔτε ἐκ τῶν κλεμμάτων αὐτῶν.
10
1 Καὶ εἶδον ἄλλον ἄγγελον ἰσχυρὸν καταβαίνοντα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, περιβεβλημένον νεφέλην, καὶ ἡ ἶρις ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, καὶ οἱ πόδες αὐτοῦ ὡς στῦλοι πυρός,
2 καὶ ἔχων ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ βιβλαρίδιον ἠνεῳγμένον. καὶ ἔθηκεν τὸν πόδα αὐτοῦ τὸν δεξιὸν ἐπὶ τῆς θαλάσσης, τὸν δὲ εὐώνυμον ἐπὶ τῆς γῆς,
3 καὶ ἔκραξεν φωνῇ μεγάλῃ ὥσπερ λέων μυκᾶται. καὶ ὅτε ἔκραξεν, ἐλάλησαν αἱ ἑπτὰ βρονταὶ τὰς ἑαυτῶν φωνάς.
4 καὶ ὅτε ἐλάλησαν αἱ ἑπτὰ βρονταί, ἔμελλον γράφειν· καὶ ἤκουσα φωνὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ λέγουσαν, Σφράγισον ἃ ἐλάλησαν αἱ ἑπτὰ βρονταί, καὶ μὴ αὐτὰ γράψῃς.
5 Καὶ ὁ ἄγγελος ὃν εἶδον ἑστῶτα ἐπὶ τῆς θαλάσσης καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ἦρεν τὴν χεῖρα αὐτοῦ τὴν δεξιὰν εἰς τὸν οὐρανὸν
6 καὶ ὤμοσεν ἐν τῷ ζῶντι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ὃς ἔκτισεν τὸν οὐρανὸν καὶ τὰ ἐν αὐτῷ καὶ τὴν γῆν καὶ τὰ ἐν αὐτῇ καὶ τὴν θάλασσαν καὶ τὰ ἐν αὐτῇ, ὅτι χρόνος οὐκέτι ἔσται,
7 ἀλλ᾽ ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς φωνῆς τοῦ ἑβδόμου ἀγγέλου, ὅταν μέλλῃ σαλπίζειν, καὶ ἐτελέσθη τὸ μυστήριον τοῦ θεοῦ, ὡς εὐηγγέλισεν τοὺς ἑαυτοῦ δούλους τοὺς προφήτας.
8 Καὶ ἡ φωνὴ ἣν ἤκουσα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, πάλιν λαλοῦσαν μετ᾽ ἐμοῦ καὶ λέγουσαν, Ὕπαγε λάβε τὸ βιβλίον τὸ ἠνεῳγμένον ἐν τῇ χειρὶ τοῦ ἀγγέλου τοῦ ἑστῶτος ἐπὶ τῆς θαλάσσης καὶ ἐπὶ τῆς γῆς.
9 καὶ ἀπῆλθα πρὸς τὸν ἄγγελον λέγων αὐτῷ δοῦναί μοι τὸ βιβλαρίδιον. καὶ λέγει μοι, Λάβε καὶ κατάφαγε αὐτό, καὶ πικρανεῖ σου τὴν κοιλίαν, ἀλλ᾽ ἐν τῷ στόματί σου ἔσται γλυκὺ ὡς μέλι.
10 καὶ ἔλαβον τὸ βιβλαρίδιον ἐκ τῆς χειρὸς τοῦ ἀγγέλου καὶ κατέφαγον αὐτό, καὶ ἦν ἐν τῷ στόματί μου ὡς μέλι γλυκύ· καὶ ὅτε ἔφαγον αὐτό, ἐπικράνθη ἡ κοιλία μου.
11 καὶ λέγουσίν μοι, Δεῖ σε πάλιν προφητεῦσαι ἐπὶ λαοῖς καὶ ἔθνεσιν καὶ γλώσσαις καὶ βασιλεῦσιν πολλοῖς.
11
1 Καὶ ἐδόθη μοι κάλαμος ὅμοιος ῥάβδῳ, λέγων, Ἔγειρε καὶ μέτρησον τὸν ναὸν τοῦ θεοῦ καὶ τὸ θυσιαστήριον καὶ τοὺς προσκυνοῦντας ἐν αὐτῷ.
2 καὶ τὴν αὐλὴν τὴν ἔξωθεν τοῦ ναοῦ ἔκβαλε ἔξωθεν καὶ μὴ αὐτὴν μετρήσῃς, ὅτι ἐδόθη τοῖς ἔθνεσιν, καὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν πατήσουσιν μῆνας τεσσαράκοντα δύο.
3 καὶ δώσω τοῖς δυσὶν μάρτυσίν μου, καὶ προφητεύσουσιν ἡμέρας χιλίας διακοσίας ἑξήκοντα περιβεβλημένοι σάκκους.
4 οὗτοί εἰσιν αἱ δύο ἐλαῖαι καὶ αἱ δύο λυχνίαι αἱ ἐνώπιον τοῦ κυρίου τῆς γῆς ἑστῶτες.
5 καὶ εἴ τις αὐτοὺς θέλει ἀδικῆσαι, πῦρ ἐκπορεύεται ἐκ τοῦ στόματος αὐτῶν καὶ κατεσθίει τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν· καὶ εἴ τις θελήσει αὐτοὺς ἀδικῆσαι, οὕτως δεῖ αὐτὸν ἀποκτανθῆναι.
6 οὗτοι ἔχουσιν τὴν ἐξουσίαν κλεῖσαι τὸν οὐρανόν, ἵνα μὴ ὑετὸς βρέχῃ τὰς ἡμέρας τῆς προφητείας αὐτῶν, καὶ ἐξουσίαν ἔχουσιν ἐπὶ τῶν ὑδάτων στρέφειν αὐτὰ εἰς αἷμα καὶ πατάξαι τὴν γῆν ἐν πάσῃ πληγῇ ὁσάκις ἐὰν θελήσωσιν.
7 καὶ ὅταν τελέσωσιν τὴν μαρτυρίαν αὐτῶν, τὸ θηρίον τὸ ἀναβαῖνον ἐκ τῆς ἀβύσσου ποιήσει μετ᾽ αὐτῶν πόλεμον καὶ νικήσει αὐτοὺς καὶ ἀποκτενεῖ αὐτούς.
8 καὶ τὸ πτῶμα αὐτῶν ἐπὶ τῆς πλατείας τῆς πόλεως τῆς μεγάλης, ἥτις καλεῖται πνευματικῶς Σόδομα καὶ Αἴγυπτος, ὅπου καὶ ὁ κύριος αὐτῶν ἐσταυρώθη.
9 καὶ βλέπουσιν ἐκ τῶν λαῶν καὶ φυλῶν καὶ γλωσσῶν καὶ ἐθνῶν τὸ πτῶμα αὐτῶν ἡμέρας τρεῖς καὶ ἥμισυ, καὶ τὰ πτώματα αὐτῶν οὐκ ἀφίουσιν τεθῆναι εἰς μνῆμα.
10 καὶ οἱ κατοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς χαίρουσιν ἐπ᾽ αὐτοῖς καὶ εὐφραίνονται, καὶ δῶρα πέμψουσιν ἀλλήλοις, ὅτι οὗτοι οἱ δύο προφῆται ἐβασάνισαν τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς γῆς.
11 καὶ μετὰ τὰς τρεῖς ἡμέρας καὶ ἥμισυ πνεῦμα ζωῆς ἐκ τοῦ θεοῦ εἰσῆλθεν ἐν αὐτοῖς, καὶ ἔστησαν ἐπὶ τοὺς πόδας αὐτῶν, καὶ φόβος μέγας ἐπέπεσεν ἐπὶ τοὺς θεωροῦντας αὐτούς.
12 καὶ ἤκουσαν φωνῆς μεγάλης ἐκ τοῦ οὐρανοῦ λεγούσης αὐτοῖς, Ἀνάβατε ὧδε· καὶ ἀνέβησαν εἰς τὸν οὐρανὸν ἐν τῇ νεφέλῃ, καὶ ἐθεώρησαν αὐτοὺς οἱ ἐχθροὶ αὐτῶν.
13 Καὶ ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ ἐγένετο σεισμὸς μέγας, καὶ τὸ δέκατον τῆς πόλεως ἔπεσεν, καὶ ἀπεκτάνθησαν ἐν τῷ σεισμῷ ὀνόματα ἀνθρώπων χιλιάδες ἑπτά, καὶ οἱ λοιποὶ ἔμφοβοι ἐγένοντο καὶ ἔδωκαν δόξαν τῷ θεῷ τοῦ οὐρανοῦ.
14 Ἡ οὐαὶ ἡ δευτέρα ἀπῆλθεν· ἰδοὺ ἡ οὐαὶ ἡ τρίτη ἔρχεται ταχύ.
15 Καὶ ὁ ἕβδομος ἄγγελος ἐσάλπισεν· καὶ ἐγένοντο φωναὶ μεγάλαι ἐν τῷ οὐρανῷ λέγοντες, Ἐγένετο ἡ βασιλεία τοῦ κόσμου τοῦ κυρίου ἡμῶν καὶ τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ, καὶ βασιλεύσει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
16 καὶ οἱ εἴκοσι τέσσαρες πρεσβύτεροι οἳ ἐνώπιον τοῦ θεοῦ κάθηνται ἐπὶ τοὺς θρόνους αὐτῶν ἔπεσαν ἐπὶ τὰ πρόσωπα αὐτῶν καὶ προσεκύνησαν τῷ θεῷ
17 λέγοντες, Εὐχαριστοῦμέν σοι, κύριε ὁ θεὸς ὁ παντοκράτωρ, ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν, ὅτι εἴληφας τὴν δύναμίν σου τὴν μεγάλην καὶ ἐβασίλευσας·
18 καὶ τὰ ἔθνη ὠργίσθησαν, καὶ ἦλθεν ἡ ὀργή σου καὶ ὁ καιρὸς τῶν νεκρῶν κριθῆναι καὶ δοῦναι τὸν μισθὸν τοῖς δούλοις σου τοῖς προφήταις καὶ τοῖς ἁγίοις καὶ τοῖς φοβουμένοις τὸ ὄνομά σου, τοὺς μικροὺς καὶ τοὺς μεγάλους, καὶ διαφθεῖραι τοὺς διαφθείροντας τὴν γῆν.
19 καὶ ἠνοίγη ὁ ναὸς τοῦ θεοῦ [ὁ] ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ὤφθη ἡ κιβωτὸς τῆς διαθήκης αὐτοῦ ἐν τῷ ναῷ αὐτοῦ· καὶ ἐγένοντο ἀστραπαὶ καὶ φωναὶ καὶ βρονταὶ καὶ σεισμὸς καὶ χάλαζα μεγάλη.
12
1 Καὶ σημεῖον μέγα ὤφθη ἐν τῷ οὐρανῷ, γυνὴ περιβεβλημένη τὸν ἥλιον, καὶ ἡ σελήνη ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτῆς, καὶ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτῆς στέφανος ἀστέρων δώδεκα,
2 καὶ ἐν γαστρὶ ἔχουσα, καὶ κράζει ὠδίνουσα καὶ βασανιζομένη τεκεῖν.
3 καὶ ὤφθη ἄλλο σημεῖον ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ἰδοὺ δράκων πυρρὸς μέγας, ἔχων κεφαλὰς ἑπτὰ καὶ κέρατα δέκα καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτοῦ ἑπτὰ διαδήματα,
4 καὶ ἡ οὐρὰ αὐτοῦ σύρει τὸ τρίτον τῶν ἀστέρων τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἔβαλεν αὐτοὺς εἰς τὴν γῆν. καὶ ὁ δράκων ἕστηκεν ἐνώπιον τῆς γυναικὸς τῆς μελλούσης τεκεῖν, ἵνα ὅταν τέκῃ τὸ τέκνον αὐτῆς καταφάγῃ.
5 καὶ ἔτεκεν υἱόν, ἄρσεν, ὃς μέλλει ποιμαίνειν πάντα τὰ ἔθνη ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ· καὶ ἡρπάσθη τὸ τέκνον αὐτῆς πρὸς τὸν θεὸν καὶ πρὸς τὸν θρόνον αὐτοῦ.
6 καὶ ἡ γυνὴ ἔφυγεν εἰς τὴν ἔρημον, ὅπου ἔχει ἐκεῖ τόπον ἡτοιμασμένον ἀπὸ τοῦ θεοῦ, ἵνα ἐκεῖ τρέφωσιν αὐτὴν ἡμέρας χιλίας διακοσίας ἑξήκοντα.
7 Καὶ ἐγένετο πόλεμος ἐν τῷ οὐρανῷ, ὁ Μιχαὴλ καὶ οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ τοῦ πολεμῆσαι μετὰ τοῦ δράκοντος. καὶ ὁ δράκων ἐπολέμησεν καὶ οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ,
8 καὶ οὐκ ἴσχυσεν, οὐδὲ τόπος εὑρέθη αὐτῶν ἔτι ἐν τῷ οὐρανῷ.
9 καὶ ἐβλήθη ὁ δράκων ὁ μέγας, ὁ ὄφις ὁ ἀρχαῖος, ὁ καλούμενος Διάβολος καὶ ὁ Σατανᾶς, ὁ πλανῶν τὴν οἰκουμένην ὅλην - ἐβλήθη εἰς τὴν γῆν, καὶ οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ μετ᾽ αὐτοῦ ἐβλήθησαν.
10 καὶ ἤκουσα φωνὴν μεγάλην ἐν τῷ οὐρανῷ λέγουσαν, Ἄρτι ἐγένετο ἡ σωτηρία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἡμῶν καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ, ὅτι ἐβλήθη ὁ κατήγωρ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, ὁ κατηγορῶν αὐτοὺς ἐνώπιον τοῦ θεοῦ ἡμῶν ἡμέρας καὶ νυκτός.
11 καὶ αὐτοὶ ἐνίκησαν αὐτὸν διὰ τὸ αἷμα τοῦ ἀρνίου καὶ διὰ τὸν λόγον τῆς μαρτυρίας αὐτῶν, καὶ οὐκ ἠγάπησαν τὴν ψυχὴν αὐτῶν ἄχρι θανάτου.
12 διὰ τοῦτο εὐφραίνεσθε, οὐρανοὶ καὶ οἱ ἐν αὐτοῖς σκηνοῦντες· οὐαὶ τὴν γῆν καὶ τὴν θάλασσαν, ὅτι κατέβη ὁ διάβολος πρὸς ὑμᾶς ἔχων θυμὸν μέγαν, εἰδὼς ὅτι ὀλίγον καιρὸν ἔχει.
13 Καὶ ὅτε εἶδεν ὁ δράκων ὅτι ἐβλήθη εἰς τὴν γῆν, ἐδίωξεν τὴν γυναῖκα ἥτις ἔτεκεν τὸν ἄρσενα.
14 καὶ ἐδόθησαν τῇ γυναικὶ αἱ δύο πτέρυγες τοῦ ἀετοῦ τοῦ μεγάλου, ἵνα πέτηται εἰς τὴν ἔρημον εἰς τὸν τόπον αὐτῆς, ὅπου τρέφεται ἐκεῖ καιρὸν καὶ καιροὺς καὶ ἥμισυ καιροῦ ἀπὸ προσώπου τοῦ ὄφεως.
15 καὶ ἔβαλεν ὁ ὄφις ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ ὀπίσω τῆς γυναικὸς ὕδωρ ὡς ποταμόν, ἵνα αὐτὴν ποταμοφόρητον ποιήσῃ.
16 καὶ ἐβοήθησεν ἡ γῆ τῇ γυναικί, καὶ ἤνοιξεν ἡ γῆ τὸ στόμα αὐτῆς καὶ κατέπιεν τὸν ποταμὸν ὃν ἔβαλεν ὁ δράκων ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ.
17 καὶ ὠργίσθη ὁ δράκων ἐπὶ τῇ γυναικί, καὶ ἀπῆλθεν ποιῆσαι πόλεμον μετὰ τῶν λοιπῶν τοῦ σπέρματος αὐτῆς, τῶν τηρούντων τὰς ἐντολὰς τοῦ θεοῦ καὶ ἐχόντων τὴν μαρτυρίαν Ἰησοῦ·
18 καὶ ἐστάθη ἐπὶ τὴν ἄμμον τῆς θαλάσσης.
13
1 Καὶ εἶδον ἐκ τῆς θαλάσσης θηρίον ἀναβαῖνον, ἔχον κέρατα δέκα καὶ κεφαλὰς ἑπτά, καὶ ἐπὶ τῶν κεράτων αὐτοῦ δέκα διαδήματα, καὶ ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτοῦ ὄνομα βλασφημίας.
2 καὶ τὸ θηρίον ὃ εἶδον ἦν ὅμοιον παρδάλει, καὶ οἱ πόδες αὐτοῦ ὡς ἄρκου, καὶ τὸ στόμα αὐτοῦ ὡς στόμα λέοντος. καὶ ἔδωκεν αὐτῷ ὁ δράκων τὴν δύναμιν αὐτοῦ καὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ καὶ ἐξουσίαν μεγάλην.
3 καὶ μίαν ἐκ τῶν κεφαλῶν αὐτοῦ ὡς ἐσφαγμένην εἰς θάνατον, καὶ ἡ πληγὴ τοῦ θανάτου αὐτοῦ ἐθεραπεύθη. καὶ ἐθαυμάσθη ὅλη ἡ γῆ ὀπίσω τοῦ θηρίου,
4 καὶ προσεκύνησαν τῷ δράκοντι ὅτι ἔδωκεν τὴν ἐξουσίαν τῷ θηρίῳ, καὶ προσεκύνησαν τῷ θηρίῳ λέγοντες, Τίς ὅμοιος τῷ θηρίῳ, καὶ τίς δύναται πολεμῆσαι μετ᾽ αὐτοῦ;
5 Καὶ ἐδόθη αὐτῷ στόμα λαλοῦν μεγάλα καὶ βλασφημίας, καὶ ἐδόθη αὐτῷ ἐξουσία ποιῆσαι μῆνας τεσσαράκοντα δύο.
6 καὶ ἤνοιξεν τὸ στόμα αὐτοῦ εἰς βλασφημίας πρὸς τὸν θεόν, βλασφημῆσαι τὸ ὄνομα αὐτοῦ καὶ τὴν σκηνὴν αὐτοῦ, τοὺς ἐν τῷ οὐρανῷ σκηνοῦντας.
7 καὶ ἐδόθη αὐτῷ ποιῆσαι πόλεμον μετὰ τῶν ἁγίων καὶ νικῆσαι αὐτούς, καὶ ἐδόθη αὐτῷ ἐξουσία ἐπὶ πᾶσαν φυλὴν καὶ λαὸν καὶ γλῶσσαν καὶ ἔθνος.
8 καὶ προσκυνήσουσιν αὐτὸν πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς, οὗ οὐ γέγραπται τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν τῷ βιβλίῳ τῆς ζωῆς τοῦ ἀρνίου τοῦ ἐσφαγμένου ἀπὸ καταβολῆς κόσμου.
9 Εἴ τις ἔχει οὖς ἀκουσάτω.
10 εἴ τις εἰς αἰχμαλωσίαν, εἰς αἰχμαλωσίαν ὑπάγει· εἴ τις ἐν μαχαίρῃ ἀποκτανθῆναι, αὐτὸν ἐν μαχαίρῃ ἀποκτανθῆναι. Ὧδέ ἐστιν ἡ ὑπομονὴ καὶ ἡ πίστις τῶν ἁγίων.
11 Καὶ εἶδον ἄλλο θηρίον ἀναβαῖνον ἐκ τῆς γῆς, καὶ εἶχεν κέρατα δύο ὅμοια ἀρνίῳ, καὶ ἐλάλει ὡς δράκων.
12 καὶ τὴν ἐξουσίαν τοῦ πρώτου θηρίου πᾶσαν ποιεῖ ἐνώπιον αὐτοῦ. καὶ ποιεῖ τὴν γῆν καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ κατοικοῦντας ἵνα προσκυνήσουσιν τὸ θηρίον τὸ πρῶτον, οὗ ἐθεραπεύθη ἡ πληγὴ τοῦ θανάτου αὐτοῦ.
13 καὶ ποιεῖ σημεῖα μεγάλα, ἵνα καὶ πῦρ ποιῇ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβαίνειν εἰς τὴν γῆν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων.
14 καὶ πλανᾷ τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς γῆς διὰ τὰ σημεῖα ἃ ἐδόθη αὐτῷ ποιῆσαι ἐνώπιον τοῦ θηρίου, λέγων τοῖς κατοικοῦσιν ἐπὶ τῆς γῆς ποιῆσαι εἰκόνα τῷ θηρίῳ ὃς ἔχει τὴν πληγὴν τῆς μαχαίρης καὶ ἔζησεν.
15 καὶ ἐδόθη αὐτῷ δοῦναι πνεῦμα τῇ εἰκόνι τοῦ θηρίου, ἵνα καὶ λαλήσῃ ἡ εἰκὼν τοῦ θηρίου καὶ ποιήσῃ ἵνα ὅσοι ἐὰν μὴ προσκυνήσωσιν τῇ εἰκόνι τοῦ θηρίου ἀποκτανθῶσιν.
16 καὶ ποιεῖ πάντας, τοὺς μικροὺς καὶ τοὺς μεγάλους, καὶ τοὺς πλουσίους καὶ τοὺς πτωχούς, καὶ τοὺς ἐλευθέρους καὶ τοὺς δούλους, ἵνα δῶσιν αὐτοῖς χάραγμα ἐπὶ τῆς χειρὸς αὐτῶν τῆς δεξιᾶς ἢ ἐπὶ τὸ μέτωπον αὐτῶν,
17 καὶ ἵνα μή τις δύνηται ἀγοράσαι ἢ πωλῆσαι εἰ μὴ ὁ ἔχων τὸ χάραγμα, τὸ ὄνομα τοῦ θηρίου ἢ τὸν ἀριθμὸν τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ.
18 Ὧδε ἡ σοφία ἐστίν· ὁ ἔχων νοῦν ψηφισάτω τὸν ἀριθμὸν τοῦ θηρίου, ἀριθμὸς γὰρ ἀνθρώπου ἐστίν· καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτοῦ ἑξακόσιοι ἑξήκοντα ἕξ.
14
1 Καὶ εἶδον, καὶ ἰδοὺ τὸ ἀρνίον ἑστὸς ἐπὶ τὸ ὄρος Σιών, καὶ μετ᾽ αὐτοῦ ἑκατὸν τεσσαράκοντα τέσσαρες χιλιάδες ἔχουσαι τὸ ὄνομα αὐτοῦ καὶ τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς αὐτοῦ γεγραμμένον ἐπὶ τῶν μετώπων αὐτῶν.
2 καὶ ἤκουσα φωνὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ὡς φωνὴν ὑδάτων πολλῶν καὶ ὡς φωνὴν βροντῆς μεγάλης, καὶ ἡ φωνὴ ἣν ἤκουσα ὡς κιθαρῳδῶν κιθαριζόντων ἐν ταῖς κιθάραις αὐτῶν.
3 καὶ ᾄδουσιν [ὡς] ᾠδὴν καινὴν ἐνώπιον τοῦ θρόνου καὶ ἐνώπιον τῶν τεσσάρων ζῴων καὶ τῶν πρεσβυτέρων· καὶ οὐδεὶς ἐδύνατο μαθεῖν τὴν ᾠδὴν εἰ μὴ αἱ ἑκατὸν τεσσαράκοντα τέσσαρες χιλιάδες, οἱ ἠγορασμένοι ἀπὸ τῆς γῆς.
4 οὗτοί εἰσιν οἳ μετὰ γυναικῶν οὐκ ἐμολύνθησαν, παρθένοι γάρ εἰσιν. οὗτοι οἱ ἀκολουθοῦντες τῷ ἀρνίῳ ὅπου ἂν ὑπάγῃ. οὗτοι ἠγοράσθησαν ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων ἀπαρχὴ τῷ θεῷ καὶ τῷ ἀρνίῳ,
5 καὶ ἐν τῷ στόματι αὐτῶν οὐχ εὑρέθη ψεῦδος· ἄμωμοί εἰσιν.
6 Καὶ εἶδον ἄλλον ἄγγελον πετόμενον ἐν μεσουρανήματι, ἔχοντα εὐαγγέλιον αἰώνιον εὐαγγελίσαι ἐπὶ τοὺς καθημένους ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ἐπὶ πᾶν ἔθνος καὶ φυλὴν καὶ γλῶσσαν καὶ λαόν,
7 λέγων ἐν φωνῇ μεγάλῃ, Φοβήθητε τὸν θεὸν καὶ δότε αὐτῷ δόξαν, ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα τῆς κρίσεως αὐτοῦ, καὶ προσκυνήσατε τῷ ποιήσαντι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ θάλασσαν καὶ πηγὰς ὑδάτων.
8 Καὶ ἄλλος δεύτερος [ἄγγελος] ἠκολούθησεν λέγων, Ἔπεσεν, ἔπεσεν Βαβυλὼν ἡ μεγάλη, ἣ ἐκ τοῦ οἴνου τοῦ θυμοῦ τῆς πορνείας αὐτῆς πεπότικεν πάντα τὰ ἔθνη.
9 Καὶ ἄλλος ἄγγελος τρίτος ἠκολούθησεν αὐτοῖς λέγων ἐν φωνῇ μεγάλῃ, Εἴ τις προσκυνεῖ τὸ θηρίον καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ, καὶ λαμβάνει χάραγμα ἐπὶ τοῦ μετώπου αὐτοῦ ἢ ἐπὶ τὴν χεῖρα αὐτοῦ,
10 καὶ αὐτὸς πίεται ἐκ τοῦ οἴνου τοῦ θυμοῦ τοῦ θεοῦ τοῦ κεκερασμένου ἀκράτου ἐν τῷ ποτηρίῳ τῆς ὀργῆς αὐτοῦ, καὶ βασανισθήσεται ἐν πυρὶ καὶ θείῳ ἐνώπιον ἀγγέλων ἁγίων καὶ ἐνώπιον τοῦ ἀρνίου.
11 καὶ ὁ καπνὸς τοῦ βασανισμοῦ αὐτῶν εἰς αἰῶνας αἰώνων ἀναβαίνει, καὶ οὐκ ἔχουσιν ἀνάπαυσιν ἡμέρας καὶ νυκτός, οἱ προσκυνοῦντες τὸ θηρίον καὶ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ, καὶ εἴ τις λαμβάνει τὸ χάραγμα τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ.
12 Ὧδε ἡ ὑπομονὴ τῶν ἁγίων ἐστίν, οἱ τηροῦντες τὰς ἐντολὰς τοῦ θεοῦ καὶ τὴν πίστιν Ἰησοῦ.
13 Καὶ ἤκουσα φωνῆς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ λεγούσης, Γράψον· Μακάριοι οἱ νεκροὶ οἱ ἐν κυρίῳ ἀποθνῄσκοντες ἀπ᾽ ἄρτι. ναί, λέγει τὸ πνεῦμα, ἵνα ἀναπαήσονται ἐκ τῶν κόπων αὐτῶν· τὰ γὰρ ἔργα αὐτῶν ἀκολουθεῖ μετ᾽ αὐτῶν.
14 Καὶ εἶδον, καὶ ἰδοὺ νεφέλη λευκή, καὶ ἐπὶ τὴν νεφέλην καθήμενον ὅμοιον υἱὸν ἀνθρώπου, ἔχων ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ στέφανον χρυσοῦν καὶ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ δρέπανον ὀξύ.
15 καὶ ἄλλος ἄγγελος ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ ναοῦ, κράζων ἐν φωνῇ μεγάλῃ τῷ καθημένῳ ἐπὶ τῆς νεφέλης, Πέμψον τὸ δρέπανόν σου καὶ θέρισον, ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα θερίσαι, ὅτι ἐξηράνθη ὁ θερισμὸς τῆς γῆς.
16 καὶ ἔβαλεν ὁ καθήμενος ἐπὶ τῆς νεφέλης τὸ δρέπανον αὐτοῦ ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ἐθερίσθη ἡ γῆ.
17 Καὶ ἄλλος ἄγγελος ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ ναοῦ τοῦ ἐν τῷ οὐρανῷ, ἔχων καὶ αὐτὸς δρέπανον ὀξύ.
18 Καὶ ἄλλος ἄγγελος ἐκ τοῦ θυσιαστηρίου, ἔχων ἐξουσίαν ἐπὶ τοῦ πυρός, καὶ ἐφώνησεν φωνῇ μεγάλῃ τῷ ἔχοντι τὸ δρέπανον τὸ ὀξὺ λέγων, Πέμψον σου τὸ δρέπανον τὸ ὀξὺ καὶ τρύγησον τοὺς βότρυας τῆς ἀμπέλου τῆς γῆς, ὅτι ἤκμασαν αἱ σταφυλαὶ αὐτῆς.
19 καὶ ἔβαλεν ὁ ἄγγελος τὸ δρέπανον αὐτοῦ εἰς τὴν γῆν, καὶ ἐτρύγησεν τὴν ἄμπελον τῆς γῆς καὶ ἔβαλεν εἰς τὴν ληνὸν τοῦ θυμοῦ τοῦ θεοῦ τὸν μέγαν.
20 καὶ ἐπατήθη ἡ ληνὸς ἔξωθεν τῆς πόλεως, καὶ ἐξῆλθεν αἷμα ἐκ τῆς ληνοῦ ἄχρι τῶν χαλινῶν τῶν ἵππων ἀπὸ σταδίων χιλίων ἑξακοσίων.
15
1 Καὶ εἶδον ἄλλο σημεῖον ἐν τῷ οὐρανῷ μέγα καὶ θαυμαστόν, ἀγγέλους ἑπτὰ ἔχοντας πληγὰς ἑπτὰ τὰς ἐσχάτας, ὅτι ἐν αὐταῖς ἐτελέσθη ὁ θυμὸς τοῦ θεοῦ.
2 Καὶ εἶδον ὡς θάλασσαν ὑαλίνην μεμιγμένην πυρί, καὶ τοὺς νικῶντας ἐκ τοῦ θηρίου καὶ ἐκ τῆς εἰκόνος αὐτοῦ καὶ ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ ἑστῶτας ἐπὶ τὴν θάλασσαν τὴν ὑαλίνην, ἔχοντας κιθάρας τοῦ θεοῦ.
3 καὶ ᾄδουσιν τὴν ᾠδὴν Μωϋσέως τοῦ δούλου τοῦ θεοῦ καὶ τὴν ᾠδὴν τοῦ ἀρνίου λέγοντες, Μεγάλα καὶ θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου, κύριε ὁ θεὸς ὁ παντοκράτωρ· δίκαιαι καὶ ἀληθιναὶ αἱ ὁδοί σου, ὁ βασιλεὺς τῶν ἐθνῶν.
4 τίς οὐ μὴ φοβηθῇ, κύριε, καὶ δοξάσει τὸ ὄνομά σου; ὅτι μόνος ὅσιος, ὅτι πάντα τὰ ἔθνη ἥξουσιν καὶ προσκυνήσουσιν ἐνώπιόν σου, ὅτι τὰ δικαιώματά σου ἐφανερώθησαν.
5 Καὶ μετὰ ταῦτα εἶδον, καὶ ἠνοίγη ὁ ναὸς τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου ἐν τῷ οὐρανῷ,
6 καὶ ἐξῆλθον οἱ ἑπτὰ ἄγγελοι [οἱ] ἔχοντες τὰς ἑπτὰ πληγὰς ἐκ τοῦ ναοῦ, ἐνδεδυμένοι λίνον καθαρὸν λαμπρὸν καὶ περιεζωσμένοι περὶ τὰ στήθη ζώνας χρυσᾶς.
7 καὶ ἓν ἐκ τῶν τεσσάρων ζῴων ἔδωκεν τοῖς ἑπτὰ ἀγγέλοις ἑπτὰ φιάλας χρυσᾶς γεμούσας τοῦ θυμοῦ τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
8 καὶ ἐγεμίσθη ὁ ναὸς καπνοῦ ἐκ τῆς δόξης τοῦ θεοῦ καὶ ἐκ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, καὶ οὐδεὶς ἐδύνατο εἰσελθεῖν εἰς τὸν ναὸν ἄχρι τελεσθῶσιν αἱ ἑπτὰ πληγαὶ τῶν ἑπτὰ ἀγγέλων.
16
1 Καὶ ἤκουσα μεγάλης φωνῆς ἐκ τοῦ ναοῦ λεγούσης τοῖς ἑπτὰ ἀγγέλοις, Ὑπάγετε καὶ ἐκχέετε τὰς ἑπτὰ φιάλας τοῦ θυμοῦ τοῦ θεοῦ εἰς τὴν γῆν.
2 Καὶ ἀπῆλθεν ὁ πρῶτος καὶ ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ εἰς τὴν γῆν· καὶ ἐγένετο ἕλκος κακὸν καὶ πονηρὸν ἐπὶ τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἔχοντας τὸ χάραγμα τοῦ θηρίου καὶ τοὺς προσκυνοῦντας τῇ εἰκόνι αὐτοῦ.
3 Καὶ ὁ δεύτερος ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· καὶ ἐγένετο αἷμα ὡς νεκροῦ, καὶ πᾶσα ψυχὴ ζωῆς ἀπέθανεν, τὰ ἐν τῇ θαλάσσῃ.
4 Καὶ ὁ τρίτος ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ εἰς τοὺς ποταμοὺς καὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων· καὶ ἐγένετο αἷμα.
5 καὶ ἤκουσα τοῦ ἀγγέλου τῶν ὑδάτων λέγοντος, Δίκαιος εἶ, ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν, ὁ ὅσιος, ὅτι ταῦτα ἔκρινας,
6 ὅτι αἷμα ἁγίων καὶ προφητῶν ἐξέχεαν, καὶ αἷμα αὐτοῖς δέδωκας πιεῖν· ἄξιοί εἰσιν.
7 καὶ ἤκουσα τοῦ θυσιαστηρίου λέγοντος, Ναί, κύριε ὁ θεὸς ὁ παντοκράτωρ, ἀληθιναὶ καὶ δίκαιαι αἱ κρίσεις σου.
8 Καὶ ὁ τέταρτος ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ ἐπὶ τὸν ἥλιον· καὶ ἐδόθη αὐτῷ καυματίσαι τοὺς ἀνθρώπους ἐν πυρί.
9 καὶ ἐκαυματίσθησαν οἱ ἄνθρωποι καῦμα μέγα, καὶ ἐβλασφήμησαν τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ τοῦ ἔχοντος τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ τὰς πληγὰς ταύτας, καὶ οὐ μετενόησαν δοῦναι αὐτῷ δόξαν.
10 Καὶ ὁ πέμπτος ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ ἐπὶ τὸν θρόνον τοῦ θηρίου· καὶ ἐγένετο ἡ βασιλεία αὐτοῦ ἐσκοτωμένη, καὶ ἐμασῶντο τὰς γλώσσας αὐτῶν ἐκ τοῦ πόνου,
11 καὶ ἐβλασφήμησαν τὸν θεὸν τοῦ οὐρανοῦ ἐκ τῶν πόνων αὐτῶν καὶ ἐκ τῶν ἑλκῶν αὐτῶν, καὶ οὐ μετενόησαν ἐκ τῶν ἔργων αὐτῶν.
12 Καὶ ὁ ἕκτος ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ ἐπὶ τὸν ποταμὸν τὸν μέγαν τὸν Εὐφράτην· καὶ ἐξηράνθη τὸ ὕδωρ αὐτοῦ, ἵνα ἑτοιμασθῇ ἡ ὁδὸς τῶν βασιλέων τῶν ἀπὸ ἀνατολῆς ἡλίου.
13 Καὶ εἶδον ἐκ τοῦ στόματος τοῦ δράκοντος καὶ ἐκ τοῦ στόματος τοῦ θηρίου καὶ ἐκ τοῦ στόματος τοῦ ψευδοπροφήτου πνεύματα τρία ἀκάθαρτα ὡς βάτραχοι·
14 εἰσὶν γὰρ πνεύματα δαιμονίων ποιοῦντα σημεῖα, ἃ ἐκπορεύεται ἐπὶ τοὺς βασιλεῖς τῆς οἰκουμένης ὅλης, συναγαγεῖν αὐτοὺς εἰς τὸν πόλεμον τῆς μεγάλης ἡμέρας τοῦ θεοῦ τοῦ παντοκράτορος.
15 Ἰδοὺ ἔρχομαι ὡς κλέπτης. μακάριος ὁ γρηγορῶν καὶ τηρῶν τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, ἵνα μὴ γυμνὸς περιπατῇ καὶ βλέπωσιν τὴν ἀσχημοσύνην αὐτοῦ.
16 καὶ συνήγαγεν αὐτοὺς εἰς τὸν τόπον τὸν καλούμενον Ἑβραϊστὶ Ἁρμαγεδών.
17 Καὶ ὁ ἕβδομος ἐξέχεεν τὴν φιάλην αὐτοῦ ἐπὶ τὸν ἀέρα· καὶ ἐξῆλθεν φωνὴ μεγάλη ἐκ τοῦ ναοῦ ἀπὸ τοῦ θρόνου λέγουσα, Γέγονεν.
18 καὶ ἐγένοντο ἀστραπαὶ καὶ φωναὶ καὶ βρονταί, καὶ σεισμὸς ἐγένετο μέγας οἷος οὐκ ἐγένετο ἀφ᾽ οὗ ἄνθρωπος ἐγένετο ἐπὶ τῆς γῆς τηλικοῦτος σεισμὸς οὕτω μέγας.
19 καὶ ἐγένετο ἡ πόλις ἡ μεγάλη εἰς τρία μέρη, καὶ αἱ πόλεις τῶν ἐθνῶν ἔπεσαν. καὶ Βαβυλὼν ἡ μεγάλη ἐμνήσθη ἐνώπιον τοῦ θεοῦ δοῦναι αὐτῇ τὸ ποτήριον τοῦ οἴνου τοῦ θυμοῦ τῆς ὀργῆς αὐτοῦ.
20 καὶ πᾶσα νῆσος ἔφυγεν, καὶ ὄρη οὐχ εὑρέθησαν.
21 καὶ χάλαζα μεγάλη ὡς ταλαντιαία καταβαίνει ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἐπὶ τοὺς ἀνθρώπους· καὶ ἐβλασφήμησαν οἱ ἄνθρωποι τὸν θεὸν ἐκ τῆς πληγῆς τῆς χαλάζης, ὅτι μεγάλη ἐστὶν ἡ πληγὴ αὐτῆς σφόδρα.
17
1 Καὶ ἦλθεν εἷς ἐκ τῶν ἑπτὰ ἀγγέλων τῶν ἐχόντων τὰς ἑπτὰ φιάλας, καὶ ἐλάλησεν μετ᾽ ἐμοῦ λέγων, Δεῦρο, δείξω σοι τὸ κρίμα τῆς πόρνης τῆς μεγάλης τῆς καθημένης ἐπὶ ὑδάτων πολλῶν,
2 μεθ᾽ ἧς ἐπόρνευσαν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ ἐμεθύσθησαν οἱ κατοικοῦντες τὴν γῆν ἐκ τοῦ οἴνου τῆς πορνείας αὐτῆς.
3 καὶ ἀπήνεγκέν με εἰς ἔρημον ἐν πνεύματι. καὶ εἶδον γυναῖκα καθημένην ἐπὶ θηρίον κόκκινον, γέμοντα ὀνόματα βλασφημίας, ἔχων κεφαλὰς ἑπτὰ καὶ κέρατα δέκα.
4 καὶ ἡ γυνὴ ἦν περιβεβλημένη πορφυροῦν καὶ κόκκινον, καὶ κεχρυσωμένη χρυσίῳ καὶ λίθῳ τιμίῳ καὶ μαργαρίταις, ἔχουσα ποτήριον χρυσοῦν ἐν τῇ χειρὶ αὐτῆς γέμον βδελυγμάτων καὶ τὰ ἀκάθαρτα τῆς πορνείας αὐτῆς,
5 καὶ ἐπὶ τὸ μέτωπον αὐτῆς ὄνομα γεγραμμένον, μυστήριον, Βαβυλὼν ἡ μεγάλη, ἡ μήτηρ τῶν πορνῶν καὶ τῶν βδελυγμάτων τῆς γῆς.
6 καὶ εἶδον τὴν γυναῖκα μεθύουσαν ἐκ τοῦ αἵματος τῶν ἁγίων καὶ ἐκ τοῦ αἵματος τῶν μαρτύρων Ἰησοῦ. Καὶ ἐθαύμασα ἰδὼν αὐτὴν θαῦμα μέγα.
7 καὶ εἶπέν μοι ὁ ἄγγελος, Διὰ τί ἐθαύμασας; ἐγὼ ἐρῶ σοι τὸ μυστήριον τῆς γυναικὸς καὶ τοῦ θηρίου τοῦ βαστάζοντος αὐτήν, τοῦ ἔχοντος τὰς ἑπτὰ κεφαλὰς καὶ τὰ δέκα κέρατα·
8 τὸ θηρίον ὃ εἶδες ἦν καὶ οὐκ ἔστιν, καὶ μέλλει ἀναβαίνειν ἐκ τῆς ἀβύσσου, καὶ εἰς ἀπώλειαν ὑπάγει· καὶ θαυμασθήσονται οἱ κατοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς, ὧν οὐ γέγραπται τὸ ὄνομα ἐπὶ τὸ βιβλίον τῆς ζωῆς ἀπὸ καταβολῆς κόσμου, βλεπόντων τὸ θηρίον ὅτι ἦν καὶ οὐκ ἔστιν καὶ παρέσται.
9 ὧδε ὁ νοῦς ὁ ἔχων σοφίαν. αἱ ἑπτὰ κεφαλαὶ ἑπτὰ ὄρη εἰσίν, ὅπου ἡ γυνὴ κάθηται ἐπ᾽ αὐτῶν. καὶ βασιλεῖς ἑπτά εἰσιν·
10 οἱ πέντε ἔπεσαν, ὁ εἷς ἔστιν, ὁ ἄλλος οὔπω ἦλθεν, καὶ ὅταν ἔλθῃ ὀλίγον αὐτὸν δεῖ μεῖναι.
11 καὶ τὸ θηρίον ὃ ἦν καὶ οὐκ ἔστιν, καὶ αὐτὸς ὄγδοός ἐστιν καὶ ἐκ τῶν ἑπτά ἐστιν, καὶ εἰς ἀπώλειαν ὑπάγει.
12 καὶ τὰ δέκα κέρατα ἃ εἶδες δέκα βασιλεῖς εἰσιν, οἵτινες βασιλείαν οὔπω ἔλαβον, ἀλλὰ ἐξουσίαν ὡς βασιλεῖς μίαν ὥραν λαμβάνουσιν μετὰ τοῦ θηρίου.
13 οὗτοι μίαν γνώμην ἔχουσιν, καὶ τὴν δύναμιν καὶ ἐξουσίαν αὐτῶν τῷ θηρίῳ διδόασιν.
14 οὗτοι μετὰ τοῦ ἀρνίου πολεμήσουσιν, καὶ τὸ ἀρνίον νικήσει αὐτούς, ὅτι κύριος κυρίων ἐστὶν καὶ βασιλεὺς βασιλέων, καὶ οἱ μετ᾽ αὐτοῦ κλητοὶ καὶ ἐκλεκτοὶ καὶ πιστοί.
15 Καὶ λέγει μοι, Τὰ ὕδατα ἃ εἶδες, οὗ ἡ πόρνη κάθηται, λαοὶ καὶ ὄχλοι εἰσὶν καὶ ἔθνη καὶ γλῶσσαι.
16 καὶ τὰ δέκα κέρατα ἃ εἶδες καὶ τὸ θηρίον, οὗτοι μισήσουσιν τὴν πόρνην, καὶ ἠρημωμένην ποιήσουσιν αὐτὴν καὶ γυμνήν, καὶ τὰς σάρκας αὐτῆς φάγονται, καὶ αὐτὴν κατακαύσουσιν ἐν πυρί·
17 ὁ γὰρ θεὸς ἔδωκεν εἰς τὰς καρδίας αὐτῶν ποιῆσαι τὴν γνώμην αὐτοῦ, καὶ ποιῆσαι μίαν γνώμην καὶ δοῦναι τὴν βασιλείαν αὐτῶν τῷ θηρίῳ, ἄχρι τελεσθήσονται οἱ λόγοι τοῦ θεοῦ.
18 καὶ ἡ γυνὴ ἣν εἶδες ἔστιν ἡ πόλις ἡ μεγάλη ἡ ἔχουσα βασιλείαν ἐπὶ τῶν βασιλέων τῆς γῆς.
18
1 Μετὰ ταῦτα εἶδον ἄλλον ἄγγελον καταβαίνοντα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, ἔχοντα ἐξουσίαν μεγάλην, καὶ ἡ γῆ ἐφωτίσθη ἐκ τῆς δόξης αὐτοῦ.
2 καὶ ἔκραξεν ἐν ἰσχυρᾷ φωνῇ λέγων, Ἔπεσεν, ἔπεσεν Βαβυλὼν ἡ μεγάλη, καὶ ἐγένετο κατοικητήριον δαιμονίων καὶ φυλακὴ παντὸς πνεύματος ἀκαθάρτου καὶ φυλακὴ παντὸς ὀρνέου ἀκαθάρτου καὶ μεμισημένου,
3 ὅτι ἐκ τοῦ οἴνου τοῦ θυμοῦ τῆς πορνείας αὐτῆς πεπότικεν πάντα τὰ ἔθνη, καὶ οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς μετ᾽ αὐτῆς ἐπόρνευσαν, καὶ οἱ ἔμποροι τῆς γῆς ἐκ τῆς δυνάμεως τοῦ στρήνους αὐτῆς ἐπλούτησαν.
4 Καὶ ἤκουσα ἄλλην φωνὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ λέγουσαν, Ἐξέλθατε, ὁ λαός μου, ἐξ αὐτῆς, ἵνα μὴ συγκοινωνήσητε ταῖς ἁμαρτίαις αὐτῆς, καὶ ἐκ τῶν πληγῶν αὐτῆς ἵνα μὴ λάβητε·
5 ὅτι ἐκολλήθησαν αὐτῆς αἱ ἁμαρτίαι ἄχρι τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἐμνημόνευσεν ὁ θεὸς τὰ ἀδικήματα αὐτῆς.
6 ἀπόδοτε αὐτῇ ὡς καὶ αὐτὴ ἀπέδωκεν, καὶ διπλώσατε [τὰ] διπλᾶ κατὰ τὰ ἔργα αὐτῆς· ἐν τῷ ποτηρίῳ ᾧ ἐκέρασεν κεράσατε αὐτῇ διπλοῦν·
7 ὅσα ἐδόξασεν αὑτὴν καὶ ἐστρηνίασεν, τοσοῦτον δότε αὐτῇ βασανισμὸν καὶ πένθος. ὅτι ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς λέγει ὅτι Κάθημαι βασίλισσα, καὶ χήρα οὐκ εἰμί, καὶ πένθος οὐ μὴ ἴδω·
8 διὰ τοῦτο ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ ἥξουσιν αἱ πληγαὶ αὐτῆς, θάνατος καὶ πένθος καὶ λιμός, καὶ ἐν πυρὶ κατακαυθήσεται· ὅτι ἰσχυρὸς κύριος ὁ θεὸς ὁ κρίνας αὐτήν.
9 Καὶ κλαύσουσιν καὶ κόψονται ἐπ᾽ αὐτὴν οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς οἱ μετ᾽ αὐτῆς πορνεύσαντες καὶ στρηνιάσαντες, ὅταν βλέπωσιν τὸν καπνὸν τῆς πυρώσεως αὐτῆς,
10 ἀπὸ μακρόθεν ἑστηκότες διὰ τὸν φόβον τοῦ βασανισμοῦ αὐτῆς, λέγοντες, Οὐαὶ οὐαί, ἡ πόλις ἡ μεγάλη, Βαβυλὼν ἡ πόλις ἡ ἰσχυρά, ὅτι μιᾷ ὥρᾳ ἦλθεν ἡ κρίσις σου.
11 Καὶ οἱ ἔμποροι τῆς γῆς κλαίουσιν καὶ πενθοῦσιν ἐπ᾽ αὐτήν, ὅτι τὸν γόμον αὐτῶν οὐδεὶς ἀγοράζει οὐκέτι,
12 γόμον χρυσοῦ καὶ ἀργύρου καὶ λίθου τιμίου καὶ μαργαριτῶν καὶ βυσσίνου καὶ πορφύρας καὶ σιρικοῦ καὶ κοκκίνου, καὶ πᾶν ξύλον θύϊνον καὶ πᾶν σκεῦος ἐλεφάντινον καὶ πᾶν σκεῦος ἐκ ξύλου τιμιωτάτου καὶ χαλκοῦ καὶ σιδήρου καὶ μαρμάρου,
13 καὶ κιννάμωμον καὶ ἄμωμον καὶ θυμιάματα καὶ μύρον καὶ λίβανον καὶ οἶνον καὶ ἔλαιον καὶ σεμίδαλιν καὶ σῖτον καὶ κτήνη καὶ πρόβατα, καὶ ἵππων καὶ ῥεδῶν καὶ σωμάτων, καὶ ψυχὰς ἀνθρώπων.
14 καὶ ἡ ὀπώρα σου τῆς ἐπιθυμίας τῆς ψυχῆς ἀπῆλθεν ἀπὸ σοῦ, καὶ πάντα τὰ λιπαρὰ καὶ τὰ λαμπρὰ ἀπώλετο ἀπὸ σοῦ, καὶ οὐκέτι οὐ μὴ αὐτὰ εὑρήσουσιν.
15 οἱ ἔμποροι τούτων, οἱ πλουτήσαντες ἀπ᾽ αὐτῆς, ἀπὸ μακρόθεν στήσονται διὰ τὸν φόβον τοῦ βασανισμοῦ αὐτῆς, κλαίοντες καὶ πενθοῦντες,
16 λέγοντες, Οὐαὶ οὐαί, ἡ πόλις ἡ μεγάλη, ἡ περιβεβλημένη βύσσινον καὶ πορφυροῦν καὶ κόκκινον, καὶ κεχρυσωμένη [ἐν] χρυσίῳ καὶ λίθῳ τιμίῳ καὶ μαργαρίτῃ,
17 ὅτι μιᾷ ὥρᾳ ἠρημώθη ὁ τοσοῦτος πλοῦτος. Καὶ πᾶς κυβερνήτης καὶ πᾶς ὁ ἐπὶ τόπον πλέων καὶ ναῦται καὶ ὅσοι τὴν θάλασσαν ἐργάζονται ἀπὸ μακρόθεν ἔστησαν
18 καὶ ἔκραζον βλέποντες τὸν καπνὸν τῆς πυρώσεως αὐτῆς λέγοντες, Τίς ὁμοία τῇ πόλει τῇ μεγάλῃ;
19 καὶ ἔβαλον χοῦν ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτῶν καὶ ἔκραζον κλαίοντες καὶ πενθοῦντες, λέγοντες, Οὐαὶ οὐαί, ἡ πόλις ἡ μεγάλη, ἐν ᾗ ἐπλούτησαν πάντες οἱ ἔχοντες τὰ πλοῖα ἐν τῇ θαλάσσῃ ἐκ τῆς τιμιότητος αὐτῆς, ὅτι μιᾷ ὥρᾳ ἠρημώθη.
20 Εὐφραίνου ἐπ᾽ αὐτῇ, οὐρανέ, καὶ οἱ ἅγιοι καὶ οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ προφῆται, ὅτι ἔκρινεν ὁ θεὸς τὸ κρίμα ὑμῶν ἐξ αὐτῆς.
21 Καὶ ἦρεν εἷς ἄγγελος ἰσχυρὸς λίθον ὡς μύλινον μέγαν καὶ ἔβαλεν εἰς τὴν θάλασσαν λέγων, Οὕτως ὁρμήματι βληθήσεται Βαβυλὼν ἡ μεγάλη πόλις, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ ἔτι.
22 καὶ φωνὴ κιθαρῳδῶν καὶ μουσικῶν καὶ αὐλητῶν καὶ σαλπιστῶν οὐ μὴ ἀκουσθῇ ἐν σοὶ ἔτι, καὶ πᾶς τεχνίτης πάσης τέχνης οὐ μὴ εὑρεθῇ ἐν σοὶ ἔτι, καὶ φωνὴ μύλου οὐ μὴ ἀκουσθῇ ἐν σοὶ ἔτι,
23 καὶ φῶς λύχνου οὐ μὴ φάνῃ ἐν σοὶ ἔτι, καὶ φωνὴ νυμφίου καὶ νύμφης οὐ μὴ ἀκουσθῇ ἐν σοὶ ἔτι· ὅτι οἱ ἔμποροί σου ἦσαν οἱ μεγιστᾶνες τῆς γῆς, ὅτι ἐν τῇ φαρμακείᾳ σου ἐπλανήθησαν πάντα τὰ ἔθνη,
24 καὶ ἐν αὐτῇ αἷμα προφητῶν καὶ ἁγίων εὑρέθη καὶ πάντων τῶν ἐσφαγμένων ἐπὶ τῆς γῆς.
19
1 Μετὰ ταῦτα ἤκουσα ὡς φωνὴν μεγάλην ὄχλου πολλοῦ ἐν τῷ οὐρανῷ λεγόντων, Ἁλληλουϊά· ἡ σωτηρία καὶ ἡ δόξα καὶ ἡ δύναμις τοῦ θεοῦ ἡμῶν,
2 ὅτι ἀληθιναὶ καὶ δίκαιαι αἱ κρίσεις αὐτοῦ· ὅτι ἔκρινεν τὴν πόρνην τὴν μεγάλην ἥτις ἔφθειρεν τὴν γῆν ἐν τῇ πορνείᾳ αὐτῆς, καὶ ἐξεδίκησεν τὸ αἷμα τῶν δούλων αὐτοῦ ἐκ χειρὸς αὐτῆς.
3 καὶ δεύτερον εἴρηκαν, Ἁλληλουϊά· καὶ ὁ καπνὸς αὐτῆς ἀναβαίνει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
4 καὶ ἔπεσαν οἱ πρεσβύτεροι οἱ εἴκοσι τέσσαρες καὶ τὰ τέσσαρα ζῷα, καὶ προσεκύνησαν τῷ θεῷ τῷ καθημένῳ ἐπὶ τῷ θρόνῳ, λέγοντες, Ἀμήν, Ἁλληλουϊά.
5 Καὶ φωνὴ ἀπὸ τοῦ θρόνου ἐξῆλθεν λέγουσα, Αἰνεῖτε τῷ θεῷ ἡμῶν, πάντες οἱ δοῦλοι αὐτοῦ, [καὶ] οἱ φοβούμενοι αὐτόν, οἱ μικροὶ καὶ οἱ μεγάλοι.
6 καὶ ἤκουσα ὡς φωνὴν ὄχλου πολλοῦ καὶ ὡς φωνὴν ὑδάτων πολλῶν καὶ ὡς φωνὴν βροντῶν ἰσχυρῶν λεγόντων, Ἁλληλουϊά, ὅτι ἐβασίλευσεν κύριος ὁ θεὸς [ἡμῶν] ὁ παντοκράτωρ.
7 χαίρωμεν καὶ ἀγαλλιῶμεν, καὶ δώσωμεν τὴν δόξαν αὐτῷ, ὅτι ἦλθεν ὁ γάμος τοῦ ἀρνίου, καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ ἡτοίμασεν ἑαυτήν·
8 καὶ ἐδόθη αὐτῇ ἵνα περιβάληται βύσσινον λαμπρὸν καθαρόν, τὸ γὰρ βύσσινον τὰ δικαιώματα τῶν ἁγίων ἐστίν.
9 Καὶ λέγει μοι, Γράψον· Μακάριοι οἱ εἰς τὸ δεῖπνον τοῦ γάμου τοῦ ἀρνίου κεκλημένοι. καὶ λέγει μοι, Οὗτοι οἱ λόγοι ἀληθινοὶ τοῦ θεοῦ εἰσιν.
10 καὶ ἔπεσα ἔμπροσθεν τῶν ποδῶν αὐτοῦ προσκυνῆσαι αὐτῷ. καὶ λέγει μοι, Ὅρα μή· σύνδουλός σού εἰμι καὶ τῶν ἀδελφῶν σου τῶν ἐχόντων τὴν μαρτυρίαν Ἰησοῦ· τῷ θεῷ προσκύνησον. ἡ γὰρ μαρτυρία Ἰησοῦ ἐστιν τὸ πνεῦμα τῆς προφητείας.
11 Καὶ εἶδον τὸν οὐρανὸν ἠνεῳγμένον, καὶ ἰδοὺ ἵππος λευκός, καὶ ὁ καθήμενος ἐπ᾽ αὐτὸν πιστὸς [καλούμενος] καὶ ἀληθινός, καὶ ἐν δικαιοσύνῃ κρίνει καὶ πολεμεῖ.
12 οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ [ὡς] φλὸξ πυρός, καὶ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ διαδήματα πολλά, ἔχων ὄνομα γεγραμμένον ὃ οὐδεὶς οἶδεν εἰ μὴ αὐτός,
13 καὶ περιβεβλημένος ἱμάτιον βεβαμμένον αἵματι, καὶ κέκληται τὸ ὄνομα αὐτοῦ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ.
14 καὶ τὰ στρατεύματα [τὰ] ἐν τῷ οὐρανῷ ἠκολούθει αὐτῷ ἐφ᾽ ἵπποις λευκοῖς, ἐνδεδυμένοι βύσσινον λευκὸν καθαρόν.
15 καὶ ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ ἐκπορεύεται ῥομφαία ὀξεῖα, ἵνα ἐν αὐτῇ πατάξῃ τὰ ἔθνη, καὶ αὐτὸς ποιμανεῖ αὐτοὺς ἐν ῥάβδῳ σιδηρᾷ· καὶ αὐτὸς πατεῖ τὴν ληνὸν τοῦ οἴνου τοῦ θυμοῦ τῆς ὀργῆς τοῦ θεοῦ τοῦ παντοκράτορος.
16 καὶ ἔχει ἐπὶ τὸ ἱμάτιον καὶ ἐπὶ τὸν μηρὸν αὐτοῦ ὄνομα γεγραμμένον· Βασιλεὺς βασιλέων καὶ κύριος κυρίων.
17 Καὶ εἶδον ἕνα ἄγγελον ἑστῶτα ἐν τῷ ἡλίῳ, καὶ ἔκραξεν [ἐν] φωνῇ μεγάλῃ λέγων πᾶσιν τοῖς ὀρνέοις τοῖς πετομένοις ἐν μεσουρανήματι, Δεῦτε συνάχθητε εἰς τὸ δεῖπνον τὸ μέγα τοῦ θεοῦ,
18 ἵνα φάγητε σάρκας βασιλέων καὶ σάρκας χιλιάρχων καὶ σάρκας ἰσχυρῶν καὶ σάρκας ἵππων καὶ τῶν καθημένων ἐπ᾽ αὐτῶν καὶ σάρκας πάντων ἐλευθέρων τε καὶ δούλων καὶ μικρῶν καὶ μεγάλων.
19 Καὶ εἶδον τὸ θηρίον καὶ τοὺς βασιλεῖς τῆς γῆς καὶ τὰ στρατεύματα αὐτῶν συνηγμένα ποιῆσαι τὸν πόλεμον μετὰ τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ ἵππου καὶ μετὰ τοῦ στρατεύματος αὐτοῦ.
20 καὶ ἐπιάσθη τὸ θηρίον καὶ μετ᾽ αὐτοῦ ὁ ψευδοπροφήτης ὁ ποιήσας τὰ σημεῖα ἐνώπιον αὐτοῦ, ἐν οἷς ἐπλάνησεν τοὺς λαβόντας τὸ χάραγμα τοῦ θηρίου καὶ τοὺς προσκυνοῦντας τῇ εἰκόνι αὐτοῦ· ζῶντες ἐβλήθησαν οἱ δύο εἰς τὴν λίμνην τοῦ πυρὸς τῆς καιομένης ἐν θείῳ.
21 καὶ οἱ λοιποὶ ἀπεκτάνθησαν ἐν τῇ ῥομφαίᾳ τοῦ καθημένου ἐπὶ τοῦ ἵππου τῇ ἐξελθούσῃ ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ πάντα τὰ ὄρνεα ἐχορτάσθησαν ἐκ τῶν σαρκῶν αὐτῶν.
20
1 Καὶ εἶδον ἄγγελον καταβαίνοντα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, ἔχοντα τὴν κλεῖν τῆς ἀβύσσου καὶ ἅλυσιν μεγάλην ἐπὶ τὴν χεῖρα αὐτοῦ.
2 καὶ ἐκράτησεν τὸν δράκοντα, ὁ ὄφις ὁ ἀρχαῖος, ὅς ἐστιν Διάβολος καὶ ὁ Σατανᾶς, καὶ ἔδησεν αὐτὸν χίλια ἔτη,
3 καὶ ἔβαλεν αὐτὸν εἰς τὴν ἄβυσσον καὶ ἔκλεισεν καὶ ἐσφράγισεν ἐπάνω αὐτοῦ ἵνα μὴ πλανήσῃ ἔτι τὰ ἔθνη ἄχρι τελεσθῇ τὰ χίλια ἔτη· μετὰ ταῦτα δεῖ λυθῆναι αὐτὸν μικρὸν χρόνον.
4 Καὶ εἶδον θρόνους, καὶ ἐκάθισαν ἐπ᾽ αὐτούς, καὶ κρίμα ἐδόθη αὐτοῖς, καὶ τὰς ψυχὰς τῶν πεπελεκισμένων διὰ τὴν μαρτυρίαν Ἰησοῦ καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, καὶ οἵτινες οὐ προσεκύνησαν τὸ θηρίον οὐδὲ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ καὶ οὐκ ἔλαβον τὸ χάραγμα ἐπὶ τὸ μέτωπον καὶ ἐπὶ τὴν χεῖρα αὐτῶν· καὶ ἔζησαν καὶ ἐβασίλευσαν μετὰ τοῦ Χριστοῦ χίλια ἔτη.
5 οἱ λοιποὶ τῶν νεκρῶν οὐκ ἔζησαν ἄχρι τελεσθῇ τὰ χίλια ἔτη. αὕτη ἡ ἀνάστασις ἡ πρώτη.
6 μακάριος καὶ ἅγιος ὁ ἔχων μέρος ἐν τῇ ἀναστάσει τῇ πρώτῃ· ἐπὶ τούτων ὁ δεύτερος θάνατος οὐκ ἔχει ἐξουσίαν, ἀλλ᾽ ἔσονται ἱερεῖς τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ Χριστοῦ, καὶ βασιλεύσουσιν μετ᾽ αὐτοῦ [τὰ] χίλια ἔτη.
7 Καὶ ὅταν τελεσθῇ τὰ χίλια ἔτη, λυθήσεται ὁ Σατανᾶς ἐκ τῆς φυλακῆς αὐτοῦ,
8 καὶ ἐξελεύσεται πλανῆσαι τὰ ἔθνη τὰ ἐν ταῖς τέσσαρσιν γωνίαις τῆς γῆς, τὸν Γὼγ καὶ Μαγώγ, συναγαγεῖν αὐτοὺς εἰς τὸν πόλεμον, ὧν ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ὡς ἡ ἄμμος τῆς θαλάσσης.
9 καὶ ἀνέβησαν ἐπὶ τὸ πλάτος τῆς γῆς καὶ ἐκύκλευσαν τὴν παρεμβολὴν τῶν ἁγίων καὶ τὴν πόλιν τὴν ἠγαπημένην. καὶ κατέβη πῦρ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ κατέφαγεν αὐτούς·
10 καὶ ὁ διάβολος ὁ πλανῶν αὐτοὺς ἐβλήθη εἰς τὴν λίμνην τοῦ πυρὸς καὶ θείου, ὅπου καὶ τὸ θηρίον καὶ ὁ ψευδοπροφήτης, καὶ βασανισθήσονται ἡμέρας καὶ νυκτὸς εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
11 Καὶ εἶδον θρόνον μέγαν λευκὸν καὶ τὸν καθήμενον ἐπ᾽ αὐτόν, οὗ ἀπὸ τοῦ προσώπου ἔφυγεν ἡ γῆ καὶ ὁ οὐρανός, καὶ τόπος οὐχ εὑρέθη αὐτοῖς.
12 καὶ εἶδον τοὺς νεκρούς, τοὺς μεγάλους καὶ τοὺς μικρούς, ἑστῶτας ἐνώπιον τοῦ θρόνου, καὶ βιβλία ἠνοίχθησαν· καὶ ἄλλο βιβλίον ἠνοίχθη, ὅ ἐστιν τῆς ζωῆς· καὶ ἐκρίθησαν οἱ νεκροὶ ἐκ τῶν γεγραμμένων ἐν τοῖς βιβλίοις κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν.
13 καὶ ἔδωκεν ἡ θάλασσα τοὺς νεκροὺς τοὺς ἐν αὐτῇ, καὶ ὁ θάνατος καὶ ὁ ᾅδης ἔδωκαν τοὺς νεκροὺς τοὺς ἐν αὐτοῖς, καὶ ἐκρίθησαν ἕκαστος κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν.
14 καὶ ὁ θάνατος καὶ ὁ ᾅδης ἐβλήθησαν εἰς τὴν λίμνην τοῦ πυρός. οὗτος ὁ θάνατος ὁ δεύτερός ἐστιν, ἡ λίμνη τοῦ πυρός.
15 καὶ εἴ τις οὐχ εὑρέθη ἐν τῇ βίβλῳ τῆς ζωῆς γεγραμμένος ἐβλήθη εἰς τὴν λίμνην τοῦ πυρός.
21
1 Καὶ εἶδον οὐρανὸν καινὸν καὶ γῆν καινήν· ὁ γὰρ πρῶτος οὐρανὸς καὶ ἡ πρώτη γῆ ἀπῆλθαν, καὶ ἡ θάλασσα οὐκ ἔστιν ἔτι.
2 καὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν Ἰερουσαλὴμ καινὴν εἶδον καταβαίνουσαν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τοῦ θεοῦ, ἡτοιμασμένην ὡς νύμφην κεκοσμημένην τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς.
3 καὶ ἤκουσα φωνῆς μεγάλης ἐκ τοῦ θρόνου λεγούσης, Ἰδοὺ ἡ σκηνὴ τοῦ θεοῦ μετὰ τῶν ἀνθρώπων, καὶ σκηνώσει μετ᾽ αὐτῶν, καὶ αὐτοὶ λαοὶ αὐτοῦ ἔσονται, καὶ αὐτὸς ὁ θεὸς μετ᾽ αὐτῶν ἔσται, [αὐτῶν θεός,]
4 καὶ ἐξαλείψει πᾶν δάκρυον ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν, καὶ ὁ θάνατος οὐκ ἔσται ἔτι, οὔτε πένθος οὔτε κραυγὴ οὔτε πόνος οὐκ ἔσται ἔτι· [ὅτι] τὰ πρῶτα ἀπῆλθαν.
5 Καὶ εἶπεν ὁ καθήμενος ἐπὶ τῷ θρόνῳ, Ἰδοὺ καινὰ ποιῶ πάντα. καὶ λέγει, Γράψον, ὅτι οὗτοι οἱ λόγοι πιστοὶ καὶ ἀληθινοί εἰσιν.
6 καὶ εἶπέν μοι, Γέγοναν. ἐγώ [εἰμι] τὸ Ἄλφα καὶ τὸ Ὦ, ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος. ἐγὼ τῷ διψῶντι δώσω ἐκ τῆς πηγῆς τοῦ ὕδατος τῆς ζωῆς δωρεάν.
7 ὁ νικῶν κληρονομήσει ταῦτα, καὶ ἔσομαι αὐτῷ θεὸς καὶ αὐτὸς ἔσται μοι υἱός.
8 τοῖς δὲ δειλοῖς καὶ ἀπίστοις καὶ ἐβδελυγμένοις καὶ φονεῦσιν καὶ πόρνοις καὶ φαρμάκοις καὶ εἰδωλολάτραις καὶ πᾶσιν τοῖς ψευδέσιν τὸ μέρος αὐτῶν ἐν τῇ λίμνῃ τῇ καιομένῃ πυρὶ καὶ θείῳ, ὅ ἐστιν ὁ θάνατος ὁ δεύτερος.
9 Καὶ ἦλθεν εἷς ἐκ τῶν ἑπτὰ ἀγγέλων τῶν ἐχόντων τὰς ἑπτὰ φιάλας, τῶν γεμόντων τῶν ἑπτὰ πληγῶν τῶν ἐσχάτων, καὶ ἐλάλησεν μετ᾽ ἐμοῦ λέγων, Δεῦρο, δείξω σοι τὴν νύμφην τὴν γυναῖκα τοῦ ἀρνίου.
10 καὶ ἀπήνεγκέν με ἐν πνεύματι ἐπὶ ὄρος μέγα καὶ ὑψηλόν, καὶ ἔδειξέν μοι τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν Ἰερουσαλὴμ καταβαίνουσαν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τοῦ θεοῦ,
11 ἔχουσαν τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ· ὁ φωστὴρ αὐτῆς ὅμοιος λίθῳ τιμιωτάτῳ, ὡς λίθῳ ἰάσπιδι κρυσταλλίζοντι·
12 ἔχουσα τεῖχος μέγα καὶ ὑψηλόν, ἔχουσα πυλῶνας δώδεκα, καὶ ἐπὶ τοῖς πυλῶσιν ἀγγέλους δώδεκα, καὶ ὀνόματα ἐπιγεγραμμένα ἅ ἐστιν τῶν δώδεκα φυλῶν υἱῶν Ἰσραήλ·
13 ἀπὸ ἀνατολῆς πυλῶνες τρεῖς, καὶ ἀπὸ βορρᾶ πυλῶνες τρεῖς, καὶ ἀπὸ νότου πυλῶνες τρεῖς, καὶ ἀπὸ δυσμῶν πυλῶνες τρεῖς·
14 καὶ τὸ τεῖχος τῆς πόλεως ἔχων θεμελίους δώδεκα, καὶ ἐπ᾽ αὐτῶν δώδεκα ὀνόματα τῶν δώδεκα ἀποστόλων τοῦ ἀρνίου.
15 Καὶ ὁ λαλῶν μετ᾽ ἐμοῦ εἶχεν μέτρον κάλαμον χρυσοῦν, ἵνα μετρήσῃ τὴν πόλιν καὶ τοὺς πυλῶνας αὐτῆς καὶ τὸ τεῖχος αὐτῆς.
16 καὶ ἡ πόλις τετράγωνος κεῖται, καὶ τὸ μῆκος αὐτῆς ὅσον τὸ πλάτος. καὶ ἐμέτρησεν τὴν πόλιν τῷ καλάμῳ ἐπὶ σταδίων δώδεκα χιλιάδων· τὸ μῆκος καὶ τὸ πλάτος καὶ τὸ ὕψος αὐτῆς ἴσα ἐστίν.
17 καὶ ἐμέτρησεν τὸ τεῖχος αὐτῆς ἑκατὸν τεσσαράκοντα τεσσάρων πηχῶν, μέτρον ἀνθρώπου, ὅ ἐστιν ἀγγέλου.
18 καὶ ἡ ἐνδώμησις τοῦ τείχους αὐτῆς ἴασπις, καὶ ἡ πόλις χρυσίον καθαρὸν ὅμοιον ὑάλῳ καθαρῷ.
19 οἱ θεμέλιοι τοῦ τείχους τῆς πόλεως παντὶ λίθῳ τιμίῳ κεκοσμημένοι· ὁ θεμέλιος ὁ πρῶτος ἴασπις, ὁ δεύτερος σάπφιρος, ὁ τρίτος χαλκηδών, ὁ τέταρτος σμάραγδος,
20 ὁ πέμπτος σαρδόνυξ, ὁ ἕκτος σάρδιον, ὁ ἕβδομος χρυσόλιθος, ὁ ὄγδοος βήρυλλος, ὁ ἔνατος τοπάζιον, ὁ δέκατος χρυσόπρασος, ὁ ἑνδέκατος ὑάκινθος, ὁ δωδέκατος ἀμέθυστος.
21 καὶ οἱ δώδεκα πυλῶνες δώδεκα μαργαρῖται, ἀνὰ εἷς ἕκαστος τῶν πυλώνων ἦν ἐξ ἑνὸς μαργαρίτου. καὶ ἡ πλατεῖα τῆς πόλεως χρυσίον καθαρὸν ὡς ὕαλος διαυγής.
22 Καὶ ναὸν οὐκ εἶδον ἐν αὐτῇ, ὁ γὰρ κύριος ὁ θεὸς ὁ παντοκράτωρ ναὸς αὐτῆς ἐστιν, καὶ τὸ ἀρνίον.
23 καὶ ἡ πόλις οὐ χρείαν ἔχει τοῦ ἡλίου οὐδὲ τῆς σελήνης, ἵνα φαίνωσιν αὐτῇ, ἡ γὰρ δόξα τοῦ θεοῦ ἐφώτισεν αὐτήν, καὶ ὁ λύχνος αὐτῆς τὸ ἀρνίον.
24 καὶ περιπατήσουσιν τὰ ἔθνη διὰ τοῦ φωτὸς αὐτῆς· καὶ οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς φέρουσιν τὴν δόξαν αὐτῶν εἰς αὐτήν·
25 καὶ οἱ πυλῶνες αὐτῆς οὐ μὴ κλεισθῶσιν ἡμέρας, νὺξ γὰρ οὐκ ἔσται ἐκεῖ·
26 καὶ οἴσουσιν τὴν δόξαν καὶ τὴν τιμὴν τῶν ἐθνῶν εἰς αὐτήν.
27 καὶ οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αὐτὴν πᾶν κοινὸν καὶ ποιῶν βδέλυγμα καὶ ψεῦδος, εἰ μὴ οἱ γεγραμμένοι ἐν τῷ βιβλίῳ τῆς ζωῆς τοῦ ἀρνίου.
22
1 Καὶ ἔδειξέν μοι ποταμὸν ὕδατος ζωῆς λαμπρὸν ὡς κρύσταλλον, ἐκπορευόμενον ἐκ τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ ἀρνίου.
2 ἐν μέσῳ τῆς πλατείας αὐτῆς καὶ τοῦ ποταμοῦ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν ξύλον ζωῆς ποιοῦν καρποὺς δώδεκα, κατὰ μῆνα ἕκαστον ἀποδιδοῦν τὸν καρπὸν αὐτοῦ, καὶ τὰ φύλλα τοῦ ξύλου εἰς θεραπείαν τῶν ἐθνῶν.
3 καὶ πᾶν κατάθεμα οὐκ ἔσται ἔτι. καὶ ὁ θρόνος τοῦ θεοῦ καὶ τοῦ ἀρνίου ἐν αὐτῇ ἔσται, καὶ οἱ δοῦλοι αὐτοῦ λατρεύσουσιν αὐτῷ,
4 καὶ ὄψονται τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπὶ τῶν μετώπων αὐτῶν.
5 καὶ νὺξ οὐκ ἔσται ἔτι, καὶ οὐκ ἔχουσιν χρείαν φωτὸς λύχνου καὶ φῶς ἡλίου, ὅτι κύριος ὁ θεὸς φωτίσει ἐπ᾽ αὐτούς, καὶ βασιλεύσουσιν εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
6 Καὶ εἶπέν μοι, Οὗτοι οἱ λόγοι πιστοὶ καὶ ἀληθινοί, καὶ ὁ κύριος, ὁ θεὸς τῶν πνευμάτων τῶν προφητῶν, ἀπέστειλεν τὸν ἄγγελον αὐτοῦ δεῖξαι τοῖς δούλοις αὐτοῦ ἃ δεῖ γενέσθαι ἐν τάχει.
7 καὶ ἰδοὺ ἔρχομαι ταχύ. μακάριος ὁ τηρῶν τοὺς λόγους τῆς προφητείας τοῦ βιβλίου τούτου.
8 Κἀγὼ Ἰωάννης ὁ ἀκούων καὶ βλέπων ταῦτα. καὶ ὅτε ἤκουσα καὶ ἔβλεψα, ἔπεσα προσκυνῆσαι ἔμπροσθεν τῶν ποδῶν τοῦ ἀγγέλου τοῦ δεικνύοντός μοι ταῦτα.
9 καὶ λέγει μοι, Ὅρα μή· σύνδουλός σού εἰμι καὶ τῶν ἀδελφῶν σου τῶν προφητῶν καὶ τῶν τηρούντων τοὺς λόγους τοῦ βιβλίου τούτου· τῷ θεῷ προσκύνησον.
10 καὶ λέγει μοι, Μὴ σφραγίσῃς τοὺς λόγους τῆς προφητείας τοῦ βιβλίου τούτου, ὁ καιρὸς γὰρ ἐγγύς ἐστιν.
11 ὁ ἀδικῶν ἀδικησάτω ἔτι, καὶ ὁ ῥυπαρὸς ῥυπανθήτω ἔτι, καὶ ὁ δίκαιος δικαιοσύνην ποιησάτω ἔτι, καὶ ὁ ἅγιος ἁγιασθήτω ἔτι.
12 Ἰδοὺ ἔρχομαι ταχύ, καὶ ὁ μισθός μου μετ᾽ ἐμοῦ, ἀποδοῦναι ἑκάστῳ ὡς τὸ ἔργον ἐστὶν αὐτοῦ.
13 ἐγὼ τὸ Ἄλφα καὶ τὸ Ὦ, ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος, ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος.
14 Μακάριοι οἱ πλύνοντες τὰς στολὰς αὐτῶν, ἵνα ἔσται ἡ ἐξουσία αὐτῶν ἐπὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς καὶ τοῖς πυλῶσιν εἰσέλθωσιν εἰς τὴν πόλιν.
15 ἔξω οἱ κύνες καὶ οἱ φάρμακοι καὶ οἱ πόρνοι καὶ οἱ φονεῖς καὶ οἱ εἰδωλολάτραι καὶ πᾶς φιλῶν καὶ ποιῶν ψεῦδος.
16 Ἐγὼ Ἰησοῦς ἔπεμψα τὸν ἄγγελόν μου μαρτυρῆσαι ὑμῖν ταῦτα ἐπὶ ταῖς ἐκκλησίαις. ἐγώ εἰμι ἡ ῥίζα καὶ τὸ γένος Δαυίδ, ὁ ἀστὴρ ὁ λαμπρὸς ὁ πρωϊνός.
17 Καὶ τὸ πνεῦμα καὶ ἡ νύμφη λέγουσιν, Ἔρχου. καὶ ὁ ἀκούων εἰπάτω, Ἔρχου. καὶ ὁ διψῶν ἐρχέσθω, ὁ θέλων λαβέτω ὕδωρ ζωῆς δωρεάν.
18 Μαρτυρῶ ἐγὼ παντὶ τῷ ἀκούοντι τοὺς λόγους τῆς προφητείας τοῦ βιβλίου τούτου· ἐάν τις ἐπιθῇ ἐπ᾽ αὐτά, ἐπιθήσει ἐπ᾽ αὐτὸν ὁ θεὸς τὰς πληγὰς τὰς γεγραμμένας ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ·
19 καὶ ἐάν τις ἀφέλῃ ἀπὸ τῶν λόγων τοῦ βιβλίου τῆς προφητείας ταύτης, ἀφελεῖ ὁ θεὸς τὸ μέρος αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς καὶ ἐκ τῆς πόλεως τῆς ἁγίας, τῶν γεγραμμένων ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ.
20 Λέγει ὁ μαρτυρῶν ταῦτα, Ναί, ἔρχομαι ταχύ. Ἀμήν, ἔρχου, κύριε Ἰησοῦ.
21 Ἡ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ μετὰ πάντων.
Новый Завет
Евангелие от МатфеяСлово «Евангелие» (греч. εὐαγγέλιον) переводится как «Благая весть». Собственно говоря, оно обозначает весть об Иисусе из Назарета, который, с точки зрения христиан, был Христом, или Мессией (греч. Χριστός, евр. Машиах, что переводится как «Помазанник»), который проповедовал наступление Царства Божьего, совершал чудеса и исцеления, был распят римской властью по требованию иерусалимских священников и фарисеев, а затем воскрес.
Это же слово применяется и к книгам, в которых всё это описано, четыре из них упоминаются с самого начала вместе как достоверные и принятые в христианских общинах, при том что позднее появились и другие книги под названием «Евангелие». Однако, насколько мы можем судить, ни одна из них никогда не обладала в христианских общинах тем же статусом, что и Евангелия, авторами которых называют Матфея, Марка, Луку и Иоанна. Т. н. «Мураториев канон», самый ранний известный нам список священных христианских книг, составленный в середине II в., дошёл до нас не целиком, фрагмент, где названы первые два Евангелия, утрачен, но третьим и четвёртым названы тексты Луки и Иоанна. Нет никаких оснований сомневаться, что на первых двух местах стояли Матфей и Марк, как и в позднее возникшем каноне Нового Завета.
Эти книги создавались не как личные воспоминания разных учеников об Учителе (Платон и Ксенофонт так писали о Сократе), но скорее как письменная фиксация коллективной памяти общины о том, что составляет самую основу её веры. Общины были разные, поэтому и Евангелий больше одного, они находились в тесной связи друг с другом, поэтому при всех различиях они так похожи и явно имеют общие источники, особенно первые три, которые принято называть «синоптическими».
Ириней Лионский описывал в своём трактате «Против ересей» (конец II в.) это так: «Матфей издал у евреев на их собственном языке писание Евангелия в то время, как Пётр и Павел в Риме благовествовали и основали Церковь. После их отшествия Марк, ученик и истолкователь Петра, предал нам письменно то, что было проповедано Петром. И Лука, спутник Павла, изложил в книге проповеданное им Евангелие. Потом Иоанн, ученик Господа, возлежавший на Его груди, также издал Евангелие во время пребывания своего в Эфесе Азийском» (3.1).
Можно сомневаться в точности деталей, как их передаёт Ириней, но в любом случае мы видим здесь сразу несколько очень важных деталей. По крайней мере некоторые тексты писались для конкретных аудиторий (Матфей писал для евреев), в их основе были предшествующие прототексты, письменные (не дошедший до нас еврейский текст прото-Матфея) и устные (проповеди Петра), авторы работали в контексте своих общин. Можно предположить, что окончательный вид тексты приобрели как раз в ходе редакции и рецепции текстов этими самыми общинами. К примеру, нынешняя концовка Евангелия от Марка и рассказ в 8-й главе Евангелия от Иоанна о женщине, которая изменила мужу, скорее всего, отсутствовали в изначальном авторском тексте. Но они вполне могли быть добавлены в ходе редакторской работы, и теперь они считаются неотъемлемыми частями евангельского текста.
Очень важно, что у евангелистов не вполне совпадают интересы и точки зрения. Поразительно, но история Рождества рассказана только в двух Евангелиях: у Матфея и у Луки, — притом это две достаточно разные истории. Матфей уделяет много внимания буквальному исполнению пророчеств и трагическому противостоянию могущественного царя Ирода и вообще жестокого мира и беспомощного Младенца. Матфей пишет для христиан из числа евреев, ему крайне важно связать происходящее с пророчествами Ветхого Завета и показать, что Иисус действительно был долгожданным Мессией. Он пользовался, судя по всему, уже написанным Евангелием от Марка и другими источниками (иногда их обозначают буквой Q), но более точно описать возникновение этого текста мы не можем.
В любом случае авторство здесь не вполне индивидуально, этот текст порождён общиной, которая сохраняла устные рассказы и в какой-то момент решила их записать. Традиция называет автором Левия Матфея, сборщика податей (9:9), но проверить, насколько персонаж тождествен автору, мы не можем.
Одна из самых значимых особенностей этого Евангелия — Нагорная проповедь, в которой в самом начале служения Иисуса изложено самое главное в Его учении, а это, прежде всего, весть о том, что наступает Божье Царство и что людям теперь предлагается жить по его законам.
Глава 1 (Мф. 1)
1. Родословие Иисуса ХристаХристос (греч. Χριστός, букв. «Помазанник») — праведный Царь, посланный Богом. По-русски также используется слово «Мессия», оно происходит от евр. «Машиах» с тем же значением., потомка ДавидаВыражение «Сын Давидов» (так буквально выглядит это выражение в оригинале) означает, что Иисус — потомок и законный наследник царя Давида, избранного Богом основателя династии. По сути, это именование тоже указывает на него как на Помазанника Христа. и потомка АвраамаЭтот список заметно отличается от того, который приведён у Луки в конце гл. 3. Часть имён могла писаться и произноситься по-разному, кроме того, у евангелистов могли быть разные источники..
2. У Авраама — сын Исаак, у Исаака — сын Иаков, сыновья Иакова — Иуда вместе с его братьями.
3. У Иуды и Фамари — сыновья Фарес и Зара, у Фареса — сын Эсром, у Эсрома — сын Арам.
4. У Арама — сын Аминадав, у Аминадава — сын Наассон, у Наассона — сын Салмон.
5. У Салмона и Рахав — сын Боаз, у Боаза и Руфи — сын Овид, у Овида — сын Иессей.
6. А сын Иессея — царь Давид.
У Давида и той, кто была женой Урии, — сын Соломон.
7. У Соломона — сын Ровоам, у Ровоама — сын Авия, у Авии — сын Асаф.
8. У Асафа — сын Иосафат, у Иосафата — сын Иорам, у Иорама — сын Озия.
9. У Озии — сын Иоафам, у Иоафама — сын Ахаз, у Ахаза — сын Езекия.
10. У Езекии — сын Манассия, у Манассии — сын Амос, у Амоса — сын Иосия.
11. Сыновья Иосии — Иехония вместе с его братьями. Тогда народ переселили в ВавилонРечь идёт об изгнании иудейской знати и значительной части населения в Вавилон в начале VI в. до н.э..
12. После переселения в Вавилон: у Иехонии — сын Салафиил, У Салафиила — сын Зоровавель.
13. У Зоровавеля — сын Авиуд, у Авиуда — сын Элиаким, у Элиакима — сын Азор.
14. У Азора — сын Садок, у Садока — сын Ахим, у Ахима — сын Элиуд.
15. У Элиуда — сын Элеазар, у Элеазара — сын Матфан, у Матфана — сын Иаков.
16. А сын Иакова Иосиф стал мужем Марии, у которой родился Иисус, называемый ХристомС точки зрения общества, Иисус был сыном Иосифа, поэтому здесь указано происхождение именно Иосифа..
17. Всего поколений: от Авраама до Давида — четырнадцать, от Давида до переселения в Вавилон — четырнадцать, и от переселения в Вавилон до Христа — четырнадцатьЧетырнадцать — удвоенное число семь, которое считалось священным, связанным с действием Бога в земном мире. Общее число поколений — шесть семёрок, напоминающих о шести днях творения, за которыми следовал седьмой день, суббота. Возможна также связь с числовым значением имени Давид, оно равняется четырнадцати (в евр. традиции каждая буква также обозначала число). Вероятно, чтобы добиться такой числовой гармонии, в этом родословии были пропущены некоторые имена..
18. Вот каким было рождение Иисуса Христа. Мария, Его Мать, была помолвлена с Иосифом. Но ещё прежде свадьбы оказалось, что она носит во чреве ребёнка от Духа Святого.
19. Её суженый Иосиф был человеком праведным и не желал для неё позора. Он хотел расстаться с ней без огласки.
20. Но когда он так решил, ему во сне явился ангел Господень со словами:
— Иосиф, потомок Давида! Без страха бери себе в жёны Марию. Младенец в её чреве — от Духа Святого.
21. Она родит сына, а ты дашь Ему имя Иисус, потому что Он спасёт свой народ от их греховДовольно распространённое в те времена имя Иисус означает «Господь спасает»..
22. Всё это произошло, чтобы сбылось сказанное Господом через пророка:
23. «Итак, Дева выносит во чреве и родит Сына, имя Ему нарекут Эммануил»Цитата из Ис 7:14. Совпадает не звучание двух имён, но их общий смысл: Бог с нами, Он спасает нас., что переводится «с нами Бог».
24. Пробудившись от этого сна, Иосиф поступил, как ему повелел ангел Господень, и взял Марию себе в жёны.
25. Но он не приступал к ней, пока она не родила Сына — Ему он дал имя Иисус.
Глава 2 (Мф. 2)
1. Иисус родился в иудейском городе Вифлееме во дни царя ИродаИрод Великий, подчинённый Риму правитель Иудеи, Самарии и Галилеи и основатель династии Иродов (под этим именем в НЗ упоминаются также его потомки и преемники). Он правил в Иерусалиме и умер в 4 г. до н.э., т.е. эти события произошли не позднее этого года и традиционное летоисчисление «от Рождества Христова» допускает ошибку в расчётах.. И вот явились в Иерусалим волхвы с ВостокаБиблия ничего не говорит об этих волхвах и о причинах, по которым они искали новорождённого Младенца. Учитывая роль звезды в повествовании, логично предположить, что они были астрологами. В древности считалось, что небесный купол не подвержен изменениям и появление новой звезды (вспышка сверхновой, явление кометы?) означает некое удивительное событие. Волхвы поняли его как указание на рождение великого Царя и отождествили место Его рождения с Иудеей.
2. и говорят:
— Где царь, что родился у иудеев? Мы видели восход Его звездыВидели восход Его звезды — или: видели Его звезду на Востоке; или: на Востоке видели Его звезду. и пришли поклониться Ему.
3. Слова эти привели в смятение царя Ирода, а вместе с ним и весь Иерусалим.
4. Собрав всех первосвященников и всех книжниковПервосвященники — в широком смысле, главные из священников, совершавших служение в иерусалимском Храме. Книжники — знатоки Моисеева закона., какие были в народе, царь стал спрашивать у них, где должен родиться ХристосВ те времена многие ожидали пришествия Мессии-Христа и даже имели о нём некоторые конкретные представления..
5. Они отвечали:
— В Иудее в Вифлееме, как и написано у пророка:
6. «И ты, Вифлеем в краю Иудейском, не меньше ты прочих округов Иудейских, ведь из тебя придёт предводитель, будет он пасти народ Мой, Израиль»Несколько изменённая цитата из Мих 5:2..
7. Тогда Ирод тайно пригласил к себе волхвов и узнал от них точное время, когда появилась звезда.
8. Он отправил их в Вифлеем со словами:
— Ступайте, разузнайте всё про Младенца, а как найдёте Его — сообщите мне, чтобы и я сходил поклониться Ему.
9. Они выслушали царя и отправились в путь. А звезда, восход которой они наблюдалиВосход которой они наблюдали — или: которую они наблюдали на Востоке. Довольно трудно представить себе, как именно это выглядело, и кажется, что евангелист Матфей тоже представлял себе это приблизительно, а потому описал в самых общих словах., двигалась впереди них, пока не остановилась как раз там, где был Младенец.
10. Велика была их радость, когда они заметили ту звезду.
11. Они вошли в дом и увидели Младенца вместе с Его матерью Марией. Тогда они поклонились Ему до земли и раскрыли ларцы с принесёнными для Него дарами: там были золото, ладан и смирнаЛадан и смирна — ароматические смолы растений из Аравии и Африки. Ладан употреблялся в богослужении, а смирна использовалась при погребении..
12. Во сне им открылось, что не стоит возвращаться к Ироду, так что они отправились в свою страну другой дорогой.
13. Когда они ушли, ангел Господень явился Иосифу во сне с такими словами: «Вставай, бери Младенца с матерью, беги в Египет! Оставайся там, пока я тебе не скажу, ведь Ирод станет разыскивать Младенца, чтобы Его погубить».
14. Тот встал, взял Младенца с матерью и прямо ночью отправился в Египет.
15. Там он оставался до кончины Ирода. Так исполнились слова, сказанные Господом через пророка: «Из Египта призвал Я Сына Своего»Цитата из Ос 11:1. В изначальном контексте она говорит о народе Израиля, который был выведен Господом из Египта..
16. Ирод счёл, что волхвы над ним посмеялись, и пришёл в ярость. Он отправил воинов с приказом перебить в Вифлееме и его окрестностях всех мальчиков в возрасте до двух лет — по рассказу волхвов он определил время Его рождения.
17. Так исполнилось, что было предсказано через пророка Иеремию:
18. «Голос в Раме раздаётся, плач и горькое рыдание: оплакивает Рахиль своих детей и утешиться не хочет, ведь их больше нет»Цитата из Иер 31:15 с небольшими изменениями. Рама — название города недалеко от Иерусалима, но здесь это пророчество применено к событиям, которые произошли совсем в другом городе, Вифлееме..
19. А когда Ирод умер, ангел Господень явился Иосифу во сне там, в Египте
20. со словами: «Вставай, бери Младенца с матерью и отправляйся в Израильскую землю: умерли те, кто желал смерти Младенца».
21. Тот встал, взял Младенца с матерью и пошёл в Израильскую землю.
22. Когда он услышал, что в Иудее вместо Ирода правит его сын АрхелайПо завещанию Ирода Великого его царство было поделено между тремя его сыновьями, при этом территория собственно Иудеи отошла старшему, Архелаю, который был известен своей жестокостью (через несколько лет император Август сместил его и отправил в ссылку в Галлию после того, как народ восстал против его правления). Северной частью бывшего царства Ирода, Галилеей, правил брат Архелая по имени Ирод Антипа, он был более умеренным правителем., побоялся идти туда. Он отправился в область ГалилеиГалилея — северная часть Ханаана (Палестины, Святой земли). В отличие от центральной части, Иудеи, она считалась несколько провинциальной, в ней было больше язычников, т.е. людей, не верующих в Единого Бога.
23. и там поселился в городе под названием Назарет. Так исполнилось, что было предсказано через пророков: Его будут называть НазореемНазвание города Назарет (евр. Нацрат) созвучно с евр. словом «нецер», оно буквально значит «ветвь». В Ис 11:1 оно используется для обозначения потомка и преемника царя Давида, который будет справедливым и праведным правителем, через которого народом будет, по сути, править сам Бог. Греч. название города Ναζαρέτ также созвучно со словом «назорей», которое обозначало в ВЗ человека, давшего Богу особый обет (Чис 6:1–21). При этом Иисус не был, строго говоря, назореем, т.к. не воздерживался от вина, что было первым отличительным признаком назорея..
Глава 3 (Мф. 3)
1. В своё время появляется в Иудейской пустыне Иоанн КрестительЭти события происходят лет на тридцать позднее. Многие пророки проводили часть своей жизни в пустыне, вдали от людей. Крещение Иоанна не было связано с крестом, как предполагает русское слово «крестить». Греч. слово βαπτίζω, которое традиционно переводится как «крестить», буквально означает «погружать». Это было омовение, подобно тем, что иудеи совершали после любого ритуального осквернения (например, прикосновения к мёртвому телу). Но Иоанн совершал обряд только один раз, так люди отказывались от прежней греховной жизни и посвящали себя Богу.. Он проповедует так:
2. — Покайтесь!Слова «крещение», «проповедь», «покаяние» сегодня обычно обозначают церковные обряды, но в Евангелии их смысл более конкретен и прост. Покаяние — это буквально «изменение мышления» (на греч. яз.) или «возвращение» (на евр.); проповедь — это «возвещение». Царство НебесЦарство Небес (другие евангелисты обычно называют его «Божьим Царством») — прямое и непосредственное проявление высшей власти Бога на земле, в жизни людей. уже близко.
3. Ведь это об Иоанне было предсказано через пророка Исайю: «Голос взывает в пустыне: Приготовьте путь Господень, распрямите Его пути!»Цитата из Ис 40:3 приведена с небольшим изменением. У Исайи скорее сказано так: «Голос взывает: Приготовьте в пустыне путь Господень». У пророка речь прежде всего идёт о возвращении израильтян из плена, а здесь, напротив, о том, что Господь приходит к Своему народу.
4. Сам Иоанн носил одежду из верблюжьей шерсти и опоясывался кожаным ремнём. Пищей ему служили саранча и дикий мёдСамая простая и грубая одежда и пища, которую можно найти в дикой природе. Иоанн отказался от той пищи, которую выращивает человек, подчёркивая свою полную зависимость только от Бога..
5. И к нему собирались со всей страны Иудейской, все жители Иерусалима и целой иорданской округи:
6. исповедуя свои грехи, они принимали от него крещение в реке ИорданеИордан — главная река в Ханаане (Палестине). Переход через Иордан был первым шагом в завоевании этой земли израильтянами, поэтому именно Иордан — самая подходящая река для обряда крещения как перехода к новой жизни..
7. Увидев, что к нему приходят креститься многие из фарисеев и саддукеевЗдесь упомянуты два основных религиозных течения в Иудее того времени, которые по-разному толковали некоторые положения Закона. Фарисеи настаивали на множестве мелочных правил и считали себя праведниками, отделёнными от простого народа. Саддукеи больше обращали внимание на храмовое богослужение и отрицали те идеи фарисеев, для которых не находили прямых указаний в Писании., он им сказал:
— Змеиное вы отродье! Кто это подсказал вам, как избежать грядущего гнева?
8. Делом докажите, что ваше покаяние приносит плоды!
9. И не думайте даже рассуждать, мол, отец у вас Авраам!Евреи возводят свой род к Аврааму, избранному Богом. Но такое происхождение само по себе не даёт им преимущества. Говорю вам, что Бог может из этих камней создать детей Аврааму.
10. Топор уже положен к древесным корням, и всякое дерево, которое не приносит плода, срубают и бросают в огонь.
11. Я вас крестил в знак покаяния, омывая водой, а за мной грядёт Тот, Кто меня сильней! Даже снять с Него обувьРазувать хозяев или их гостей и омывать им ноги — обязанность раба. — я и того недостоин! И Он омоет вас Святым Духом.
12. Он идёт на Своё гумно с лопатой в руках провеивать зерно: пшеницу соберёт в житницу, а мякину спалит в огне неугасимомОбмолоченное зерно провеивали на гумне при помощи лопаты: при небольшом ветре смесь из зерна и мякины подбрасывали вверх, ветер выдувал лёгкую мякину, а тяжёлое зерно падало обратно на землю..
13. И вот тогда Иисус приходит из Галилеи к Иордану, чтобы принять от Иоанна крещение.
14. Иоанн сперва отказывался и говорил:
— Это мне надо бы принять от Тебя крещение, а Ты Сам пришёл ко мне!
15. Иисус сказал ему в ответ:
— Довольно! Так и надлежит поступить теперь, чтобы всё было по-настоящемуВсё было по-настоящему — или: выполнить всё как следует. Букв.: исполнить всякую праведность (или справедливость, или правоту)..
И тот перестал возражать.
16. А как только Иисус был крещён и выходил из воды, Он увидел, как раскрылись небеса и сошёл на Него Дух Божий, словно голубь слетел.
17. И с небес раздался голос:
— Вот Мой возлюбленный Сын, с Ним Моё благоволение.
Глава 4 (Мф. 4)
1. А потом Иисус был отведён Духом в пустыню, где Ему предстояло искушение от дьявола.
2. Иисус постился сорок дней и сорок ночей и наконец ощутил сильный голод.
3. Тогда дьявол приблизился и стал Его искушать:
— Если Ты — Сын Божий, повели, чтобы эти камни превратились в хлебы!
4. Иисус сказал в ответ:
— Написано: «Не хлебом одним будет жив человек, а всяким словом, что из уст Господних исходит»Цитата из Втор 8:3..
5. Тогда дьявол переносит его в Святой городСвятой город — Иерусалим. В нём был расположен Храм, огромный по тем временам комплекс построек. Любое необычное происшествие в Храме стало бы немедленно всем известно и было бы воспринято как знак свыше. и ставит на самый верх одного из храмовых строений
6. со словами:
— Если Ты — Сын Божий, бросься вниз. Ведь написано: «Ангелам Своим даст повеление о Тебе, чтобы они тебя понесли на руках и о камень не споткнулась твоя нога»Цитата из Пс 90:11–12..
7. Иисус ответил:
— Также написано: «Не искушай Господа Бога твоего»Цитата из Втор 6:16..
8. Тогда дьявол переносит Его на очень высокую гору, показывает все царства этого мира в их славе
9. и говорит Ему:
— Всё это я отдам Тебе, если поклонишься мне до земли.
10. На это Иисус отвечает ему:
— Прочь, сатана!Слово «дьявол» собственно греческое и означает «лжец, клеветник», а слово «сатана» заимствовано из евр. яз. и означает «противник, враг». Вот как написано: «Господу Богу твоему поклоняйся, чти Его одного!»Несколько изменённая цитата из Втор 6:13.
11. Тогда дьявол оставил Его в покое, но явились ангелы и стали Ему прислуживать.
12. Когда Иисус услышал, что Иоанна схватилиСхватили — или: предали. Речь идёт об аресте Иоанна Крестителя по приказу правителя Галилеи и Переи Ирода Антипы, но Матфей не сообщает никаких подробностей об этом аресте. Возможно, имелось в виду, что кто-то его предал, но это выражение может означать и простой арест. О причинах ареста рассказано в 14:3–4., Он отправился в Галилею.
13. Оставив Назарет, он поселился в Капернауме на побережьеИмеется в виду берег Галилейского (Тивериадского, Генисаретского) пресноводного озера, которое тогда обычно называлось морем. Капернаум — главный город на его северном побережье. В этих краях проходила бо́льшая часть жизни Иисуса., в краю Завулона и НеффалимаКапернаум — главный город в той части Галилеи, где проходила бо́льшая часть жизни Иисуса, достаточно богатый и известный, в отличие от Назарета. Матфей подчёркивает, что при разделе Ханаана эта территория была отдана племенам Завулона и Неффалима, чтобы дальше указать на сбывшееся пророчество..
14. Так исполнилось предсказанное через пророка Исайю:
15. «Земля Завулона, земля Неффалима, что на пути к морю, и Заиорданье, и языческая Галилея —
16. народ, сидевший во тьме, увидел великий свет; тем, кто обитал в краю смертного мрака, — воссиял свет!»Цитата из Ис 9:1–2.
17. Тогда Иисус и начал свою проповедь:
— Покайтесь! Царство Небес уже близко.
18. Проходя по берегу Галилейского моря, Он увидел двух братьев: Симона по прозванию ПётрНа греческом имя Пётр означает «камень, скала». В 16:18 Матфей связывает это новое имя с твёрдой верой Петра. Марк (3:16) и Лука (6:14) сообщают, что его дал Симону сам Иисус. и его брата Андрея — они забрасывали в море сети, ведь они были рыбаками.
19. И говорит им Иисус:
— За Мной! Я сделаю так, что вашим уловом вместо рыб будут люди.
20. Они сразу же оставили сети и пошли за Ним.
21. Пройдя ещё дальше, Он увидел двух других братьев: Иакова, сына Зеведея, вместе с его братом Иоанном и отцом их Зеведеем — они в лодке чинили свои сети. Он позвал их,
22. и они оставили в лодке своего отца и пошли за Иисусом.
23. Так Он ходил и наставлял их в синагогах по всей Галилее: возвещал Евангелие ЦарстваВесть о Царстве Небес или Божьем Царстве как о правлении Бога в этом мире — главная тема проповеди Иисуса (Евангелия как Благой вести)., исцелял в народе всех, кто страдал какой-либо болезнью или недугом.
24. Слух о нём прошёл по всей СирииСирия — большая римская провинция, включавшая территорию совр. Сирии, Ливана и часть Турции, столицей её была Антиохия. Иудея считалась самостоятельной провинцией, но в значительной мере зависела от Антиохии. По-видимому, здесь имеются в виду дальние области к северу от Галилеи, не входившие в провинцию Иудея.. К нему стали приносить всех, кто страдал от всяких болезней и припадков, кто был одержим бесами, эпилептиков и парализованных.
25. За Ним ходило множество людей из Галилеи, из ДесятиградияДесятиградие — расположенный в Ханаане (Палестине, Святой земле) союз десяти эллинистических городов., из Иерусалима, из Иудеи и Заиорданья.
Глава 5 (Мф. 5)
1. Увидев толпу, Иисус поднялся на гору. Там Он присел, а к Нему подошли Его ученики.
2. Тогда Он начал во всеуслышанье учить их такими словами:
3. — Благо тем, кто нищ перед ДухомНищ перед Духом — эти слова (в традиционных переводах «нищие Духом») понимаются очень по-разному. Главные из толкований: те, кто сознаёт свою духовную нищету и полностью зависит от Бога, подающего Дух; или те, кто отказывается от земного имущества ради духовной жизни. Впрочем, два этих понимания не противоречат друг другу.: Царство Небес — для них.
4. Благо тем, кто скорбит: их утешат.
5. Благо тем, кто кроток: земля станет их уделом.
6. Благо тем, кому правда нужна, как вода и еда: они получат её вдоволь.
7. Благо тем, кто милостив: им окажут милость.
8. Благо тем, кто сердцем чист: они увидят Бога.
9. Благо тем, кто приносит мир: их назовут сынами Божьими.
10. Благо тем, кто претерпел гонения за правду: Царство Небес — для них.
11. Благо вам, когда оскорбляют вас и гонят, когда говорят о вас злобную ложь из-за Меня.
12. Радуйтесь и торжествуйте: велика ваша награда на небесах! Так же гнали тех пророков, что были прежде вас.
13. Вы — соль всей земли. И если соль утратит вкус, чем сможете её посолить? Ни на что она тогда не годна, разве что выбросить вон, прохожим под ноги.
14. Вы — свет всему миру. И не может укрыться от взглядов город, стоящий на вершине горы.
15. Когда зажигают светильник, не накрывают его горшком, а ставят на подсвечник, чтобы светил всем, кто в доме.
16. Так и ваш свет пусть светит перед всеми людьми, чтобы они видели ваши добрые дела и прославили Отца вашего Небесного.
17. Не думайте, будто Я пришёл отменить Закон или пророковЗакон и пророки — обычное обозначение того сборника священных книг, которые мы сегодня называем Ветхим Заветом.. Нет, Я пришёл не отменить их слова, а исполнитьИсполнить — не только в значении «выполнить все требования», но и «исполнить пророческие предсказания» и «дополнить, завершить начатое»..
18. АминьСлово «аминь» на евр. яз. означает «истинно», это слово подчёркивает, что всё сказанное — не просто точка зрения, но истина от Бога. говорю вам: пока не исчезнут небо и земля, ни одна буква, ни одна черта из закона не исчезнет — пока всё не исполнится.
19. И кто нарушит одну из малейших этих заповедей и тому же научит других, сам в Царстве Небес будет назван малейшим. А кто её исполнит и научит тому же, тот в Царстве Небес будет назван великим.
20. А вас предупреждаю: если не станете бо́льшими праведниками, чем «праведные» книжники и фарисеи, то не войдёте в Царство Небес.
21. Вы слышали, что было сказано в древности предкам: «Не убивай»Эта заповедь приведена в Исх 20:13 и Втор 5:17. — а кто убьёт, того ждёт суд.
22. А Я говорю вам: всякого, кто прогневался на своего брата, ждёт суд. Кто назовёт своего брата словом «рака́», предстанет перед СинедриономСинедрион — верховный совет иудеев, который обладал в том числе и судебной властью., а кто назовёт его «безумцем», того ждёт геенна огненнаяСлово «рака́» (на арам. яз.) — негрубое ругательство, вроде русского слова «дурак». Греч. слово μωρός, которое переведено как «безумец», немного грубее. Синедрион — верховный суд в Иудее, он, разумеется, не мог рассматривать каждый случай подобной ругани. Иисус с самого начала предъявляет к слушателям исключительно высокие требования: всякий гнев и злословие есть первый шаг к убийству. Геенна — так в иудейской традиции называли ад как место посмертного наказания грешников. Это название происходит от названия долины Хинном под Иерусалимом, где сжигали отбросы и потому постоянно горел огонь..
23. Так что если отправишься в Храм приносить жертву и перед самым жертвенником вспомнишь, что твой брат на тебя в обиде, —
24. оставь, что принёс, перед жертвенником и ступай сперва примирись со своим братом, а потом вернись и соверши жертвоприношение.
25. Договаривайся со своим противником поскорее, пока оба вы идёте на суд — а не то противник отдаст тебя в руки судьи, а тот — в руки своего помощника, чтобы он посадил тебя в темницу.
26. Аминь говорю тебе: не выйдешь оттуда, пока не уплатишь всё до последнего грошаГрош — в оригинале упомянут кодрант, 1/4 часть асса или 1/64 часть серебряного денария (дневного заработка подёнщика), одна из самых мелких монет того времени. Речь идёт о долговой тюрьме, в которой должник остаётся, пока не внесёт всю требуемую сумму..
27. Вы слышали, что было сказано: «не спи с чужой женой»Эта заповедь приведена в Исх 20:14 и Втор 5:18..
28. А Я говорю вам: всякий, кто смотрит на женщину с вожделением, в сердце своём уже впал с ней в блуд.
29. А если тебя соблазняет твой правый глаз, вырви его и отбрось: лучше пусть погибнет часть твоего тела, чем всё оно целиком будет брошено в геенну.
30. И если тебя соблазняет твоя правая рука, отруби её и отбрось: лучше пусть погибнет часть твоего тела, чем всё оно целиком пойдёт в геенну.
31. Сказано: «Кто разводится с женой, пусть даст ей о том свидетельство»Эта заповедь приведена во Втор 24:1..
32. А Я говорю вам: всякий, кто прогоняет жену не по причине её измены, сам толкает её к измене, и кто на такой женится, впадёт в блуд.
33. Также вы слышали, что было сказано в древности предкам: «Не нарушай клятвы, исполняй всё, в чём поклялся Господу»Составная цитата из Лев 19:12; Чис 30:3 и Втор 23:21–23..
34. А Я говорю вам: не клянитесь вообще никак: ни небом — ведь оно Божий престол,
35. ни землёй, ведь она — подножие для Него, ни Иерусалимом, ведь он — столица великого Царя.
36. Не клянись даже собственной головой, ты ведь не можешь ни одного волоса сделать седым или чёрнымКлятва предполагает, что клянущийся как бы даёт в залог истинности своих слов то, чем он клянётся. Но как можно дать в залог то, что тебе не подвластно?.
37. Простое ваше «да» пусть будет настоящим «да», а простое «нет» — настоящим «нет», а всё прочее — от лукавогоЛукавый — ещё одно из наименований сатаны или дьявола. Использованное здесь греч. слово πονηρός может обозначать зло вообще, поэтому мы не всегда знаем точно, где имеется в виду личность, а где — зло вообще..
38. Вы слышали, что было сказано: «Глаз выбей за глаз и зуб — за зуб»Цитата из Исх 21:24; Лев 24:20 и Втор 19:21. Закон о равном возмездии требовал, чтобы тот, кто нанёс другому человеку ущерб, сам претерпел точно такой же..
39. А Я говорю вам: не отвечай злом на злоНе отвечай злом на зло — или: не противоборствуй со злодеем.. Если кто ударит тебя по правой щеке, подставь ему и другую.
40. Если кто хочет отсудить у тебя рубаху, отдай ему и плащ,
41. если кто заставит тебя нести его груз одну милю — пройди с ним двеК примеру, римские легионеры могли заставить первого встречного нести их груз..
42. Давай тому, кто у тебя просит, не отворачивайся от того, кто хочет у тебя занять.
43. Вы слышали, что было сказано: «Полюби своего ближнего»Эта заповедь приведена в Лев 19:18. У неё нет продолжения о ненависти ко врагам, но такой вывод можно сделать по многим местам из ВЗ. и возненавидь своего врага.
44. А Я говорю вам: любите своих врагов и молитесь за тех, кто вас преследует, —
45. и так вы будете настоящими детьми своего Небесного Отца, ведь по Его воле солнце встаёт над злыми и добрыми и дождь орошает правых и неправых.
46. Если отвечаете любовью тем, кто вас любит, — за что же вас награждать? Точно так же поступают и сборщики податейСборщики податей сотрудничали с римской властью и к тому же часть собранных денег присваивали себе, их сторонились и презирали..
47. Если привечаете только своих братьев — что в том необычного? Точно так же поступают и язычники.
48. Так что будьте совершенными, как совершенен Отец ваш Небесный.
Глава 6 (Мф. 6)
1. Смотрите, не выставляйте свою праведность напоказ перед людьми — тогда не будет вам награды от Отца вашего Небесного.
2. Когда подаёшь милостыню, не труби об этом повсюду, как это делают лицемеры в синагогах и людных местах, чтобы люди их прославляли. Аминь говорю вам: в том и состоит их награда.
3. А когда ты подаёшь милостыню, пусть левая твоя рука не знает, что творит правая,
4. и так твоя милостыня останется тайной — а Отец твой, видя потаённое, тебе воздаст.
5. И когда молитесь, не будьте похожи на лицемеров, которые любят молиться в синагогах или посреди улицы, напоказ перед людьми. Аминь говорю вам: в том и состоит их награда.
6. А ты, когда молишься, войди в свою комнату, запри дверь и помолись Отцу своему втайне — и Отец твой, видя потаённое, тебе воздаст.
7. В молитве не будьте многословны, словно язычники, — им кажется, что, если слов будет много, их услышат.
8. Не подражайте им, ведь Отцу вашему известна всякая ваша нужда ещё прежде, чем вы Его попросите.
9. Вы моли́тесь так:
Отец наш Небесный! Да будет свято Твоё имя,
10. да наступит Твоё царство, да творится Твоя воля — как на небе, так и на земле.
11. Хлеб наш насущныйНасущный — есть много толкований для этого слова, но самое распространённое таково: пища (в буквальном и переносном смыслах), которая нужна нам для дальнейшей жизни. дай нам сегодня
12. и прости нам долги наши, как мы сами простили должников наших,
13. и не дай нам впасть в искушение, но избавь нас от злаОт зла — или: от лукавого.. Ибо царство, и сила, и слава — они вовеки Твои. Аминь!Ибо царство… Аминь! — этих слов нет в большинстве древних рукописей.
14. Ведь если вы простите другим людям их провинности, то и вам Отец ваш Небесный простит ваши.
15. А если не простите другим, то Отец ваш не простит ваших провинностей.
16. И когда поститесь, не напускайте на себя мрачный вид, как лицемеры. Они делают это нарочно, чтобы выставить себя постниками перед другими людьми. Аминь говорю вам: в том и состоит их награда.
17. Если ты решил поститься — умойся и умасти головуВ качестве основного косметического средства использовалось оливковое масло, которым смазывали и волосы.,
18. чтобы выглядеть постником не перед людьми, а перед Отцом твоим втайне — а Отец твой, видя потаённое, тебе воздаст.
19. Не копите себе сокровищ на земле: здесь их поедают ржавчина и моль, расхищают проникшие в дом воры.
20. Копите себе сокровища на небе: там их не поедают ни ржавчина, ни моль, там их не расхищают проникшие в дом воры.
21. Где твоё сокровище, туда ведь будет стремиться и твоё сердце!
22. Глаза дают свет всему человеческому телуВ древности существовало представление, что глаза испускают некоторые лучи, которые и позволяют человеку видеть.. Так что если взгляд твой бесхитростен, то и всё тело будет светлым,
23. а если взгляд твой злобен, то и всё тело будет тёмным. А если твой собственный свет оказался тьмой, чем же будет тьма?
24. Никто не может быть слугой двум господам: к тому проявит презрение, а к этому любовь, или тому явит преданность, а этому — пренебрежение. Вот и вы не можете служить Богу и мамонеМамона — арам. слово для обозначения богатства. Возможно, также оно служило именем божества, у которого язычники просили богатства..
25. Потому говорю вам: не заботьтесь, чем накормить и напоить свою душу и во что одеть своё тело. Разве душа не важнее пищи, а тело — одежды?
26. Посмотрите на птиц небесных: они не сеют и не жнут, урожай не запасают, а их кормит Отец ваш Небесный. Разве вы для Него не намного важней?
27. Да и кто из вас может собственным старанием хоть ненамного увеличить свой рост?Свой рост — или: свой возраст.
28. А что вы беспокоитесь об одежде? Заметьте, как растут в поле лилии: не трудятся они и не прядут,
29. но говорю вам, что и СоломонПравление царя Соломона, сына Давида, считалось золотым веком древнего Израиля, эпохой расцвета и изобилия. во всей своей славе не одевался так, как любая из них!
30. Если так Бог одевает полевую траву, которая сегодня растёт, а завтра будет брошена в печь, то уж тем более оденет вас, маловеры!
31. Так что не заботьтесь, не спрашивайте себя: «Что будем есть? А что пить? А во что оденемся?»
32. Всего этого ищут язычники. А Отец ваш Небесный знает, что вы нуждаетесь во всём этом.
33. Ищите прежде всего Божьего ЦарстваБожье Царство — то же, что Царство Небес (см. 3:2). и праведности Божьей — а всё прочее полу́чите в придачу.
34. Так что не беспокойтесь о завтрашнем дне, завтра само о себе побеспокоится. Каждому дню хватит собственной тревоги.
Глава 7 (Мф. 7)
1. Не осуждайте — тогда и вас не осудят.
2. Ведь каким судом судите, таким и вас будут судить, и какой мерой отмеряете, такой и вам отмерят.
3. Что же ты смотришь на соринку в глазу твоего брата, а в собственном не замечаешь бревна?
4. Как ты будешь говорить брату: «Дай-ка я выну соринку из твоего глаза», — когда у тебя в глазу бревно?
5. Лицемер! Вынь прежде бревно из собственного глаза, и тогда разглядишь, как вынуть соринку из глаза твоего брата.
6. Что свято — того не давайте собакам, и жемчуг свой не разбрасывайте перед свиньями. Свиньи лишь растопчут его ногами, а псы набросятся на вас и разорвут.
7. Просите — и вам будет дано. Ищите — и найдёте. Стучите — и вам отворят.
8. Ведь всякий просящий получает, ищущий находит и стучащему отворяют.
9. Есть ли среди вас такой человек, чтобы в ответ на просьбу сына о хлебе дал ему камень?
10. Или на просьбу о рыбе дал змею?
11. Хоть вы и дурные люди, но умеете давать своим детям благие дары. Насколько же лучшими дарами Отец ваш Небесный наделит тех, кто у Него попросит!
12. Итак, во всём поступайте с людьми так, как вы хотите, чтобы они поступали с вами. В этом и заключается весь закон и все пророкиЗакон и пророки — обычное название Священного Писания, в котором закон Моисея и пророческие книги занимают самые важные места..
13. Входите в узкие ворота! Широк тот путь, что ведёт к погибели, распахнуты её ворота, и много кто входит туда.
14. И как же тесен путь, что ведёт к жизни, как узки её ворота, как мало тех, кто входит туда!
15. Берегитесь лжепророков! Они приходят к вам в овечьих шкурах, но под шкурами — хищные волки.
16. Вы распознаете их по плодам. Разве с репейника собирают виноград, или с терновника — смоквы?
17. Хорошее дерево приносит добрые плоды, а никчёмное — плоды дурные.
18. Не может хорошее дерево приносить дурных плодов, а никчёмное дерево — плодов добрых.
19. И любое дерево, если оно не приносит добрых плодов, срубают и бросают в огонь.
20. Так что вы распознаете их по плодам.
21. В Царство Небес войдёт не всякий, кто говорит Мне: «Господи, Господи!» — но тот, кто исполняет волю Отца Моего Небесного.
22. И в тот день многие Меня спросят: «Господи, Господи! Разве не от Твоего имени мы пророчествовали? Не Твоим ли именем мы изгоняли бесов? Не силой ли Твоего имени сотворили много чудес?»
23. Тогда скажу им в ответ: «Никогда Я вас не знал! Прочь от Меня вы, кто творит беззаконие».
24. Всякого, кто слышит эти Мои слова и исполняет их, можно сравнить с человеком разумным, который построил свой дом на скале.
25. Полил дождь, разлились реки, задули ветра — всё это обрушилось на тот дом, но он устоял, потому что в основании его была скала.
26. А всякого, кто слышит эти Мои слова и не исполняет их, можно сравнить с человеком глупым, который построил свой дом на песке.
27. Полил дождь, разлились реки, задули ветра — всё это обрушилось на тот дом, и он рухнул, полностью рассыпался дом.
28. Так Иисус завершил Свою речь, а люди всё поражались Его учению.
29. Он наставлял их как Тот, у Кого есть власть, а не как это делали их собственные книжникиКнижники лишь истолковывали закон, тогда как Иисус обладает властью устанавливать его и применять..
Глава 8 (Мф. 8)
1. Когда Иисус спустился с горы, за Ним последовало множество народа.
2. И тут подходит к Нему прокажённыйПроказа была не только тяжёлой и неизлечимой болезнью, но и знаком отверженности — прокажённых все сторонились, они были ритуально нечисты. и молит, упав на колени:
— ГосподинГреч. обращение Κύριε можно перевести и как «Господи» (обращение к Богу), но здесь и в подобных случаях трудно утверждать, что прокажённый напрямую обращается к Иисусу как к Богу. В греч. яз. до сих пор это слово используется и в молитве к Богу (Господи), и при вежливом обращении (господин)., стоит Тебе пожелать — и Ты очистишь меня!
3. Иисус протянул руку, коснулся его и сказал:
— Желаю, очистись!
И с него тут же сошла проказа, он очистился.
4. Иисус ему говорит:
— Смотри, никому не рассказывай. Ступай, покажись священнику и принеси дар, как повелел Моисей, чтобы все убедилисьМоисеев закон (Лев 14:2–32) предписывал, что человек, очистившийся от проказы, должен показаться священнику, чтобы тот засвидетельствовал его исцеление и совершил положенные жертвоприношения. Прокажённый не должен говорить об этом как о чуде, но обязан соблюсти все требования Закона..
5. А когда Иисус входил в Капернаум, к нему подошёл центурионЦентурион (сотник) — командир римского воинского подразделения примерно в сто человек. Почти наверняка он был язычником, к тому же принадлежал к числу римских оккупантов, так что у иудеев были все основания относиться к нему враждебно. с такой просьбой:
6. — Господин! У меня дома лежит слуга, разбитый параличом. Он очень страдает.
7. Иисус сказал:
— Я приду и позабочусь о нём.
8. Но центурион ответил Ему:
— Господин, я недостоин, чтобы ты входил под крышу моего домаКак язычник, он понимает, что благочестивый иудей может счесть для себя осквернением посещение его дома.. Но стоит Тебе сказать только слово — и мой слуга исцелится.
9. Есть надо мной самим начальство, но и мне подчиняются воины. Я прикажу одному уйти — и тот уходит, прикажу другому явиться — и тот является. И что прикажу сделать рабу — тот делает.
10. Услышав это, Иисус с удивлением сказал тем, кто был с Ним:
— Аминь говорю вам, что ни у кого в израильском народе Я не нашёл такой веры.
11. Говорю вам: много кто придёт с востока и запада и сядет за пиршественный стол с Авраамом, Исааком и ИаковомТриумф праведников понимается как пир, на котором самые почётные места занимают прародители израильского народа. в Царстве Небес.
12. Но те, кто считали себя в этом Царстве сыновьями, будут выброшены наружу, во тьму, где будут рыдать и скрежетать зубами.
13. А центуриону Иисус сказал:
— Ступай! Как ты поверил, так и будет.
И в тот же час его слуга исцелился.
14. А когда Иисус пришёл домой к Петру, то увидел, что у его тёщи сильный жар.
15. Он взял её за руку — и жар сразу спал. Она встала с постели и приняла Его как гостя.
16. И под вечер стали приносить к Нему многих людей, одержимых бесами. Он одним словом изгнал бесов и вылечил всех, кто был болен.
17. Так исполнилось предсказанное через пророка Исайю: «Он понёс на Себе наши немощи, болезни наши на Себя принял».
18. Глядя на толпу вокруг, Иисус велел ученикам переправиться на другой берег озера.
19. Тут к Нему подошёл один книжник и сказал:
— Учитель, я пойду за Тобой, куда бы Ты ни отправился.
20. Иисус ему отвечает:
— Есть у лисиц свои норы и у птиц небесных — гнёзда, но Сыну ЧеловеческомуСын Человеческий — так торжественно называет Себя Иисус. Это выражение может, с одной стороны, обозначать просто любого человека, а с другой — оно напоминает о видении пророка Даниила (7:13–14), в котором так названа таинственная Личность, которой дано вечное владычество над всеми народами. негде голову преклонить.
21. Ещё один Его ученик сказал Ему:
— Господин, позволь мне сначала пойти похоронить своего отца!Похоронить своего отца — эти слова можно понять и так, что ученик намерен оставаться со своим пожилым отцом до конца его жизни, чтобы исполнить сыновний долг.
22. Иисус ему отвечает:
— Иди за Мной, а хоронить своих мертвецов — оставь это дело мертвецам.
23. Потом Он сел в лодку, а следом за Ним — и Его ученики.
24. Поднялась сильная буря, волны захлёстывали лодку — а Он спал.
25. Они подошли и разбудили Его:
— Господин, спаси нас — гибнем!
26. А Он им отвечает:
— Что ж вы так боязливы? Веры не хватает?
Тут Он поднялся и запретил и ветрам, и морю — настала полная тишина.
27. А люди с изумлением говорили:
— Да кто же это такой, что и ветры, и море повинуются Ему?
28. Когда Он сошёл на берег в округе города ГадарыЭллинистический город Гадара к востоку от Галилейского озера входил в союз эллинистических городов под названием Десятиградие., навстречу Ему вышли из гробницВ качестве гробниц обычно использовались пещеры, выдолбленные в мягком песчанике. двое бесноватых — они были настолько свирепы, что никто не пытался ходить по той дороге.
29. Они закричали:
— Что Тебе до нас, Сын Божий? Ты пришёл мучить нас прежде срока!
30. А неподалёку паслось большое стадо свинейСвиньи — нечистые животные, разведение которых было запрещено для иудеев. В то же время в эллинистических городах Десятиградия свиней разводили, для Иисуса и Его спутников стадо свиней выглядело явным признаком вторжения язычников на землю Израиля.,
31. и вот бесы стали Его упрашивать:
— Если Ты нас изгонишь вон, то отправь нас в то свиное стадо.
32. Он ответил им:
— Ступайте!
И они из человека перешли в свиней, так что всё стадо ринулось с обрыва в море и погибло в воде.
33. А те, кто пас стадо, убежали в город и рассказали обо всём, и об одержимых тоже.
34. И вот весь город вышел навстречу Иисусу, и едва Его увидели, упросили покинуть их округу.
Глава 9 (Мф. 9)
1. Тогда Иисус сел в лодку и переправился обратно в свой городПо-видимому, Капернаум, где Иисус жил..
2. К нему принесли парализованного человека прямо на постели. Иисус увидел веру его близких и сказал парализованному:
— Смелей, дитя! Прощаются тебе грехи.
3. И тут же некоторые книжники сказали сами себе: «Это же богохульство!»
4. А Иисус, читая их мысли, сказал:
— К чему эти злые мысли в ваших сердцах?
5. Как проще сказать: «прощаются тебе грехи», — или же сказать «вставай и иди»?Объявить о прощении грехов просто, потому что это невозможно сразу проверить. Но встать и пойти этот человек сможет только в том случае, если Иисус действительно обладает властью его исцелить (а значит, и простить).
6. Но чтобы вы поняли: у Сына Человеческого есть право прощать на земле грехи…
И тут Он обращается к парализованному:
— Вставай, бери свою постель и ступай домой.
7. И тот встал и отправился к себе домой.
8. Множество людей видело это и со страхом прославило Бога, что Он дал людям такую власть.
9. Иисус ушёл оттуда и по дороге увидел человека, который собирал на таможне пошлиныПошлину брали с товаров, которые провозили по дороге, а Капернаум находился как раз на торговом пути., звали его МатфейСогласно традиции, он был автором этого Евангелия.. Он ему говорит:
— Иди за Мной!
Тот встал и пошёл за Ним.
10. А во время обеда, когда Иисус был внутри дома, присоединилось к Нему и Его ученикам много сборщиков податей и грешников.
11. Фарисеи, увидев это, говорили Его ученикам:
— Что это ваш Учитель ест за одним столом с этими сборщиками и грешниками?
12. Иисус это услышал и ответил им:
— Не здоровым нужен врач, а заболевшим.
13. Ступайте, поймите, что значат слова «Я милости хочу, а не жертвы»Цитата из Ос 6:6.. Вот и Я пришёл призвать не праведников, а грешников.
14. Приходят тогда к Нему ученики Иоанна и говорят:
— Мы, как и фарисеи, часто держим постПост, который тогда обычно заключался в полном отказе от еды (и нередко воды) на один световой день, был важной аскетической практикой для фарисеев и, как мы можем судить по этой фразе, для учеников Иоанна Крестителя.. Почему же Твои ученики не постятся?
15. Иисус им ответил:
— Не могут друзья Жениха поститься, пока Жених с ними. Но придут дни, когда отнимут у них Жениха, — тогда они и будут поститься.
16. Не ставит никто заплатки из свежесотканной ткани на старый плащ, не то лоскут потянет старую ткань, только раздерёт её дальше.
17. И не наливают молодое, недобродившее вино в старые бурдюки, не то лопнут бурдюки: и сами пропадут, и вино вытечет. Нет, молодое вино вливают в бурдюки из новой кожи, тогда будет в сохранности то и другое.
18. Он ещё не закончил говорить, как приходит к Нему один начальникИмеется в виду руководитель местной общины. и падает Ему в ноги со словами:
— Моя дочь только что скончалась. Но если Ты придёшь и возложишь на неё рукиВозложение рук — обряд благословения или посвящения, во время которого благословляющий клал свои ладони на голову тому, кого хотел благословить, и произносил своё благословение (см. рассказ в Быт 48:8–16). — она оживёт!
19. Иисус встал и пошёл за ним, а с Ним и Его ученики.
20. Там была женщина, которая двенадцать лет страдала кровотечением, и она прикоснулась сзади к краю Его плащаВагинальное кровотечение, помимо прочего, делало женщину ритуально нечистой (Лев 15:19–30). Прикасаясь к другим людям, она грубо нарушала Моисеев закон..
21. Она рассуждала так: «Если только прикоснусь хотя бы к Его плащу, то исцелюсь».
22. Иисус обернулся, увидел её и сказал:
— Смелей, дочь Моя! Вера твоя тебя спасла.
И женщина в тот самый час исцелилась.
23. А Иисус пришёл в дом того начальника, увидел плакальщиков с флейтамиПод музыку флейт на похоронах оплакивали умершего. и толпу в смятении
24. и сказал:
— Выйдите отсюда! Девочка не умерла — уснула.
Над ним стали насмехаться.
25. А когда толпу отослали, Иисус вошёл в дом, взял девочку за руку — и она встала.
26. Об этом стало известно по всей той стране.
27. А когда Иисус шёл обратно, за Ним пошли двое слепых и стали кричать:
— Помилуй нас, Сын Давидов!
28. Когда Он пришёл домой, слепые подошли к Нему. Иисус им говорит:
— Вы верите, что Я могу это сделать?
Они отвечают:
— Да, Господин!
29. Тогда Он прикоснулся к их глазам со словами:
— Да будет вам по вере вашей!
30. И глаза у них стали видеть. А Иисус строго предупредил их:
— Смотрите, чтобы никто об этом не знал.
31. Но они, уйдя оттуда, рассказали об Иисусе по всей той стране.
32. Они ещё не успели уйти, как к Иисусу привели немого бесноватого человека.
33. Бес был изгнан, и немой заговорил. И толпы, поражаясь этому, говорили:
— Никогда такого не бывало в народе Израиля!
34. А фарисеи возражали:
— Он изгоняет бесов властью главного среди них.
35. Иисус обходил все города и селения Галилеи: наставлял людей в синагогах, возвещал Евангелие Царства, исцелял в народе всех, кто страдал какой-либо болезнью или недугом.
36. Он видел толпы и жалел их — были они «как овцы, у которых нет пастыря»Выражение из пророческих книг ВЗ (см. Иез 34:5; Зах 10:2)..
37. И говорит Он Своим ученикам:
— Урожай обилен, а работников мало.
38. Так что молите Господина урожая, пусть пошлёт ещё работников собрать этот урожай.
Глава 10 (Мф. 10)
1. Он призвал двенадцать Своих учеников и дал им власть изгонять нечистых духов и исцелять всякую болезнь и недуг.
2. Вот имена этих двенадцати апостоловАпостол (греч. ἀπόστολος) — «посланник, посол».: первый — Симон, получивший имя ПётрИмя Пётр на греческом означает «камень, скала»., и его брат Андрей, затем Иаков (сын Зеведея) и его брат Иоанн,
3. Филипп, Варфоломей, Фома, сборщик податей Матфей, Иаков (сын Алфея), Фаддей,
4. Симон КананитКананит — вероятно, приверженец радикальной националистической группировки, которая боролась за освобождение своей страны от римлян. и Иуда ИскариотТочное значение прозвания Искариот неизвестно. Вероятнее всего, это «человек из Керийота» (название селения). Прозвания приводятся прежде всего по той причине, что имена у многих апостолов совпадали: два Симона, два Иакова и два Иуды (в Лк 6:16 Фаддей назван Иудой, видимо, это было его собственное имя, которое в дальнейшем избегали употреблять, чтобы не путать его с Иудой Искариотом)., который Его и предал.
5. Двенадцать апостолов Иисус отправил на проповедь с таким наставлением:
— Не ступайте по дороге язычников и в город самарян не входитеГород самарян — собственно Самария, центр одноимённой области. Поскольку эти события происходят в Галилее, к северу от Иерусалима и Иудеи, встаёт вопрос о том, в какие области стоит отправиться апостолам и каким именно путём. Слова Иисуса можно понять буквально: не идите по магистральной римской дороге и не заходите к самарянам, которые живут между Галилеей и Иудеей и настроены по отношению к иудеям враждебно. Но в них можно увидеть и символический смысл: сейчас не стоит тратить время и усилия на язычников и самарян, проповедовать нужно иудеям.,
6. а идите лучше к потерянным овцам из дома Израиля.
7. Идите и возвещайте им, что Царство Небес уже близко!
8. Исцеляйте больных, воскрешайте мёртвых, очищайте прокажённых, изгоняйте бесов: что получили даром, то даром и отдавайте.
9. Не запасайте ни золота, ни серебра, ни меди в своих поясахМатерчатый пояс часто использовали, чтобы хранить и переносить в нём деньги.,
10. не берите в дорогу ни сумки, ни сменной рубахи или обуви, ни посоха, ведь всякому работнику полагается содержаниеВы трудитесь ради Отца и получите от Него всё, что вам будет нужно..
11. Когда войдёте в некий город или селение, разузнайте, кто там человек достойный, и оставайтесь у него, пока не уйдёте оттуда.
12. Входя в его дом, пожелайте мира:
13. и если дом того достоин, ваше пожелание сбудется на нём, а если недостоин — оно вернётся к вам самим.
14. А если кто не примет вас и не станет слушать ваших слов, то при выходе из того дома или города отряхните пыль со своих подошвСтряхивая пыль с обуви, они символически показывают, что не имеют ничего общего с этим селением и не уносят с собой даже пылинки с его улиц..
15. Аминь говорю вам: стране Содома и ГоморрыИстория о гибели развращённых городов Содома и Гоморры рассказана в Быт 19. в день Суда достанется меньше, чем этому городу.
16. Итак. Будьте же мудры, как змеи, и невинны, как голуби.
17. Людей остерегайтесь: вас поведут в суды, в синагогах вас будут бичевать,
18. вас отведут к правителям и царям — и всё это ради Меня, чтобы выслушали свидетельство сами они и все народы.
19. А когда вас будут хватать, не заботьтесь, что вам говорить: будет вам дано в тот час, что сказать.
20. Говорить будете не вы, а Дух Отца вашего будет говорить через вас.
21. Брат предаст смерти брата, и отец — своё дитя, тогда дети восстанут против родителей и убьют их:
22. все будут вас ненавидеть за Моё имя, но кто устоит до конца — будет спасён.
23. И когда вас будут преследовать в одном городе, бегите в другой. Аминь говорю вам: не успеете обойти всех израильских городов прежде, чем придёт Сын Человеческий.
24. Ученик не выше своего Учителя, а раб — своего Господина.
25. Для ученика достаточно стать подобным Учителю, для раба — подобным Господину. И если хозяина дома назвали ВеельзевуломВеельзевул — одно из имён сатаны, искажённое наименование одного из языческих филистимских божеств. В 9:34 фарисеи напрямую не называли так Иисуса, но утверждали, что Он повелевает бесами., тем более это относится к его домочадцам.
26. Так что не бойтесь их. Не бывает, чтобы сокрытое не открылось однажды, чтобы тайное не стало известно.
27. Что говорю вам в темноте — вы скажите при свете дня, что сообщаю вам на ухо — провозгласите с крыш!Крыши домов были плоскими и часто использовались как дополнительное пространство для жизни. Чтобы сообщить всем соседям и прохожим нечто важное, можно было забраться на крышу.
28. Не бойтесь тех, кто убивает тело, а души́ убить не может. Бойтесь лучше Того, Кто и душу, и тело может погубить в геенне.
29. За один ассарийАссарий — римская медная монета, 1/16 денария. продаются два воробья, не так ли? Но ни один из них не упадёт на землю вопреки воле вашего Отца.
30. А у вас и волосы на голове все сочтены.
31. Так что не бойтесь — вы куда ценнее любых воробьёв!
32. Кто признает Меня перед людьми, того и Я признаю Своим перед Отцом Моим Небесным.
33. А кто откажется от Меня перед людьми, от того и Я откажусь перед Отцом Моим Небесным.
34. Не думайте, что Я пришёл принести на землю мир, — Я пришёл не с миром, а с мечом.
35. Я пришёл, «чтобы сын расстался с отцом, дочь с матерью, а невестка со свекровью
36. и каждому домашние стали врагами»Цитата из Мих 7:6..
37. Кто любит отца или мать больше Меня, тот Меня не достоин. И кто любит сына или дочь больше Меня, тот Меня не достоин.
38. Кто не берёт креста, на котором его распнутПеред казнью через распятие римляне обычно заставляли приговорённого нести к месту казни горизонтальную перекладину, на которой он и будет распят (вертикальный столб был уже врыт в землю)., и не идёт за Мной следом, тот Меня не достоин.
39. Кто сберёг душу — тот её погубит, а кто погубил её ради Меня, тот сбережёт.
40. Принявший вас принимает Меня, а принявший Меня принимает Того, Кто Меня послал.
41. Принявший пророка ради его пророческого звания получит ту же награду, что и пророк, и принявший праведника за его праведность получит ту же награду, что и праведник.
42. И кто напоит чашей холодной воды одного из этих простых людей за то, что он Мой ученик, — аминь говорю вам, не утратит своей награды.
Глава 11 (Мф. 11)
1. И когда Иисус завершил наставлять двенадцать Своих учеников, оттуда Он отправился учить и проповедовать по окрестным городам.
2. Иоанн в заключенииО заключении Иоанна Крестителя в тюрьму рассказано в 14:3–4. услышал о деяниях ХристаИоанн слышит не просто о делах Иисуса, но понимает, что они указывают на приход Мессии-Христа, хотя ещё не готов признать это окончательно. и передал Ему через учеников
3. свой вопрос:
— Твоего ли прихода мы ожидали, или придёт кто другой?
4. Иисус им ответил:
— Ступайте, сообщите Иоанну, что слышите и видите:
5. к слепым возвращается зрение, к хромым — способность ходить, к прокажённым — чистота и к глухим — слух; умершие воскресают и нищим возвещается ЕвангелиеПересказ пророчеств Ис 35:5–6; 61:1. Они явно понимались как предсказание о мессианском времени..
6. Благо тем, для кого Мой приход не стал соблазном!
7. А когда они ушли, Иисус стал говорить об Иоанне с народом:
— Вы приходили к нему в пустыню — что хотели вы посмотреть? Тростник, что колышется на ветру?
8. Или что другое ходили посмотреть? Человека в роскошном наряде? Такие наряды носят в царских дворцах.
9. Так что же вы ходили посмотреть — пророка? Именно так, говорю вам, и даже больше чем пророка.
10. Это ведь о нём написано: «Вот, посылаю впереди Тебя ангела Моего, чтобы он проложил перед Тобой дорогу»Цитата из Мал 3:1..
11. Аминь говорю вам: из всех, кто рождён женщиной, никто не поднялся выше Иоанна Крестителя, но в Царстве Небес даже самый последний — выше него.
12. С тех пор, как пришёл Иоанн Креститель, и по сю пору Царство Небес пробивается вперёд, и кто бьётся — тот его и получитЦарство… получит — или: Царство Небес терпит насилие, и насильники его пытаются присвоить. Этот стих понимается разными толкователями очень по-разному, но в целом можно выделить два толкования, положительное и отрицательное. Первое состоит в том, что Царство не приходит без борьбы и войдёт в него лишь тот, кто по примеру и призыву Иоанна прилагает к тому свои усилия. Второе — в том, что Царство уже явилось, но претерпевает насилие со стороны врагов, которые пытаются его разорить или присвоить. Наш перевод исходит из первого понимания и при этом считает, что начало фразы говорит о «прорыве» Царства, о том, с каким трудом оно приходит в жизнь людей..
13. Все пророки, как и закон, — они пророчествовали прежде ИоаннаЗакон и пророки — обычное название Священного Писания, в котором закон Моисея и пророческие книги занимают самые важные места. Эпоха пророчеств о Царстве заканчивается с приходом Иоанна, потому что теперь Царство открывается как реальность..
14. И если вы готовы это принять — он и есть тот самый пророк Илия, чьего прихода вы ждалиСогласно пророчеству Мал 4:5–6, прежде наступления Дня Господнего (т.е. пришествия Господа к Своему народу) должен вернуться пророк Илия, взятый живым на небо (4Цар 2:11)..
15. У кого есть уши, пусть услышит.
16. С кем Мне сравнить этот род людей? Они похожи на детей, что сидят на площадях. И вот одни кричат другим:
17. «Мы играли для вас на флейте — а вы не плясали! Мы пели вам похоронные песни — а вы не рыдали!»Можно понять эти слова как упрёк: вам не угодишь, вам всё не нравится. С другой стороны, и первая группа детей ведёт себя неразумно, они ждут от товарищей немедленного и однозначного отклика на любое действие и любое чувство, будь то веселье или скорбь. В любом случае здесь слышен упрёк в капризной инфантильности.
18. Пришёл Иоанн, не ест и не пьёт, а они говорят: «в нём бес».
19. Пришёл Сын Человеческий, ест и пьёт, а они говорят: «Да это обжора и пьяница, дружит со сборщиками податей и грешниками!» Но оправдание Премудрости — в её делахЗдесь говорится о Премудрости, которую явил людям Иисус как Сын Человеческий, что доказывается Его делами. В части рукописей вместо «дел» упомянуты «дети» (как в Лк 11:19), и тогда это выражение можно понять и в отрицательном смысле, как отзыв на рассуждения тех, кто отверг Иоанна и затем Иисуса: «и такую премудрость оправдывают её дети» (т.е. те, кто считает этот подход мудрым, старательно оправдывают его)..
20. И тут Иисус стал упрекать города, в которых в наибольшей мере явлена была Его сила, но они так и не раскаялись:
21. — Горе тебе, Хоразин! Горе тебе, Вифсаида! Если бы в Тире и СидонеХоразин и Вифсаида — селения на берегу Генисаретского озера. Тир и Сидон — языческие финикийские города. явлена была та же сила, что и у вас, давно бы они раскаялись в рубище и пепле!
22. И добавлю: Тиру и Сидону в день Суда достанется меньше, чем этому городу.
23. А ты, КапернаумКапернаум — главный город в той части Галилеи, где проходила бо́льшая часть жизни Иисуса, достаточно богатый и известный., — что, вознесён ты до неба? Будешь низринут до ада! Если бы в Содоме была явлена та же сила, что и у тебя, — он устоял бы и по сей день.
24. И добавлю: Содому в день Суда достанется меньше, чем тебе.
25. И тогда Иисус сказал в продолжение этой речи:
— Благодарю Тебя, Отец, Господь неба и земли, что Ты скрыл это от мудрецов и людей разумных, но открыл младенцам!
26. Да, Отец, в том и состояла Твоя благая воля!
27. Всё получил я от Отца. Никто не знает Сына, кроме Отца, и никто не знает Отца, кроме Сына и тех, кому Сын пожелает открыть.
28. Придите ко Мне все, кто изнемог под ношей, — и Я дам вам покой.
29. Примите ярмоВ ярмо запрягают волов на пахоте, это частая метафора для религиозного учения, которое направляет и сдерживает человека, как ярмо — вола. Моих заповедей и научитесь от Меня, ведь Я кроток и мягкосердечен, — и так найдёте покой для собственных душ.
30. Ведь Моё ярмо — не в тягость, и ноша Моя легка.
Глава 12 (Мф. 12)
1. Как раз тогда Иисус проходил субботним днём через поле с посевами. Его ученики проголодались и стали срывать колосья и есть зёрна.
2. А фарисеи, увидев это, Ему сказали:
— Смотри, что делают Твои ученики, это запрещено в субботу!Эти фарисеи считают, что действия учеников Иисуса — жатва, т.е. запрещённая в субботу работа. На самом деле это не так, потому что закон Моисея позволял срывать руками колосья на чужом поле для утоления голода (Втор 23:25), а жать серпом урожай на чужом поле, разумеется, не дозволялось.
3. Он им ответил:
— А вы не читали, что сделал Давид, когда проголодался он сам и его спутники?
4. Как вошёл он в дом Божий, как ел освящённые хлебы — их не положено было есть ни ему, ни его спутникам, а только священникам?Эта история рассказана в 1Цар 21:1–6. Давид бежит от царя Саула, он приходит к служившему при священном шатре первосвященнику Ахимелеху и просит у него хлеба. При этом он рассказывает, что отправился в поход вместе со своим отрядом по заданию царя Саула. Первосвященник даёт ему хлебы, которые лежали внутри шатра как жертва Богу (Исх 25:30 и др.) и которые потом съедались священниками.
5. Или не читали в законе, что по субботам священники в Храме нарушают субботние правила, но неповинны?Храмовое богослужение, согласно Моисееву закону, остаётся неизменным и в субботу, хотя это требует от священников определённых действий, которые запрещены по субботам для всех остальных.
6. Говорю вам: здесь больше, чем Храм!
7. Если бы вы поняли смысл слов «Я милости хочу, а не жертвы»Цитата из Ос 6:6, которая уже приводилась в 9:13., не стали бы осуждать неповинных.
8. Сын Человеческий — Он господин над субботой.
9. Оттуда Он отправился в местную синагогу.
10. Там был человек с иссохшей рукой. Иисусу задали вопрос, чтобы Его обвинить:
— Можно ли исцелять в субботу?
11. Он сказал им в ответ:
— Если у кого-то есть овца и она в субботу упадёт в яму — неужели хозяин не вытащит её наружу? Есть ли такой среди вас?
12. А ведь человек намного важнее овцы! Значит, делать добро по субботам можно.
13. И вот Он говорит тому человеку:
— Протяни руку.
Тот протянул — и рука снова стала здоровой, как другая.
14. А фарисеи ушли и стали совещаться, как бы погубить Иисуса.
15. Поняв это, Иисус оттуда удалился. За Ним последовало множество людей, и Он их всех исцелил,
16. но запретил им разглашать о Нём, чтобы
17. исполнилось предсказанное через пророка Исайю:
18. «Вот Отрок Мой, избранник Мой и любимец, благоволит к Нему Моя душа. Я пошлю дух Мой на Него, и Он вернёт народам правосудие.
19. Не станет Он спорить или кричать, на площадях Его голоса не услышат,
20. надломленной тростинки Он не сломит, дымящегося фитиля не погасит, пока не добьётся торжества правосудия, —
21. на имя Его будут уповать народы»Цитата из Ис 42:1–4..
22. Тогда к Иисусу привели одержимого бесом человека, он был слеп и нем. Иисус исцелил его, немой прозрел и заговорил.
23. Всё множество народа в изумлении говорило о Нём:
— Так вот кто потомок Давида!
24. А слышавшие это фарисеи решили так:
— Что Он изгоняет бесов, так это властью ВеельзевулаВеельзевул — одно из имён сатаны, искажённое наименование одного из языческих божеств., который бесами и правит.
25. А Иисус, зная, что они думают, сказал им:
— Всякое расколовшееся царство опустеет, расколовшемуся городу или дому не устоять.
26. Если сатана изгоняет сатану, если он разделился — как устоять его царству?
27. И если Я изгоняю бесов властью Веельзевула, то чьей властью это делают ваши же сыновья? Вот они-то и будут вам судьями!
28. А если Я изгоняю бесов Духом Божьим, значит, достигло вас Божье Царство.
29. Как можно войти в дом могучего владельца и расхитить его имущество, если не связать сперва владельца? А тогда уже можно и дом его разорятьЕсли Иисус изгоняет бесов, значит, Он уже победил их господина..
30. Кто не со Мной — тот против Меня, и кто не приобретает со Мной — тот теряет.
31. Так что говорю вам: всякое прегрешение и злословие простятся людям — а кто злословит Духа, тому не простится.
32. Кто скажет нечто против Сына Человеческого, тому простится, а кто скажет против Святого Духа, тому не простится ни в этом мире, ни в будущем.
33. Если дерево вы считаете полезным, то и плод его полезен, а если дерево считаете негодным, то и плод его негоден — ведь дерево оценивают по плодам.
34. Змеиное вы отродье! Да откуда возьмутся у вас добрые слова, если сами вы злы? Чем переполнено сердце — то и на устах у человека.
35. Добрый человек выносит добро из своих хранилищ добра, а злой человек выносит зло из своих хранилищ зла.
36. Говорю вам: за всякое пустое слово, какое только скажут люди, воздастся им в день Суда:
37. слова твои будут тебе во оправдание, и твои же слова будут тебе во осуждение.
38. Некоторые из книжников и фарисеев сказали Ему в ответ:
— Учитель, хотим увидеть от Тебя знамение!
39. А Он ответил им так:
— Род злой и развратный ищет знамения, но не будет ему дано иного, кроме знамения пророка Ионы.
40. Как Иона пробыл во чреве китовом три дня и три ночи, так и Сын Человеческий будет в сердце земли три дня и три ночи.
41. В день Суда ниневитяне встанут рядом с этим родом людей и осудят их, потому что проповедь Ионы привела их к покаяниюВ книге Ионы рассказано, как пророка проглотила огромная рыба и через три дня и три ночи извергла наружу. Затем пророк проповедовал в Ниневии, развратной и жестокой ассирийской столице, и жители её покаялись в своих грехах и были прощены Богом. — а здесь Тот, Кто больше Ионы.
42. Южная царица в день Суда пробудится вместе с этим родом людей и осудит их, потому что она пришла от края земель послушать мудрость СоломоновуВ 3Цар 10:1–13 описан приход к царю Соломону царицы из далёкого южного царства, её привлекла мудрость царя Соломона. — а здесь Тот, Кто больше Соломона.
43. Когда оставляет человека нечистый дух, он скитается по безводной пустыне и не может найти себе покоя.
44. И тогда решает вернуться домой, откуда вышел, — и по возвращении находит этот дом пустым, прибранным и украшенным.
45. Тогда он отправляется, прихватив с собой семь духов ещё злей, чем он сам, занимает дом и обитает там — а для человека это ещё хуже, чем то, что было прежде. Так будет и с этим злым родом людей!
46. Ещё когда Иисус это говорил толпе, появились Его мать и братьяВ православной и католической традиции принято считать, что братьями здесь названы дети Иосифа от первого брака или, возможно, двоюродные братья Иисуса. Протестанты обычно считают, что это дети, родившиеся у Марии от Иосифа после Иисуса.. Они стояли снаружи и хотели с Ним поговорить.
47. Один человек Ему сказал:
— Там, снаружи, стоят Твои мать и братья, они хотят с Тобой поговорить.
48. Он ответил тому человеку:
— Кто Мне мать и кто братья?
49. И, обведя рукой Своих учеников, сказал:
— Вот кто Мне мать и братья.
50. Всякий, кто творит волю Отца Моего Небесного, — тот Мне и брат, и сестра, и мать.
Глава 13 (Мф. 13)
1. В тот день Иисус вышел из дома и сел на морском берегу.
2. Народ к Нему сходился толпами, так что пришлось Ему сесть в лодку, а вся толпа оставалась на берегу.
3. Он говорил с ними притчами, и рассказал их много:
— Однажды вышел сеятель сеять зёрна.
4. И пока он сеял, одни зёрна упали при дороге — налетевшие птицы их склевали.
5. Другие зёрна попали на каменистую землю, где почвы было немного: такое зерно сразу взошло, потому что было в земле неглубоко,
6. но едва взошло и пригрело солнце, росток засох, потому что не укоренился.
7. Другие зёрна попали в сорняки, так что сорняки разрослись и задушили ростки.
8. А были и такие зёрна, что упали на плодородную почву и принесли урожай: какое в сто, какое в шестьдесят, какое в тридцать крат.
9. У кого есть уши, пусть услышит!
10. Ученики подошли к Нему и спросили:
— Почему ты говоришь с ними притчами?
11. Он сказал им в ответ:
— Вам дано знать таинства Царства Небес, а им не дано.
12. У кого есть — тому и дано будет с избытком, а у кого нет — у того будет отнято, что имел.
13. Потому я говорю с ними притчами, так что они смотрят, но не видят, слушают, но не слышат и не понимают.
14. Так сбывается на них пророчество Исайи: «Слышать-то вы будете, да не поймёте, смотреть-то будете, да не увидите.
15. Очерствело сердце этого народа, уши еле слышат, глаза закрылись — слухом не услышат, зрением не увидят, сердцем не уразумеют, не обратятся ко Мне за исцелением»Цитата из Ис 6:9–10..
16. Благо вам, что глаза ваши зрячи и уши способны слышать!
17. Аминь говорю вам: многие пророки и праведники желали видеть то, что у вас перед глазами, — но так и не увидели, желали слышать, что вы слышите, — но так и не услышали.
18. А теперь послушайте, что значит притча о сеятеле.
19. К любому, кто слышит о Царстве, но не понимает смысла, приходит лукавый, чтобы похитить зерно, посеянное в его сердце, — как упавшее при дороге.
20. Зерно, что попало на каменистую землю, — это когда услышит человек Слово и тотчас его радостно примет,
21. но Слово не пустит корня — такой человек переменчив, и стоит начаться скорби или гонению за Слово, как он поддаётся соблазну.
22. Зерно, что попало в сорняки, — это когда услышит человек Слово, но подступит забота о мирском и соблазн богатства, задушат они Слово — и останется человек без плода.
23. А зерно, что попало в хорошую почву, — это когда человек выслушает Слово, поймёт его и принесёт плод: кто в сто, кто в шестьдесят, кто в тридцать крат.
24. Рассказал Он им ещё одну притчу:
— Вот чему подобно Царство Небес: засеял некий человек своё поле хорошими зёрнами.
25. Но когда все спали, пришёл на поле его враг и посеял среди пшеницы плевелыПлевел опьяняющий (Lolium temulentum) — сорное травянистое растение, ростки которого очень похожи на пшеницу. В его зерновках присутствуют грибы, которые вырабатывают ядовитое вещество, в больших дозах опасное для человека и скота (отсюда и название). Поэтому при жатве пшеницы нужно тщательно отделять плевелы, но пока колосья не налились, различить их довольно трудно..
26. Поднялись всходы, налились колосья — тогда и обнаружились плевелы.
27. К хозяину поля подошли рабы и спросили: «Господин, ты ведь засеял своё поле хорошими зёрнами! Откуда же взялись плевелы?»
28. Он ответил: «Это дело рук моего врага». Тогда рабы ему предлагают: «Желаешь, чтобы мы занялись прополкой?»
29. Но он говорит: «Нет! А не то, выпалывая плевелы, вы заодно повыдёргиваете и пшеницу.
30. Пусть растёт то и другое, пока не придёт время жатвы, а тогда я велю жнецам сначала срезать плевелы и связать их в снопы, чтобы сжечь, а потом уже собрать пшеницу в мою житнитцу».
31. Рассказал Он им ещё вот какую притчу:
— Вот на что похоже Царство Небес: посеял некий человек у себя на поле горчичное зёрнышко.
32. Хоть оно и меньше всех семян, но, когда всходит росток, он выше всех растений в саду, — это дерево, на ветви которого прилетают гнездиться птицы небесныеСемена горчицы чёрной (Brassica nigra) очень мелкие, а само растение может быть выше человеческого роста, но, конечно, оно не похоже на дерево. Иногда полагают, что здесь имеется в виду другое растение, известное на Ближнем Востоке, — сальвадора персидская (Salvadora persica) с мощным стволом, достигающим нескольких метров в высоту. Впрочем, здесь может иметься в виду не конкретный вид растения, а сам процесс роста, когда крохотное зерно становится могучим деревом..
33. И рассказал Он им ещё одну притчу:
— Царство Небес похоже на то, как женщина взяла закваску и замесила с ней целый мешок мукиМешок муки — букв.: три саты. Сата — мера сыпучих тел, примерно 10 литров. В древности дрожжи добавляли в тесто в виде закваски — небольшого количества теста прежнего замеса, в котором уже содержались дрожжи. — и на этих дрожжах поднялось всё тесто.
34. Всё это Иисус говорил народу притчами, а без притч ничего им не говорил,
35. чтобы исполнилось предсказанное через пророка: «Открою уста, чтобы поведать притчи и провозгласить, что было сокрыто со времён сотворения мира»Цитата из Пс 77:2..
36. Потом Иисус отпустил народ и вошёл в дом. К Нему подошли ученики с просьбой объяснить притчу о плевелах на поле.
37. Он им ответил:
— Кто сеет хорошие зёрна — это Сын Человеческий.
38. Поле — это мир, хорошие зёрна — это сыны Царства, а сорняки — сыны лукавого.
39. Враг, который их посеял, — это дьявол. Жатва — это конец света, а жнецы — ангелы.
40. Плевелы собирают и бросают в огонь — так будет и при конце света:
41. пошлёт Сын Человеческий Своих ангелов убрать из Своего Царства всё то, что соблазняет, и всех тех, кто творит беззаконие.
42. Их бросят в огненную печь, и будут там слышны рыдания и зубовный скрежет —
43. а праведники тогда воссияют, как солнце, в Царстве своего Отца! У кого есть уши, пусть слышит.
44. Царство Небес похоже на закопанное в поле сокровище: нашёл его человек, скрыл ото всех, и вот радостно идёт и распродаёт всё своё имущество, лишь бы купить это поле.
45. И вот на что ещё похоже Царство Небес: ищет некий купец прекрасный жемчуг —
46. и вот нашёл одну драгоценную жемчужину и продал всё своё имущество, лишь бы её купить.
47. На что же ещё похоже Царство Небес? Забросили в море невод, захватил он рыб всякого рода,
48. а когда невод наполнился, рыбаки вытащили его на берег и сели разбирать улов: хороших рыб сложили в корзины, а всё непригодное выбросили вон.
49. Так будет и при конце света: явятся ангелы и отделят от праведников дурных людей,
50. бросят их в огненную печь, и будут там слышны рыдания и зубовный скрежет.
51. Теперь вы поняли всё?
— Да! — ответили они.
52. А Иисус добавил:
— Потому и всякий книжник, который обучился Царству Небес, похож на хозяина дома, который достаёт из кладовой и новые вещи, и старые.
53. Рассказав все эти притчи, Иисус отправился дальше.
54. Он пришёл в родные края и стал там учить в местной синагоге, приводя людей в изумление. Они говорили:
— Откуда же у Него такая мудрость и такая сила?
55. Он же сын простого плотника! Вот и Его мать по имени Мария, вот и Его братья: Иаков, ИосифИосиф — в Мк 6:3 названо имя Иосет, в рукописях встречаются и другие варианты имени этого брата., Симон и Иуда!
56. Да и все Его сёстры тут, у нас. Откуда же у Него эти способности?
57. Вот что мешало им его принять. А Иисус им сказал:
— Нигде пророк не лишён почёта, кроме как в родном краю, в собственном доме.
58. Он так и не проявил там Свою великую силу из-за их неверия.
Глава 14 (Мф. 14)
1. Именно тогда об Иисусе услышал тетрарх ИродТетрарх — правитель четвёртой части бывшего царства Ирода Великого (в него входила Иудея и окрестные области). После его смерти царство было разделено на части, которыми управляли сыновья Ирода. Здесь упомянут один из них, Ирод Антипа, сын Ирода Великого, в чьи владения входила Галилея, так что формально именно он обладал властью над Иисусом. Титул «тетрарх» (четверовластник) означал, что он правит четвёртой частью царства, формально он не был царём, хотя иногда так и назывался. Другими частями царства Ирода Великого сначала правили братья Ирода Антипы: другой тетрарх Филипп и этнарх («правитель народа», более высокий титул) Архелай, но впоследствии Архелай был сослан, а его земли перешли под прямое управление Рима.
2. и сказал своим слугам:
— Это Иоанн Креститель! Он воскрес из мёртвых, оттого у Него есть сила творить такие чудеса.
3. Ведь Ирод схватил в своё время Иоанна и посадил его в тюрьму из-за Иродиады, что была женой его брата Филиппа, а потом он сам на ней женилсяИродиада, внучка Ирода Великого, была женой своего дяди Ирода Филиппа I и родила от него дочь Саломею. Затем его единокровный брат Ирод II Антипа увёл её и женился на ней сам. Это было явным нарушением запрета из книги Левит (18:16) и вызывало ропот среди иудеев. Все участники этой истории были потомками Ирода Великого, который не был иудеем по происхождению, хотя правил Иудеей. Всё это выглядело как демонстративное пренебрежение Моисеевым законом со стороны сильных мира сего..
4. Но Иоанн говорил ему:
— Не подобает тебе брать её в жёны!
5. Ирод хотел его убить, но остерегался народа, который считал Иоанна пророком.
6. Однажды на дне рождения Ирода дочь той самой Иродиады угодила своей пляской Ироду,
7. и он ей клятвенно пообещал подарить, чего только ни попросит.
8. А мать подучила её ответить так:
— Подай мне сюда на блюде голову Иоанна Крестителя!
9. Царь был очень расстроен, но из-за клятвы, что он дал перед всеми гостями, приказал сделать такой подарок.
10. Он послал палача в тюрьму обезглавить Иоанна,
11. голову принесли на блюде и вручили девочке, а та отдала её матери.
12. Ученики Иоанна пришли, забрали и похоронили его тело, а потом пошли и рассказали всё Иисусу.
13. Узнав об этом, Иисус удалился оттуда и в одиночестве на лодке переправился в уединённое место. Но об этом услышало множество людей, они пошли из своих городов по суше следом за Ним.
14. Выйдя из лодки, Он увидел большую толпу, сжалился над ней и исцелил тех, кто был болен.
15. А когда настал вечер, подошли к Нему ученики со словами:
— Место тут пустынное и час уже поздний — надо отпустить народ, чтобы они разошлись по сёлам и купили себе пищи.
16. Иисус отвечал им так:
— Не нужно им никуда ходить, вы сами накормите их.
17. Они говорят Ему:
— У нас здесь разве что пять хлебов и две рыбы.
18. Тогда Он сказал:
— Несите их сюда.
19. Он повелел людям расположиться на траве. А затем, взяв пять хлебов и две рыбы, взглянул на небо, с благословением преломил и стал раздавать ученикам, а те — народу.
20. Все поели досыта, оставшийся хлеб собрали и наполнили им двенадцать корзин.
21. А едоков там было тысяч пять мужчин, не считая женщин и детей.
22. И сразу же Иисус призвал учеников сесть на лодку и отправиться на другой берег озера, пока Он будет расставаться с народом.
23. Отпустив народ, Он взошёл на гору и молился там один. Настал вечер, Он оставался там в одиночестве.
24. А лодка уже отошла от берега на много стадиевСтадий — единица измерения расстояния около 200 м., её бросали волны — ветер был встречный.
25. И перед рассветомПеред рассветом — букв.: в четвёртую стражу ночи. Ночь делилась на четыре стражи одинаковой продолжительности. Иисус пошёл к ним пешком по морю.
26. Ученики увидели, как Он идёт по морю, от страха приняли Его за призрака и от испуга закричали.
27. А Иисус сразу же им ответил:
— Смелей, это Я, не бойтесь!
28. Пётр сказал Ему в ответ:
— Господи, если это Ты, только повели — и я приду к Тебе по водам!
29. Иисус повелел:
— Иди.
Пётр выбрался из лодки и пошёл по воде по направлению к Иисусу.
30. Но тут он увидел, как силён ветер, испугался, стал тонуть и закричал:
— Господи, спаси меня!
31. Иисус сразу протянул руку и поддержал его со словами:
— Мало у тебя веры! Что же ты усомнился?
32. Едва они сели в лодку, ветер утих.
33. И те, кто были в лодке, поклонились Иисусу со словами:
— Воистину Ты — Сын Божий!
34. Так они переправились на другой берег, в Генисаретскую землюГенисарет — город на северном побережье Галилейского (Генисаретского) озера..
35. Местные жители Его узнали, сообщили об этом всей округе, так что к Нему принесли всех, кто был болен.
36. Они просили разрешения хотя бы прикоснуться к краю Его одежды — и кто прикоснулся, получил избавление.
Глава 15 (Мф. 15)
1. Тогда пришли к Иисусу из Иерусалима фарисеи с книжниками и спросили:
2. — Почему Твои ученики нарушают предание старцев? Они не омывают рук перед тем, как есть хлеб.
3. Тот сказал им в ответ:
— А почему это вы нарушаете заповедь Божью, ссылаясь на собственное предание?
4. Бог повелел: «чти отца своего и мать свою» и «кто злословит отца или мать, того предать смерти»Цитаты из Исх 20:12 (повторено во Втор 5:16) и Исх 21:17..
5. А вы утверждаете: если скажет человек отцу или матери: «что тебе от меня причиталось — теперь дар Богу»Такой человек приносит некоторое пожертвование в Храм и считает, что эта трата освободила его от обязанностей перед родителями., —
6. то он уже и не должен чтить своего отца. Так вы подменили Божье слово собственным преданием.
7. Лицемеры! Хорошо пророчествовал о вас Исайя:
8. «Народ этот чтит Меня на словах, а сердце их от меня далеко.
9. Впустую они Меня чтут, учат они лишь тем правилам, что установлены людьми»Цитата из Ис 29:13..
10. Тут Он подозвал народ и сказал:
— Слушайте и внимайте!
11. Не то оскверняет человека, что входит ему в уста. Но что исходит из уст — вот это и оскверняет человека.
12. Тогда к Нему подошли ученики со словами:
— Ты знаешь, что фарисеи обиделись на Твои слова?
13. А Он сказал им в ответ:
— Любой росток, который посадил не Отец Мой Небесный, будет вырван с корнем.
14. Оставьте их в покое: они слепые поводыри для слепых. А если слепого ведёт тот, кто сам слеп, в яму свалятся оба.
15. Тогда Пётр Его попросил:
— Объясни нам эту притчу!
16. Иисус ему в ответ:
— Неужели и вам всё ещё трудно это понять?
17. Рассудите сами: всё, что входит в уста, оказывается в животе, а потом извергается наружу.
18. А что исходит из уст, то идёт от сердца — вот оно и оскверняет человека.
19. От сердца исходят злые помыслы, убийство, измены, разврат, воровство, лжесвидетельство, злословие.
20. Вот что оскверняет человека, а есть неомытыми руками — это человека не оскверняет.
21. Оттуда Иисус отправился в окрестности городов Тир и СидонТир и Сидон — главные города Финикии (совр. Ливан). В городах и их окрестностях жили не иудеи, а язычники, которых называли хананеями..
22. И вот пришла из тех мест женщина-хананеянка и стала кричать:
— Помилуй меня, Господи, Сын Давидов! Моя дочь одержима бесом.
23. Он ничего ей не отвечал. Тогда к Нему обратились ученики:
— Отошли её прочь, а то она ходит за нами и кричит.
24. Он им ответил:
— Я послан только к погибшим овцам из Израильского дома.
25. А женщина приблизилась и поклонилась Иисусу со словами:
— Господи, помоги мне!
26. Он ответил:
— Не стоит отнимать у детей хлеб и бросать его собакамДети — израильтяне, к которым и пришёл Иисус. С собаками здесь сравниваются язычники, к числу которых относится и эта женщина..
27. А она ему:
— Да, Господи, но ведь и собаки едят те крохи, что упали со стола хозяев.
28. Тогда Иисус ей ответил:
— Женщина, велика твоя вера! Твоё желание исполнится.
И дочь её тотчас исцелилась.
29. Иисус ушёл оттуда и отправился вдоль Галилейского моря. Он взошёл на гору и сел там.
30. К нему собрались огромные толпы, взяв с собой множество хромых, слепых, увечных, глухих и тому подобных — их принесли к Его ногам, и Он их исцелил.
31. И толпа поражалась, видя, как немые заговорили, увечные выздоровели, хромые стали ходить и слепые прозрели — и прославили Бога Израиля!
32. А Иисус подозвал учеников и сказал им:
— Жаль мне народа, они со мной уже дня три, а есть им нечего. А если отправить их голодными по домам, ослабеют и не дойдут.
33. Ученики говорят Ему:
— Откуда у нас в пустыне будет столько хлеба, чтобы накормить такую толпу?
34. Говорит им Иисус:
— Сколько у вас хлебов?
— Семь, — отвечали они, — и несколько рыбок.
35. Он велел народу устроиться на земле,
36. а Сам, взяв хлебы вместе с рыбами, благословил и разломил их и стал давать Своим ученикам, а ученики — народу.
37. Все наелись досыта, и остатков хлеба набралось семь полных корзин —
38. а было там тысячи четыре мужчин, не считая женщин и детей.
39. И тогда Он отпустил народ, сел в лодку и переправился в окрестности МагаданаМагадан (не путать с одноимённым городом на Охотском море) или Магдала — город на западном побережье Галилейского озера..
Глава 16 (Мф. 16)
1. К Иисусу подошли фарисеи и саддукеи — они Его искушали и просили показать им знамение с неба.
2. А Он сказал им в ответ:
— На закате вы говорите: «будет ясно, раз небо красное».
3. Или на рассвете: «будет ненастье, раз небо в багровых тучах». Вы можете распознавать по небесным приметам погоду — а времена по их приметам не можете?
4. Род злой и развратный ищет знамения, но не будет ему дано иного, кроме знамения Ионы.
И с этими словами Он их оставил.
5. Ученики, переправляясь на другой берег озера, забыли взять с собой хлеба.
6. Иисус им сказал:
— Смотрите, остерегайтесь закваски фарисейской и саддукейской!
7. Они стали так рассуждать меж собой: мол, Он про то, что хлеба мы не взяли.
8. Он это понял и сказал им:
— Что это вы меж собой рассуждаете, маловерные: мол, хлеба у вас нет?
9. Вы ничего так и не поняли? Вы не запомнили: когда Я разломил пять хлебов для пяти тысяч людей, сколько набрали вы корзин?
10. А когда семь хлебов для четырёх тысяч, сколько корзинок вышло?
11. Что же тут для вас непонятного? «Остерегайтесь закваски фарисейской и саддукейской!» — это Я вам сказал не про хлеб.
12. Так они поняли, что Он велел им остерегаться не хлебной закваски, а учения фарисеев и саддукеев.
13. Оттуда Иисус пошёл в окрестности Кесарии ФилипповойКесария Филиппова — крупный город в северной Галилее.. Он спросил учеников:
— Кем считают люди Сына Человеческого?
14. Они ответили:
— Кто Иоанном Крестителем, кто Илиёй, кто Иеремией или кем-то другим из пророков.
15. И Он спросил их:
— А вы Кем считаете Меня?
16. Симон Пётр сказал Ему в ответ:
— Ты — Христос, Сын Бога Живого!
17. А Иисус ответил ему:
— Благо тебе, Симон, сын Ионы! Это открыли тебе не плоть и не кровь, а Отец Мой Небесный.
18. И Я скажу тебе: ты — ПётрПрозвище Пётр означает «камень, скала»., и на этой скале Я воздвигну Свою церковь, и врата ада её не поглотят.
19. Дам тебе ключи Царства Небес, и что свяжешь на земле — останется связанным на небесах, а что разрешишь на земле — останется разрешённым и на небесах.
20. Тогда же Он строго запретил ученикам говорить кому бы то ни было, что Он — Христос.
21. С тех пор Иисус начал говорить ученикам, что Ему предстоит отправиться в Иерусалим, там претерпеть много страданий от старейшин, первосвященников и книжников, что будет Он убит и через три дня воскреснет.
22. А Пётр отвёл Его в сторону и стал уговаривать:
— Пожалей Себя, Господи! Пусть ничего такого с Тобой не случится!
23. А Иисус повернулся и ответил Петру:
— Прочь, сатана!Сатана — на евр. яз. означает «противник». Пётр, не желая смерти Учителя, уговаривал Его не идти на верную смерть. Рассуждая таким образом по-человечески, он тем самым препятствовал Божьему замыслу. И Пётр, который только что признал Иисуса Мессией-Христом, содействовал в данном случае сатане. При другом прочтении можно увидеть в этих словах два призыва, причём первый обращён к сатане, а второй — к Петру: «Сатана, прочь! За мной!» Ты сбиваешь Меня с пути, на уме у тебя не Божье, а человеческое.
24. А потом Иисус сказал Своим ученикам:
— Кто хочет пойти вслед за Мной, пусть отречётся от себя самого, поднимет крест, на котором его распнут, и следует за МнойПеред казнью через распятие римляне обычно заставляли приговорённого нести к месту казни горизонтальную перекладину, на которой он и будет распят (вертикальный столб был уже врыт в землю)..
25. Кто захочет сберечь свою душу — тот её погубит, а кто погубит её ради Меня, тот её сбережёт.
26. Что выгадает человек, если приобретёт весь мир, а душе своей нанесёт ущерб? Какой выкуп сможет дать человек за свою душу?
27. Сыну Человеческому ещё предстоит прийти во славе Своего Отца, и тогда каждому Он воздаст по заслугам.
28. Аминь говорю вам, что среди стоящих здесь некоторые не успеют вкусить смерти прежде, чем увидят, как Сын Человеческий придёт вместе со Своим Царством.
Глава 17 (Мф. 17)
1. А через шесть дней Иисус берёт с собой из всех учеников только Петра, Иакова и его брата Иоанна и с ними поднимается на высокую гору.
2. Там Он перед ними преобразился, Его лицо просияло, как солнце, а одежды засветились белизной.
3. И там им явились Илия и МоисейМоисей был посредником в даровании Израилю Закона (и его могила неизвестна), Илия был одним из самых известных пророков (и он был вознесён на небо живым). Их могил в нашем мире нет, они в некотором смысле непричастны смерти. Моисей символизирует закон, а Илия — пророков. «Закон и пророки» — обычное обозначение Священного Писания в тексте Евангелий (ср. 7:12)., они беседовали с Иисусом.
4. Пётр сказал на это Иисусу:
— Господи, как же нам здесь хорошо! Если Тебе угодно, поставим тут три шалаша: один Тебе, один Моисею и один ИлииШалаши или шатры — временные жилища вне селений и городов. В таких шалашах евреи жили неделю во время Праздника шалашей (кущей, Суккот), посвящённого переходу израильтян через Синай по пути в Обетованную землю. По сути, Пётр предлагает задержаться здесь на несколько дней..
5. Пока он говорил, их накрыло сияющее облако, и из этого облака прозвучал голос:
— Это мой возлюбленный Сын, слушайте Его!
6. Ученики, услышав это, пали ниц в сильном страхе.
7. А Иисус подошёл и коснулся их со словами:
— Вставайте и не бойтесь!
8. Они подняли глаза и увидели, что никого больше нет, кроме Иисуса.
9. А когда они спускались с горы, Иисус повелел им:
— Никому не говорите об этом видении, пока Сын Человеческий не воскреснет из мёртвых.
10. Ученики спросили Его:
— Почему же книжники говорят, что сначала должен прийти Илия?
11. Он сказал им в ответ:
— Да, приходит первым Илия, чтобы всё устроить.
12. Но говорю вам: Илия уже пришёл, его не признали и поступили с ним, как захотели, — так и Сыну Человеческому предстоит пострадать от их рук.
13. Так ученики поняли, что Иисус имел в виду Иоанна Крестителя.
14. Когда они вернулись к народу, к Иисусу подошёл человек и пал перед ним на колени
15. со словами:
— Господин, сжалься над моим сыном! Он эпилептик и мучается страшными припадками: то и дело бросается он в огонь или в воду.
16. Его приносили к Твоим ученикам, но они не смогли его исцелить.
17. Иисус сказал в ответ:
— О род неверный и развращённый, как долго Мне ещё быть с вами? Как долго Мне вас терпеть? Приведите его сюда ко Мне.
18. Иисус повелел бесу выйти из мальчика, и с этого часа он исцелился.
19. А ученики подошли к Иисусу и спросили Его наедине:
— А что же мы не смогли его изгнать?
20. Тот им ответил:
— Веры у вас не хватило! Аминь говорю вам: если будет у вас вера размером хоть с горчичное зерно и вы скажете этой горе: «Подвинься отсюда вон туда», — она подвинется. Не будет для вас ничего невозможного!
21. А этот род бесов изгоняется лишь молитвой и постомСт. 21 отсутствует в самых древних рукописях и плохо вписывается в контекст, где обсуждается вера, а не практика молитвы и поста. По-видимому, он был добавлен к изначальному тексту позднее..
22. Когда они все вместе были в Галилее, Иисус предупредил учеников:
— Сыну Человеческому предстоит быть преданному в руки людей,
23. он будет убит и на третий день пробудится.
Это сильно их опечалило.
24. Они пришли в Капернаум. К Петру подошли сборщики подати (две драхмы с человека) и спросили:
— А ваш Учитель — Он заплатит две драхмы?Две драхмы (серебряных монеты) — размер установленной иудеями подати на иерусалимский Храм. Её не платили священнослужители, поэтому этот вопрос, по сути, звучит так: считает ли Иисус себя храмовым священником или нет?
25. Пётр сказал:
— Да, заплатит.
А когда он вошёл в дом, Иисус Сам первым обратился к нему с вопросом:
— Как ты думаешь, Симон: с кого собирают подати и пошлины земные цари? Со своих сыновей или с чужих?Члены царской семьи не облагались налогами. Иисус намекает, что Он должен быть свободен от подати на Храм как Сын Небесного Отца.
26. Тот сказал:
— С чужих.
Иисус уточнил:
— Значит, царские сыны от них свободны.
27. Но чтобы нам не подавать им повода для соблазна, ступай к морю, забрось удочку, возьми первую же попавшуюся рыбу и раскрой ей рот. Там ты найдёшь статерСтатер — монета в четыре драхмы, т.е. размер подати за двоих человек. — вот его и отдай как подать за Меня и за себя.
Глава 18 (Мф. 18)
1. В то время подошли к Иисусу ученики и спросили:
— А кто же в Царстве Небес будет самым великим?
2. Иисус подозвал одного ребёнка и поставил посреди учеников
3. со словами:
— Аминь, аминь говорю вам: если не изменитесь и не станете похожи на детей, то не войдёте в Царство Небес.
4. Кто станет маленьким наподобие этого ребёнка, тот и будет в Царстве Небес великим.
5. И кто примет такого ребёнка во имя Моё, тот принимает Меня.
6. А кто станет причиной соблазна для одного из этих маленьких людейТут могут иметься в виду как дети, так и простые, некнижные верующие., верующих в Меня, — было бы для него лучше, если б его с мельничным жёрновом на шее утопили в морской пучине.
7. Беда миру от этих соблазнов! Да, их приход неизбежен, но беда тому, через кого соблазн приходит.
8. И если твоя рука или нога соблазняет тебя, отсеки её и отбрось прочь: лучше тебе стать увечным, но обрести Жизнь, чем с целыми руками и ногами быть брошенным в огонь вечный.
9. И если глаз соблазняет тебя — вырви его и отбрось прочь: лучше тебе быть одноглазым, но обрести Жизнь, чем с двумя глазами быть брошенным в геенну огненную.
10. Смотрите, не относитесь ни к одному из этих маленьких людей с презрением. Говорю вам, что их ангелыИмеются в виду ангелы-хранители, которые могут ходатайствовать перед Богом за этих людей. не отлучаются от Отца Моего Небесного.
11. Сын Человеческий пришёл, чтобы найти и спасти тех, кто погибВ самых древних рукописях этого стиха нет. В некоторых отсутствуют слова «найти и»..
12. Сами вы как считаете: допустим, есть у кого-то сто овец и одна из них заблудилась. Неужели он не оставит в горах девяносто девять, чтобы отправиться на поиски той, что заблудилась?
13. И когда сумеет её найти, аминь говорю вам, ей будет рад больше, чем девяноста девяти, которые не заблудились.
14. Нет на то воли Отца вашего Небесного, чтобы погиб хоть один из этих маленьких людей.
15. Если твой брат совершит грех против тебя, ступай и обличи его наедине, с глазу на глаз. Если он прислушается — ты снова обрёл брата.
16. Если слушать не станет, возьми с собой одного или двух человек, ведь «всякое дело подтверждается словами двух или трёх свидетелей»Это требование изложено во Втор 19:15..
17. Если и их не послушается, скажи всей общине, а если и общину слушать не станет — пусть отныне он для тебя будет как язычник или сборщик податей.
18. Аминь говорю вам: всё, что свяжете на земле, — останется связанным на небе, а всё, что разрешите на земле, — останется разрешённым и на небе.
19. И ещё: аминь говорю вам, что если двое из вас согласятся на земле попросить о чём бы то ни было, то будет им от Отца Моего Небесного всё, о чём ни попросят.
20. Где двое или трое собрались во имя Моё, там среди них и Я.
21. Тогда подошёл к Нему Пётр и спросил:
— Господи! Сколько раз мне прощать брата, который согрешил против меня? Семь раз?
22. Иисус ему в ответ:
— Не семь, говорю тебе, а семьдесят раз семикратно!
23. Вот чему подобно Царство Небес: некий человек-царь потребовал от своих слуг денежного отчёта.
24. И как только начался подсчёт, привели к нему того, чей долг составлял десять тысяч талантовТалант — единица веса около 30 килограммов, самая большая из употреблявшихся в то время. Талант серебра или золота был также денежной единицей, распространённый аттический серебряный талант равнялся 6000 драхм или денариев. Число 10 000 (мириада) было самым большим, для которого существовало отдельное слово. Таким образом, долг составлял 60 000 000 денариев, это совершенно немыслимая сумма, превышавшая годовой бюджет Римской империи..
25. Должнику нечем было заплатить, так что господин повелел в уплату долга продать в рабство его самого вместе с женой и детьми и отобрать всё имущество.
26. Но тот слуга пал перед царём ниц со словами: «Сжалься надо мной! Подожди, я всё тебе отдам».
27. Царь пожалел того слугу, отпустил его и простил ему долг.
28. А слуга, едва вышел от царя, встретил одного из своих товарищей, который был ему должен сто денариевДенарий — основная монета Римской империи, в то время он чеканился из серебра и весил около 4 граммов. 1 денарий в день получал римский легионер или наёмный работник..
29. Тот товарищ пал перед ним и стал умолять: «Сжалься надо мной! Подожди, я всё тебе отдам».
30. Но слуга не согласился, а взял и бросил товарища в тюрьму до тех пор, пока не уплатит всего долга.
31. А другие слуги, увидев это, сильно огорчились, пошли и рассказали своему господину, что произошло.
32. Тогда господин вызвал первого слугу и сказал ему: «Негодный раб! Я простил тебе весь долг, стоило тебе лишь попросить.
33. Точно так и тебе следовало простить своего товарища, как я тебя пожалел!»
34. И господин в гневе отправил его к палачам до тех пор, пока не уплатит всего долга.
35. Так поступит с вами и Отец Мой Небесный, если от всего сердца не простите каждый своего брата.
Глава 19 (Мф. 19)
1. Когда Иисус завершил эти речи, он отправился из Галилеи в сторону Иудеи через ЗаиорданьеИз Галилеи прямой путь в Иудею лежал через Самарию, население которой было враждебно к иудеям, а Иисус пошёл по восточному берегу реки Иордан..
2. За Ним пошло множество народа, и там Он их исцелил.
3. А фарисеи, подойдя к Нему, стали Его испытывать: спрашивали, по любому ли поводу можно мужчине разводиться с женойВопрос о причинах, которые позволяют развестись, был спорным и широко обсуждался иудеями в то время. В любом случае инициатором развода в этих дискуссиях всегда выглядел мужчина..
4. Иисус сказал в ответ:
— Разве не знаете, что с самого начала творения Бог «мужчиной и женщиной их сотворил»?Цитата из Быт 1:27.
5. И повелел: «Потому оставит человек отца и мать и соединится с женой, чтобы стали двое одной плотью»Цитата из Быт 2:24..
6. Так что их уже не двое — это одна плоть.
7. Они Ему говорят:
— А что же тогда Моисей заповедал дать жене письменное свидетельство о разводе прежде, чем отсылать её прочь?Такое предписание изложено во Втор 24:1–4. Такое письменное свидетельство было официальным документом, позволявшим женщине снова выйти замуж.
8. Он в ответ:
— Сердца ваши огрубели, вот Моисей и дал вам такое повеление насчёт развода с жёнами. Но с самого начала было не так!
9. Говорю вам: всякий, кто прогонит жену, если только не было измены, и женится на другой, впадёт в блуд.
10. Ученики говорят Ему тогда:
— Если брак связан с такими обязательствами, лучше вообще не жениться!
11. А Он им ответил:
— Это сказано не для всех, а лишь для тех, кому такое дано.
12. Есть те, кто стал евнухомЕвнухами называли прежде всего кастрированных мужчин, которые служили во дворцах восточных царей, но это слово могли употреблять и по отношению к другим мужчинам, неспособным к супружеской близости. Под добровольными евнухами, по-видимому, понимаются люди, сознательно отказавшиеся от семейного счастья ради духовной жизни. ещё во чреве матери, и те, кого оскопили другие люди, а кто-то добровольно стал евнухом ради Царства Небес. Но кто может это вместить, пусть вместит.
13. Тогда привели к Нему детей, чтобы Он возложил на них руки, но ученики не позволили.
14. А Иисус сказал:
— Пустите детей, не мешайте им ко мне подойти — именно таким и принадлежит Царство Небес.
15. Иисус возложил на детей руки и пошёл дальше.
16. Тут подошёл к Нему один человек и спросил:
— Учитель! Какое благо мне сотворить, чтобы обрести вечную жизнь?
17. Иисус ему сказал:
— Что ты спрашиваешь меня о благе? Благ один только Бог. А если хочешь войти в Жизнь, соблюдай заповеди.
18. Тот переспросил:
— Какие?
Иисус назвал: «не убивай, не блуди, не кради, не свидетельствуй лживо,
19. чти отца и мать», а ещё «полюби своего ближнего, как самого себя»Здесь приведены некоторые из Десяти заповедей (см. Исх 20 и Втор 5) и повеление из Лев 19:18..
20. Юноша Ему ответил:
— Учитель, всё это я соблюдал. Чего же мне ещё недостаёт?
21. Иисус ему сказал:
— Если хочешь стать совершенным, ступай, продай всё имущество и раздай деньги нищим, чтобы получить сокровище на небесах. Вот тогда приходи и следуй за Мной!
22. Юноша, услышав такой ответ, отошёл в печали — ведь имущества у него было много.
23. А Иисус сказал Своим ученикам:
— Аминь говорю вам: тяжело богачу войти в Царство Небес!
24. И ещё скажу вам: проще верблюду пролезть через игольное ушко, чем богатому войти в Божье Царство.
25. А ученики ещё пришли в изумление и сказали:
— Кто же тогда может спастись?
26. А Иисус, взглянув на них, говорит:
— Для людей это невозможно, но для Бога возможно всё.
27. Тогда Пётр сказал Ему в ответ:
— Смотри, мы оставили всё и пошли за Тобой. А что насчёт нас?
28. Иисус ему ответил:
— Аминь говорю вам: вы последовали за Мной, и в новом мире, когда Сын Человеческий воссядет на славном Своём престоле, то и вы будете сидеть на двенадцати престолах, чтобы судить двенадцать Израильских племёнТ. е. весь израильский народ..
29. И всякий, кто оставил дом, братьев и сестёр, отца и мать, детей или земельные наделы ради имени Моего, — получит стократно больше, и жизнь вечная станет его уделом.
30. И многие из первых станут последними, а последние — первыми.
Глава 20 (Мф. 20)
1. Вот на что похоже Царство Небес: один человек, хозяин в своём доме, рано утром отправился нанять работников в свой виноградник.
2. Он договорился с работниками платить им по денарию в день и отправил их в виноградник.
3. Через три часа он вышел на рыночную площадь снова и увидел, что там стоят люди без дела.
4. Он им сказал: «Идите и вы работать в виноградник, а я вам заплачу, что причитается».
5. Те пошли. Точно так же он поступил через шесть и через девять часов после рассвета.
6. Наконец за час до закатаЗа час до заката — букв.: в одиннадцатом часу. Световой день делился на двенадцать часов от восхода до заката. он вышел и застал людей, которые всё ещё там стояли, и спросил их: «Что же вы тут стоите без дела?»
7. Они ему отвечают: «Нас никто не нанял». Он им говорит: «Идите и вы в виноградник».
8. Когда настал вечер, хозяин виноградника велел своему управляющему подозвать работников и отдать им плату, начиная с последних и заканчивая первыми.
9. Те, кто начал за час до заката, получили по денарию.
10. А первые работники, подходя, думали, что им достанется больше, но и они получили по денарию.
11. После расчёта они стали роптать на хозяина:
12. «Эти последние, они работали всего час, и ты уровнял их с нами — а мы тяжко трудились весь день, по самой жаре!»
13. Хозяин ответил одному из них так: «Я ничем тебя не обделил, приятель. Ты ведь подрядился за денарий?
14. Бери, что тебе положено, и ступай. А я хочу дать вот тому, последнему, столько же, сколько и тебе.
15. Разве я не вправе распоряжаться своей собственностью, как захочу? Или ты злишься лишь из-за того, что я добр?»Здесь использовано то же самое слово ἀγαθός («благой, добрый»), что и в 19:17 («Благ один только Бог»).
16. Так многие из первых станут последними, а последние — первыми.
17. И вот Иисус отправился в Иерусалим. По дороге Он отвёл в сторону двенадцать учеников и сказал им:
18. — Итак, мы выступаем в Иерусалим. Сын Человеческий будет предан в руки первосвященников и книжников, они осудят Его на смерть
19. и передадут язычникам. Те с издевательствами подвергнут Его бичеванию и распятию, но на третий день Он пробудится.
20. Тогда к Нему подошла мать сыновей ЗевведеяСыновьями Зеведея были Иаков и Иоанн. вместе с сыновьями и поклонилась Ему просительно.
21. Иисус спросил, чего она хочет, а та отвечала:
— Повели, чтобы двое моих сыновей сели по правую и по левую руку от Тебя в Твоём Царстве!
22. Иисус сказал в ответ:
— Вы не понимаете, чего просите. Можете ли испить из той чаши, из которой Мне предстоит пить?
Те соглашаются:
— Можем!
23. Он говорит им:
— Из той же чаши, что и Я, вы будете пить. А вот сесть по правую и по левую руку от Меня — не от Меня это зависит. Там сядут те, кому это уготовано Моим Отцом.
24. Десятеро прочих услышали это и возмутились словами двух братьев.
25. Иисус подозвал их и сказал им:
— Вы знаете: правители народовНародов — или: язычников. ведут себя с ними как господа, высшая знать властвует над ними.
26. А у вас будет иначе: кто из вас хочет возвыситься, пусть станет вам слугой.
27. И кто из вас хочет оказаться первым, пусть станет у вас рабом.
28. Так и Сын Человеческий пришёл не для того, чтобы Ему служили, а чтобы Самому послужить и отдать душу Свою как выкуп за многих людей.
29. Когда они выходили из Иерихона, за Иисусом следовала огромная толпа.
30. А у дороги сидели двое слепых. Услышав, что приближается Иисус, они закричали:
— Помилуй нас, Господи, Сын Давидов!
31. Толпа требовала, чтобы они замолчали, а они кричали всё громче:
— Помилуй нас, Господи, Сын Давидов!
32. Иисус остановился, подозвал их и спросил:
— Чего вы от Меня ждёте?
33. Говорят Ему:
— Чтобы глаза наши видели!
34. Иисус сжалился над ними, прикоснулся к их глазам, они тут же прозрели и последовали за Ним.
Глава 21 (Мф. 21)
1. А когда они уже подходили к Иерусалиму и вошли в Вифагию, что у Елеонской горыЕлеонская гора (возвышенность, засаженная масличными деревьями) и упомянутое здесь селение находились у самого Иерусалима с восточной стороны., то Иисус отправил двух учеников
2. с поручением:
— Идите в это селение напротивВероятно, в Вифанию, куда Иисус с учениками вернётся в ст. 17.. Как только в него войдёте, найдёте привязанную ослицу, а рядом с ней ослёнка — отвяжите и приведите их сюда.
3. А если кто вас спросит, что вы делаете, скажите, что они нужны хозяинуХозяину — или: Господу., и вам их отдадут.
4. Так исполнилось предсказанное через пророка:
5. «Скажите дочери СионаДочь Сиона — поэтическое наименование Иерусалима, центральная часть которого расположена на холме под названием Сион.: вот твой царь к тебе приходит — кроткий, верхом на осле, на рождённом от ослицы подъяремной»Цитата из Зах 9:9: праведный царь, т.е. Мессия, вступит в Иерусалим верхом на осле, причём в тексте пророчества осёл назван дважды разными словами, и при буквальном прочтении получалось, что животных будет два. Оба греч. слова, употреблённых в Евангелии, ὄνος и πῶλος, могли означать как осла, так и ослицу, Матфей понимает их как указание на двух разных животных (у Марка и Луки осёл упомянут один, πῶλος, это молодое животное, на котором ещё никто не ездил). В любом случае на ослах ездили простые люди, тогда как грозные цари и полководцы использовали колесницы, запряжённые конями..
6. Ученики пошли и сделали, как им велел Иисус:
7. привели ослицу вместе с ослёнком, постелили на них свои плащи, а сверху сел Иисус.
8. И множество людей дорогу перед Ним выстилали своими плащами, а другие срезали с деревьев ветви и клали Ему под ноги.
9. И толпа, которая шла и перед Ним и следом за Ним, восклицала:
— Осанна Сыну Давидову! Благословен, кто приходит во имя Господне! Осанна в выси!Цитата из Пс 117:26. Осанна — приветственный возглас или молитва к Богу, букв. «Спаси, молю!» (евр.). Это приветствие ясно показывает, что эти люди видят в Иисусе Мессию, потомка и наследника царя Давида, который восстановит его славное царство.
10. Когда Он входил в Иерусалим, весь город пришёл в волнение, люди спрашивали, кто это.
11. А толпа отвечала:
— Это пророк Иисус из Назарета, что в Галилее!
12. Затем Иисус вошёл в Храм и выгнал оттуда всех, кто только занимался в Храме торговлей: перевернул столы менялВ Иерусалим на праздник прибывали паломники из разных городов и стран. У них были деньги с языческими изображениями, которыми они не могли уплатить подать на Храм. Менялы предлагали им специальные монеты, которыми они могли уплатить эту подать. и лавки тех, кто продавал голубейГолуби были самыми малыми из жертвенных животных.,
13. со словами:
— Ведь написано: «дом Мой будет назван домом молитвы для всех народов»Цитата из Ис 56:7., — а вы превращаете его в разбойничье логово!
14. В Храме к Иисусу подошли слепые и хромые, и Он их исцелилСлепые и хромые, строго говоря, не допускались в Храм (ср. 2Цар 5:8). Приход Мессии приводит не только к исцелению болезней, но и к устранению прежних запретов..
15. А первосвященники и книжники увидели, как Он совершает чудеса и как дети в Храме кричат: «Осанна сыну Давидову!» —
16. и спросили Его:
— Ты слышишь, что они тут кричат?
Иисус ответил им:
— Да. А разве вы не читали в Писании: «от уст младенцев и грудных детей Ты принял похвалу»?Цитата из Пс 8:3 в греч. переводе.
17. На этом Он оставил их и отправился из Иерусалима в Вифанию, чтобы там переночевать.
18. Утром Иисус снова отправился в город. Он проголодался
19. и, увидев у дороги одну смоковницу, подошёл к ней, но не нашёл на ней ничего, кроме листьев. И вот Он говорит ей:
— Отныне и вовек тебе не принести плодов!
И смоковница тотчас засохлаПоскольку дело происходит весной, невозможно ожидать, чтобы на смоковнице были пригодные в пищу плоды. Одно из объяснений состоит в том, что на ней не было завязей, т.е. она бы вообще не принесла плодов в тот год. Смоковница имеет в Библии символическое значение. В мессианское время каждый израильтянин будет наслаждаться покоем и благополучием «под своей виноградной лозой и своей смоковницей» (см. Мих 4:4, ср. также Ин 1:48). Кроме того, лоза и смоковница изображают израильский народ (ср. Иоил 1:7). Это событие можно понять символически: те израильтяне, которые не приняли Иисуса как Мессию, остаются бесплодными..
20. Ученики, увидев это, с изумлением говорили:
— Как это смоковница засохла в один миг?
21. Иисус им сказал в ответ:
— Аминь говорю вам: если будет у вас вера, если не будете сомневаться, то выйдет у вас больше того, что вышло со смоковницей. Тогда если этой горе скажете: «поднимись и рухни в море», — это произойдёт!
22. И всё, о чём с верой попросите в молитве, вы получите.
23. Когда Иисус пришёл в Храм и стал там учить народ, к Нему подошли первосвященники и старейшины израильского народа с вопросом:
— По какому праву Ты делаешь такое и кто дал Тебе такую власть?
24. Иисус ответил им:
— И Я вас кое о чём спрошу. Если вы Мне ответите, то и Я вам скажу, по какому праву Я делаю такое.
25. Когда Иоанн крестил — как это было, по воле неба или по человеческой воле?
Те стали рассуждать меж собой так:
— Если скажем, что по воле неба, Он нам ответит: «Что же вы ему не поверили?»
26. А сказать, что по человеческой, мы опасаемся из-за народа, ведь все считают Иоанна пророком.
27. Так что они ответили Иисусу:
— Мы не знаем.
Иисус им тоже сказал:
— И Я не скажу вам, по какому праву делаю такое.
28. Сами вы как считаете: допустим, было у одного человека двое сыновей. Он обратился к одному с поручением: «Давай, сынок, поработай сегодня в винограднике».
29. Тот ответил: «Нет, не хочу!» — а потом всё же решил пойти поработать.
30. Отец подошёл и ко второму с тем же поручением, тот ответил: «Слушаюсь, господин!» — а сам не пошёл.
31. Кто из двоих исполнил волю отца?
Говорят Ему:
— Первый.
Отвечает им Иисус:
— Аминь говорю вам, что сборщики податей и блудницы скорее, чем вы, войдут в Божье Царство.
32. Явился Иоанн, чтобы вести вас путём праведности, но вы не поверили ему, а эти сборщики и блудницы поверили. И даже когда вы это увидели, не раскаялись и не поверили ему!
33. Послушайте ещё одну притчу: был один человек, хозяин в своём доме. Он насадил виноградник, обнёс его оградой, выкопал внутри углубление, чтобы давить в нём виноград, построил башню и отдал внаём земледельцам, а сам оттуда отошёл.
34. Когда приблизилось время урожая, отправил он к земледельцам своих слуг, чтобы получить свой урожай с виноградникаОбычная практика того времени: арендаторы расплачивались с землевладельцем оговорённой долей урожая., —
35. а земледельцы схватили тех слуг, кого из них избили, кого убили, а кого забросали камнями.
36. Тогда он отправил к ним иных слуг, ещё больше числом, чем прежде, но и с ними поступили точно так же.
37. В конце концов он послал к ним своего сына, решив, что уж к нему-то они отнесутся с уважением.
38. А эти земледельцы, увидев сына, решили меж собой так: «Вот и наследник! Убьём его, и наследство достанется нам»Земледельцы считают, что владелец виноградника уже никогда не вернётся, они считают его всё равно что мёртвым..
39. Схватили его, вытащили из виноградника и убили.
40. Как же поступит владелец виноградника с теми земледельцами, когда вернётся?
41. Ему говорят:
— Злодеев предаст злой смерти, а виноградник передаст другим земледельцам.
42. Отвечает им Иисус:
— Разве вы никогда не читали об этом в Писании? «Камень, что строители отвергли, — он-то и стал краеугольнымКраеугольный камень кладётся в основание на углу постройки, так что на него опираются сразу две стены и прочность всей конструкции зависит именно от него., вышло так по воле Господней, с удивлением мы взираем на это»Цитата из Пс 117:22–23..
43. Потому говорю вам: отнимется у вас Божье Царство и будет дано тому народу, который станет приносить подобающие плоды.
44. И кто споткнётся об этот камень, разобьётся, а на кого он упадёт — того раздавит.
45. Первосвященники и фарисеи, услышав притчи Иисуса, поняли, что это Он говорит о них.
46. Они хотели тогда же Его схватить, но остерегались народа, ведь Иисуса считали пророком.
Глава 22 (Мф. 22)
1. А Иисус продолжил говорить с ними притчами. Он сказал:
2. — Вот чему подобно Царство Небес: один человек-царь справлял свадьбу своего сына.
3. Он разослал своих слуг позвать тех, кого он приглашал на свадьбу, но те не захотели прийти.
4. Тогда он отправил других слуг передать приглашённым: «Пиршественный стол у меня уже накрыт, тельцы откормлены на убой и заколоты, так что всё готово. Поспешите на свадьбу!»
5. Но те никак не отозвались на приглашение: кто отправился на своё поле, кто продолжил торговать.
6. Были среди них и такие, кто хватал царских слуг, издевался над ними и убивал.
7. А царь разгневался и послал своё войско перебить тех убийц и сжечь их город.
8. И вот говорит он своим слугам: «Всё уже готово к свадьбе, а приглашённые оказались недостойны.
9. Так ступайте же теперь по дорогам, и кого только ни встретите на перекрёстках — зовите на свадьбу!»
10. Слуги пошли по дорогам и привели всех, кого только повстречали: и злых и добрых, — так что не осталось на пиру пустого места.
11. А когда царь вошёл на пир посмотреть на гостей, он заметил там человека, одетого не по-праздничному.
12. Он обратился к тому с вопросом: «Что же ты пришёл сюда, приятель, а к празднику не нарядился?» Тот молчал.
13. Тогда царь велел распорядителям: «Свяжите его по ногам и рукам и выбросьте наружу, во тьму, где будут рыдать и скрежетать зубами».
14. Много кто призван, но мало кто избран.
15. На этом фарисеи ушли и сговорились подловить Его на слове.
16. Они подослали к Нему своих учеников и сторонников ИродаОбычно фарисеи (строго религиозная и националистическая партия) и сторонники Ирода Антипы (подчинённый Риму правитель, который даже не был по происхождению иудеем и нарушал Моисеев закон — см. 14:1–11) относились друг ко другу с неприязнью. Их объединила враждебность к Иисусу. с вопросом:
— Учитель, мы знаем, что Ты привержен истине и ни от кого не зависишь. Невзирая на лица, Ты поистине учишь Божьему пути.
17. Скажи нам, как Ты считаешь: допустимо ли отдавать Цезарю подушную подать или нет?Цезарь — титул римского императора. Уплата подушной подати была наиболее ярким свидетельством зависимого положения иудеев. Если бы Иисус ответил «да», Он оказался бы в глазах всех иудеев пособником римских угнетателей, а если бы ответил «нет», то подлежал бы суду римлян как мятежник. Размер подати составлял один денарий в год.
18. А Иисус, понимая их злой умысел, сказал им:
— Что вы Меня испытываете, лицемеры?
19. Покажите-ка Мне монету, которой платят подать.
Они протянули ему денарий.
20. А Он их спрашивает:
— Чьё это изображение, чья надпись?
21. Говорят Ему:
— ЦезаряНа денарии (а это была одна из самых ходовых монет, хотя Иисус делал вид, что никогда её не видел) был изображён портрет императора и была надпись, называвшая его верховным понтификом (жрецом) и «сыном божественного Августа». Изображение человека само по себе было неприемлемо для иудеев, а такая языческая надпись выглядела и вовсе оскорбительно для них. Можно было ожидать, что ревнители благочестия захотят как можно скорее избавиться от такой монеты..
Он им в ответ:
— Что Цезарево — то отдайте Цезарю, а что Божье — то Богу.
22. Они выслушали это с изумлением и ушли, оставив Его в покое.
23. В тот же день пришли к Нему саддукеи (они считают, что воскресения мёртвых не будет)Саддукеи — одна из двух основных (вместе с фарисеями) религиозных групп в Иудее того времени. Они отрицали те идеи фарисеев, для которых не находили прямых указаний в Писании. В частности, не верили в последующее воскресение всех умерших. Закону Моисея они придавали первостепенное значение. и спросили Его:
24. — Учитель, Моисей повелел: если кто умрёт женатым, но бездетным, пусть его вдову возьмёт в жёны его брат и так восстановит для него потомствоОписанный здесь закон о левиратном браке был изложен во Втор 25:5–6. Его смысл заключался в том, что если мужчина умирал бездетным, то его вдова должна была родить от его брата или другого ближайшего родственника ребёнка, который считался сыном умершего, чтобы его род не пресёкся и его земельный надел было кому унаследовать..
25. Было среди нас семь братьев, первый умер женатым, но потомства у него не было, так что жену он оставил брату.
26. Точно так же и второй, и третий, вплоть до седьмого.
27. А после всех умерла и та женщина.
28. Итак, когда воскреснут мёртвые, кому из семерых будет она женой? Ведь все они были на ней женаты.
29. Иисус сказал им в ответ:
— Вы заблуждаетесь, не зная ни Писаний, ни силы Божьей.
30. После воскресения не будут люди жениться, а будут подобны ангелам небесным.
31. Что же до воскресения мёртвых, разве не читали вы, как обратился к вам Бог?
32. «Я Бог Авраама, Бог Исаака и Бог Иакова»Так Бог обращается к Моисею в момент его призвания в Исх 3:6.. Он — не бог мёртвых, но Бог живых!
33. Слышавший это народ поражался тому, как учит Иисус.
34. Фарисеи тоже это услышали, и им понравилось, что Он заставил саддукеев замолчать. Они сговорились меж собой,
35. и вот один из них, знаток закона, решил испытать Иисуса и спросил:
36. — Какая заповедь в законе самая великая?
37. Иисус ответил ему:
— «Полюби Господа Бога твоего от всего сердца и от всей души, и всем разумом!»Цитата из Втор 6:4–5.
38. Это самая великая, первейшая заповедь.
39. А на втором месте — подобная ей: «Полюби ближнего, как самого себя»Цитата из Лев 19:18..
40. В этих двух заповедях заключается весь закон и все пророки.
41. Видя, что фарисеи собрались вместе, Иисус Сам спросил их:
42. — Что вы думаете о Христе — чей Он сын?
Отвечают:
— ДавидаИудеи ожидали, что Мессия-Христос будет потомком и законным наследником царя Давида..
43. Говорит им:
— Отчего же Давид по внушению Святого Духа сам называет Его Господом?
44. «Сказал Господь Господу моему: “Воссядь от Меня по правую руку, и врагов Твоих Я повергну под ноги Тебе”»Цитата из Пс 109:1. Этот псалом понимался как мессианский, т.е. повествующий о торжестве Мессии-Христа и Его единении с Богом..
45. Так если Давид называет Его Господом, как же Он может быть Давиду сыном?
46. На это никто не смог ничего Иисусу ответить. И с этого дня уже никто не осмеливался спрашивать Его.
Глава 23 (Мф. 23)
1. Вот что сказал тогда Иисус народу и Своим ученикам:
2. — На месте МоисеяМесто Моисея — возможно, название особого сиденья в синагоге, которое занимал главный знаток закона. сидят теперь книжники и фарисеи.
3. И всё, что они скажут вам, исполняйте и храните, а вот делам их не подражайте: не делают они сами того, о чём говорят,
4. взваливают людям на плечи тяжкий и неудобный груз, а сами и пальцем его не хотят коснуться.
5. Всё, что они делают сами, — выставляют себя напоказ перед людьми, чтобы филактерии у них были пообъёмней, а кисти на одежде подлиннееВо время молитвы набожные иудеи надевали на руку и на лоб филактерии — небольшие коробочки с текстами из Писания (см. Исх 13:9). Они также носили кисти на краях своей одежды (см. Чис 15:38–39)..
6. Нравится им занимать первые места на пиршествах и председательствовать в синагогах,
7. и чтобы люди приветствовали их на площадях и звали их: «Равви!»Равви — еврейское обращение к духовному учителю (отсюда слово «раввин»). Слово происходит от евр. слова рав («большой, великий»).
8. А у вас пусть никто не зовётся «Равви», ведь Учитель у вас один, а вы все — братья.
9. И своим отцом никого на земле не зовите, ведь один у вас небесный Отец.
10. И наставником пусть никто у вас не зовётся, ведь один у вас Наставник — Христос.
11. Кто среди вас главный, пусть будет всем прислуживать.
12. А кто возвысит себя — будет унижен, и кто принизит себя — тот возвысится.
13. Горе вам, книжники и фарисеи, лицемеры! Вы запираете Царство Небес от людей: и сами не входите, и тех, кто хочет войти, не пускаете.
14. Горе вам, книжники и фарисеи, лицемеры! Вы пожираете имущество вдов, притом молитесь подольше, напоказ — тем более суровый ждёт вас приговор!Во многих древних рукописях этого стиха нет.
15. Горе вам, книжники и фарисеи, лицемеры! Вы обходите море и сушу, лишь бы кого обратить в свою веру, а когда вам это удаётся — обращённый становится вдвое хуже и достойней геенны, чем вы сами.
16. Горе вам, слепые поводыри! Вы говорите: «Если кто поклянётся Храмом, это ничего не значит, а если храмовым золотом — обязан исполнить».
17. Безумные слепцы! Что важнее: само золото или Храм, который придаёт золоту святость?
18. И ещё: «Если кто поклянётся жертвенником, это ничего не значит, а если даром на жертвеннике — обязан исполнить».
19. Слепцы! Что важнее: дар или жертвенник, который придаёт дару святость?
20. Если кто поклялся жертвенником, поклялся им и всем, что лежит на нём.
21. А кто поклялся Храмом, тот поклялся и Тем, Кто присутствует в Храме.
22. И кто поклялся небом, тот поклялся престолом Божьим и Тем, Кто восседает на нём.
23. Горе вам, книжники и фарисеи, лицемеры! Вы даёте десятину с мяты, укропа и тминаЗакон предписывал отдавать в святилище десятую часть урожая (Лев 27:30–31). Эти люди тщательно соблюдали это правило даже в отношении приправ, подчёркивая свою набожность., зато отбросили самое важное в законе: правосудие, милосердие и верность. Следовало бы делать одно — но и о другом не забывать!
24. Слепые поводыри: вы отцеживаете комара, зато поглощаете верблюда!Особо набожные люди могли процеживать питьевую воду, чтобы случайно не проглотить нечистое насекомое (Втор 14:19). Есть верблюжатину было также запрещено Моисеевым законом (Втор 14:7).
25. Горе вам, книжники и фарисеи, лицемеры, что очищаете снаружи чашу и блюдо, а внутри они полны ненасытной жадностью.
26. Слепой фарисей, очисти сперва содержимое чаши, тогда и снаружи она очистится!
27. Горе вам, книжники и фарисеи, лицемеры! Вы подобны побелённым гробницам: снаружи они смотрятся прекрасно, а внутри наполнены костями покойников и всякой гадостьюПрикосновение к останкам оскверняло человека (см. Чис 5:1–2). Гробницами обычно служили пещеры, их специально белили, чтобы сделать заметными и чтобы никто случайно не осквернился прикосновением к ним, особенно левиты, которые не могли даже приближаться к мёртвому телу (Лев 21:1–4)..
28. Так и вы внешне кажетесь людям праведниками, а внутри полны лицемерия и беззакония.
29. Горе вам, книжники и фарисеи, лицемеры! Вы сооружаете гробницы для пророков и украшаете надгробия праведников.
30. Вы говорите: «Если бы мы жили во дни наших отцов, мы не были бы причастны к пролитию крови пророков».
31. Так вы сами свидетельствуете, что вы — сыновья тех, кто убил пророков.
32. Так восполните же начатое вашими отцами!
33. Змеиное вы, гадючье отродье — как избежать вам приговора и геенны?
34. Потому Я и посылаю к вам пророков, мудрецов и учителей — но одних вы убьёте или распнёте, а других будете бичевать в своих синагогах и гнать из города в город.
35. За то и ляжет на вас вина за всякую кровь, пролитую праведниками на землю, от крови праведного Авеля и до крови Захарии, сына Варахии, которого вы убили между Храмом и жертвенникомАвель — жертва первого убийства в истории человечества (Быт 4:8–12). Захария — вероятно, человек, чьё убийство описано в 2Пар 24:20–22..
36. Аминь говорю вам: кара за всё это падёт на этот род!
37. Иерусалим, Иерусалим! Ты убиваешь пророков и забрасываешь камнями тех, кто послан к тебе! Сколько раз Я хотел собрать твоих детей, как птица собирает птенцов себе под крылья, но вы того не пожелали.
38. И теперь ваш домВаш дом — название иерусалимского Храма. оставлен пустым.
39. Говорю вам, что больше уже не увидите Меня, пока не воскликните: «Благословен, кто приходит во имя Господне!»
Глава 24 (Мф. 24)
1. Когда Иисус выходил из Храма, к Нему подошли ученики, чтобы показать Ему храмовые строения.
2. А Он ответил им:
— Посмотрите на всё это: аминь говорю вам, что камня на камне здесь не останется, всё будет разрушено.
3. Когда Он сел на склоне Елеонской горы, к нему отдельно подошли ученики и спросили:
— Скажи нам, когда это произойдёт? Какой будет знак, что приблизилось Твоё пришествие и конец света?
4. Иисус сказал им в ответ:
— Смотрите, чтобы кто не ввёл вас в заблуждение!
5. Многие придут под Моим именем, скажут: «я Христос!» — и многих обманут.
6. Дойдут до вас известия и всякие слухи про войны, смотрите, тогда не ужасайтесь — это должно произойти, но это ещё не конец.
7. Один народ поднимется против другого и одно царство против другого, будут в разных местах землетрясения и будет голод —
8. так начнутся родовые муки.
9. И вас тогда поведут на казнь, будут вас убивать, и все народы будут вас ненавидеть за Моё имя.
10. Многие тогда поддадутся соблазну, станут друг друга убивать и друг друга ненавидеть.
11. Много появится ложных пророков, многих они введут в заблуждение,
12. беззаконие будет тогда распространяться, и потому во многих остынет любовь.
13. Но кто устоит до конца — будет спасён.
14. Но сначала это Евангелие Царства должно быть провозглашено по всему кругу земель во свидетельство всем народам, и лишь затем настанет конец.
15. Так что как только увидите, как, по предсказанию пророка Даниила, водворилась во святом месте «ничтожная мерзость»Цитата из Дан 9:27; 11:31 и 12:11. Это намёк на языческий культ в иерусалимском Храме. (кто читает, пусть поймёт!), —
16. тогда те, кто окажется в Иудее, пусть бегут в горы.
17. Кто на крыше домаКрыши домов были плоскими и часто использовались как открытая терраса, например, для отдыха. — не спускайся взять вещи,
18. кто в поле — не возвращайся за своим плащом.
19. Горе тем женщинам, кто будет в те дни носить во чреве ребёнка или кормить грудью!
20. Молитесь, чтобы ваше бегство случилось не зимой и не в субботу!
21. Будет тогда великое горе, какого не бывало со дня творения мира и доселе, и впредь не будет.
22. Если бы не сократились те дни, не спаслось бы ничто живое, но ради избранных те дни сократятся.
23. А если кто вам скажет: «Вот здесь Христос» или «Он вон там», — не верьте!
24. Ведь появится много якобы христов и якобы пророков, они произведут знамения и покажут чудеса, чтобы сбить с пути избранных, если удастся.
25. Итак, Я вас предупредил!
26. Если скажут вам: «Вот Он, в пустыне», — не ходите туда. Или «вот Он, в потайном месте» — не верьте.
27. Словно молния, что сверкнёт на востоке и всё озарит до западного края, — таким будет и пришествие Сына Человеческого.
28. А где есть труп, там соберутся орлыС одной стороны, положение мёртвого тела в чистом поле можно узнать по тому, что вокруг него собираются стервятники. С другой — орёл был главным символом римского легиона, его знаменем. Можно понимать это изречение так: римские войска соберутся на место убийства, как стервятники слетаются на мёртвое тело..
29. И после горьких тех дней солнце затмится, и луна не даст больше света, и звёзды падут с небес, поколеблются силы небесные!Пересказ пророчеств Ис 13:10 и 34:4.
30. Тогда и явится на небе знамение Сына Человеческого, зарыдают все земные племена и увидят Сына Человеческого, грядущего на облаках небесных со многой силой и славойПересказ пророчества Дан 7:13..
31. И пошлёт Он ангелов Своих под могучий трубный звук собрать избранников Его от четырёх ветров, от края и до края небес.
32. Пусть примером вам послужит смоковница: когда пускает она нежные побеги и распускаются листья, вы знаете, что близко лето.
33. Так и вы: когда увидите, что всё это начало сбываться, знайте, что Он уже при дверях.
34. Аминь говорю вам: ещё на веку этого поколения всё это сбудется.
35. Небо и земля исчезнут, а слова Мои не прозвучат напрасно.
36. А о точном дне и часе не знает никто: ни ангелы на небе, ни Сын — только один Отец.
37. Как было во дни НояИстория Ноева потопа рассказана в Быт 6 – 8., так будет и при пришествии Сына Человеческого.
38. В те дни, перед потопом, пировали и выпивали, женились и выходили замуж до того самого дня, когда вошёл Ной в ковчег.
39. Ничего они не понимали, как вдруг нахлынул потоп и всех погубил, — таким будет и пришествие Сына Человеческого.
40. Будут тогда в поле двое: одного возьмут, а другого оставят.
41. Будут две молоть на мельнице: одну возьмут, а другую оставят.
42. Будьте же начеку, ведь вы не знаете, в какой день придёт ваш господин.
43. А знаете вы вот что: если бы хозяин дома знал, в какой час ночиВ какой час ночи — букв: в какую стражу. Ночь делилась на четыре стражи. явится вор, он бы был начеку и не позволил тому проникнуть в дом.
44. Так что и вы будьте готовы, Сын Человеческий придёт в неожиданный для вас час.
45. Какой раб окажется верным и разумным? Господин поставил его над всем своим хозяйством, чтобы он вовремя выдавал всем пропитание.
46. Благо тому рабу, если господин, придя, обнаружит, что так он и поступал.
47. Аминь говорю вам, что господин поручит ему управлять всем своим имуществом.
48. Или тот раб окажется негодным и скажет сам себе: «мой господин задерживается», —
49. и начнёт избивать других рабов, а сам станет есть и пить с пьяницами?
50. Но господин того раба вернётся в день, которого тот не ждёт, и в час, о котором не догадывается,
51. и тогда разорвёт его, подвергнет одной участи с лицемерами. И будут там рыдать и скрежетать зубами.
Глава 25 (Мф. 25)
1. Вот на что будет тогда похоже Царство Небес: десять девушек взяли свои светильники и отправились встречать женихаЭти девушки — подруги невесты, которые встречают жениха на подходе к её дому..
2. Пять из них были глупы, а пять — разумны.
3. И вот глупые взяли с собой светильники, но не захватили маслаВ масляные светильники наливалось в качестве топлива оливковое масло..
4. А разумные взяли масло в сосудах для своих светильников.
5. Жених задерживался, так что все они задремали, заснули.
6. Посредине ночи раздался крик: «Вот и жених, идите ему навстречу!»
7. Тогда все девушки проснулись и стали готовить светильники.
8. Глупые сказали разумным: «Поделитесь с нами маслом, наши светильники гаснут!»
9. А разумные ответили: «Ну нет, так не хватит ни нам, ни вам. Сходите лучше сами к торговцам и купите».
10. И когда те ушли покупать масло, пришёл жених. Кто был готов, вошли вместе с ним на свадебный пир, и двери затворились.
11. Тут приходят остальные девушки и просят: «Господин, господин, открой нам!»
12. Но он им ответил: «Аминь говорю вам: я вас не знаю».
13. Будьте начеку, ведь вы не знаете ни дня, ни часа, когда придёт Сын Человеческий!Когда придёт Сын Человеческий — в самых древних рукописях этих слов нет, хотя они явно подразумеваются по смыслу.
14. Или так: один человек, отправляясь в путь, призвал своих слуг и поручил им управлять его собственностью.
15. Одному он передал пять талантов, другому два, третьему одинБольшие денежные суммы (ср. 18:24)., каждому по его способностям, и затем отправился в путь.
16. Кто получил пять талантов, сразу же пустил их в оборот и заработал другие пять,
17. и кто получил два, заработал другие два.
18. А тот, кто получил один, пошёл и закопал его в землю, чтобы скрыть серебро своего господина.
19. Прошло много времени, и вот возвращается к тем слугам их господин и требует от них отчёт.
20. Кто получил пять талантов, пришёл с другими пятью и сказал: «Господин, ты поручил мне пять талантов, а эти пять я заработал».
21. Господин ответил ему: «Хорошо, добрый и верный слуга, ты оказался верен в малом, и я тебя поставлю над многим. Порадуйся вместе со своим господином!»
22. И кто получил два таланта, сказал: «Господин, ты поручил мне два таланта, а эти два я заработал».
23. Господин ответил ему: «Хорошо, добрый и верный слуга, ты оказался верен в малом, и я тебя поставлю над многим. Порадуйся вместе со своим господином!»
24. Подошёл к нему и тот, кто получил один талант, и сказал: «Господин, я же знал, что ты человек суровый: жнёшь, где не сеял, и подбираешь, где не ронял.
25. Я пошёл и от испуга зарыл твой талант в землю. Вот, возьми своё!»
26. А господин сказал ему в ответ: «Никчёмный ты слуга и ленивый! Ты же знал, что я жну, где не сеял, и подбираю, где не ронял.
27. Ты должен был пустить моё серебро в оборот, и я по возвращении получил бы своё с прибылью.
28. Так что отберите у него этот талант и дайте тому, у кого их десять!
29. У кого есть — тому и будет дано с избытком, а у кого нет — у того будет отнято, что имел.
30. А негодного слугу выбросьте наружу, во тьму, там будут рыдать и скрежетать зубами».
31. Когда придёт во славе Сын Человеческий и вместе с Ним все Его ангелы, Он воссядет на славном Своём престоле
32. и перед ним будут собраны все народы, и Он разделит людей надвое, как пастух отделяет овец от козКозы и овцы обычно паслись вместе, но содержались раздельно, так что после возвращения стада домой пастух разделял животных и отправлял их в два разных загона..
33. Овец он поставит по правую руку от Себя, а коз — по левую.
34. Тогда Царь скажет тем, кто по правую руку: «Вы, кого благословил Мой Отец, — подойдите, теперь это Царство навеки ваше, оно было приготовлено для вас от сотворения мира.
35. Когда Я был голоден, вы Меня накормили, Я хотел пить — вы Меня напоили, не было у Меня дома — а вы Меня приютили,
36. вы прикрыли Мою наготу, вы позаботились обо Мне во время болезни, посетили Меня в заключении».
37. Тогда праведники переспросят Его: «Господи, когда это мы встретили Тебя голодным и накормили, когда утолили Твою жажду?
38. Когда встретили Тебя бездомным и приютили, когда прикрыли Твою наготу?
39. Когда узнали о Твоей болезни или заключении и посетили Тебя?»
40. И Царь скажет им в ответ: «Аминь говорю вам: что вы сделали для одного из самых малых Моих братьев, вы сделали для Меня».
41. А тем, кто по левую руку, Он скажет: «Ступайте прочь, про́клятые, в вечный огонь, приготовленный для дьявола и ангелов его!
42. Когда Я был голоден, Меня не накормили, жажды Моей не утолили,
43. не было у Меня дома — а вы Меня не приютили, наготы Моей не прикрыли, в болезни и заключении Меня не навестили».
44. Тогда они переспросят Его: «Господи, когда это мы встретили Тебя голодным, или жаждущим, или бездомным, или нагим, или больным, или заключённым — и не позаботились о Тебе?»
45. А Он ответит им: «Аминь говорю вам: чего вы не сделали для одного из самых малых людей, того не сделали для Меня».
46. И пойдут они на вечную казнь — а праведники в вечную жизнь.
Глава 26 (Мф. 26)
1. Когда Иисус закончил все эти речи, Он сказал Своим ученикам:
2. — Вы знаете, что через два дня наступает ПасхаПасха — иудейский праздник в воспоминание об исходе израильтян из Египта. и Сын Человеческий будет предан и затем распят.
3. А первосвященники и старейшины израильского народа собрались тогда во дворце первосвященника по имени КайафаКайафа (Йосеф Бар-Кайафа) — первосвященник Иудеи с 18 по 37 год н.э., назначенный римскими властями вскоре после смещения с этой должности своего тестя Ханнана (в русской традиции используются также имена Каиафа и Анна). Ханнан и после отстранения от должности продолжал играть важную роль и отчасти руководить действиями Кайафы. Оба они были саддукеями.
4. и сговорились хитростью схватить Иисуса и убить.
5. «Но, — говорили они, — только не в праздник, чтобы избежать народных волнений».
6. Иисус был тогда в Вифании в доме Симона прокажённогоВероятно, имеется в виду, что Иисус исцелил его от проказы..
7. К нему подошла женщина с алебастровым сосудомАлебастр — минерал (карбонат кальция), из которого в древности делали особо ценные сосуды., полным драгоценного благовонного маслаЭто благовонное масло называлось словом «миро», оно изготавливалось из смолы деревьев, растущих в Аравии.. Иисус возлежалВ те времена за едой не сидели, а возлежали на низких скамейках, опёршись о локоть. за столом, а она возлила масло Ему на голову.
8. Увидев это, ученики стали с возмущением говорить:
— К чему такая трата?
9. Масло можно было продать за большие деньги и раздать их нищим!
10. Иисус понял это и сказал им:
— Зачем вы обижаете эту женщину? Она сделала ради Меня доброе дело.
11. Нищие всегда будут рядом с вами, сможете им помогать, когда захотите, — а Я не всегда буду с вами.
12. Возлив это масло Мне на тело, она подготовила его к погребениюНа богатых похоронах тело умершего помазывали благовонным маслом..
13. Аминь говорю вам: по всему миру, где только будет возвещено Евангелие, расскажут и о том, что она сделала, — вспомнят о ней.
14. Тогда один из Двенадцати по имени Иуда Искариот отправился к первосвященникам
15. и спросил:
— Сколько заплатите, если предам Его вам?
Они пообещали ему тридцать серебряных монет,
16. а он стал теперь искать удобного случая предать Иисуса.
17. В первый день праздника пресных хлебовНа Пасху принято было есть только пресный хлеб (мацу) в течение недели. ученики подошли к Иисусу и спросили:
— Скажи, где нам приготовить Тебе пасхальную трапезу?
18. Он им ответил:
— Ступайте в город к такому-то человеку и передайте ему слова Учителя: «Приблизилось Моё время, у тебя Я отпраздную Пасху с учениками».
19. Ученики поступили, как им поручил Иисус, и приготовили пасхальную трапезу.
20. Когда настал вечер, Он вместе с Двенадцатью возлёг за столом.
21. За трапезой Иисус сказал:
— Аминь говорю вам: один из вас предаст Меня.
22. Тогда они начали говорить Ему с большой горечью, один за другим:
— Но ведь не я, Господи?!
23. А Он сказал им в ответ:
— Кто макает свой кусок хлеба в одно блюдо вместе со Мной, тот Меня и предаст.
24. Хоть Сын Человеческий идёт, куда и предсказано в Писании, но горе тому человеку, через которого совершается предательство Сына Человеческого. Лучше было бы тому человеку вовсе не родиться!
25. Предатель Иуда тоже сказал Ему:
— Неужели я, Равви?
А Тот в ответ:
— Ты сам так сказал.
26. Когда они ели, Иисус взял хлеб, с благословением его разломил и раздал ученикам со словами:
— Примите, это тело Моё.
27. Взял чашу и передал им с благословением, сказав:
— Пейте из чаши все!
28. Это кровь Моя, ради многих людей она проливается, чтобы были прощены их грехи, — и знаменует ЗаветЖертвоприношение и окропление жертвенной кровью было главным действием, скрепляющим важный договор — в том числе и Ветхий Завет между Богом и народом Израиля (см. Исх 24:4–8)..
29. Говорю вам: уже не буду пить сок этой виноградной грозди до того самого дня, когда выпью с вами новое вино в Царстве Отца Моего.
30. Пропев хвалуПасхальную трапезу завершало пение благодарственных псалмов (112–117)., они пошли на Елеонскую гору.
31. Тогда говорит им Иисус:
— Вы все поддадитесь соблазну и оставите Меня этой ночью, ведь было написано: «поражу пастуха, и рассеются овцы стада»Цитата из Зах 13:7..
32. Но когда воскресну — Сам прежде вас окажусь в Галилее.
33. Пётр сказал Ему в ответ:
— Пусть все поддадутся соблазну и оставят Тебя, но я не поддамся никогда!
34. Иисус ему ответил:
— Аминь говорю тебе: сегодня, этой же ночью не успеет пропеть петух, как ты трижды от Меня отречёшься.
35. Говорит Ему Пётр:
— Если бы даже пришлось умереть с Тобой, не отрекусь от Тебя!
36. А потом Иисус идёт со своими учениками в место под названием ГефсиманияГефсимания — участок на склоне Елеонской горы. Название происходит от евр. слов «гат-шемен», т.е. давильня для оливкового масла.. Там Он говорит ученикам:
— Побудьте здесь, а я отойду поодаль помолиться.
37. С Собой Он взял Петра и двух сыновей ЗеведеяСыновья Зеведея — Иаков и Иоанн..
38. Тогда говорит Он им:
— Душа моя в муке смертной, останьтесь здесь, со Мной, и будьте начеку!
39. Немного отойдя, Он пал лицом на землю и стал молиться так:
— Отец Мой, если можно, пронеси эту чашу мимо Меня — но да будет по-Твоему, а не по-Моему!
40. Возвращается Иисус к ученикам — и застаёт их спящими. Тогда говорит Он Петру:
— Что же, не смогли вы продержаться вместе со Мной и одного часа?
41. Будьте начеку и молитесь, чтобы не поддаться искушению: дух крепок, а плоть немощна.
42. Снова Иисус отошёл и опять помолился:
— Отец Мой, если нельзя пронести мимо Меня эту чашу, чтобы Мне из неё не пить, пусть тогда свершится воля Твоя.
43. А когда Он опять вернулся, то застал их спящими, глаза у них слипались.
44. Он их снова оставил и отошёл помолиться в третий раз, снова повторяя те же слова.
45. И, вернувшись к ученикам, говорит им:
— Всё-то вы спите, всё почиваете? Довольно! Настал час, когда Сын Человеческий будет предан в руки грешников.
46. Вставайте, идём: близко уже тот, кто предаст Меня.
47. Не успел Он это сказать, как пришёл Иуда (один из Двенадцати) и с ним большая толпа с мечами и дубинами — люди первосвященников и старейшин израильского народа.
48. А предатель условился с ними о знаке ещё раньше:
— Кого я поцелую, тот и есть Иисус, хватайте Его!
49. И вот он, подойдя сразу к Иисусу, приветствовал Его: «Здравствуй, Равви!» — и поцеловал.
50. Иисус ответил ему:
— Приятель, зачем пришёл — делай!Зачем пришёл — делай! — или: так вот для чего ты явился?
И те, кто пришёл с Иудой, схватили Иисуса, взяли под стражу.
51. А один из тех, кто был с Иисусом, протянул руку, выхватил меч и, ударив раба первосвященника, отсёк ему ухо.
52. Тогда говорит ему Иисус:
— Верни свой меч в ножны! Все, кто взялся за меч, от меча и погибнут.
53. Неужели ты думаешь, что Я не могу попросить Отца? Он бы тотчас послал Мне на помощь больше чем двенадцать легионовРимский легион насчитывал несколько тысяч воинов. ангелов.
54. Но как же тогда исполнится сказанное в Писании — то, что должно сбыться?
55. А толпе Иисус сразу ответил:
— Вы пришли взять Меня с мечами и дубинами, словно на разбойника вышли! Каждый день Я сидел в Храме и наставлял людей — что ж вы не схватили Меня?
56. Но всё это случилось, чтобы исполнилось сказанное в Писаниях пророков.
Все ученики тогда бросили Его и бежали.
57. А те, кто схватил Иисуса, отвели Его к первосвященнику Кайафе, где уже собрались книжники и старейшины.
58. Пётр шёл следом за Ним, поодаль, вплоть до двора первосвященника. Он вошёл туда и сел вместе со слугами, чтобы увидеть, чем кончится дело.
59. А первосвященники и весь СинедрионСинедрион — верховный совет иудеев, который обладал в том числе и судебной властью. искали ложное свидетельство против Иисуса, чтобы осудить Его на казнь,
60. но не находили, хотя выходило много лживых свидетелей. Затем появились ещё двое
61. и сказали:
— Он говорил: «Я могу разрушить Храм Божий и в три дня воздвигнуть заново!»
62. Тогда поднялся первосвященник и спросил Иисуса:
— Что же Ты не отвечаешь на это свидетельство против Тебя?
63. Иисус молчал, не отвечая ничего. И первосвященник спросил Его:
— Заклинаю Тебя Богом Живым, скажи нам: Ты ли Христос, Сын Божий?
64. Говорит ему Иисус:
— Ты сам так сказал! И скажу вам больше: отныне вы увидите Сына Человеческого, сидящего по правую руку от Высшей СилыПересказ пророчеств из Пс 109:1 и Дан 7:13, которые издавна понимались как мессианские, т.е. говорящие о Христе., увидите, как Он грядёт на облаках небесных.
65. Тогда первосвященник разорвал на себе одежду со словами:
— Он богохульствует! К чему ещё нам свидетели? Вы сами сейчас слышали богохульство —
66. как вы считаете?
Остальные отвечали:
— Заслуживает смерти!
67. Тогда они стали плевать Ему в лицо и бить по щекам. А некоторые, нанося удары,
68. приговаривали: «Изреки нам пророчество, Христос, кто это Тебя ударил?»
69. А Пётр сидел снаружи, во дворе. Подошла к нему одна из служанок и сказала:
— Ведь и ты был с Иисусом из Галилеи!
70. Он перед всеми отрёкся:
— Не понимаю, о чём ты говоришь.
71. Пётр отошёл к воротам, там его увидела другая служанка и сказала тем, кто был рядом:
— Он был с Иисусом из НазаретаИз Назарета — букв.: Назореем. См. прим. к 2:23..
72. Снова Пётр клятвенно отрёкся:
— Я не знаю этого Человека!
73. И через краткое время к Петру подошли те, кто там стоял, и сказали:
— Ты точно один из этих, по твоему говору заметно!Галилеян можно было опознать по особому говору.
74. Он начал клясться и божиться, что не знаком с тем Человеком. И тут пропел петух.
75. И Пётр вспомнил, что говорил ему Иисус: «Не успеет пропеть петух, как ты трижды от Меня отречёшься», — зарыдал и выбежал вон.
Глава 27 (Мф. 27)
1. Когда настало утро, все первосвященники и старейшины израильского народа вынесли Иисусу смертный приговор.
2. Они связали Иисуса, отвели Его к наместнику Пилату и передали в его рукиПонтий Пилат как римский наместник Иудеи был вправе утвердить или отменить смертный приговор, вынесенный Синедрионом. Без его утверждения Синедрион не мог никого приговорить к смерти..
3. Когда Иуда, который Его предал, узнал об осуждении Иисуса, он раскаялся в предательстве и хотел вернуть тридцать серебряных монет первосвященникам и старейшинам.
4. Он говорил:
— Я согрешил, невинного предал на смерть.
Те ответили:
— Нам-то что? Решай сам.
5. Тогда он бросил деньги прямо в Храме, пошёл и повесился.
6. Первосвященники взяли деньги, но решили, что нельзя их присоединить к пожертвованиям, ведь это плата за убийство.
7. Они посовещались и решили купить на них принадлежавшее гончару поле, чтобы хоронить там чужеземцевДеньги, с одной стороны, тратятся на благое дело (погребение тех, у кого нет своего семейного захоронения и о ком, вероятно, некому позаботиться), а с другой стороны, это новое кладбище никак не будет связано с Храмом и самими священниками. Это описание смерти Иуды и истории с полем плохо согласуется с тем, что сказано в Деян 1:18–19..
8. Потому оно и до сего дня называется «Кровавым полем»Имеется в виду кровь, пролитая Иисусом..
9. Так исполнилось предсказанное через пророка Иеремию: «взяли тридцать серебряных монет — вот какую за Него дали цену, как сыны Израиля Его оценили! —
10. и отдали их за поле гончара, как и повелел мне Господь»Пересказ Зах 11:12–13 (у Иеремии подобных слов нет)..
11. Иисуса поставили перед наместником, и наместник задал Ему вопрос:
— Итак, Ты — царь иудеев?Единственная причина, по которой Пилат может желать смерти Иисуса, — если Он называет Себя правителем иудеев и тем самым поднимает мятеж против Рима.
Иисус ответил:
— Это ты так говоришь.
12. А на обвинения со стороны первосвященников и старейшин Он ничего не отвечал.
13. Тогда Пилат говорит Ему:
— Ты что, не слышишь всех этих обвинений против тебя?
14. Но Тот не произнёс в ответ ни слова, к большому удивлению наместника.
15. У наместника был обычай: на праздник отпускать на радость толпе одного заключённого по её выбору.
16. Был тогда один известный заключённый по имени Иисус ВаравваИисус — распространённое имя, не удивительно, что его носили разные люди. Прозвание Варавва буквально переводится как «сын (своего) отца». Не все рукописи содержат имя Иисус в этом и следующем стихе..
17. И когда люди собрались, Пилат их спросил:
— Кого хотите, чтобы я отпустил: Иисуса Варавву или Того Иисуса, Которого называют Христом?
18. Он ведь знал, что Иисуса предали из зависти.
19. И когда Пилат сидел на судейском кресле, ему передали сообщение от жены: «Ничего не делай этому Невиновному! Этой ночью я во сне сильно страдала ради Него».
20. А первосвященники и старейшины подговаривали толпу просить для Вараввы свободы, а для Иисуса — смерти.
21. Итак, наместник спросил людей:
— Кого из двоих вы хотите, чтобы я отпустил вам?
Они отвечали:
— Варавву!
22. Пилат говорит им:
— А что сделать с Иисусом, Которого называют Христом?
И все отвечают:
— Распять!
23. Пилат спросил:
— Что же Он совершил такого?
Но те кричали всё сильнее:
— Распять!
24. Пилат убедился, что ничего не помогает и начинаются беспорядки, велел подать воды и омыл руки на глазах у толпы со словами:
— Сами видите: в пролитии Его крови я невиновен!
25. И весь народ ответил:
— Его кровь на нас и на наших детях!
26. Тогда Пилат отпустил им Варавву, а Иисуса отправил на бичевание и распятие.
27. Тогда воины наместника привели Иисуса в преторийПреторий — изначально штаб полководца, здесь — резиденция римского наместника, в которой располагались и войска. и собрали против Него всю когортуКогорта — основное подразделение римского легиона численностью в несколько сот человек..
28. Его раздели и облачили в багряный плащ,
29. сплели из терновника венец и надели Ему на голову, в правую руку вложили палкуВоины насмехаются над Иисусом, делая из Него шутовского царя. Багряный или пурпурный цвет был знаком царского достоинства — по-видимому, Его одели в красный плащ римского легионера. Венец или корона были символом власти, но этот венок был сплетён из терновника с острыми шипами, носить его на голове было мучительно. Палка заменяла скипетр — символ власти. и, становясь перед Ним на колени, с издёвкой приветствовали: «Да здравствует царь иудеев!»Да здравствует — букв.: радуйся (греч. χαῖρε), обычное приветствие того времени.
30. При этом плевали в Него и, отобрав палку, били по голове.
31. Вдоволь поиздевавшись над Иисусом, сняли с Него багряный плащ, одели в собственную одежду и повели Его к месту распятия.
32. Выйдя из претория, они встретили одного человека из КиреныКирена — крупный город в Северной Африке (совр. Ливия). Симон мог быть выходцем из этого города, живущим теперь в Иерусалиме или его окрестностях (такой вывод можно сделать из Мк 15:21, где говорится о его поле), или же паломником, который приехал в город на праздник Пасхи. по имени Симон и заставили его нести крест ИисусаОсуждённый на распятие человек обычно сам нёс на плечах горизонтальную перекладину креста к месту своей казни. Видимо, Иисус был настолько изнурён побоями, что не смог это сделать самостоятельно, пришлось заставлять случайного прохожего..
33. Так они дошли до места, называемого ГолгофаЕврейское или арамейское название, которое означает «череп»., то есть «Лобное место».
34. Иисусу предлагали вино, смешанное с жёлчьюЖёлчь — вероятно, имеется в виду горький состав из трав, обладающих наркотическим действием. Этот напиток должен был притупить страдания осуждённых на распятие людей., но Он попробовал и отказался.
35. Те, кто Его распинали, разделили Его одежду по жребиюОбычно осуждённого на распятие распинали обнажённым или в одной набедренной повязке, а его одежда доставалась тем, кто его казнил. Если их было несколько, делить приходилось по жребию. Одновременно это ссылка на пророчество из Пс 21:19.
36. и сели там Его сторожить.
37. Над Его головой прибили табличку с указанием Его вины: «это Иисус, царь иудеев».
38. Вместе с ним распяли двух разбойников, одного по правую и другого по левую руку от Него.
39. А прохожие оскорбляли Его, качали головами
40. и говорили:
— Что, разрушаешь Храм и за три дня его восстанавливаешь? Лучше спаси Самого Себя: если Ты Сын Божий, то сойди с креста!
41. Точно так же насмехались и первосвященники с книжниками и старейшинами, говоря меж собой:
42. — Спасал других, а Себя спасти бессилен! Это Он — Христос, царь Израиля? Пусть сойдёт с креста на наших глазах, тогда поверим в Него!
43. Он уповал на Бога — так пусть Бог спасёт Его теперь, если пожелает! Он же называл Себя Божьим Сыном.
44. И разбойники, распятые вместе с Ним, бранили Его.
45. В полдень всю землю покрыла тьма и держалась три часаВ полдень… три часа — букв.: в шестой час… до девятого часа..
46. А через три часа Иисус вскричал громким голосом:
— Элои, элои, лема сабахтани?Цитата из Пс 21:2 на арамейском языке, основном разговорном языке в Палестине того времени. (то есть «Боже Мой, Боже Мой, что же Ты оставил Меня?»).
47. Некоторые из там стоявших людей это услышали и стали говорить, что так он зовёт ИлиюПророк Илия, согласно 4Цар 2:11, был заживо вознесён на небо. Многие иудеи ждали, что точно так же он сойдёт с небес перед наступлением Дня Господнего, согласно пророчеству Мал 4:5..
48. Тут же один из них подбежал, обмакнул губку в кислое питьёКислое питьё — вероятнее всего, это была поска — напиток римских легионеров из уксуса, смешанного с водой., насадил её на палку и стал поить Иисуса.
49. А другие говорили:
— Погоди, поглядим, придёт ли Илия спасти Его!
50. Тогда Иисус вновь громко закричал и испустил дух.
51. И тут завеса в Храме разорвалась надвое сверху донизуЗавеса отделяла от остальных помещений Святое Святых, место, в котором символически присутствовал Бог и куда был закрыт вход для всех, кроме первосвященника один раз в год в Судный день для особого ритуала окропления Ковчега., содрогнулась земля и раскололись скалы,
52. раскрылись гробницы и многие тела святых, которые в них почивали, воскресли
53. и вышли из гробниц, а после воскресения Иисуса они вошли во святой город и явились многим людямОб этих умерших, которые явились многим жителям Иерусалима («святого города»), мы не знаем больше ничего..
54. А центурионЦентурион (сотник), очевидно, командовал римскими воинами, которые совершили распятие. и те, кто вместе с ним стерёг тело Иисуса, увидели землетрясение и всё остальное, что случилось, очень испугались и сказали:
— Воистину этот Человек был Сыном Бога!
55. Было там много женщин, которые наблюдали издали — те, кто ещё в Галилее следовали за Иисусом и служили Ему.
56. Среди них были Мария МагдалинаОб этих женщинах Матфей не сообщает больше ничего, но о Марии Магдалине (из города Магдала в Галилее) Лука рассказывает, что Иисус изгнал из неё бесов, после чего она стала Ему служить (Лк 8:2–3, ср. Ин 20:11–18). В христианской традиции с ней связывают и некоторые другие рассказы. Трудно сказать нечто определённое о Марии, матери Иакова и Иосифа (распространённые имена). Мать Иоанна и Иакова, сыновей Зеведея и двух апостолов из Двенадцати, прежде просила посадить её сыновей по правую и левую руку от Иисуса (20:20–21)., Мария, мать Иакова и Иосифа, и ещё мать сыновей Зеведея.
57. А когда уже вечерело, пришёл богатый человек из Аримафеи по имени Иосиф (он и сам был учеником Иисуса)Иосиф родом из Аримафеи (какое именно селение в Иудее имеется в виду, точно не известно) был членом Синедриона (см. Мк 15:43)..
58. Он отправился к Пилату и попросил тело ИисусаТела казнённых преступников обычно оставляли на кресте для устрашения всех прочих. Чтобы снять и похоронить тело, требовалось особое разрешение Пилата как римского наместника. Поскольку в субботу, которая начиналась с заходом солнца в пятницу, запрещена была любая работа, это нужно было сделать очень срочно.. Пилат повелел его отдать.
59. Иосиф взял тело, завернул в чистую плащаницуПлащаница — льняное полотно, в которое заворачивали мёртвое тело во время похорон.
60. и положил в своей новой гробнице, которая была высечена в камнеВ качестве семейных гробниц обычно использовали небольшие пещеры естественного или искусственного происхождения (высеченные в известняке). Вход в такую пещеру закрывался камнем округлой формы, который можно было при необходимости откатить или прикатить обратно. Иосиф приготовил эту гробницу для себя самого, она ещё не была использована, и потому тело Иисуса не прикасалось к останкам других людей.. Ко входу в гробницу он привалил камень и ушёл оттуда.
61. Там остались Мария Магдалина и другая Мария, они сидели напротив гробницы.
62. Следующим утром, когда уже была субботаКогда уже была суббота — букв.: когда закончилась пятница. Пятница была днём приготовления к субботе, когда ещё дозволялась работа, а суббота должна была быть посвящена молитве и отдыху. Но те самые люди, которые должны особенно строго соблюдать субботу, в этот священный день спешат завершить свою расправу над Иисусом., первосвященники и фарисеи пришли к Пилату
63. и сказали:
— Господин, мы вспомнили, что этот обманщик ещё при жизни обещал воскреснуть через три дня.
64. Поставь у гробницы на три дня стражу, а не то ученики придут и украдут Его, а народу объявят, что он воскрес из мёртвых, и этот обман будет ещё хуже прежнего.
65. Пилат им ответил:
— Вот вам стражаВот вам стража — или: у вас есть собственная стража. Всё же вероятней, что Пилат на эти три дня передаёт в их распоряжение небольшую группу римских воинов (в оригинале стоит латинское слово «кустодия», т.е. «стража»)., обеспечьте охрану, как считаете нужным.
66. Они пошли и устроили охрану гробницы: опечатали камень и приставили стражу.
Глава 28 (Мф. 28)
1. Прошла суббота, и на рассвете первого дня Мария Магдалина и другая Мария пошли проведать гробницу.
2. Земля сильно затряслась — это ангел Господень сошёл с неба ко гробнице, отвалил камень и сел на него.
3. Облик его был подобен молнии, а одежда была бела, как снег.
4. От страха перед ним стражники задрожали и словно бы омертвели.
5. А женщинам ангел сказал:
— А вы не страшитесь! Знаю, что ищете Иисуса, которого распяли.
6. Его здесь нет, Он воскрес, как Сам и говорил. Вот и место, где Он лежал, смотрите!
7. Скорее ступайте и скажите Его ученикам, что Он воскрес и прежде вас окажется в Галилее, там и увидите Его — как я вам сказал.
8. Они сразу же оставили гробницу и в страхе и великой радости побежали с этой вестью к Его ученикам.
9. А навстречу им вышел Иисус с приветствием «радуйтесь!». Они подошли к Нему, пали ниц и обняли Его ноги.
10. Тогда говорит им Иисус:
— Не бойтесь! Ступайте и передайте моим братьям, чтобы отправились в Галилею. Там они Меня и увидят.
11. И пока они ещё были в пути, некоторые из стражников отправились в город и рассказали первосвященникам обо всём, что случилось.
12. Те посоветовались со старейшинами, взяли немало денег и дали воинам
13. со словами:
— Скажите, что это Его ученики пришли ночью и украли Его тело, а мы спали.
14. А если это станет известно наместнику, мы с ним договоримся и избавим вас от неприятностей.
15. Воины взяли деньги и сделали, как те их подучили. И этот рассказ широко распространён среди иудеев вплоть до сего дня.
16. Одиннадцать учеников отправились в Галилею, на ту самую гору, куда направил их Иисус.
17. Там они Его увидели и пали перед Ним ниц, хотя были там и сомненияИз текста не вполне ясно, кто именно поклонился и кто испытал сомнения. Возможны разные варианты: (1) все одиннадцать поклонились, невзирая на свои сомнения; (2) одни из одиннадцати поклонились, а другие сомневались и не поклонились; (3) одиннадцать поклонились, а другие люди, кто был рядом с ними, сомневались. Можно также перевести не «усомнились», а «смутились, были растеряны»..
18. Иисус подошёл к ним и заговорил:
— Мне дана полная власть на небе и на земле.
19. Ступайте, наставляйте все народы, крестя их во имя Отца, и Сына, и Святого Духа.
20. Научите их соблюдать всё, что Я повелел вам, а Я буду с вами во все дни до скончания века.
Евангелие от МаркаХотя Евангелие от Марка стоит в каноне на втором месте, но оно, скорее всего, было написано первым и послужило одним из источников для Матфея и Луки. Вот как описывает происхождение этого текста Ириней Лионский (конец II в.): «Матфей издал у евреев на их собственном языке писание Евангелия в то время, как Пётр и Павел в Риме благовествовали и основали Церковь. После их отшествия Марк, ученик и истолкователь Петра, предал нам письменно то, что было проповедано Петром» («Против ересей» 3.1).
Об авторе мы знаем мало. Вероятно, он — тот самый робкий юноша, который бежал в момент ареста Иисуса (14:51–52), — во всяком случае, только так можно объяснить появление этого незначительного эпизода в тексте. Но если он действительно позднее стал спутником и секретарём Петра, то он мог опираться на его рассказы. Впрочем, однозначно доказать или опровергнуть его авторство мы сегодня не можем.
Марк — самый краткий и энергичный из евангелистов, он сообщает только главное, действие у него развивается стремительно, его язык далёк от литературных изысков. Одна из его главных тем — постоянное непонимание апостолов.
Удивительно, но до нас, судя по всему, не дошла изначальная концовка этого Евангелия. Повествование резко обрывается на 16:8 (женщины слышат от ангела весть о Воскресении Христа). Далее следует краткий пересказ событий, описанных намного подробнее в других Евангелиях, стилистически он резко отличается от повествования Марка. Вполне вероятно, что изначальная концовка была утрачена и впоследствии некий редактор завершил это повествование. Можно сказать, что и этот текст обрёл свой окончательный вид как результат общинного, а не личного творчества.
Глава 1 (Мк. 1)
1. Начало Евангелия Иисуса ХристаХристос (греч. Χριστός, букв. «Помазанник») — праведный Царь, посланный Богом. По-русски также используется слово «Мессия», оно происходит от евр. «Машиах» с тем же значением., Сына БожьегоСын Божий — эти слова, отсутствующие в некоторых древних рукописях, отражают самую суть христианской веры и одновременно показывают главный пункт расхождения между христианами, с одной стороны, и последователями всех остальных религий (включая иудаизм) — с другой. Марк ничего не рассказывает о рождении Иисуса, но зато сразу вводит главное понятие, к которому постепенно подводят читателя Матфей и Лука..
2. Так написано у пророка ИсайиИмя пророка приводится не во всех рукописях. На самом деле первая часть пророчества (приведённая в ст. 2) принадлежит Малахии (3:1), а из книги Исайи (40:3) взята лишь вторая. Исайя воспринимался как Пророк с большой буквы, который в некотором смысле дополняет и разъясняет пророчества, изложенные в других книгах.: «Вот, посылаю впереди Тебя вестникаВестника — или: ангела. Моего, чтобы он проложил перед Тобой дорогу.
3. Голос взывает в пустынеВ пророчестве Исайи слова «в пустыне» относились скорее к самому призыву (где именно приготовить дорогу), но для Марка они служат дополнительным подтверждением, что именно Иоанн исполнил пророчество. Многие пророки проводили часть своей жизни в пустыне, вдали от людей.: приготовьте Господу дорогу, распрямите пути для Него!»
4. Иоанн тогда стал крестить в пустынеКрещение Иоанна не было связано с крестом, как предполагает русское слово «крестить». Греч. слово βαπτίζω, которое традиционно переводится как «крестить», буквально означает «погружать». Это было омовение, подобное тем, что иудеи совершали после любого ритуального осквернения (напр., прикосновения к мёртвому телу). Но Иоанн совершал обряд только один раз, так люди отказывались от прежней греховной жизни и посвящали себя Богу.. Он проповедовал крещение как обряд покаяния: в нём прощались грехи.
5. И к нему собирались со всей страны Иудейской, все жители Иерусалима: исповедуя свои грехи, они принимали от него крещение в реке ИорданеИордан — главная река в Ханаане (Палестине). Переход через Иордан был первым шагом в завоевании этой земли израильтянами, поэтому именно Иордан — самая подходящая река для обряда крещения как перехода к новой жизни..
6. Сам Иоанн носил верблюжью шерсть, опоясывался кожаным поясом, а ел саранчу и дикий мёдСамая простая и грубая одежда и пища, которую можно найти в дикой природе. Иоанн отказался от той пищи, которую выращивает человек, подчёркивая свою полную зависимость только от Бога..
7. Он проповедовал так:
— За мной грядёт Тот, Кто меня сильней! Нагнуться и развязать ремешок на его сандалияхРазувать хозяев или их гостей и омывать им ноги — обязанность раба. — я и того недостоин!
8. Я вас крестил, омывая водой, а Он омоет Святым Духом.
9. И как раз в те дни пришёл Иисус из Назарета, что в ГалилееГалилея — северная часть Ханаана (Палестины, Святой земли). В отличие от центральной части, Иудеи, она считалась несколько провинциальной, в ней было больше язычников, т.е. людей, не верующих в Единого Бога., и принял от Иоанна крещение в Иордане.
10. И сразуСразу (греч. εὐθύς) — любимое слово Марка, в его небольшой книге оно употребляется 43 раза. Всё происходит стремительно, и он повествует о событиях без подробностей и размышлений, его повествование — энергичное и резкое., когда Он выходил из воды, увидел, как разделились небеса и сошёл на Него Дух, словно голубь слетел.
11. И раздался с небес голос:
— Ты — Мой возлюбленный Сын, с Тобой Моё благоволение.
12. И сразу же Дух повёл Его в пустыню.
13. Был Он в пустыне сорок дней: сатана Его искушал, был Он среди зверей, и ангелы служили Ему.
14. А после того, как схватилиСхватили — или: предали. Речь идёт об аресте Иоанна Крестителя по приказу правителя Галилеи и Переи Ирода Антипы, но Марк не сообщает никаких подробностей об этом аресте. Возможно, имелось в виду, что кто-то его предал, но это выражение может означать и простой арест. О причинах ареста рассказано в 6:17–18. Иоанна, Иисус пришёл в Галилею и проповедовал там Божье Евангелие.
15. Он говорил:
— Настало время, близко уже Божье ЦарствоТ.е. власть Бога как верховного Царя этого мира скоро проявится и на земле, среди вас.. Покайтесь и веруйте в Евангелие!
16. Проходя по берегу Галилейского моряГалилейское море, строго говоря, было пресноводным озером (также оно называлось Генисаретским или Тивериадским по названиям городов, расположенных на его берегах)., Он увидел Симона и его брата Андрея — они забрасывали в море сети, ведь они были рыбаками.
17. И сказал им Иисус:
— За Мной! Я сделаю так, что вашим уловом вместо рыб будут люди.
18. Они тут же бросили сети и пошли за Ним.
19. Пройдя чуть дальше, Он увидел Иакова, сына Зеведея, вместе с его братом Иоанном — они чинили сети прямо в лодке.
20. Он сразу их позвал. Они оставили в лодке своего отца Зеведея с его работниками и пошли за Иисусом.
21. Оттуда они отправились в КапернаумКапернаум — главный город на северном побережье Галилейского (Тивериадского) озера, рядом с которым проходила бо́льшая часть жизни Иисуса.. И сразу же, в субботу, Он пришёл в синагогу и там учил.
22. Люди поражались, что наставлял Он их не как учат книжникиКнижники — знатоки и толкователи Моисеева закона. — а как Тот, Кто вправе это делать.
23. Тут же у них в синагоге был человек, одержимый злым духом, и он закричал:
24. — Что тебе до нас, Иисус Назарянин?Назарянин — житель Назарета. Ты пришёл нам на погибель! Мы знаем Тебя — Ты свят у Бога!
25. Но Иисус ему повелел:
— Замолчи, покинь его!
26. Дух сотряс того человека и вышел из него с громким криком.
27. Все были поражены и спрашивали друг друга:
— Что же это такое? Новое учение, и ведь Он в своём правеПраво — второй раз в этом кратком отрывке упоминается это слово. Греч. ἐξουσία обычно переводится как «власть», но означает не лидерство или авторитет, а скорее полномочия, возможность принимать решения и добиваться их исполнения. Много кто может проповедовать и толковать Писание, но Иисус с самого начала показывает, что Он — не просто проповедник, Он вмешивается в ход событий и изменяет его.. Он повелевает нечистым духам — и те Ему повинуются!
28. Слух о Нём разнёсся сразу по всей галилейской округе.
29. А из синагоги они сразу пошли в дом Симона и Андрея, вместе с Иаковом и Иоанном.
30. У Симона тёща лежала в горячке, Иисусу тут же сказали об этом.
31. Он подошёл к ней, взял за руку — и поднял на ноги. Горячка у ней прошла, она смогла принять их как гостей.
32. А когда настал вечер и уже садилось солнце, стали к Нему приносить всех, кто был болен или одержим бесом, —
33. весь город собрался у дверей.
34. Он исцелил множество людей, страдавших разными недугами, и множество бесов изгнал, только не позволял бесам говорить, что они Его узналиБесы как духовные существа признают в Иисусе Мессию-Христа, но Он не принимает их исповедания. Признать Его должны люди, но это даётся им намного сложнее..
35. И, поднявшись рано, до рассвета, Он пошёл в уединённое место, чтобы там помолиться.
36. За ним отправился Симон вместе с остальными,
37. а когда они Его нашли, то сказали:
— Все Тебя ищут.
38. Он ответил им:
— Пойдём отсюда дальше, будем обходить окрестные селения, и Я стану там проповедовать, ведь для того Я и пришёл.
39. Так Он ходил и проповедовал у них в синагогах по всей Галилее, изгоняя бесов.
40. Приходит к Нему прокажённыйПроказа была не только тяжёлой и неизлечимой болезнью, но и знаком отверженности — прокажённых все сторонились, они были ритуально нечисты. и молит, упав на колени:
— Стоит Тебе пожелать — и Ты очистишь меня!
41. Иисус пожалел того человека, протянул руку, коснулся его и сказал:
— Желаю, очистись!
42. И с него тут же сошла проказа, он очистился.
43. Иисус строго посмотрел на него и сразу отослал прочь,
44. сказав:
— Смотри, ничего никому не рассказывай. Ступай, покажись священнику и принеси жертву очищения, как повелел Моисей, чтобы все убедилисьМоисеев закон (Лев 14:2–32) предписывал, что человек, очистившийся от проказы, должен показаться священнику, чтобы тот засвидетельствовал его исцеление и совершил положенные жертвоприношения. Прокажённый не должен говорить об этом как о чуде, но обязан соблюсти все требования Закона..
45. Но тот, едва выйдя, стал всем рассказывать о происшедшем и всё раскрыл, так что Иисус уже не мог просто так войти в городНапрашивается вывод, что Иисус запрещал рассказывать о сотворённых Им чудесах, чтобы избежать толп народа, которые будут требовать исцелений и не дадут Ему заниматься проповедью. Но причина могла быть и другой, к примеру нежелание использовать чудо как окончательное доказательство правоты и значимости Самого Иисуса. Главное — не чудеса, а Благая весть о спасении, которую они подтверждают.. Он оставался снаружи, в уединённых местах, и к Нему отовсюду стекались люди.
Глава 2 (Мк. 2)
1. Спустя несколько дней пришли они в Капернаум, и люди прознали, в каком Он доме.
2. Собралось их так много, что не оставалось места, даже к дверям было не пробиться — а Он обратил к ним слово.
3. И приходят четверо, несут разбитого параличом человека —
4. только подойти к Нему из-за толпы не могут. Тогда они разобрали крышу прямо над Ним, проделали дыруКрыша была, вероятно, плоской и глинобитной, на ней легко могли расположиться люди. и спустили парализованного прямо на постели, как он и лежал.
5. Увидев их веру, Иисус сказал парализованному:
— Дитя, тебе прощаются грехи.
6. А там сидели некоторые книжники, и вот они стали рассуждать в сердце своём:
7. — Что Он такое говорит? Богохульство! Кто же может прощать грехи? Только Бог.
8. Иисус сразу духом Своим понял, что так они раздумывают про себя, и говорит им:
— О чём это рассуждаете вы в своих сердцах?
9. Как проще сказать парализованному: «прощаются тебе грехи», — или же сказать «вставай, бери свою постель и ступай»?Объявить о прощении грехов просто, потому что это невозможно сразу проверить. Но встать и пойти этот человек сможет только в том случае, если Иисус действительно обладает властью его исцелить (а значит, и простить).
10. Но чтобы вы поняли: у Сына ЧеловеческогоСын Человеческий — так торжественно называет Себя Иисус. Это выражение может, с одной стороны, обозначать просто любого человека, а с другой — оно напоминает о видении пророка Даниила (7:13–14), в котором так названа таинственная Личность, которой дано вечное владычество над всеми народами. есть право прощать на земле грехи…
И тут Он обращается к парализованному:
11. — Тебе говорю: вставай, бери свою постель и ступай домой.
12. Тот у всех на глазах поднялся, сразу подхватил постель и отправился домой. Все этому изумились и прославили Бога, говоря, что никогда не видали подобного.
13. Снова отправились они к морю, а вся толпа следом за Ним, и Он их учил.
14. По дороге увидел Он Левия (сына Алфея), он собирал на таможне пошлиныПошлину брали с товаров, которые провозили по дороге, а Капернаум находился как раз на торговом пути.. Он ему говорит:
— Иди за Мной!
Тот встал и пошёл за Ним.
15. А когда Иисус остановился в его доме пообедать, присоединилось к Нему и Его ученикам много сборщиков податейСборщики податей сотрудничали с римской властью и к тому же часть собранных денег присваивали себе, их сторонились и презирали. и грешников — да, было их много, они ходили за Иисусом.
16. А книжники и фарисеиФарисеи — одна из основных религиозных групп в Иудее того времени. Настаивали на строгом исполнении мельчайших положений Закона и считали себя праведниками, отделёнными от простого народа. Часто отождествляются в Евангелии с книжниками., видя Его за одним столом с грешниками и сборщиками податей, говорили Его ученикам:
— Что это Он с этими сборщиками и грешниками сидит за одним столом?
17. Иисус это услышал и отвечает им:
— Не здоровым нужен врач, а заболевшим. И Я пришёл призвать не праведников, а грешников.
18. А ещё были ученики Иоанна и фарисеи, они постилисьПост, который тогда обычно заключался в полном отказе от еды (и нередко воды) на один световой день, был важной аскетической практикой для фарисеев и, как мы можем судить по этой фразе, для учеников Иоанна Крестителя.. Приходят они и говорят Ему:
— Отчего это ученики Иоанна и ученики фарисеев держат пост, а Твои ученики не постятся?
19. Ответил им Иисус:
— Не могут друзья Жениха поститься, когда Жених с ними. Всё то время, пока остаётся у них Жених, неуместен для них пост.
20. Но придут дни, когда отнимут у них Жениха, — тогда они и будут поститься, в тот самый день.
21. Не пришивает никто заплатки из свежесотканной ткани на старый плащ, не то лоскут этот сядет и потянет старую ткань, только раздерёт её дальше.
22. И никто не наливает молодое, недобродившее вино в старые бурдюки, не то лопнут бурдюки: и сами пропадут, и вино вытечет. Нет, для молодого вина и бурдюки нужны из новой кожиВ процессе брожения молодое вино увеличивается в объёме, поэтому его хранили в бурдюках из новой кожи, которая ещё способна растягиваться..
23. Вышло так, что субботним днём проходил Он через поле с посевами, и стали Его ученики по пути срывать колосья.
24. А фарисеи Ему говорили:
— Смотри, они делают в субботу, чего нельзя!Эти фарисеи считают, что действия учеников Иисуса — жатва, т.е. запрещённая в субботу работа. На самом деле это не так, потому что закон Моисея позволял срывать руками колосья на чужом поле для утоления голода (Втор 23:25), а жать серпом урожай на чужом поле, разумеется, не дозволялось.
25. Он им отвечал:
— А вы разве не читали, что сделал Давид, когда была нужда, когда проголодался он сам и его спутники?
26. Как вошёл он в дом Божий при Авиафаре первосвященнике, как ел освящённые хлебы — их не положено есть никому, кроме священников, — и даже дал их своим спутникам?Эта история рассказана в 1Цар 21:1–6. Давид бежит от царя Саула, он приходит к служившему при священном шатре первосвященнику Ахимелеху (так в тексте) и просит у него хлеба. При этом он рассказывает, что отправился в поход вместе со своим отрядом по заданию царя Саула. Первосвященник даёт ему хлебы, которые лежали внутри шатра как жертва Богу (Исх 25:30 и др.) и которые потом съедались священниками.
27. И добавил:
— Суббота — она создана для человека, а не человек для субботы.
28. Сын Человеческий — Он господин и над субботой.
Глава 3 (Мк. 3)
1. Снова пришли они в синагогу, а там был человек, и у него — иссохшая рука.
2. И все выжидали: исцелит ли Иисус того человека в субботу? Тогда можно будет Его обвинить!
3. А Он говорит человеку с сухой рукой:
— Встань посредине.
4. И спрашивает их:
— Что позволено делать в субботу: добро или зло? Спасать душу или губить?
Они молчали.
5. Он посмотрел с гневом и досадой на этих людей с окаменевшим сердцем и говорит тому человеку:
— Протяни руку.
Он протянул — и рука снова стала здоровой.
6. Тут фарисеи ушли и сразу же стали сговариваться с людьми ИродаОбычно фарисеи (строго религиозная и националистическая партия) и сторонники Ирода Антипы (подчинённый Риму правитель, который даже не был по происхождению иудеем и нарушал Моисеев закон) относились друг ко другу с неприязнью. Их объединила враждебность к Иисусу., как бы Его погубить.
7. Иисус вместе с учениками отправился к морюИмеется в виду Тивериадское (Галилейское) озеро., а за ними — множество людей из Галилеи, а ещё из Иудеи,
8. из Иерусалима, из Идумеи, из Заиорданья, из областей Тира и Сидона собралось к нему множество людей, ведь они прослышали о Его деяниях.
9. Своим ученикам Он велел держать наготове лодку, слишком уж на Него наседали.
10. Ведь Он многих исцелил, и к Нему рвались все, у кого был какой-нибудь недуг, — лишь бы к Нему прикоснуться.
11. А стоило увидеть Его тем, в ком был нечистый дух, как они падали пред Ним с криком: «Ты — Сын Божий!»
12. Но Он постоянно им приказывал ничего о Нём не разглашать.
13. Ещё он взошёл на гору и призвал, кого Сам пожелал, и они к Нему собрались.
14. Он назначил двенадцать (и назвал их апостоламиСлово «апостол» означает «посланник, посол».): пусть они останутся при Нём, а Он будет отправлять их на проповедь,
15. причём будет им по силам изгонять бесов.
16. Он их назначил двенадцать: Симона (и нарёк ему имя ПётрИмя Пётр на греческом означает «камень, скала». В Мф 16:18 это новое имя связано с твёрдой верой Петра.),
17. ещё Иакова и его брата Иоанна (сыновей Зеведея, но Он их назвал Боанэргес, то есть «сыны грома»),
18. ещё Андрея, Филиппа, Варфоломея, Матфея, Фому, Иакова (сына Алфея), Фаддея, Симона КананитаКананит — вероятно, приверженец радикальной националистической группировки, которая боролась за освобождение своей страны от римлян.
19. и Иуду ИскариотаТочное значение прозвания Искариот неизвестно. Вероятнее всего, это «человек из Керийота» (название селения). Прозвания приводятся прежде всего по той причине, что имена у многих апостолов совпадали: два Симона, два Иакова и два Иуды (в Лк 6:16 Фаддей назван Иудой, видимо, это было его собственное имя, которое в дальнейшем избегали употреблять, чтобы не путать его с Иудой Искариотом)., который Его и предал.
20. Заходит Он в дом. Туда опять набилось столько народа, что даже хлеба поесть не было возможности.
21. Его близкие прослышали об этом и пришли Его забрать, полагая, что Он не в своём уме.
22. А книжники, пришедшие из Иерусалима, говорили, что Иисус одержим ВеельзевуломВеельзевул — одно из имён сатаны, искажённое наименование одного из языческих божеств. и что Он изгоняет бесов, лишь поскольку Сам бесами и правит.
23. Подозвав их, Он стал говорить с ними притчами:
— Как сатана может изгонять сатану?
24. Если царство его раскололось, то не может устоять это царство.
25. Если дом его разделился, дому этому не устоять.
26. Если сатана восстал сам против себя, если разделился — не выстоять ему, настал ему конец.
27. Но никто не сможет войти в дом могучего владельца и расхитить его имущество, если не свяжет сперва владельца — а тогда уже можно и дом его разорятьЕсли Иисус изгоняет бесов, значит, Он уже победил их господина..
28. АминьСлово «аминь» на евр. яз. означает «истинно», это слово подчёркивает, что всё сказанное — не просто точка зрения, но истина от Бога. говорю вам: сынам человеческим отпущены будут все прегрешения и любое злословие, какое бы ни сказали, —
29. а кто злословит Духа Святого, нет тому прощения вовек, вечно виновен он в этом прегрешении.
30. Это было в ответ на их слова: «В Нём нечистый дух».
31. Тут приходят к Нему мать Его и братьяВ православной и католической традиции принято считать, что братьями здесь названы дети Иосифа от первого брака или, возможно, двоюродные братья Иисуса. Протестанты обычно считают, что это дети, родившиеся у Марии от Иосифа после Иисуса.. Они остались снаружи и послали человека, чтобы он Его позвал.
32. И вот вокруг Него сидит толпа, а Ему говорят:
— Там, снаружи, Твои мать и братья с сёстрами Тебя ищут.
33. А Он им в ответ говорит:
— Кто Мне мать и кто братья?
34. И, оглядев всех, кто сидел вокруг Него, говорит:
— Вот кто Мне мать и братья.
35. Кто творит волю Божью — тот Мне и брат, и сестра, и мать.
Глава 4 (Мк. 4)
1. И снова стал Он учить на морском берегу. Собралась к Нему огромная толпа, так что пришлось Ему сесть в лодку на воде, а вся толпа оставалась на морском побережье.
2. Он наставлял их многими притчами, и вот каким было Его наставление:
3. — Послушайте: вышел сеятель сеять зёрна.
4. И когда он сеял, одно зерно упало при дороге — налетели птицы, склевали его.
5. Другое зерно попало на каменистую землю, где почвы было немного: оно сразу взошло, потому что было в земле неглубоко,
6. но едва взошло и пригрело солнце, росток засох, потому что не укоренился.
7. Ещё одно зерно попало в сорняки, так что сорняки разрослись и задушили росток, не принёс он плода.
8. А были и такие зёрна, что попали в плодородную почву и принесли урожай, когда взошли ростки: какое в тридцать, какое в шестьдесят, какое и во сто крат.
9. И добавил:
— У кого есть уши, пусть услышит.
10. А когда они остались одни, кто был вокруг Него вместе с Двенадцатью стали Его расспрашивать о значении притчи,
11. и Он им ответил:
— Вам доверено таинство Божьего Царства, а прочим всё открывается только в притчах:
12. «Смотреть-то будут, да не увидят, слушать-то будут, да не поймут. А иначе бы они обратились и получили прощение»Цитата из Ис 6:9–10..
13. И говорит им:
— Не поняли вы этой притчи? А как поймёте остальные?
14. Сеятель — он сеет Слово.
15. Зёрна, что упали при дороге, — это когда Слово посеяно, но едва его услышат люди, как приходит сатана и похищает только что посеянное в них Слово.
16. А зёрна, что попали на каменистую землю, — это когда они услышат Слово и тотчас радостно его примут,
17. но слово не пустит корня — они переменчивы, и стоит начаться скорби или гонению за Слово, как они поддаются соблазну.
18. И ещё есть зёрна, что попали в сорняки, — это когда они услышат слово,
19. но подступят заботы о мирском, соблазн богатства и всякие прочие желания, задушат они Слово — и останется человек без плода.
20. А зёрна, что попали в хорошую почву, — это когда они выслушают Слово, примут его и принесут плод: кто в тридцать, кто в шестьдесят, а кто и во сто крат.
21. Ещё сказал им:
— Разве для того зажигают светильник, чтобы накрыть его горшком или поставить под кровать? Нет, ему место на подсвечнике!
22. Не бывает, чтобы тайное не стало однажды явным, чтобы сокрытое не вышло на свет.
23. У кого есть уши, пусть услышит.
24. Ещё сказал им:
— Слушайте и внимайте! Какой мерой меряете — такой и вам отмерено будет, и добавлено сверх того.
25. У кого есть — тому и будет дано с избытком, а у кого нет — у того будет отнято, что имел.
26. Ещё сказал:
— Божье Царство — с ним так: бросил человек семя в почву,
27. спит он ночью, встаёт поутру, а семя пускает росток, тянется вверх, но он того не видит.
28. Земля плодоносит сама по себе: сперва зелёный побег, потом колос, потом он наливается зерном.
29. И когда созрел урожай, человек берётся за серп, потому что настала пора жатвы.
30. Ещё сказал:
— С чем сравнить нам Божье Царство, где найти для него подобие?
31. Зёрнышко горчицы: когда сеют его в почву, оно меньше всех семян на земле.
32. А когда прорастёт, поднимется и станет больше всех растений в саду, раскинет могучие ветви, так что в тени его птицы небесные смогут найти приютСемена горчицы чёрной (Brassica nigra) очень мелкие, а само растение может быть выше человеческого роста, но, конечно, оно не похоже на дерево. Иногда полагают, что здесь имеется в виду другое растение, известное на Ближнем Востоке, — сальвадора персидская (Salvadora persica) с мощным стволом, достигающим нескольких метров в высоту. Впрочем, здесь может иметься в виду не конкретный вид растения, а сам процесс роста, когда крохотное зерно становится могучим деревом..
33. Он рассказывал им множество подобных притч — насколько им удавалось Его понять.
34. А без притч Он с ними и не говорил, но наедине всё объяснял Своим ученикам.
35. Ещё сказал им вечером того самого дня:
— Переправимся на ту сторонуИмеется в виду другой берег Галилейского озера..
36. Они простились с народом и отплыли вместе с Ним на лодке, в которой Он сидел (а лодки там были и другие).
37. Налетела сильная буря, волны захлёстывали лодку, и она уже набрала воды —
38. а Он прилёг на корме и уснул на подушке. Они Его разбудили, сказали:
— Учитель, Тебя не заботит, что мы погибаем?
39. Он поднялся — и приказал ветру, и повелел морю:
— Утихни! Уймись!
Ветер утих, настала полная тишина.
40. А им сказал:
— Что ж вы так боязливы? Так и нет у вас веры?
41. Они страшно испугались и говорили друг другу:
— Да кто же Он такой, что ветер и море повинуются Ему?
Глава 5 (Мк. 5)
1. Так они переправились через море и прибыли в округу города ГерасыЭллинистический город Гераса к востоку от Галилейского озера входил в союз эллинистических городов под названием Десятиградие. В некоторых рукописях здесь названы окрестности Гадары — другого города в этом же регионе, он также входил в состав Десятиградия..
2. Едва Он покинул лодку, встретился ему человек из гробниц, одержимый нечистым духом.
3. Жилищем ему служили гробницыВ качестве гробниц обычно использовались пещеры, выдолбленные в мягком песчанике., и никто так и не смог сковать его даже цепью —
4. многократно забивали ему ноги в колодки, вязали цепями — цепи он разрывал, колодки сбрасывал, никто был не в силах с ним совладать.
5. Он постоянно, днём и ночью, кричал и колотился о камни в гробницах и на холмах.
6. Он увидел Иисуса издали, подбежал и поклонился Ему
7. с громким воплем:
— Что Тебе до меня, Иисус, Сын Вышнего Бога? Заклинаю Тебя Богом, не мучай меня!
8. Ведь Иисус ему сказал:
— Выйди, дух нечистый, из этого человека!
9. Ещё Иисус спросил, как ему имя, и тот ответил:
— ЛегионЛегион — основное воинское соединение римской армии, насчитывал несколько (до десяти) тысяч человек. — вот моё имя, нас ведь много.
10. И стал Иисуса упрашивать, чтобы не отправлял их прочь из той местности.
11. А на холме неподалёку паслось большое стадо свинейСвиньи — нечистые животные, разведение которых было запрещено для иудеев. В то же время в эллинистических городах Десятиградия свиней разводили, для Иисуса и Его спутников стадо свиней выглядело явным признаком вторжения язычников на землю Израиля.,
12. и вот духи стали Его упрашивать:
— Отправь нас в тех свиней, мы лучше войдём в них.
13. Он согласился — и вот духи, оставив человека, вошли в свиней, и всё стадо (а их была пара тысяч) ринулось с обрыва в море и в нём потонуло.
14. А те, кто пас стадо, разбежались и рассказали об этом в городе и его окрестностях. Люди собрались посмотреть, что произошло.
15. Приходят они к Иисусу и видят: одержимый прежде бесами (был их там легион), сидит одетым и в здравом уме — они испугались!
16. А очевидцы им ещё и рассказали, как это вышло с одержимым, и про свиней тоже.
17. И стали они упрашивать Иисуса покинуть их округу.
18. Когда Он сел в лодку, избавленный от бесов человек просил у Него разрешения отправиться с Ним.
19. Но Иисус не позволил, а сказал так:
— Ступай домой, к своим, и расскажи им, что сделал тебе Господь, как явил Свою милость.
20. Тот пошёл и стал возвещать в Десятиградии, что сделал для него Иисус, и все дивились.
21. Когда Иисус переправился обратно на ту сторону, к Нему собралась толпа, а Он был на берегу.
22. Приходит к Нему один из начальников синагогиНачальник синагоги — руководитель местной общины. по имени Яир, едва Его увидев, падает Ему в ноги
23. и всячески просит: дочь его была при смерти, так пусть Иисус придёт и возложит на неё рукиВозложение рук — обряд благословения или посвящения, во время которого благословляющий клал свои ладони на голову тому, кого хотел благословить, и произносил своё благословение (см. рассказ в Быт 48:8–16)., тогда она исцелится и будет жить.
24. Иисус отправился с ним, а следом — большая толпа, которая наседала на Него.
25. Была там женщина, которая двенадцать лет страдала кровотечениемВагинальное кровотечение, помимо прочего, делало женщину ритуально нечистой (Лев 15:19–30). Прикасаясь к другим людям, она грубо нарушала Моисеев закон..
26. Она много вытерпела от врачей и потратила на них всё, что имела, но без малейшей пользы: ей становилось только хуже.
27. Услышав про Иисуса, она протиснулась сквозь толпу и прикоснулась сзади к Его плащу.
28. Она рассуждала так: «Если только прикоснусь хотя бы к Его плащу, то исцелюсь».
29. И тотчас она ощутила перемену в теле: кровотечение иссякло, болезнь оставила её.
30. А Иисус, ощутив действие исходящей от Него силы, тотчас сказал, обратившись к толпе:
— Кто прикоснулся к Моему плащу?
31. Ученики отвечали Ему:
— Смотри, толпа наседает на Тебя, а Ты спрашиваешь, кто прикоснулся к Тебе!
32. Но Он озирался в поисках той, кто сделала это.
33. А женщина в страхе и трепете, сознавая, что с ней произошло, подошла, пала перед Ним и рассказала всю правду.
34. А Он ответил ей:
— Вера твоя тебя спасла, дочь, ступай с миром и будь здорова без этой болезни!
35. Ещё когда Он с ней говорил, приходят люди из дома начальника синагоги и говорят, мол, дочь его умерла, незачем теперь беспокоить Учителя.
36. А Иисус, словно не расслышав сказанного, говорит начальнику синагоги:
— Не бойся, только веруй.
37. Он не позволил идти с Собой никому, кроме Петра, Иакова и брата Иакова Иоанна.
38. И вот они приходят в дом начальника синагоги, и видит Он большой переполох, кругом плачут и кричат.
39. Он входит и говорит:
— Что вы переполошились, что плачете? Ребёнок не умер — уснул.
40. Ему ответили насмешками — а Он всех прогнал, взял с Собой только отца и мать ребёнка и Своих спутников и вошёл туда, где был ребёнок.
41. Взял ребёнка за руку и говорит ей:
— Талита кум! (Это переводится как «Девочка, тебе говорю, вставай».)«Талита кум» на арамейском означает «девочка, вставай!». Слова «тебе говорю» Марк добавил от себя, по смыслу.
42. И девочка тотчас встала и пошла. Ей было лет двенадцать. Все пришли в крайнее изумление.
43. Но Иисус строго приказал, чтобы никто об этом не знал, а девочку велел накормить.
Глава 6 (Мк. 6)
1. Оттуда они ушли и вернулись в Его родные края, за Ним следовали Его ученики.
2. Наступила суббота, Он стал учить в синагоге, и многие из слышавших поражались и говорили:
— Откуда это у Него? Что это за мудрость Ему дана? И ведь какая сила исходит от Его рук!
3. Он же просто плотник, сын Марии, брат Иакова, ИосетаИосет — в Мф 13:55 названо имя Иосиф., Иуды и Симона. Да и сёстры Его здесь, среди нас.
Вот что мешало им Его принять.
4. Иисус сказал им:
— Если где и не чтут пророка, то только в родном краю, среди сородичей, в собственном доме.
5. Он никак не мог явить там Свою силу, разве что исцелил нескольких больных, возложив на них руки.
6. Он удивлялся их неверию, а Сам ходил по селениям и наставлял людей.
7. Он призвал Двенадцать и стал посылать их к людям по двое, наделяя их способностью изгонять нечистых духов.
8. Он им объявил, чтобы не брали с собой в дорогу ничего, кроме посоха: ни хлеба, ни сумки, ни медных монет в поясеМатерчатый пояс часто использовали, чтобы хранить и переносить в нём деньги.,
9. а только сандалии на ногах, и без сменной рубахи.
10. Он им сказал:
— Войдя в какой-нибудь дом, в нём и оставайтесь, пока не уйдёте оттуда.
11. А если в каком месте не примут вас и не станут слушать, то при выходе отряхните пыль со своих подошв как свидетельство против нихСтряхивая пыль с обуви, они символически показывают, что не имеют ничего общего с этим селением и не уносят с собой даже пылинки с его улиц..
12. Они отправились проповедовать покаяние,
13. изгоняли многих бесов, помазывали оливковым маслом многих больных и так их исцеляли.
14. Об Иисусе услышал царь Ирод (ведь это имя звучало повсюду) и решил, что это воскрес из мёртвых Иоанн КрестительОб аресте Иоанна Крестителя рассказано в 1:14., и оттого у Него есть сила творить такие чудеса.
15. Ещё говорили, что это ИлияПророк Илия, согласно 4Цар 2:11, не умер, как все люди, а вознёсся на небо в огненной колеснице. Согласно Мал 4:5, Господь пошлёт пророка Илию на землю перед наступлением Дня Господнего. Это понималось как указание на явление Илии перед приходом Мессии. или кто-то другой из пророков.
16. Но Ирод, услышав об этом, сказал:
— Иоанн, которого я обезглавил, — это он воскрес.
17. Ведь именно Ирод велел в своё время схватить Иоанна и держал его в тюрьме из-за Иродиады, что была женой его брата Филиппа, а потом он сам на ней женилсяИродиада, внучка Ирода Великого, была женой своего дяди Ирода Филиппа I и родила от него дочь Саломею. Затем его единокровный брат Ирод II Антипа увёл её и женился на ней сам. Это было явным нарушением запрета из книги Левит (18:16) и вызывало ропот среди иудеев. Все участники этой истории были потомками Ирода Великого, который не был иудеем по происхождению, хотя правил Иудеей. Всё это выглядело как демонстративное пренебрежение Моисеевым законом со стороны сильных мира сего..
18. Иоанн говорил Ироду:
— Не подобает тебе брать жену своего брата!
19. Иродиада ненавидела Иоанна и хотела бы его убить, но не могла,
20. ведь Ирод боялся Иоанна, зная, что он праведный и святой человек. Он его берёг и слушал с удовольствием, хотя слова Иоанна его смущали.
21. И вот настал подходящий вечер, когда Ирод отмечал свой день рождения на пиру со своими приближёнными, тысяченачальниками и первыми людьми Галилеи.
22. Тогда вошла дочь его ИродиадыДочь его Иродиады — или: дочь его Иродиада (тогда девочку зовут так же, как и мать). и своей пляской угодила Ироду вместе с его гостями. Царь сказал девочке:
— Проси у меня, чего хочешь, — и получишь.
23. Он подтвердил ей торжественной клятвой, что даст ей, чего бы ни попросила, вплоть до половины царства.
24. Выйдя, она сказала матери:
— Чего попросить?
Та ответила:
— Голову Иоанна Крестителя.
25. И она, спешно войдя, сразу же потребовала у царя:
— Хочу, чтобы мне принесли сейчас на блюде голову Иоанна Крестителя.
26. Царь был очень расстроен, но из-за клятвы, что он дал перед всеми гостями, не решился ей отказать.
27. И тут же царь послал палача с приказом принести голову Иоанна. Палач пошёл и обезглавил его в тюрьме,
28. принёс его голову на блюде и отдал её девочке, а девочка передала своей матери.
29. А ученики Иоанна, услышав о том, пришли и забрали его тело и похоронили его в гробнице.
30. Апостолы вернулись к Иисусу и рассказали Ему обо всём, что совершили и чему научили.
31. Он говорит им:
— Теперь вы отправляйтесь сами по себе в уединённое место, чтобы немного передохнуть.
Ведь люди толпой то к ним приходили, то уходили от них, они и поесть не успевали.
32. И они отправились на лодке в пустынное место, сами по себе.
33. Но люди видели, как они отправлялись, так что многие об этом прознали и пешком изо всех городов собрались там ещё раньше, чем те туда прибыли.
34. И когда Иисус сошёл с лодки, увидел большую толпу и пожалел их — были они «как овцы, у которых нет пастыря»Выражение из пророческих книг ВЗ (см. Иез 34:5; Зах 10:2).. Так что Он начал их многому учить.
35. А когда настал поздний час, подошли к Нему ученики и сказали:
— Место тут пустынное, и час уже поздний —
36. надо их отпустить, чтобы разошлись по окрестным сёлам и деревням и купили себе поесть.
37. Он отвечал им так:
— Вы сами дайте им еды.
Они говорят Ему:
— Что ж нам, пойти и купить хлеба на двести денариевДенарий — основная монета Римской империи, в то время он чеканился из серебра и весил около 4 граммов. 1 денарий в день получал римский легионер или наёмный работник., чтобы их накормить?
38. Он спрашивает их:
— Сколько у вас есть хлебов? Ступайте, взгляните.
Они проверили и говорят:
— Пять хлебов и две рыбы.
39. Он повелел рассадить людей для ужина группами прямо на зелёной траве.
40. Те прилегли, рядами по сто или пятьдесят человек.
41. А Он, взяв пять хлебов и две рыбы, взглянул на небо, с благословением преломил хлебы. Он стал раздавать их ученикам, а те передавали дальше, и рыб он разделил между всеми.
42. Все поели досыта,
43. а остатки хлебов собрали и наполнили ими двенадцать корзин, да ещё и что-то от рыб.
44. А хлебы эти ело пять тысяч одних только мужчин.
45. И сразу же Иисус призвал учеников сесть на лодку и отправиться на другой берег, к ВифсаидеВифсаида — селение на северном побережье Генисаретского озера (в тексте оно называется морем)., пока Сам Он прощается с народом.
46. Расставшись с ними, Он отправился на гору помолиться.
47. Когда настала ночь, лодка была посреди моря, а Он один — на суше.
48. А когда Он увидел, что они выгребают с большим трудом, потому что ветер дул им навстречу, то перед рассветомПеред рассветом — букв.: в четвёртую стражу ночи. Ночь делилась на четыре стражи одинаковой продолжительности. пошёл к ним пешком по морю и собирался было пройти мимо.
49. А они, увидев, как Он идёт по морю, приняли Его за призрака и закричали —
50. ведь все они Его увидели и испугались. Тогда Он заговорил с ними и сказал так:
— Смелей, это Я, не бойтесь!
51. Он сел к ним в лодку, и ветер стих. А ученики пришли в полное изумление,
52. ведь они так и не поняли, что случилось с хлебами, и сердца их оставались окаменевшими.
53. Переправившись на другую сторону, они причалили в окрестностях ГенисаретаГенисарет — город на северном побережье Галилейского (Генисаретского) озера..
54. Стоило им выйти из лодки, как Иисуса сразу узнали,
55. слух о Нём облетел всю округу, и стали приносить больных на их постелях всюду, куда только Он, как они слышали, приходил.
56. Куда бы Он ни приходил: в деревни, города и сёла, — на площадях клали перед Ним немощных и просили разрешения хотя бы прикоснуться к краю Его одежды — и кто к Нему прикасался, получал избавление.
Глава 7 (Мк. 7)
1. Собрались к Нему фарисеи и некоторые из книжников, что пришли из Иерусалима.
2. Они увидели, как некоторые из Его учеников едят хлеб осквернёнными (то есть неомытыми) руками, —
3. ведь фарисеи, как и все иудеи, не едят, пока не омоют целиком ладони, такое предание сохраняют они от предков.
4. И когда придут с рынка, не едят, пока не омоются. Есть у них и многое другое, что хранят по преданию: так, они омывают чаши, каменные сосуды и медную посуду, и даже ложаРечь идёт о сложных правилах ритуальной чистоты, которых придерживались фарисеи. Своей строгостью они превосходили требования Моисеева закона. По-видимому, имеются в виду те ложа, на которых возлежали во время еды. Слов «и даже ложа» во многих рукописях нет..
5. И вот спрашивают Его фарисеи и книжники:
— Почему Твои ученики нарушают предание предков — едят хлеб осквернёнными руками?
6. Он им ответил:
— Прекрасно сказал пророк Исайя про вас, лицемеров! Как написано: «Народ этот чтит Меня на словах, а сердце их от меня далеко.
7. Впустую они Меня чтут, учат они лишь тем правилам, что установлены людьми»Цитата из Ис 29:13..
8. Божью заповедь вы оставили, а человеческого предания держитесь.
9. И ещё сказал им:
— Хорошо это у вас вышло: Божью заповедь отставили в сторону, чтобы утвердить собственное предание!
10. Моисей сказал: «чти отца своего и мать свою» и «кто злословит отца или мать, того предать смерти»Цитаты из Исх 20:12 (повторено во Втор 5:16) и Исх 21:17..
11. А вы утверждаете: если скажет человек отцу или матери: «что тебе от меня причиталось — теперь корбан (то есть дар Богу)»Такой человек приносит некоторое пожертвование в Храм и считает, что эта трата освободила его от обязанностей перед родителями., —
12. то, по-вашему, он уже и не обязан ничего делать для отца или матери.
13. Божье слово вы отменили преданием, которое сами же и передали, да и многое иное делаете в том же роде.
14. Снова подозвал Он народ и сказал им:
— Выслушайте Меня все и поймите!
15. Нет ничего такого, что входит в человека извне и может его этим осквернить. Оскверняет человека лишь то, что исходит изнутри человека.
16. У кого есть уши, пусть услышит!Этого стиха нет в большинстве древних рукописей.
17. Когда они, оставив толпу, вошли в дом, ученики стали расспрашивать Его об этой притче.
18. Он говорит им:
— Неужели и вам так трудно это понять? Разве не ясно: что входит в человека извне, не может его осквернить.
19. Всё это проникает ему не в сердце, а в желудок, и отправляется в отхожее место (так Он объявил, что всякая пища чиста).
20. И добавил:
— А вот что исходит изнутри человека, то его оскверняет.
21. Изнутри, из людских сердец исходят злые помыслы, разврат, воровство, убийство,
22. измены, жадность, лукавство, коварство, беспутство, зависть, злословие, заносчивость, безрассудство —
23. все эти пороки исходят изнутри человека и оскверняют его.
24. Оттуда Иисус отправился в окрестности города ТираТир — один из главных городов Финикии (совр. Ливан). В нём и его округе жили не иудеи, а язычники.. Он вошёл в дом и не хотел, чтобы кто-то об этом знал, но скрыться Ему не удалось.
25. Сразу же услышала о Нём одна женщина, у которой была дочь, одержимая нечистым духом, — пришла и припала к Его ногам.
26. Та женщина была эллинкой, а по происхождению — финикиянкой из СирииОна была язычницей (эллины в данном случае противопоставляются иудеям), по национальности была финикиянкой и жила в области, которая относилась к римской провинции Сирия., она просила, чтобы он изгнал беса из её дочери.
27. Он сказал ей:
— Дай сначала насытиться детям! Не стоит отнимать хлеб у детей и бросать его собакамДети — израильтяне, к которым и пришёл Иисус. С собаками здесь сравниваются язычники, к числу которых относится и эта женщина..
28. Она отвечала Ему так:
— ГосподинГреч. обращение Κύριε можно перевести и как «Господи» (обращение к Богу), но здесь и в подобных случаях трудно утверждать, что эта женщина напрямую обращается к Иисусу как к Богу. В греч. яз. до сих пор это слово используется и в молитве к Богу (Господи), и при вежливом обращении (господин). Интересно, что у Марка никто, кроме этой женщины, не использует это обращение., но ведь и собаки под столом едят крохи, что обронят дети.
29. Он сказал ей:
— Вот за это твоё слово — ступай, бес оставил твою дочь.
30. Она пошла домой и обнаружила, что её дитя спокойно лежит на постели, а бес её оставил.
31. А из окрестностей Тира они отправились через СидонСидон — ещё один крупный языческий город в Финикии. к Галилейскому морю в области ДесятиградияДесятиградие — союз эллинистических городов в восточной части Святой земли..
32. Привели к Нему глухого и косноязычного человека, чтобы Он возложил на него руки.
33. Иисус отвёл его в сторону от толпы и наедине вложил ему в уши Свои пальцы, затем плюнул на них и прикоснулся к его языку.
34. Взглянув на небо со вздохом, Он сказал ему: «эффата!» (то есть «откройся!»).
35. Тут же вернулся к нему слух, с языка его спали оковы и он заговорил внятно.
36. Он запретил им об этом кому бы то ни было рассказывать, но чем больше Он запрещал, тем больше они об этом возвещали.
37. В полном изумлении они говорили:
— Как прекрасно Он всё это сделал! Глухим Он возвращает слух, а немым — речь.
Глава 8 (Мк. 8)
1. В те дни снова была там большая толпа, а есть им было нечего. Он подозвал учеников и говорит им:
2. — Жаль мне народа, они со мной уже дня три, а есть им нечего.
3. А если отправлю их голодными по домам, ослабеют и не дойдут — ведь многие из них пришли издалека.
4. Ученики ответили Ему:
— Откуда же здесь, в пустыне, взять хлеба, чтобы их накормить?
5. Он спросил их:
— Сколько у вас хлебов?
— Семь, — отвечали они.
6. Он велел народу устроиться на земле, а Сам, взяв хлебы, благословил и разломил их и стал давать Своим ученикам, чтобы они передавали дальше, — и так они раздали всё народу.
7. Было ещё там несколько рыбок, Он их благословил и сказал, чтобы и их раздали.
8. Все наелись досыта, и остатков хлеба набралось семь корзин —
9. а было там тысячи четыре людей. И тогда Он их отпустил.
10. И, сразу же сев в лодку, Он отправился с учениками в сторону ДалманутыДалманута — точно не известно, где располагалось это поселение..
11. Пришли к Нему фарисеи и вступили в спор. Они требовали от Него знамения с неба и искушали Его.
12. Тяжело вздохнув, Он говорит:
— Этот род требует знамения. Аминь говорю вам: не будет дано знамения этому роду!
13. Оставив их, Он в лодке отправился обратно на ту сторону.
14. А ученики забыли взять с собой хлеба, в лодке у них была всего одна лепёшка.
15. Он стал их наставлять:
— Смотрите, остерегайтесь закваски фарисейской и иродовой закваски!
16. А они стали рассуждать меж собой: мол, Он про то, что хлеба у них нет.
17. Он это понял и сказал им:
— Что это вы меж собой рассуждаете: мол, хлеба у вас нет? Вы так и не поняли, не осознали? Сердце ваше так и осталось окаменевшим!
18. Глаза у вас есть, а не видите, уши есть, а не слышите, и не помните!
19. Когда Я пять хлебов разломил для пяти тысяч людей, сколько набрали вы корзин, наполненных остатками?
Они говорят Ему:
— Двенадцать.
20. — А когда семь для четырёх тысяч, сколько набралось у вас корзинок, полных остатков?
Говорят Ему:
— Семь.
21. Он сказал им:
— Вы так и не понимаете?
22. Так они прибывают в ВифсаидуВифсаида — город на побережье Галилейского озера.. Там приводят к Нему слепого и просят, чтобы Он его коснулся.
23. Он взял слепого за руку, вывел того из селения, плюнул ему в глаза, возложил на него руки и спросил:
— Ты что-то видишь?
24. Тот огляделся и ответил:
— Вижу людей, они как деревья, но замечаю, что они ходят.
25. Иисус снова возложил ему руки на глаза, тот прозрел, исцелился и стал всё видеть отчётливо.
26. Иисус отправил его домой со словами:
— Только в селение не заходи.
27. Иисус вместе с учениками отправился в окрестности Кесарии ФилипповойКесария Филиппова — город в северной Галилее.. По дороге он спросил учеников:
— Кем считают Меня люди?
28. Они Ему ответили так:
— Кто Иоанном Крестителем, кто ИлиёйИлия — пророк, который вознёсся на небо (4Цар 2:1–12) и который, согласно пророчеству Малахии (4:5), должен был прийти и проповедовать перед наступлением Дня Господнего. или же кем-то другим из пророков.
29. Тогда Он спросил их:
— А вы Кем считаете Меня?
И Пётр Ему отвечал:
— Ты — Христос!Христос, т.е. Помазанник или Мессия, — тот посланный Богом царь, который установит на земле должный порядок вещей. Собственно, его приход и означал для иудеев наступление Дня Господнего.
30. Но Он им запретил кому бы то ни было рассказывать о Себе.
31. Тогда Он начал им объяснять, что Сыну Человеческому предстоят великие страдания, что отвергнут Его старейшины, первосвященники и книжникиПервосвященники — в широком смысле, главные из священников, совершавших служение в иерусалимском Храме., что будет Он убит и через три дня воскреснет.
32. И это Он говорил им открыто. А Пётр отвёл Его в сторону и стал уговаривать от этого отказаться.
33. И тут, обернувшись и оглядев Своих учеников, Он строго выговорил Петру:
— Прочь, сатана!Сатана — на евр. яз. означает «противник». Пётр, не желая смерти Учителя, уговаривал Его не идти на верную смерть. Рассуждая таким образом по-человечески, он тем самым препятствовал Божьему замыслу. И Пётр, который только что признал Иисуса Мессией-Христом, содействовал в данном случае сатане. При другом прочтении можно увидеть в этих словах два призыва, причём первый обращён к сатане, а второй — к Петру: «Сатана, прочь! За мной!» На уме у тебя не Божье, а человеческое.
34. А потом Он подозвал народ вместе с учениками и сказал им:
— Кто хочет следовать за Мной, пусть отречётся от себя самого, поднимет крест, на котором его распнут, и следует за МнойПеред казнью через распятие римляне обычно заставляли приговорённого нести к месту казни горизонтальную перекладину, на которой он и будет распят (вертикальный столб был уже врыт в землю)..
35. Кто захочет сберечь свою душу — тот её погубит, а кто погубит её ради Меня и ради Евангелия, тот её сбережёт.
36. Какая выгода человеку приобрести весь мир, а душе своей нанести ущерб?
37. Какой выкуп сможет дать человек за свою душу?
38. Кто в этом роде развратном и грешном постыдится признать Меня и Мои слова, того постыдится признать и Сын Человеческий, когда явится во славе Отца со святыми ангелами.
Глава 9 (Мк. 9)
1. Иисус сказал им:
— Аминь говорю вам: есть среди стоящих здесь и такие, кто прежде, чем вкусит смерть, увидит, как Божье Царство явится во славе.
2. А через шесть дней Иисус берёт с собой Петра, Иакова и Иоанна и с ними одними поднимается на высокую гору — и там Он перед ними преобразился,
3. Его одежды засияли небывалой белизной — никто на земле не смог бы их так отбелить.
4. Им явились Илия с МоисеемМоисей был посредником в даровании Израилю Закона (и его могила неизвестна), Илия был одним из самых известных пророков (и он был вознесён на небо живым). Их могил в нашем мире нет, они в некотором смысле непричастны смерти. Моисей символизирует закон, а Илия — пророков. «Закон и пророки» — обычное обозначение Священного Писания в тексте Евангелий (ср. Мф 7:12; Лк 16:16)., они беседовали с Иисусом.
5. Пётр сказал на это Иисусу:
— РаввиРавви — еврейское обращение к духовному учителю (отсюда слово «раввин»). Слово происходит от евр. слова рав («большой, великий»)., как же нам здесь хорошо! Давай поставим тут три шалаша: один Тебе, один Моисею и один ИлииШалаши или шатры — временные жилища вне селений и городов. В таких шалашах евреи жили неделю во время Праздника шалашей (кущей, Суккот), посвящённого переходу израильтян через Синай по пути в Обетованную землю. По сути, Пётр предлагает задержаться здесь на несколько дней..
6. Пётр просто не знал, что на это сказать, — так они испугались.
7. И тогда накрыло их облако, и из этого облака прозвучал голос:
— Это Мой возлюбленный Сын, слушайте Его!
8. Внезапно они очнулись, огляделись — и уже не увидели с ними никого, кроме Иисуса.
9. А когда они спускались с горы, Он запретил им рассказывать кому бы то ни было об увиденном, пока Он не воскреснет из мёртвых.
10. Они сохранили всё в тайнеСохранили всё в тайне — или: исполнили повеление., но меж собой недоумевали, что это значит: «воскреснуть из мёртвых».
11. Стали Его спрашивать:
— А как же книжники говорят, что сначала должен прийти Илия?
12. Он сказал им:
— Да, первым приходит Илия и всё расставляет по местам. А что написано о Сыне Человеческом? Его ожидают великие страдания и презрение.
13. Впрочем, говорю вам, Илия уже приходил — и с ним поступили, как захотели, как о нём и написано.
14. Они вернулись к остальным ученикам и увидели, что с ними спорят книжники, а вокруг собралась большая толпа.
15. Заметив Его, вся толпа в возбуждении побежала Ему навстречу с приветствиями.
16. Он стал их спрашивать:
— Чего вы от них хотите?
17. Один человек из толпы Ему ответил:
— Учитель, я привёл к Тебе своего сына, им овладел дух немоты,
18. и как найдёт он на сына — бросает его оземь, тот скрежещет зубами с пеной на устах и цепенеет. Я сказал Твоим ученикам: «изгоните его», — а они не смогли.
19. Иисус сказал им в ответ:
— О род неверный, как долго Мне ещё быть с вами? Как долго Мне вас терпеть? Приведите его ко Мне.
20. Мальчика привели к Нему, и как только дух Его увидел, мальчика тотчас стала бить дрожь, он с пеной на губах валялся по земле.
21. Иисус спросил его отца:
— И давно с ним такое?
Тот ответил:
— С малых лет.
22. Часто дух бросал его и в огонь, и в воду, лишь бы погубить. Если можешь чем-то нам помочь, сжалься над нами!
23. Иисус ему отвечал на это «если можешь»:
— Всё возможно верующему!
24. И отец мальчика тотчас воскликнул:
— Верую! Помоги моему неверию!
25. А Иисус, видя, что сбегается толпа, так приказал нечистому духу:
— Дух немоты и глухоты, я повелеваю тебе: оставь мальчика и больше никогда в него не входи!
26. И дух его оставил с воплем и судорогой, и мальчик стал словно мёртвым, и многие сочли, что он умер.
27. А Иисус, взяв его за руку, поднял и поставил на ноги.
28. Когда Он вошёл в дом, ученики стали Его спрашивать наедине:
— А что же мы не смогли его изгнать?
29. Он им ответил:
— Этот род ничем не прогнать, кроме молитвы!Кроме молитвы — многие рукописи добавляют «и поста».
30. Оттуда они отправились в путь по Галилее, и Он не хотел, чтобы об этом знали.
31. А учеников Он наставлял и рассказывал им, что Сын Человеческий будет предан в руки людей и убит ими, а на третий день после убийства воскреснет.
32. Они не поняли сказанного, а переспросить Его боялись.
33. Так они пришли в Капернаум. И когда уже зашли они в дом, Он их спросил:
— О чём это вы рассуждали по дороге?
34. Они молчали, потому что по дороге зашёл у них разговор, кто из них старший.
35. А Он присел, подозвал Двенадцать и сказал им:
— Если кто хочет быть первым, пусть будет самым последним, слугой для всех.
36. Он взял одного ребёнка, поставил среди них, обнял и сказал им:
37. — Кто примет одного из таких детей во имя Моё, тот принимает Меня. А кто принимает Меня, не Меня принимает, а Того, кто Меня послал.
38. Иоанн Ему сказал:
— Учитель, мы видели, как один человек Твоим именем изгоняет бесов. Мы ему запретили это делать, ведь он не следует за нами.
39. Иисус ответил:
— Не мешайте ему. Кто именем Моим сотворит чудо, ни за что не сможет вскоре Меня злословить.
40. И кто не против нас — тот за нас.
41. И кто напоит вас чашей воды во имя того, что вы Христовы, — аминь говорю вам, не лишится он своей награды.
42. А кто станет причиной соблазна для одного из этих маленьких людейТут могут иметься в виду как дети, так и простые, некнижные верующие., верующих в Меня, — такому было бы лучше, если б его с мельничным жёрновом на шее бросили в море.
43. И если тебя соблазняет правая твоя рука — отруби её. Лучше тебе обрести жизнь вечную одноруким, чем с двумя руками отправиться в геенну, в огонь неугасимыйГеенна — так в иудейской традиции называли ад как место посмертного наказания грешников. Это название происходит от названия долины Хинном под Иерусалимом, где сжигали отбросы и потому постоянно горел огонь. Ст. 44 встречается в некоторых древних рукописях, но отсутствует в критическом тексте: где червь грызёт их без устали и не гаснет огонь..
45. А если нога соблазняет тебя — и её отруби. Лучше тебе обрести жизнь одноногим, чем с двумя ногами быть брошенным в гееннуСт. 46 встречается в некоторых древних рукописях, но отсутствует в критическом тексте: где червь грызёт их без устали и не гаснет огонь..
47. А если глаз соблазняет тебя — вырви его. Лучше тебе быть одноглазым, но войти в Царство Божье, чем с двумя глазами быть брошенным в геенну,
48. «где червь грызёт их без устали и не гаснет огонь»Цитата из Ис 66:24..
49. Всякий будет освящён солью и огнёмСоль использовалась при жертвоприношениях (см. Лев 2:13)..
50. Соль хороша, но, если соль утратит солёность, чем вернёте ей вкус? Имейте в себе соль, а меж собой — мир.
Глава 10 (Мк. 10)
1. Оттуда Он отправляется в сторону Иудеи через ЗаиорданьеИз Галилеи прямой путь в Иудею лежал через Самарию, население которой было враждебно к иудеям, а Иисус пошёл по восточному берегу реки Иордан.. За Ним снова пошли толпы, и Он, как обычно, снова их учил.
2. Явились к Нему фарисеи и стали спрашивать, можно ли мужчине разводиться с женой, — так они Его испытывалиВопрос о причинах, которые позволяют развестись, был спорным и широко обсуждался иудеями в то время. В любом случае инициатором развода в этих дискуссиях всегда выглядел мужчина..
3. Он их спросил в ответ:
— А что вам заповедал Моисей?
4. Они сказали:
— Моисей велел написать свидетельство о разводе прежде, чем отсылать женщину прочьТакое предписание изложено во Втор 24:1–4. Такое письменное свидетельство было официальным документом, позволявшим женщине снова выйти замуж..
5. А Иисус им сказал:
— Он написал для вас эту заповедь, потому что сердца ваши огрубели.
6. А с начала творения было так: «мужчиной и женщиной Он их сотворил…
7. потому оставит человек отца и мать и соединится с женой,
8. чтобы стали двое одной плотью»Составная цитата из Быт 1:27 и Быт 2:24.. Так что их уже не двое — это одна плоть.
9. Что соединил Бог — того да не разлучает человек!
10. А в доме ученики Его снова спросили об этом.
11. Он сказал им:
— Если кто разводится с женой и женится на другой, тем самым впадает в блуд.
12. И жена, если разведётся с мужем и снова выйдет замуж, тоже впадёт в блуд.
13. Привели к Нему детей, чтобы Он к ним прикоснулся, но ученики не позволили.
14. А Иисус, увидев это, сказал им с негодованием:
— Пустите детей приходить ко Мне, не мешайте им — именно таким и принадлежит Божье Царство.
15. Аминь говорю вам: кто не примет Божье Царство как ребёнок, тот в него не войдёт.
16. Тут Он обнял детей и благословил, возложив на них руки.
17. А когда Он вышел на дорогу, подбежал к Нему один человек и, пав на колени, спросил:
— Благой Учитель! Что мне делать, чтобы получить в удел вечную жизнь?
18. Иисус ему сказал:
— Что ты называешь Меня благим? Благ один только Бог.
19. Заповеди ты знаешь: «не убивай, не блуди, не кради, не свидетельствуй лживо, не обманывай, чти отца и мать»Здесь приведены некоторые из Десяти заповедей (см. Исх 20 и Втор 5), к ним добавлено повеление «не обманывай» (его можно считать расширением запрета на ложное свидетельство)..
20. Тот Ему ответил:
— Учитель, всё это соблюдал я с юных лет.
21. Иисус взглянул на него и сказал с любовью:
— Одного тебе недостаёт: ступай, продай всё, что имеешь, и раздай деньги нищим, чтобы получить сокровище на небесах. Вот тогда приходи и следуй за Мной!
22. Это слово смутило того человека, он отошёл в печали — ведь имущества у него было много.
23. Взглянув на это, Иисус говорит Своим ученикам:
— Как же тяжело войти в Божье Царство состоятельному человеку!
24. Ученики поразились Его словам. А Иисус говорит им снова:
— Дети, как же тяжело войти в Божье Царство!
25. Проще верблюду пролезть через игольное ушко, чем богатому войти в Божье Царство.
26. Они ещё больше изумились и стали меж собой рассуждать, кто же сможет тогда спастись.
27. А Иисус, взглянув на них, говорит:
— Для людей невозможно, но только не для Бога, ведь Богу возможно всё.
28. Тогда с Ним заговорил Пётр:
— Смотри, мы оставили всё и пошли за Тобой.
29. Сказал ему Иисус:
— Аминь говорю вам: всякий, кто оставил дом, братьев и сестёр, мать и отца, детей или земельные наделы ради Меня и ради Евангелия —
30. обязательно получит стократно больше братьев и сестёр, матерей и детей и участков (но и гонений тоже), а в веке грядущем — жизнь вечную.
31. И многие из первых станут последними, а последние — первыми.
32. И вот они выступили в Иерусалим: Иисус шёл впереди, а они, поражённые страхом, следом за Ним. И Он, снова подозвав Двенадцать, стал им говорить, что должно с Ним произойти:
33. — Итак, мы выступаем в Иерусалим. Сын Человеческий будет предан в руки первосвященников и книжников, они осудят Его на смерть и передадут язычникам.
34. Будут над Ним измываться, оплёвывать Его и бичевать. Его убьют, но на третий день Он воскреснет.
35. Тогда подходят к нему Иаков и Иоанн, сыновья Зеведея, и говорят Ему:
— Учитель, хотим попросить Тебя кое-что для нас сделать.
36. Он переспросил их:
— Что хотите, чтобы Я для вас сделал?
37. Они Ему ответили:
— Дай нам сесть одному по правую, а другому по левую руку от Тебя, когда настанет день Твоей славы.
38. Иисус сказал им:
— Вы не понимаете, чего просите. Можете ли испить из той же чаши, что и Я? Или креститься тем же крещением, что и Я?Крещением (букв. «погружением») Иисус называет здесь предстоящие страдания и смерть на кресте.
39. Они Ему ответили:
— Можем!
Иисус им сказал:
— Из той же чаши, что и Я, вы будете пить, и тем же крещением, что и Я, вы кре́ститесь.
40. А вот сесть по правую и по левую руку от Меня — не от Меня это зависит. Там сядут те, кому уготовано.
41. Десятеро прочих услышали это и возмутились словами Иакова и Иоанна.
42. Иисус подозвал их и сказал им:
— Вы знаете: те, кто считают себя правителями народовНародов — или: язычников., ведут себя с ними как господа, высшая знать властвует над ними.
43. А у вас иначе: кто из вас хочет возвыситься, пусть станет вам слугой.
44. И кто из вас хочет оказаться первым, пусть станет для всех рабом.
45. Ведь и Сын Человеческий пришёл не для того, чтобы Ему служили, а чтобы Самому послужить и отдать душу Свою как выкуп за многих людей.
46. Так они пришли в ИерихонИерихон — один из древнейших городов мира и первый город, завоёванный израильтянами при вторжении в Ханаан. Он расположен относительно недалеко от Иерусалима.. А когда Он с учениками уже выходил из Иерихона, там была немалая толпа, и сидел у дороги слепой нищий Бартимай — сын ТимаяБартимай — это имя и означает на арамейском «сын Тимая»..
47. Услышав, что там был Иисус Назарянин, он стал кричать:
— Сын ДавидовСын Давидов — мессианский титул, он указывает на Мессию (Христа) как на потомка и законного наследника царя Давида., Иисус, помилуй меня!
48. Прочие заставляли его замолчать, но он кричал всё громче:
— Сын Давидов, помилуй меня!
49. Иисус остановился и велел его подозвать. Слепца подозвали:
— Вставай смелей, Он тебя зовёт!
50. Тот сбросил плащ, вскочил и подбежал к Иисусу.
51. Иисус обратился к нему со словами:
— Чего ты от Меня ждёшь?
Слепой ему отвечал:
— РаввуниРаввуни — то же, что и Равви (см. 9:5)., чтобы я стал зрячим!
52. Иисус ему сказал:
— Ступай, вера твоя тебя спасла.
Тот сразу прозрел и пошёл за Ним по дороге.
Глава 11 (Мк. 11)
1. А когда они уже подошли к Иерусалиму (со стороны Вифагии и Вифании, что у Елеонской горы)Елеонская гора (возвышенность, засаженная масличными деревьями) и два упомянутых здесь селения находились у самого Иерусалима с восточной стороны., Он отправляет двух своих учеников
2. с поручением:
— Ступайте в это селение напротивВероятно, речь идёт о Вифании, куда Иисус с учениками вернётся в ст. 11.. Как только в него войдёте, найдёте привязанного молодого осла, на которого ещё никто не садилсяСуществовало пророчество Захарии (9:9) о том, что праведный царь, т.е. Мессия, вступит в Иерусалим верхом на осле. На ослах ездили простые люди, тогда как грозные цари и полководцы использовали колесницы, запряжённые конями. Что этот молодой осёл ещё никого не возил на себе — тоже важная деталь: Богу посвящается только чистое животное, которым ещё не пользовались люди., — отвяжите его и приведите.
3. А если кто спросит, что это вы делаете, скажите, что он нужен ГосподуГосподу — или: хозяину (осла). и скоро Он его вернёт.
4. Они отправились туда, нашли молодого осла, привязанного снаружи у дверей, на улице, и отвязали его.
5. Некоторые из тех, кто стоял неподалёку, спросили их:
— Что это вы отвязываете осла?
6. Но ученики им ответили, как сказал им Иисус, и те отстали от них.
7. Приводят они к Иисусу осла, кладут ему на спину свои плащи — а Он сел сверху.
8. Многие люди выстилали дорогу перед Ним своими плащами, а другие срезали в полях зелёные ветви.
9. Те, кто шёл перед Ним и кто шёл позади, восклицали:
— Осанна! Благословен, кто приходит во имя Господне!
10. Благословенно грядущее Царство отца нашего Давида! Осанна в выси!Цитата из Пс 117:26. Осанна — приветственный возглас или молитва к Богу, букв. «Спаси, молю!» (евр.). Это приветствие ясно показывает, что эти люди видят в Иисусе Мессию, потомка и наследника царя Давида, который восстановит его славное царство.
11. Он вошёл в Иерусалим, в Храм, и всё там осмотрел, а когда настал вечер, вернулся в Вифанию вместе с Двенадцатью.
12. А когда следующим утром они вышли из Вифании, Он ощутил голод.
13. Увидев издалека смоковницу с листвой, Он подошёл к ней — не найдёт ли на ней плодов. Но когда к ней подошёл, то не нашёл ничего, кроме листьев, ведь для смокв не настало ещё время.
14. И тогда Он ей сказал:
— Отныне и вовек никто не вкусит твоих плодов!
И это слушали Его ученики.
15. Так они приходят в Иерусалим. Войдя в Храм, Он стал гнать оттуда тех, кто занимался в Храме торговлей: и продавцов, и покупателей. Он перевернул столы денежных менял и лавки тех, кто продавал голубейВо внешнем дворе Храма (т.н. Дворе язычников, куда допускались не только израильтяне) продавались для удобства паломников животные, которые затем приносились в жертву. Самыми дешёвыми были голуби, их обычно покупали бедняки. Менялы, в свою очередь, меняли деньги разных городов и областей империи (обычно с языческими изображениями и надписями, ср. 14:15–16) на особые храмовые монеты, которыми иудеи платили ежегодную подать Храму..
16. И проносить какой бы то ни было груз через храмовый двор Он не разрешалХрам занимал значительную территорию, так что с практической точки зрения было удобно проносить через храмовый двор разные грузы, которые нужно было отправить в другую часть города. Но это нарушало особый статус храмовой территории, превращая этот двор в проходной.,
17. поучая их такими словами:
— Разве не написано: «дом Мой будет назван домом молитвы для всех народов»?Цитата из Ис 56:7. — а вы превратили его в разбойничье логово!
18. Его услышали первосвященники и книжники и стали думать, как бы Его погубить, — они Его боялись, ведь весь народ поражался тому, как Он учил.
19. А когда настал вечер, они вышли из города.
20. И, проходя мимо той же смоковницы, что и утром, увидели, что она засохла от самых корней.
21. Пётр, вспомнив о ней, говорит Ему:
— Равви, смотри, смоковница, которую Ты проклял, засохла!Поскольку дело происходит весной, невозможно ожидать, чтобы на смоковнице были пригодные в пищу плоды. Одно из объяснений состоит в том, что на ней не было завязей, т.е. она бы вообще не принесла плодов в тот год. Смоковница имеет в Библии символическое значение. В мессианское время каждый израильтянин будет наслаждаться покоем и благополучием «под своей виноградной лозой и своей смоковницей» (см. Мих 4:4, ср. также Ин 1:48). Кроме того, лоза и смоковница изображают израильский народ (ср. Иоил 1:7). Это событие можно понять символически: те израильтяне, которые не приняли Иисуса как Мессию, остаются бесплодными.
22. Иисус им сказал в ответ:
— Верьте Богу!
23. Аминь говорю вам: если кто скажет этой горе: «поднимись и рухни в море» — и в душе не усомнится, но будет верить, что слова его сбудутся, — так и выйдет!
24. Потому вам говорю: о чём молите и про́сите с верой, что получите, — всё это будет вам дано.
25. И когда стоите на молитве, прощайте тем, на кого держите обиду, тогда и Отец ваш небесный простит вам ваши согрешения.
26. А если вы не простите, то и Отец ваш на небесах не простит ваши согрешенияВ самых древних рукописях этого стиха нет..
27. Снова приходят они в Иерусалим. Пока Он ходил по Храму, подошли к Нему первосвященники, книжники и старейшины
28. и говорят Ему:
— По какому праву Ты делаешь такое? Кто дал Тебе власть так поступать?
29. Иисус ответил им:
— И Я вас кое о чём спрошу — вы Мне ответите, а Я вам скажу, по какому праву Я делаю такое.
30. Когда Иоанн крестил — это было по воле неба или по человеческой воле? Ответьте Мне!
31. Те стали рассуждать меж собой так:
— Если скажем, что по воле неба, Он ответит: «Что же вы ему не поверили?»
32. А сказать «по человеческой»… — всё же они боялись народа, потому что все считали Иоанна настоящим пророком.
33. И вот они отвечают Иисусу:
— Мы не знаем.
Иисус говорит им тогда:
— И Я не скажу вам, по какому праву делаю такое.
Глава 12 (Мк. 12)
1. Иисус стал говорить с ними притчами:
— Один человек насадил виноградник, обнёс его оградой, выкопал углубление, чтобы давить в нём виноград, построил башнюБашня была нужна, чтобы сторожить виноградник. и отдал внаём земледельцам, а сам оттуда отошёл.
2. В должный срок отправил он к земледельцам слугу, чтобы получить свою долю урожая с виноградникаОбычная практика того времени: арендаторы расплачивались с землевладельцем оговорённой долей урожая., —
3. а они его схватили, избили и отослали ни с чем.
4. Тогда он отправил к ним другого слугу, но и над этим издевались, били его по голове.
5. Послал третьего — его убили, и с прочими поступили так же: избивали их, некоторых и до смерти.
6. Был у того человека любимый сын, и вот наконец он послал к ним своего сына, решив, что уж к нему-то они отнесутся с уважением.
7. А эти земледельцы решили меж собой так: «Вот и наследник! Убьём его и сами вступим в наследство»Земледельцы считают, что владелец виноградника уже никогда не вернётся, они считают его всё равно что мёртвым..
8. Схватили его, убили и тело выбросили из виноградника.
9. Как же поступит владелец виноградника? Придёт и казнит земледельцев, а виноградник отдаст другим.
10. Разве не читали вы об этом в Писании? «Камень, что строители отвергли, — он-то и стал краеугольнымКраеугольный камень кладётся в основание на углу постройки, так что на него опираются сразу две стены и прочность всей конструкции зависит именно от него.,
11. вышло так по воле Господней, с удивлением мы взираем на это»Цитата из Пс 117:22–23..
12. Иисуса хотели тогда схватить, ведь вожди поняли, что эту притчу Он рассказал о них. Но они остерегались народа, так что пока оставили Его и сами ушли.
13. Зато подослали к Нему некоторых фарисеев и сторонников Ирода, чтобы они подловили Его на слове.
14. Они подходят к Иисусу и говорят:
— Учитель, мы знаем, что Ты привержен истине и ни от кого не зависишь. Невзирая на лица, Ты поистине учишь Божьему пути. Так допустимо ли отдавать Цезарю подушную подать или нет?Цезарь — титул римского императора. Уплата подушной подати была наиболее ярким свидетельством зависимого положения иудеев. Если бы Иисус ответил «да», Он оказался бы в глазах всех иудеев пособником римских угнетателей, а если бы ответил «нет», то подлежал бы суду римлян как мятежник. Размер подати составлял один денарий в год. Платить нам ему или не платить?
15. А Он, понимая всё их притворство, сказал им:
— Что вы Меня испытываете? Протяните-ка Мне денарий — посмотреть.
16. Они протянули. А Он их спрашивает:
— Чьё это изображение, чья надпись?
Они Ему ответили:
— ЦезаряНа денарии (а это была одна из самых ходовых монет, хотя Иисус делал вид, что никогда её не видел) был изображён портрет императора и была надпись, называвшая его верховным понтификом (жрецом) и «сыном божественного Августа». Изображение человека само по себе было неприемлемо для иудеев, а такая языческая надпись выглядела и вовсе оскорбительно для них. Можно было ожидать, что ревнители благочестия захотят как можно скорее избавиться от такой монеты..
17. Иисус им сказал:
— Что Цезарево — то отдайте Цезарю, а что Божье — то Богу.
Их это поразило.
18. Приходят к Нему саддукеи (они считают, что воскресения мёртвых не будет)Саддукеи — одна из двух основных (вместе с фарисеями) религиозных групп в Иудее того времени. Они отрицали те идеи фарисеев, для которых не находили прямых указаний в Писании. В частности, не верили в последующее воскресение всех умерших. Закону Моисея они придавали первостепенное значение. и спрашивают Его:
19. — Учитель, Моисей нам написал: если у кого умрёт брат и оставит бездетную вдову, то пусть такой человек женится на вдове брата и так восстановит для него потомствоОписанный здесь закон о левиратном браке был изложен во Втор 25:5–6. Его смысл заключался в том, что если мужчина умирал бездетным, то его вдова должна была родить от его брата или другого ближайшего родственника ребёнка, который считался сыном умершего, чтобы его род не пресёкся и его земельный надел было кому унаследовать..
20. Было семь братьев, первый женился и умер, не оставив потомства.
21. На вдове женился другой, но тоже умер, не оставив потомства, точно так же и третий.
22. Никто из семерых потомства не оставил, а после всех умерла и та женщина.
23. Когда воскреснут мёртвые, чьей она будет женой? Ведь все семеро были на ней женаты.
24. Иисус им сказал:
— Так вот из-за чего вы заблуждаетесь, не зная ни Писаний, ни силы Божьей?
25. Когда воскреснут мёртвые, не будут они жениться или выходить замуж, а будут подобны ангелам небесным.
26. Что же до воскресения мёртвых, разве не читали вы у Моисея в книге, как обратился к нему Бог из горящего куста? «Я Бог Авраама, Бог Исаака и Бог Иакова»Так Бог обращается к Моисею в момент его призвания в Исх 3:6..
27. Он — не бог мёртвых, но Бог живых! Сильно вы заблуждаетесь.
28. Подошёл к Нему один из книжников. Он слышал эти расспросы и видел, как хорошо Иисус отвечал на них, и сам спросил Его:
— Какая заповедь на первом месте среди прочих?
29. Иисус ответил:
— На первом: «Слушай, Израиль, Господь — Бог наш, Господь Единый!
30. Полюби Господа Бога твоего от всего сердца и от всей души, всем разумом полюби, изо всех сил!»Цитата из Втор 6:4–5. К этим словам Иисус добавляет «всем разумом» (их не было во Второзаконии).
31. А на втором: «Полюби ближнего, как самого себя»Цитата из Лев 19:18.. Нет никакой заповеди важней этих.
32. Книжник Ему сказал:
— Верно, учитель! Истину ты сказал: Бог Един, и нет никакого другого, кроме Него.
33. Любить Его от всего сердца и от всей души, всем умом любить, изо всех сил, и любить ближнего, как себя, — это важнее всех жертв и всесожженийВсесожжение — особая разновидность жертвоприношения, при котором животное сжигалось на жертвеннике целиком. Оно символизировало полную преданность молящегося Богу..
34. А Иисус, видя, как благоразумно тот ответил, сказал ему:
— Недалеко ты от Божьего Царства!
И больше никто не смел Его ни о чём расспрашивать.
35. Тогда уже Иисус стал наставлять их прямо в Храме:
— Книжники говорят, что Христос — Сын ДавидаИудеи ожидали, что Мессия-Христос будет потомком и законным наследником царя Давида., не так ли?
36. А сам Давид по внушению Святого Духа говорит: «Сказал Господь Господу моему: “Воссядь от Меня по правую руку, и врагов Твоих Я повергну под ноги Тебе”»Цитата из Пс 109:1. Этот псалом понимался как мессианский, т.е. повествующий о торжестве Мессии-Христа и Его единении с Богом..
37. Если Давид сам называет Его Господом, как же Он может быть Давиду сыном?
Множество народа охотно слушало Его.
38. И Он наставлял их так:
— Опасайтесь книжников, которым нравится прогуливаться в своих нарядах и слушать приветствия на площадях,
39. председательствовать в синагогах и занимать первые места на пиршествах —
40. но при этом они пожирают имущество вдов, зато молятся подольше, напоказ. Тем более суровый ждёт их приговор!
41. Потом Он сел напротив места сбора пожертвований и смотрел, как народ оставлял там медные монеты. Многие богачи положили туда много денег,
42. а потом пришла бедная вдова и положила две лепты, то есть один кодрантКодрант — четвёртая часть асса или 64-я часть денария, мелкая медная монета. Лепта была монетой вдвое меньше кодранта..
43. Подозвав Своих учеников, Он сказал им:
— Аминь говорю вам: эта бедная вдова оставила больше всех остальных:
44. прочие делились тем, что имели в избытке, а она — тем, чего недоставало. Что у неё было, она полностью оставила здесь — всё своё имущество.
Глава 13 (Мк. 13)
1. А когда они выходили из Храма, один из учеников сказал Иисусу:
— Учитель, только взгляни на эти камни, на эти строения!
2. Иисус ответил ему:
— Разглядываешь эти огромные строения? Не останется тут камня на камне — всё будет разрушено!
3. А когда Он сел на склоне Елеонской горы напротив Храма, спросили его наедине Пётр, Иаков, Иоанн и Андрей:
4. — Скажи нам, когда это произойдёт? Какой будет знак, что скоро всё это случится?
5. Иисус стал объяснять им так:
— Смотрите, чтобы кто не ввёл вас в заблуждение!
6. Многие придут под Моим именем, скажут: «Это Я!» — и многих обманут.
7. Когда дойдут до вас известия и всякие слухи про войны, не ужасайтесь — это должно произойти, но это ещё не конец.
8. Один народ поднимется против другого и одно царство против другого, будут в разных местах землетрясения и будет голод — так начнутся родовые муки.
9. А вы следите за собой: вас поведут в суды, в синагогах вас будут избивать, вы предстанете перед правителями и царями — и всё это ради Меня, чтобы они выслушали свидетельство.
10. Прежде всего должна быть провозглашена всем народам Евангельская весть!
11. А когда вас поведут, чтобы отдать в руки судей, — не волнуйтесь, что говорить. Какое будет вам дано в тот час слово, такое и скажете — говорить будете не вы, а Святой Дух.
12. Тогда брат предаст смерти брата и отец — своё дитя, тогда дети восстанут против родителей и убьют их:
13. все будут вас ненавидеть за Моё имя, но кто устоит до конца — будет спасён.
14. А когда увидите, что водворилась, где не должно, «ничтожная мерзость»Цитата из Дан 9:27; 11:31 и 12:11. Это намёк на языческий культ в иерусалимском Храме. (кто читает, пусть поймёт!), — тогда тем, кто окажется в Иудее, пора бежать в горы.
15. Кто на крыше домаКрыши домов были плоскими и часто использовались как открытая терраса, например, для отдыха. — не спускайся взять вещи,
16. кто в поле — не возвращайся за своим плащом.
17. Горе тем женщинам, кто будет в те дни носить во чреве ребёнка или кормить грудью!
18. Молитесь, чтобы это случилось не зимой!
19. Будет в те дни горе, какого не бывало со дня творения, когда Бог сотворил мир, и доселе, и впредь не будет.
20. Если бы не сократил Господь тех дней, не спаслось бы ничто живое, но ради избранных — тех, кого Он избрал, — сократил Он те дни.
21. А если кто вам скажет: «Вот здесь Христос» или «Он вон там», — не верьте!
22. Ведь появится много якобы христов и якобы пророков, они произведут знамения и покажут чудеса, чтобы сбить с пути избранных, если удастся.
23. Будьте бдительны, Я обо всём вас предупредил!
24. И в те же дни, после того горя солнце затмится, и луна не даст больше света,
25. и звёзды будут падать с небес, поколеблются силы небесные!Пересказ пророчеств Ис 13:10 и 34:4.
26. Вот тогда люди увидят Сына Человеческого, грядущего на облаках со многой силой и славойПересказ пророчества Дан 7:13..
27. Тогда пошлёт Он ангелов, чтобы они собрали избранников Его от четырёх ветров, от края земли и до края небес.
28. Пусть примером вам послужит смоковница: когда пускает она нежные побеги и распускаются листья, вы знаете, что лето близко.
29. Так и вы: когда увидите, что всё это начало сбываться, знайте, что близок тот час и Он уже при дверях.
30. Аминь говорю вам: ещё на веку этого поколения всё это сбудется.
31. Небо и земля исчезнут, а слова Мои не прозвучат напрасно.
32. А о точном дне и часе не знает никто: ни ангелы на небе, ни Сын — только Отец.
33. Следите бдительно: вы не знаете, когда настанет этот срок.
34. Отправился один человек из дома своего в дальний путь и оставил рабам своим поручения, кому чем заниматься. А привратнику повелел быть начеку.
35. Так будьте же начеку, ведь вы не знаете, когда вернётся хозяин дома: вечером ли, в полночь ли, с петушиным ли криком или на заре, —
36. когда бы ни пришёл он внезапно, пусть не застанет вас спящими.
37. Что говорю вам, то говорю всем: будьте начеку!
Глава 14 (Мк. 14)
1. А через два дня наступала Пасха (праздник пресных хлебов)На иудейскую Пасху (воспоминание об исходе израильтян из Египта) принято было есть только пресный хлеб (мацу) в течение недели.. Первосвященники и книжники искали способ тайком схватить Его и убить.
2. «Но, — говорили они, — только не в праздник, чтобы не было народных волнений».
3. Иисус был в Вифании, в доме Симона прокажённогоВероятно, имеется в виду, что Иисус исцелил его от проказы.. Когда Он находился за столом, вошла женщина с алебастровым сосудомАлебастр — минерал (карбонат кальция), из которого в древности делали особо ценные сосуды., полным чистого нардового маслаЭто благовонное масло называлось словом «миро», оно изготавливалось из смолы деревьев. Нард — растение из Индии и Китая, которое издавна использовалось при изготовлении благовоний., очень дорогого. Она разбила сосуд и возлила масло Ему на голову.
4. Некоторые стали с возмущением обсуждать:
— К чему такой расход драгоценного масла?
5. Его можно было продать больше чем за триста денариев и раздать их нищим!
Они стали её упрекать,
6. а Иисус на это сказал:
— Оставьте её в покое. Что вы её обижаете? Она сделала ради Меня доброе дело.
7. Нищие всегда будут рядом с вами, сможете им помогать, когда захотите, — а Я не всегда буду с вами.
8. Она сделала, что было в её силах: помазала тело Моё для погребенияНа богатых похоронах тело умершего помазывали благовонным маслом..
9. Аминь говорю вам: по всему миру, где только будет возвещено Евангелие, расскажут и о том, что она сделала, — вспомнят о ней.
10. А один из Двенадцати, Иуда Искариот, отправился к первосвященникам: он хотел предать Иисуса в их руки.
11. Услышав об этом, они обрадовались и обещали дать ему денег. А он стал искать удобного случая предать Иисуса.
12. В первый день праздника пресных хлебов, когда приносилась пасхальная жертва, говорят Ему ученики:
— Нам надо пойти и приготовить Тебе пасхальную трапезу. Скажи, где нам это сделать.
13. Он поручил это двум Своим ученикам, сказав им так:
— Ступайте в город. Вам встретится человек, несущий кувшин с водойОбычно воду носили женщины, а здесь явно имеется в виду мужчина, так что его можно было опознать по этому признаку., — ступайте за ним.
14. И куда он вас приведёт — передайте хозяину того дома слова Учителя: «Где Моя комната, чтобы Мне сесть с учениками за пасхальную трапезу?»
15. Он покажет вам большую горницу, убранную и готовую к празднику. Там вы всё и приготовите для нас.
16. Ученики отправились в город, а там они всё нашли, как Он им и сказал, — и приготовили пасхальную трапезу.
17. Когда настал вечер, Он пришёл туда вместе с Двенадцатью.
18. Когда они возлеглиВ те времена за едой не сидели, а возлежали на низких скамейках, опёршись о локоть. и принялись за трапезу, Иисус сказал:
— Аминь говорю вам: один из вас предаст Меня — тот, кто сейчас ест вместе со Мной.
19. Тогда они начали говорить Ему с горечью, один за другим:
— Но ведь не я?!
20. А Он сказал им:
— Один из Двенадцати — тот, кто макает свой кусок хлеба в одно блюдо вместе со Мной.
21. Да, Сын Человеческий идёт, куда и предсказано в Писании, но горе тому человеку, через которого совершается предательство Сына Человеческого. Лучше было бы тому человеку вовсе не родиться!
22. Когда они ели, Он взял хлеб, с благословением его разломил и раздал им со словами:
— Примите, это тело Моё.
23. Взял чашу и с благословением передал им, чтобы все отпили из неё,
24. сказав им:
— Это кровь Моя, ради многих людей она проливается — и знаменует ЗаветЖертвоприношение и окропление жертвенной кровью было главным действием, скрепляющим важный договор — в том числе и Ветхий Завет между Богом и народом Израиля (см. Исх 24:4–8)..
25. Аминь говорю вам: уже не буду пить сок виноградной грозди до того самого дня, когда выпью новое вино в Божьем Царстве.
26. Пропев хвалуПасхальную трапезу завершало пение благодарственных псалмов (112–117)., они пошли на Елеонскую гору.
27. Говорит им Иисус:
— Вы все поддадитесь соблазну, как написано: «поражу пастуха, и рассеются овцы»Цитата из Зах 13:7..
28. Но когда воскресну — Сам прежде вас окажусь в Галилее.
29. Пётр сказал Ему:
— Пусть все поддадутся соблазну, но только не я!
30. Говорит ему Иисус:
— Аминь говорю тебе: сегодня, этой же ночью не успеет петух пропеть дважды, как ты от Меня отречёшься трижды.
31. А тот отвечал всё настойчивей:
— Если бы даже пришлось мне умереть, не отрекусь от Тебя!
И остальные повторяли то же самое.
32. Так приходят они к месту, которое называется ГефсиманияГефсимания — участок на склоне Елеонской горы. Название происходит от евр. слов «гат-шемен», т.е. давильня для оливкового масла.. Там Он говорит своим ученикам:
— Побудьте здесь, а я помолюсь.
33. С Собой Он взял Петра, Иакова и Иоанна. В тоске и смятении
34. говорит Он им:
— Душа Моя в муке смертной, останьтесь здесь и будьте начеку!
35. Немного отойдя, Иисус пал на землю и стал молиться, чтобы миновал Его, если возможно, этот час.
36. Он говорил:
— АвваАвва — арамейское обращение к отцу. Отче, всё возможно Тебе! Пронеси эту чашу мимо Меня — но да будет по-Твоему, а не по-Моему!
37. Возвращается Иисус к ученикам — и застаёт их спящими. Тогда говорит Он Петру:
— Симон, ты спишь? Не смог продержаться и одного часа?
38. Будьте начеку и молитесь, чтобы не поддаться искушению: дух крепок, а плоть немощна.
39. Снова Иисус отошёл и молился теми же словами.
40. А когда опять вернулся, то застал их спящими, глаза у них слипались, они не знали, что Ему ответить.
41. Приходит Он в третий раз и говорит:
— Всё-то вы спите, всё почиваете? Довольно! Настал час, когда Сын Человеческий будет предан в руки грешников.
42. Вставайте, идём: близко уже тот, кто предаст Меня.
43. Не успел Он это сказать, как явился Иуда (один из Двенадцати) и с ним большая толпа с мечами и дубинами — люди первосвященников, книжников и старейшин.
44. А предатель ещё прежде условился с ними так:
— Кого я поцелую, тот и есть Иисус. Хватайте Его и уводите без помех.
45. И вот он, сразу подойдя к Нему, приветствовал Его: «Равви!» — и поцеловал.
46. Тогда прочие схватили Его, взяли под стражу.
47. А один из стоявших рядом учеников выхватил меч и ударил раба первосвященника, отсёк ему ухо.
48. Иисус отвечал этим людям:
— Вы пришли взять Меня с мечами и дубинами, словно на разбойника вышли!
49. Каждый день Я был с вами в Храме и наставлял вас — что ж вы не схватили Меня? Но так должно исполниться сказанное в Писаниях.
50. А все ученики тогда бросили Его и бежали.
51. Был там подле Него один юноша, завернувшийся в покрывало на голое тело, а когда его схватили, он
52. оставил у них в руках покрывало и убежал голымЭтот комический эпизод (в такой трагический момент!) не рассказан больше ни в одном Евангелии. Вполне вероятно, что Марк здесь описывает себя самого..
53. Иисуса отвели к верховному первосвященнику, где собрались все первосвященники со старейшинами и книжниками.
54. А Пётр шёл следом за Ним, поодаль, вплоть до двора первосвященника. Там он подсел к костру погреться вместе со слугами.
55. А первосвященники и весь СинедрионСинедрион — верховный совет иудеев, который обладал в том числе и судебной властью. искали свидетельство против Иисуса, чтобы осудить Его на казнь, но не находили.
56. Много было против Него ложных свидетельств, да только они не сходились.
57. А некоторые поднялись и стали свидетельствовать против него так:
58. — Мы слышали, как Он говорил: «Я разрушу этот рукотворный Храм и в три дня воздвигну другой, нерукотворный!»
59. Но и в этом свидетельстве не было у них единства.
60. Тогда вышел на середину первосвященник и задал Иисусу вопрос:
— Что же Ты не отвечаешь на это свидетельство против Тебя?
61. А Тот молчал, не отвечая ничего. И снова первосвященник задал Ему вопрос:
— Ты ли Христос, Сын благословенного Бога?
62. Иисус ответил:
— Да, это Я! Вы увидите Сына Человеческого, сидящего по правую руку от Высшей СилыПересказ пророчеств из Пс 109:1 и Дан 7:13, которые издавна понимались как мессианские, т.е. говорящие о Христе., увидите, как Он грядёт на облаках небесных.
63. Тогда первосвященник разорвал на себе одежду со словами:
— К чему ещё нам свидетели?
64. Вы слышали богохульство — как вы считаете?
И они единогласно осудили Иисуса на казнь.
65. Были там те, кто стал плевать в Него и, закрыв Ему глаза, бить по щекам, приговаривая «скажи пророчество!»Вероятно, издевательство: они предлагают Иисусу угадать, кто именно нанёс удар в данный момент (так этот эпизод выглядит в Мф 26:68 и Лк 22:64)., и слуги тоже наносили Ему удары.
66. А Пётр тем временем был во дворе. Подходит к нему одна из служанок первосвященника,
67. смотрит, как он греется, и, вглядевшись, говорит:
— А ведь и ты был с тем назаряниномНазарянин — выходец из города Назарет в Галилее, где Иисус провёл бо́льшую часть своей жизни. В то же время название этого города созвучно слову «назорей», оно обозначает человека, который служит Богу, взяв на себя особые обеты (см. Мф 2:23). — с Иисусом.
68. Он отрёкся:
— Не знаю, о чём ты говоришь, не понимаю.
И вышел во внешнюю часть двора. Тут пропел петух.
69. А служанка снова его заметила и сказала тем, кто стоял рядом:
— Он ведь тоже из этих!
70. Он снова отрёкся. А спустя некоторое время один из стоявших рядом сказал Петру:
— Точно ты один из них, ведь ты галилеянинГалилеян можно было опознать по особому говору..
71. А тот начал клясться и божиться, что не знаком с Человеком, о Котором шла речь.
72. И тут снова пропел петух. И Пётр вспомнил, что говорил ему Иисус: «не успеет петух пропеть дважды, как ты от Меня отречёшься трижды», — и зарыдал.
Глава 15 (Мк. 15)
1. И сразу же на заре первосвященники со старейшинами, книжниками и всем Синедрионом приняли решение: связали Иисуса, отвели Его к Пилату и передали в его рукиПонтий Пилат как римский наместник Иудеи был вправе утвердить или отменить смертный приговор, вынесенный Синедрионом. Без его утверждения Синедрион не мог никого приговорить к смерти..
2. Пилат спросил Иисуса:
— Ты — царь иудеев?
Тот отвечал ему:
— Это ты так говоришьЕдинственное обвинение, которое для Пилата означало бы необходимость смертного приговора, заключалось в том, что Иисус поднимает мятеж против Рима, объявляя Себя правителем Иудеи. Он сразу спрашивает о главном. Ответ Иисуса можно понять по-разному: как косвенное согласие с Пилатом или, скорее, как нежелание обсуждать этот вопрос в таких терминах: Он не делал Себя царём в том смысле, который имел в виду Пилат..
3. А первосвященники непрестанно обвиняли Его.
4. Пилат снова задал Ему вопрос:
— Что же Ты ничего не отвечаешь? Видишь, сколько обвинений против Тебя!
5. Но Иисус так ничего и не ответил, к удивлению Пилата.
6. В связи с праздником Пилат обычно отпускал одного заключённого, кого у него попросят.
7. Был там один по имени Варавва, схваченный вместе с повстанцами за то, что они подняли мятеж и совершили убийство.
8. И вот народ обратился к Пилату с просьбой поступить, как он делал прежде.
9. Пилат ответил им так:
— Хотите, отпущу вам «царя иудеев»?
10. Ведь он понял, что первосвященники привели к нему Иисуса из-за зависти.
11. Но первосвященники подбили народ просить: пусть он лучше отпустит Варавву.
12. Тогда Пилат задал им другой вопрос:
— А что мне, по-вашему, делать с Тем, Кого называют царём иудеев?
13. Они ответили криком:
— Распни Его!
14. Пилат переспросил их:
— Что плохого Он сделал?
А они кричали всё громче:
— Распни Его!
15. И Пилат, стараясь угодить народу, отпустил им Варавву, а Иисуса отправил на распятие после бичевания.
16. Воины завели Его внутрь дворца наместника (то есть преторияПреторий — изначально штаб полководца, здесь — резиденция римского наместника, в которой располагались и войска.) и созвали всю когортуКогорта — основное подразделение римского легиона численностью в несколько сот человек..
17. Его облачили в багряный плащ и надели на голову венец, сплетённый из терновникаВоины насмехаются над Иисусом, делая из Него шутовского царя. Багряный или пурпурный цвет был знаком царского достоинства — по-видимому, Его одели в красный плащ римского легионера. Венец или корона были символом власти, но этот венок был сплетён из терновника с острыми шипами, носить его на голове было мучительно.,
18. и стали Его приветствовать словами: «Да здравствует царь иудеев!»Да здравствует — букв.: радуйся (греч. χαῖρε), обычное приветствие того времени.
19. А сами били Его по голове палкой, плевали в лицо — и поклонялись Ему, падая на колениПобои сменяются притворными приветствиями, которые на самом деле выражают презрение..
20. Вдоволь поиздевавшись над Иисусом, сняли с Него багряный плащ и одели Его в собственную одежду. И потом повели Его наружу, к месту распятия.
21. Там проходил, возвращаясь с поля, Симон из Кирены, отец Александра и РуфаКирена — крупный город в Северной Африке (совр. Ливия). Поскольку Симон возвращался с полевых работ, он, видимо, только происходил из Кирены, но жил в Иерусалиме или его окрестностях. Кто такие Александр и Руф, точно не известно., — и вот его заставили нести крест ИисусаОсуждённый на распятие человек обычно сам нёс на плечах горизонтальную перекладину креста к месту своей казни. Видимо, Иисус был настолько изнурён побоями, что не смог это сделать самостоятельно, пришлось заставлять случайного прохожего..
22. Иисуса привели на место под названием ГолгофаЕврейское или арамейское название, которое означает «череп»., что переводится как «Лобное место».
23. Ему предлагали вино, смешанное со смирнойСмирна — здесь: некий состав из трав, обладающих наркотическим действием. Этот напиток должен был притупить страдания осуждённых на распятие людей., но Он не захотел его пить.
24. Его распяли, а о Его одежде бросали жребий — кому она достанетсяОбычно осуждённого на распятие распинали обнажённым или в одной набедренной повязке, а его одежда доставалась тем, кто его казнил. Если их было несколько, делить приходилось по жребию. Одновременно это ссылка на пророчество из Пс 21:19..
25. Когда Его распяли, было около трёх часовСветовой день делился на 12 часов, т.е. это произошло примерно через три часа после восхода..
26. На кресте была надпись с обозначением Его вины: «царь иудеев».
27. Вместе с Ним распяли двух разбойников, одного по правую и другого по левую руку от Него.
28. Так исполнились слова Писания: «Он был причислен к преступникам»В наиболее древних рукописях этого стиха нет. Это цитата из Ис 53:12..
29. А прохожие оскорбляли Его, качали головами и говорили:
— Что, разрушаешь Храм и за три дня его восстанавливаешь?
30. Лучше спаси Самого Себя: сойди с креста!
31. Точно так же насмехались и первосвященники с книжниками, говоря меж собой:
— Спасал других, а Себя спасти бессилен!
32. Это Он — Христос, царь Израиля? Пусть сойдёт с креста на наших глазах, тогда поверим!
И те, кто был распят вместе с Ним, бранили Его.
33. Когда настал полдень, всю землю покрыла тьма и держалась три часаПолдень… три часа — букв.: шестой час… до девятого часа..
34. А в девятом часу Иисус вскричал громким голосом:
— Элои, элои, лема сабахтани?Цитата из Пс 21:2 на арамейском языке, основном разговорном языке в Палестине того времени. (Это означает «Боже Мой, Боже Мой, что же Ты оставил Меня?».)
35. Некоторые из стоявших там людей это услышали и стали говорить, что так Он зовёт ИлиюПророк Илия, согласно 4Цар 2:11, был заживо вознесён на небо. Многие иудеи ждали, что точно так же он сойдёт с небес перед наступлением Дня Господнего, согласно пророчеству Мал 4:5..
36. А один человек подбежал, обмакнул губку в кислое питьёКислое питьё — вероятнее всего, это была поска — напиток римских легионеров из уксуса, смешанного с водой., насадил её на палку и напоил Иисуса со словами:
— Погодите, поглядим, придёт ли Илия Ему на помощь!
37. Тогда Иисус громко закричал и сделал последний вздох.
38. И тут завеса в Храме разорвалась надвое сверху донизуЗавеса отделяла от остальных помещений Святое Святых, место, в котором символически присутствовал Бог и куда был закрыт вход для всех, кроме первосвященника один раз в год в Судный день для особого ритуала окропления Ковчега..
39. А центурионЦентурион — командир центурии, римского отряда примерно в сотню человек., который стоял у креста, прямо напротив Иисуса, увидел Его смерть и сказал:
— Воистину этот Человек был Сыном Бога!
40. Были там и женщины, которые наблюдали издали, в том числе Мария МагдалинаОб этих женщинах Марк не сообщает больше ничего, но о Марии Магдалине (из города Магдала в Галилее) Лука рассказывает, что Иисус изгнал из неё бесов, после чего она стала Ему служить (Лк 8:2–3), упоминание этого мы встречаем позднее в Мк 16:9 (ср. Ин 20:11–18). В христианской традиции с ней связывают и некоторые другие рассказы. Трудно сказать нечто определённое о Марии, матери Иакова (распространённое имя) и Иосета (в других рукописях — Иосии, Иосифа). Саломея, по всей видимости, — мать Иоанна и Иакова, сыновей Зеведея и двух апостолов из Двенадцати. Матфей (20:20–21) рассказывает, что это она просила посадить её сыновей по правую и левую руку от Иисуса (ср. Мк 10:37)., Мария, мать Иакова младшего и Иосета, и Саломея.
41. Они ещё в Галилее следовали за Ним и служили Ему, а кроме них в Иерусалим пришло за Иисусом и много иных.
42. А когда уже вечерело (это ведь был канун субботы),
43. к Пилату осмелился прийти и попросить тело ИисусаТела казнённых преступников обычно оставляли на кресте для устрашения всех прочих. Чтобы снять и похоронить тело, требовалось особое разрешение Пилата как римского наместника. Поскольку в субботу, которая начиналась с заходом солнца в пятницу, запрещена была любая работа, это нужно было сделать очень срочно. Иосиф из Аримафеи — благородный член совета, который и сам ожидал Божьего ЦарстваИосиф родом из Аримафеи (какое именно селение в Иудее имеется в виду, точно не известно) был членом Синедриона и, по-видимому, ожидал прихода Мессии. Его упоминание показывает, что не все члены Синедриона враждебно отнеслись к Иисусу. Матфей (27:57) и Иоанн (19:38) прямо говорят, что он был учеником Иисуса..
44. Пилат удивился известию о Его смерти и подозвал центуриона, чтобы спросить: умер ли уже Иисус?
45. Получив от центуриона подтверждение, он повелел отдать тело Иосифу.
46. А тот купил плащаницуПлащаница — льняное полотно, в которое заворачивали мёртвое тело во время похорон., снял тело, завернул его в плащаницу и положил в гробнице, которая была высечена в камнеВ качестве гробниц обычно использовали небольшие пещеры естественного или искусственного происхождения (высеченные в известняке). Вход в такую пещеру закрывался камнем округлой формы, который можно было при необходимости откатить или прикатить обратно.. Ко входу в гробницу он привалил камень.
47. А Мария Магдалина и Мария, мать Иосета, следили, где Он был похоронен.
Глава 16 (Мк. 16)
1. Когда миновала суббота, Мария Магдалина, Мария, мать ИаковаВероятнее всего, мать Иосета из предыдущего стиха (15:47) и мать Иосифа из этого — одна и та же женщина, упомянутая и в 15:40. Но в оригинале ни здесь, ни в предшествующем стихе нет слова «мать» (оно восстанавливается по контексту), и можно предположить, что это была некая другая женщина. Некоторые толкователи даже видят здесь Мать Иисуса., и Саломея купили благовония, чтобы пойти умастить Его телоТело умершего было принято перед погребением натирать благовонными маслами, чтобы задержать процесс распада и отбить дурной запах. Поскольку женщины не успели сделать этого с телом Иисуса перед погребением, они спешили сделать это как можно скорее, как только закончилась суббота..
2. И вот ранним утром в первый день после субботы они приходят к гробнице, едва взошло солнце,
3. и говорят меж собой:
— Кто же нам отвалит камень от входа в гробницу?
4. И тут они посмотрели и увидели, что камень уже отвален — а он был очень большим.
5. А когда они вошли в гробницу, то увидели по правую руку сидящего юношу, облачённого в белую одежду, и устрашились.
6. Он сказал им:
— Не страшитесь! Вы ищете Иисуса Назарянина, Которого распяли? Он воскрес, Его здесь нет. Вот то самое место, где Его положили.
7. Ступайте и скажите Его ученикам и Петру, что прежде вас Он окажется в Галилее — там и увидите Его, как Он Сам вам говорил.
8. Они спешно оставили гробницу в трепете и изумлении, но никому ничего от страха не сказалиМногие древние рукописи завершаются здесь, но повествование выглядит явно незавершённым. В других рукописях встречается краткое окончание, которое выглядит как пересказ: «Всё, что им было объявлено, они сразу же передали тем, кто был с Петром. После этого и Сам Иисус от Востока и до Запада послал через них священную и нетленную весть о вечном спасении. Аминь»..
9. Воскреснув утром первого дня после субботы, Иисус сначала явился Марии Магдалине, из которой прежде изгнал семь бесов.
10. Она пришла и объявила об этом тем, кто был прежде с Ним, — а они оплакивали Его и рыдали.
11. Услышав, что Он жив и что она сама Его видела, они не поверили ей.
12. Ещё Он явился двоим из них в ином облике, когда они шли по загородной дорогеЭто событие описано в Лк 24:13–35..
13. Они вернулись и рассказали об этом остальным, но те и им не поверили.
14. А затем, когда ОдиннадцатьДвенадцать апостолов за вычетом предателя Иуды. собрались за ужином, Он явился им и упрекнул за неверие и упрямство, что они не поверили тем, кто видел Его воскресшим.
15. Он сказал им:
— Отправляйтесь по всему миру и возвестите Евангелие всему творению!
16. Кто уверует и примет крещение, тот будет спасён, а кто не уверует — будет осуждён.
17. Тем, кто уверует, будут сопутствовать такие знамения: именем Моим будут изгонять бесов, будут говорить на новых языках,
18. в руки смогут брать змей, а если выпьют что смертельное, им это не повредит. На больных будут возлагать руки — и те исцелятся.
19. После того, как Он им это сказал, Господь Иисус вознёсся на небо и воссел по правую руку от Бога.
20. Тогда они разошлись и возвестили об этом повсюду, а Господь содействовал им и подтверждал их слова сопутствующими знамениями.
Евангелие от ЛукиЕвангелие от Луки, насколько мы можем судить, было создано третьим. Его автором, как и автором книги Деяний, традиционно считается спутник апостола Павла, хотя мы не можем однозначно доказать, что это именно он. Самого Луку мы, скорее всего, встречаем в 24-й главе написанного им Евангелия как одного из учеников, которые шли в Эммаус. Это повествование изобилует деталями, и похоже, что оно написано очевидцем.
Однако Лука не присутствовал лично при большинстве описываемых им событий. В самом начале своего повествования он говорит о себе как об историке, который тщательно собрал и оценил истории очевидцев и уже по ним составил своё повествование, постаравшись точно датировать и локализовать все события. Ещё Лука великолепный стилист, он сочетает в своём тексте изысканные эллинистические обороты речи с нарочито архаичными и непривычными для эллинистического читателя поэтическими отрывками в духе Ветхого Завета.
Лука гораздо более оптимистичен, чем Марк и Матфей. Его рассказ о Рождестве лишён трагичности, в нём очень много нежности и тепла. В этом Евангелии как ни в одном другом подробно рассказано о Марии, матери Иисуса, и только Лука приводит эпизод из Его детства, когда Он вместе с семьёй отправился на праздник в Иерусалим и остался в доме Своего Отца (то есть в Храме).
Но самая главная особенность этого Евангелия — центральное место в нём занимают притчи Иисуса. Многие из них рассказаны только у Луки. По этой причине перевод Евангелий на новые языки часто начинается именно с этого — в нём в наиболее ёмкой и доступной форме изложено самое главное в учении Иисуса.
Глава 1 (Лк. 1)
1. Немало писателей начали составлять свои повествования о событиях, которые у нас произошли, —
2. они опираются на рассказы тех, кто с самого начала был подле СловаСлово — греч. λόγος переводится не только как «слово», но и как «решение, разум, порядок». Это понятие использовалось для обозначения Иисуса Христа как Сына Божьего (ср. Ин 1:1). и служил Ему.
3. Вот поэтому и я, тщательно изучив всё с самого начала, решил написать об этом тебе, досточтимый ФеофилОбращение «досточтимый» показывает, что Феофил занимал довольно высокое положение. В античности было принято посвящать литературные произведения тем или иным влиятельным людям: например, Вергилий посвятил сборник стихотворений «Георгики» Меценату (покровителю поэтов, чьё имя впоследствии стало нарицательным). Феофил мог быть таким покровителем для евангелиста Луки. С другой стороны, имя Феофил переводится как «любящий Бога», поэтому можно понимать это как обращение к любому читателю, который любит Бога и хочет узнать больше об Иисусе Христе. Тому же Феофилу Лука посвятил Деяния (1:1).,
4. чтобы ты достоверно узнал о том, чему тебя научили преждеФеофил (будь то один человек или собирательный образ) уже знает о жизни Иисуса в общих чертах, но нуждается в точном изложении основных её событий..
5. Был в Иудее во дни царя ИродаИрод Великий, подчинённый Риму правитель Иудеи, Самарии и Галилеи и основатель династии Иродов (под этим именем в НЗ упоминаются также его потомки и преемники). Он правил в Иерусалиме и умер в 4 г. до н.э., т.е. эти события произошли не позднее этого года и традиционное летоисчисление «от Рождества Христова» допускает ошибку в расчётах. один священник по имени Захария. Он принадлежал к череде АвииСвященники были разделены на 24 череды, которые служили в иерусалимском Храме, сменяя друг друга.. Его жена по имени Елизавета тоже была из Ааронова родаСвященники были потомками Аарона из племени Левия..
6. И он, и она были праведны перед Богом и поступали по всем заповедям и повелениям Господним безупречно.
7. Но ребёнка у них не было, Елизавета оказалась бесплоднаБесплодие считалось позором и часто понималось как наказание от Бога.. Так они и вошли в преклонный возраст.
8. Однажды, когда Захарии вместе с его чередой подошло время служить перед Богом,
9. выпал Захарии жребий (так водится у священников) войти в Храм Господень и совершить воскурениеЖертвенник для воскурения благовоний находился внутри самого Храма, куда входили только священники для служения дважды в день. Он был расположен прямо перед Ковчегом Завета, где Господь обещал являться Моисею, но только с другой стороны завесы, отделявшей Святое Святых (Исх 30:1–8)..
10. Весь остальной народ во время воскурения молился снаружи.
11. Захарии тогда явился ангел Господень, он стоял по правую руку от жертвенника для воскурений.
12. Захарию смутило это видение, на него напал страх.
13. Ангел сказал ему:
— Не бойся, Захария! Твоя молитва услышана. Жена Елизавета родит тебе сына, и ты назовёшь его Иоанном.
14. Будешь радоваться о нём и ликовать,
и многим его рождение подарит радость!
15. Он будет пред Господом велик,
вина и хмельного не будет питьЗапрет употреблять алкогольные напитки приравнивал Иоанна к назореям, т.е. людям, посвятившим свою жизнь служению Богу (Чис 6:3).,
Духом исполнится от чрева матери.
16. Многих сыновей Израиля обратит
он к Господу, их Богу,
17. и сам перед Ним пройдёт
в духе ИлииСогласно пророчеству Мал 4:5–6, которое здесь пересказывается, прежде наступления Дня Господнего (т.е. пришествия Господа к Своему народу) должен вернуться пророк Илия, взятый живым на небо (4Цар 2:11). и с силой его,
обратит он сердца отцов к детям,
а непокорных — к праведным мыслям,
чтобы народ был готов встретить Господа!
18. Захария спросил ангела:
— Как мне узнать, что это сбудется? Я ведь уже старик, да и жена моя состарилась.
19. Ангел сказал ему в ответ:
— Я Гавриил, я стою перед БогомВ Библии ангелы обычно не называются по именам, упоминание имени здесь указывает на особую значимость посланника, равно как и то, что он стоит перед Богом, т.е. находится постоянно в Его присутствии. Ангел Гавриил упоминается в книге Даниила (8:19), где он объясняет пророку смысл показанных ему видений., и я был послан, чтобы говорить с тобой и возвестить тебе это.
20. А ты останешься немым, ты не сможешь говорить до того дня, когда всё это сбудется, за то, что не поверил моим словам. Они исполнятся в своё время.
21. Народ тем временем ждал Захарию снаружи и удивлялся, что он задерживается в Храме.
22. Когда он вышел, оказалось, что он не может им ничего сказать, — так они поняли, что ему в Храме было видение. Сам он объяснялся с людьми знаками и оставался немым.
23. Когда завершились дни служения, он вернулся к себе домой.
24. Вскоре после тех дней его жена Елизавета забеременела и пять месяцев скрывалась ото всех. Она говорила:
25. — В эти дни взглянул на меня Господь, и вот что Он сотворил, чтобы снять с меня позор перед людьми!
26. А на её шестом месяце был послан от Бога ангел Гавриил в галилейскийГалилея — северная часть Ханаана (Палестины, Святой земли). В отличие от центральной части, Иудеи, она считалась несколько провинциальной, в ней было больше язычников, т.е. людей, не верующих в Единого Бога. город под названием Назарет
27. к девушке, которая была обручена с мужчиной по имени Иосиф из рода царя ДавидаДавид — избранный Богом основатель династии израильских царей.. Имя той девушки — Мария.
28. Ангел вошёл и приветствовал её:
— Здравствуй! Ты благодать и радость обрелаВ оригинале использованы однокоренные слова: χαῖρε (букв. «радуйся», обычное греч. приветствие) и κεχαριτωμένη (букв. «получившая радость, благодать»)., Господь с тобой!
29. Она смутилась от таких слов и недоумевала, что бы такое приветствие могло означать.
30. Ангел продолжил:
— Не бойся, Мария! От Бога ты обрела благодать.
31. Ты зачнёшь, выносишь во чреве и родишь Сына и дашь Ему имя Иисус.
32. Он будет велик,
Сыном Всевышнего Его назовут,
Господь Бог Ему передаст
престол Давида, праотца Его;
33. вовеки будет царствовать Он
над домом ИаковаДом Иакова — поэтическое наименование израильского народа., и царству Его
не будет конца.
34. Мария спросила у ангела:
— Как же это произойдёт, ведь я ещё не была с мужчиной?
35. Ангел сказал ей в ответ:
— На тебя сойдёт Святой Дух,
и сила Всевышнего тебя осенит,
потому и родится Святое Дитя
и Сыном Божьим Его назовут.
36. Вот и родственница твоя Елизавета вынашивает сына в преклонные года, месяц уже шестой — а ведь её считали бесплодной!
37. Ни одно слово от Бога не останется бессильным.
38. Мария сказала:
— Я раба Господня. Да будет со мной, как ты сказал.
И ангел её покинул.
39. В ближайшие дни Мария направилась в город в Иудейском нагорье,
40. где жил Захария. Она вошла в его дом и приветствовала Елизавету.
41. И едва лишь Елизавета услышала приветствие Марии, зашевелился у ней во чреве младенец, а сама Елизавета исполнилась Святым Духом и
42. воскликнула во весь голос:
— Благословенна ты среди женщин
и благословен плод в твоём чреве!
43. За что же мне такое дано —
Мать Господа моего пришла ко мне?
44. Едва достигли моего слуха
слова приветствия твоего —
зашевелился, возликовал
младенец во чреве моём!
45. Благо той, кто поверила:
сбудется, что от Господа ей возвещено.
46. Отвечала Мария:
— Душа моя Господа величает,
47. ликует дух мой о Боге, Спасителе моём, —
48. взглянул Он на неприметную Свою рабу,
и отныне все поколения
блаженной меня назовут.
49. Свершил для меня великое
Могучий, и свято имя Его!
50. Милость Его из рода в род
к тем, кто боится Его.
51. Простёрта Его мощная рука —
Он рассеял гордецов и все замыслы их,
52. могучих с престолов низверг,
а неприметных вознёс,
53. кто голодал — тех насытил Он добром,
кто богател — тех ни с чем отослал.
54. Принял Он Израиль как Своё дитя
и о милости не забыл,
55. как обещал прежде нашим отцам,
Аврааму и потомству его, — навек!В этой песни Марии звучат образы и строки из разных мест ВЗ, прежде всего — из песни Анны, матери Самуила (1Цар 2:1–10).
56. Мария оставалась с Елизаветой месяца три и потом вернулась к себе домой.
57. Елизавете пришло время рожать, и она родила сына.
58. Её соседи и вся родня узнали, какую великую милость явил ей Господь, и радовались вместе с ней.
59. А на восьмой день пришли делать мальчику обрезаниеМальчиков обрезали на восьмой день после рождения (Быт 17:12; Лев 12:3). По-видимому, в этот момент новорождённому и давали имя. и хотели назвать его Захарией, как звали и его отца.
60. Но мать возразила:
— Нет, его будут звать Иоанном.
61. Ей ответили:
— Но ведь среди твоей родни никто не носит это имя!
62. Отца ребёнка стали знаками спрашиватьСудя по этой детали, всё это время Захария был не только нем, но и глух., какое имя он хочет ему дать.
63. Он попросил табличкуВ те времена краткосрочные записи делали на деревянных табличках, покрытых воском. и на ней написал, ко всеобщему удивлению: «Имя ему — Иоанн».
64. Тотчас его уста открылись, речь вернулась, и он стал благословлять Бога.
65. Всех, кто был рядом, охватил трепет, о случившемся подробно рассказывали по всему Иудейскому нагорью,
66. и все, кто слышал, крепко сохраняли это в памяти и спрашивали, что же выйдет из этого ребёнка, — ведь была на нём Господня рука.
67. А его отец Захария исполнился Святого Духа и стал пророчествовать:
68. — Благословен Господь, Бог Израиля!
Взглянул Он на Свой народ,
искупление ему даровал,
69. и из рода Давида, отрока Своего,
Он воздвиг Того, Кто нас спасёт,
70. как от века возвещал через уста
святых пророков Своих.
71. Спасёт Он нас от врагов,
от руки всех, кто ненавидит нас,
72. ради милости Своей к нашим отцам,
ради памяти о завете Своём святом.
73. Такую клятву Аврааму Он дал,
праотцу нашему,
74. что избавит нас
от руки врагов, чтобы мы смогли
безо всякого страха Ему служить
75. в святости и праведности перед Его лицом
во все дни, пока живём.
76. А тебя, дитя моё, назовут
пророком Всевышнего, и ты пройдёшь
пред Господом — Ему приготовить путь,
77. дать знание о спасении народу Его,
путь к прощению грехов указать.
78. Милосерден и благ наш Бог!
Потому с высоты воззрит на нас Восход
79. и просветит сидящих во тьме
и в тени смерти, направит нас,
чтобы нам по мирной дороге ступать!
80. А младенец вырастал и укреплялся в Духе. Он жил в пустыне до того самого дня, как явился народу Израиля.
Глава 2 (Лк. 2)
1. В те дни вышло повеление Цезаря АвгустаОктавиан Август в 27 г. до н.э. стал первым императором, т.е. единоличным правителем Римского государства. В своё время он был усыновлён Юлием Цезарем и получил его имя, поэтому лат. слово «цезарь» или, в греч. форме, «кесарь» стало титулом римского императора (отсюда и рус. «царь»). о переписи по всему кругу земельПо всей империи — букв.: по всей обитаемой земле (οἰκουμένη). Разумеется, другие страны тоже были обитаемыми, но не были частью единого культурного пространства и воспринимались в некотором смысле как пустое, незаселённое место..
2. Это была первая перепись, Сирией в то время управлял КвиринийПублий Сульпиций Квириний был римским наместником провинции Сирия, к которой была добавлена территория Иудеи, в 6 – 12 гг. н. э. В частности, в 6 г. он занимался переписью населения, чтобы упорядочить налогообложение (при Августе Октавиане это было обычной практикой). Однако эти даты не совпадают с тем, что рассказывает Матфей о рождении Иисуса при царе Ироде Великом, который умер в 4 г. до н.э. Вероятно, Лука допускает здесь неточность, хотя есть и альтернативные объяснения: Квириний был правителем Сирии дважды и проводил перепись ещё раньше, — но для этого нет доказательств. В любом случае Иудея здесь оказывается не просто не самостоятельной страной, но частью римской провинции Сирия..
3. Для участия в переписи все отправились в свои родные города.
4. Иосиф тоже отправился из галилейского города Назарета в родной город Давида в Иудее под названием Вифлеем, потому что и он, потомок Давида, был из его родаСтрого говоря, перепись можно было пройти и по месту проживания. Но при переписи учитывалось имущество, так что если у Иосифа был наследственный земельный надел в Вифлееме, он должен был отметиться как её владелец. Кроме того, он мог сам захотеть пройти перепись в Вифлееме, родном городе царя Давида, чтобы подчеркнуть своё происхождение от него..
5. Марию, с которой они были обручены, он взял с собой, а она была беременна.
6. И ей подошло время родить, как раз когда они там находились.
7. И вот она родила своего Сына-Первенца, спеленала Его и положила в ясли в хлеву — в гостинице места для них не нашлось.
8. В той местности были пастухи, они ночевали в поле при своём стаде и посменно его стерегли.
9. Перед ними предстал ангел Господень и озарила их Слава Господня. Их охватил великий страх,
10. а ангел сказал им:
— Не бойтесь! Я несу вам благую весть к великой радости всего народа:
11. родился сегодня для вас Спаситель, ХристосХристос (греч. Χριστός, букв. «Помазанник») — праведный Царь, посланный Богом. По-русски также используется слово «Мессия», оно происходит от евр. «Машиах» с тем же значением. Господь родился в городе Давида,
12. и вот как вам Его узнать: вы найдёте спелёнутого Младенца, Который лежит в яслях.
13. И сразу же рядом с ангелом возникло бесчисленное небесное воинство, и оно прославляло Бога:
14. — Слава Богу в небесной выси,
мир на земле людям, которым Он благоволит!Людям, которым Он благоволит — или: всем людям доброй воли. Традиционные переводы основаны на несколько иных рукописях (где стоит слово εὐδοκία вместо εὐδοκίας): благоволение Его к людям!
15. Ангелы тогда оставили их и возвратились на небо, а пастухи стали обсуждать меж собой:
— Так пойдём же в Вифлеем и убедимся, что на самом деле произошло то, о чём Господь нам возвестил.
16. Они сразу же отправились в путь и нашли Марию с Иосифом и Младенца, Который лежал в яслях.
17. И когда их увидели, то рассказали, что им было возвещено об этом Ребёнке.
18. Все, кто это услышал, удивлялись рассказу пастухов.
19. А Мария сберегала все эти слова в своём сердце.
20. Пастухи вернулись к себе, прославляя и восхваляя Бога за всё, что они услышали и увидели, что было им возвещено.
21. Через восемь дней настало время обрезать Младенца. Ему нарекли имя Иисус, как назвал Его ангел ещё прежде зачатия во чреве.
22. Когда настало время очищения, предписанного Моисеевым закономЖенщина, которая родила мальчика, считалась нечистой сорок дней, по прошествии которых она должна была пройти особый обряд очищения (Лев 12:2–8)., Младенца отнесли в Иерусалим, чтобы посвятить Его Господу,
23. как написано в законе Господнем: «всякий первенец мужского пола будет считаться посвящённым Господу»Это предписано в Исх 13:2..
24. Также они должны были, как сказано в законе Господнем, принести в жертву пару горлиц или молодых голубейЭто предписано в Лев 12:6–8..
25. Был тогда в Иерусалиме человек по имени Симеон. Он был праведен и набожен, он ожидал, когда Израиль получит утешение от БогаСимеон ожидал прихода Мессии., и Дух Святой был на нём.
26. Святой Дух возвестил ему, что он не умрёт, пока не увидит Христа Господа.
27. И вот он по вдохновению Духа пришёл в Храм, как раз когда родители внесли туда Иисуса, чтобы совершить над Ним обряд по предписанию закона.
28. Симеон взял тогда Младенца на руки и благословил Бога:
29. — Теперь отпускаешь Ты, Владыка,
Своего раба с миром, как и обещал:
30. я увидел своими глазами, что Ты
спасение
31. уготовал для всех народов, —
32. вот Свет, который язычников просветит
и прославит Израиль, Твой народ!
33. А отецС точки зрения всех окружающих, Иосиф был отцом Иисуса. и мать Иисуса удивлялись этим его словам.
34. Симеон благословил Марию, Его мать, такими словами:
— Вот Дитя, что лежит на руках!
Много будет тех, кто из-за Него падёт
и кто поднимется в Израиле из-за Него,
вот знамение, на которое ополчатся,
35. да и твою душу пронзят мечом —
так откроются помыслы многих сердец!
36. Там же была пророчица Анна, дочь Фануила из племени АсираАсир — одно из двенадцати израильских племён (колен)., уже в очень преклонных годах. Она вышла замуж в юности и прожила с мужем семь лет,
37. потом овдовела и дожила до восьмидесяти четырёх лет, не отходя от Храма. Постом и молитвой служила она Богу день и ночь.
38. И вот она подошла к ним и стала благодарить Бога. Она рассказывала об Иисусе всем, кто ожидал, что Бог избавит ИерусалимЕщё одно выражение, которое означает ожидание Мессии..
39. А когда родители Иисуса совершили всё, что полагалось по Господнему закону, то вернулись в Галилею, в свой город Назарет.
40. Младенец вырастал, становился сильнее, набирался мудрости, и была на Нём благодать Господня.
41. У родителей Иисуса был обычай каждый год отправляться в Иерусалим на празднование Пасхи.
42. Когда Ему исполнилось двенадцать лет, они по обычаю вместе с Ним пошли на праздник.
43. Когда закончились праздничные дни и они пошли в обратный путь, мальчик Иисус остался в Иерусалиме, а Его родители не знали об этом:
44. они думали, что Он идёт где-то рядом. Так они прошли целый день и стали Его искать среди родных и знакомых,
45. а когда не нашли, то в поисках Иисуса вернулись в Иерусалим.
46. Через три дня они обнаружили Иисуса в Храме: Он сидел среди учителей, слушал их и переспрашивал Сам.
47. Все, кто слышал эту беседу, изумлялись Его разуму.
48. Когда родители сами Его увидели, они поразились, и мать Ему сказала:
— Сынок, что же Ты с нами сделал? Мы с Твоим отцом измучались, мы искали Тебя.
49. А Он им ответил:
— Зачем было Меня искать? Разве вы не знали, что Я должен быть в доме Своего Отца?
50. Но они не поняли смысла этих Его слов.
51. Тогда Иисус вернулся вместе с ними в Назарет и был им послушен. А Его мать берегла все эти слова в своём сердце.
52. Иисус становился мудрее и взрослее, радуя Бога и людей.
Глава 3 (Лк. 3)
1. На пятнадцатый год правления Цезаря ТиберияТиберий — римский император в 14 – 37 гг. н.э., преемник Августа Октавиана, который его усыновил. Эти события начали происходить в 28 г. н.э. наместником в Иудее был Понтий Пилат, в Галилее правил тетрарх Ирод, его брат Филипп был тетрархом над Итуреей и Трахонитидой, а Лисаний — тетрархом над АвилинеейПосле смерти Ирода Великого в 4 г. до н.э. римляне разделили его царство на четыре части, которыми управляли тетрархи (букв. «правители четвертей»). Ирод Антипа был сыном Ирода Великого, в его владения входила Галилея, так что формально именно он обладал властью над Иисусом. Другой сын Ирода Филипп правил северо-восточной частью бывшего царства Ирода. О правителе третьей части, Лисании, мы ничего не знаем достоверно, но он не играет никакой роли в евангельском повествовании. Центральная часть царства Ирода Великого — Иудея вместе с Иерусалимом — в 6 г. н.э. перешла под прямое управление Рима как провинция, ей в это время управлял Понтий Пилат. Официально его должность называлась «префект», но в текстах он обычно именуется «наместником» (греч. ἡγεμών)..
2. Первосвященниками были Ханнан и КайафаХаннан — первосвященник Иудеи с 6 по 15 год, Кайафа (Йосеф Бар-Кайафа) — его зять и первосвященник Иудеи с 18 по 37 год н.э. (в русской традиции используются также имена Анна и Каиафа). Оба они были саддукеями и были назначены римскими властями. Даже после своего отстранения от должности Ханнан продолжал играть важную роль и отчасти руководить действиями Кайафы.. Было тогда слово Божье к Иоанну, сыну Захарии, живущему в пустыне.
3. Он стал обходить окрестности ИорданаИордан — главная река в Ханаане (Палестине). Переход через Иордан был первым шагом в завоевании этой земли израильтянами, поэтому именно Иордан — самая подходящая река для обряда крещения как перехода к новой жизни. и проповедовал крещение как обряд покаянияКрещение Иоанна не было связано с крестом, как предполагает русское слово «крестить». Греч. слово βαπτίζω, которое традиционно переводится как «крестить», буквально означает «погружать». Это было омовение, подобное тем, что иудеи совершали после любого ритуального осквернения (напр., прикосновения к мёртвому телу). Но Иоанн совершал обряд только один раз, так люди отказывались от прежней греховной жизни и посвящали себя Богу.: в нём прощались грехи.
4. Так написано в книге изречений пророка Исайи:
«Голос взывает в пустынеВ пророчестве Исайи (40:3–5) слова «в пустыне» относились скорее к самому призыву (где именно приготовить дорогу), но для Луки они служат дополнительным подтверждением, что именно Иоанн исполнил пророчество. Многие пророки проводили часть своей жизни в пустыне, вдали от людей.:
— Приготовьте Господу дорогу,
Распрямите пути для Него!
5. Всякая долина возвысится,
всякая гора или холм понизится,
кривой путь станет прямым,
а бугристый — гладким.
6. И увидят все, кто живёт,
как спасает Бог!»Цитата из Ис 40:3–5.
7. К Иоанну приходили толпы, чтобы принять от него крещение, а он им говорил:
— Змеиное вы отродье! Кто это подсказал вам, как избежать грядущего гнева?
8. Делами докажите, что ваше покаяние приносит плоды! И не думайте даже рассуждать, мол, отец у вас Авраам!Евреи возводят свой род к Аврааму, избранному Богом. Но такое происхождение само по себе не даёт им преимущества. Говорю вам, что Бог может из этих камней создать детей Аврааму.
9. Уже и топор положен к древесным корням, и всякое дерево, которое не приносит плода, срубают и бросают в огонь.
10. Толпы его спрашивали:
— Как же нам теперь быть?
11. Он им отвечал:
— У кого есть две рубахи — поделись с тем, у кого нет. И у кого есть еда — поступи так же!
12. Приходили к нему креститься и сборщики податейСборщики податей сотрудничали с римской властью и к тому же часть собранных денег присваивали себе, их сторонились и презирали.. Они у него спросили:
— Учитель, как нам поступать?
13. Он им сказал:
— Не берите себе ничего сверх того, что положено.
14. Воины тоже его спрашивали:
— А нам как поступать?
Он им отвечал:
— Ни у кого ничего не отнимайте и не вымогайте угрозами. Вам должно хватать жалованья.
15. Народ ожидал скорого прихода Христа, и многие стали задумываться, не Иоанн ли это.
16. Иоанн сказал им всем в ответ:
— Я вас крещу, омывая водой, а за мной грядёт Тот, Кто меня сильней! Даже снять с Него обувьРазувать хозяев или их гостей и омывать им ноги — обязанность раба. — я и того недостоин! И Он омоет вас Святым Духом и огнём.
17. Он идёт на Своё гумно с лопатой в руках провеивать зерно: пшеницу соберёт в житницу, а мякину спалит в огне неугасимомОбмолоченное зерно провеивали на гумне при помощи лопаты: при небольшом ветре смесь из зерна и мякины подбрасывали вверх, ветер выдувал лёгкую мякину, а тяжёлое зерно падало обратно на землю..
18. Это и многое другое говорил Иоанн народу, учил его и возвещал благую весть.
19. Ещё он обличал тетрарха Ирода за то, что жену Иродиаду он увёл у своего братаИродиада, внучка Ирода Великого, была женой своего дяди Ирода Филиппа I и родила от него дочь Саломею. Затем его единокровный брат Ирод II Антипа увёл её и женился на ней сам. Это было явным нарушением запрета из книги Левит (18:16) и вызывало ропот среди иудеев. Все участники этой истории были потомками Ирода Великого, который не был иудеем по происхождению, хотя правил Иудеей. Всё это выглядело как демонстративное пренебрежение Моисеевым законом со стороны сильных мира сего., и за всё то зло, которое Ирод совершил.
20. Вдобавок к прочим своим преступлениям, Ирод заключил Иоанна за это в тюрьму.
21. И вот когда весь народ принял крещение от Иоанна, то был крещён и Иисус. Когда Он молился, небо раскрылось
22. и Дух Святой в телесном виде, как голубь, сошёл на Него и раздался голос с неба:
— Ты Мой возлюбленный Сын, с Тобой Моё благоволение.
23. Иисус начал своё служение, когда Ему было лет тридцать, Он считался сыном Иосифа. Предки ИосифаЭтот список заметно отличается от того, который приведён у Матфея в начале гл. 1. Часть имён могла писаться и произноситься по-разному, кроме того, у евангелистов могли быть разные источники.: Эли,
24. Маттат, Левий, Мелхи, Яннай, Иосиф,
25. Маттафий, Амос, Наум, Эсли, Наггай,
26. Маат, Маттафий, Семеин, Иосех, Иуда,
27. Иоанан, Реса, Зоровавель, Салафиил, Нер,
28. Мелхи, Адди, Косам, Элмадам, Ир,
29. Иисус, Элиэзер, Иорим, Маттат, Левий,
30. Симеон, Иуда, Иосиф, Ионам, Элиаким,
31. Мелеа, Менна, Маттата, Натам, Давид,
32. Иессей, Овед, Бооз, Сала, Наассон,
33. Аминадав, Админ, Арни, Эсром, Фарес, Иуда,
34. Иаков, Исаак, Авраам, Терах, Нахор,
35. Серух, Рагау, Фалек, Эвер, Сала,
36. Каинам, Арфаксад, Сим, Ной, Ламех,
37. Мафусала, Энох, Иарет, Малелеил, Каинам,
38. Энос, Сиф, Адам, Бог.
Глава 4 (Лк. 4)
1. Иисус, исполненный Святого Духа, покинул берег Иордана. Дух повёл Его в пустыню,
2. где сорок дней искушал Его дьявол. Иисус ничего там не ел и в конце концов ощутил сильный голод.
3. Дьявол предложил Ему:
— Если Ты — Сын Божий, повели этому камню превратиться в хлеб!
4. Иисус сказал ему в ответ:
— Написано: «Не хлебом одним будет жив человек»Цитата из Втор 8:3..
5. Тогда дьявол возвысил Его и в мгновение ока показал все царства по всему кругу земель.
6. Предложил Ему дьявол:
— Тебе я передам полную власть над ними во всей их славе — она отдана мне, и я даю её, кому пожелаю.
7. Ты только пади предо мной ниц — и всё будет Твоим!
8. Ответил ему Иисус:
— Написано: «Господу Богу твоему поклоняйся, чти Его одного!»Несколько изменённая цитата из Втор 6:13.
9. Дьявол перенёс Его в Иерусалим и поставил на самый верх одного из храмовых строенийНа самый верх одного из храмовых строений — букв.: на крыло Храма. со словами:
— Если Ты — Сын Божий, бросься вниз.
10. Ведь написано: «Ангелам Своим даст повеление хранить тебя»
11. и «понесут тебя на руках, чтобы о камень не споткнулась твоя нога»Цитата из Пс 90:11–12. Любое необычное происшествие в Храме стало бы немедленно всем известно и было бы воспринято как знак свыше..
12. Так ответил ему Иисус:
— Сказано: «Не искушай Господа Бога твоего»Цитата из Втор 6:16..
13. На том дьявол закончил Его искушать и отступил от Него до поры.
14. Иисус, исполнившись силой Духа, вернулся в Галилею, и слух о Нём разошёлся по всей округе.
15. Он проповедовал у них в синагогах, и все Его прославляли.
16. И вот Он пришёл в Назарет, где и вырос. В субботний день Он, как обычно, вошёл в синагогу. Когда Он встал, чтобы прочесть ПисаниеЛюбой взрослый иудей мог в синагоге прочитать отрывок из Писания и истолковать его.,
17. Ему подали книгу пророка Исайи, Он развернул свиток на том самом месте, где написано:
18. «Дух Владыки Господа на мне: избрал меня Господь нести благую весть беднякам, отправил меня возвещать пленникам свободу и слепым — прозрение, отпустить изнурённых на волю
19. и объявить, что настал срок милости Господней»Пересказ Ис 61:1–2..
20. Затем Он свернул свиток, передал его служителю и сел на место, а взоры всех, кто только был в синагоге, были прикованы к Нему.
21. И тогда Он обратился к ним:
— Сегодня исполнилось это Писание — как раз когда вы его слышали.
22. Все это подтвердили, но удивлялись, что такие благодатные речи исходят из Его уст. «Разве Он не сын Иосифа?» — рассуждали ониЭти люди удивлены, что такой силой обладает Человек, Которого они знали с детства и не ждали от Него ничего особенного..
23. На это Он им сказал:
— Тут вы Мне, конечно, напомните поговорку: «Врач, вылечи сам себя». Скажете: «Мы слышали, что произошло в КапернаумеКапернаум — главный город на северном побережье Галилейского (Тивериадского) озера, рядом с которым проходила бо́льшая часть жизни Иисуса., так сделай то же самое здесь, в родных краях!»
24. И добавил:
— АминьСлово «аминь» на евр. яз. означает «истинно», это слово подчёркивает, что всё сказанное — не просто точка зрения, но истина от Бога. говорю вам: не бывает, чтобы пророка приняли в родных краях.
25. Скажу вам истину: много было вдов в Израиле во дни Илии, когда три с половиной года небо не давало дождя и по всей земле настал великий голод.
26. Но Илия был послан не к одной из них, а к той вдове, что жила в Сарепте возле СидонаЭта история рассказана в 3Цар 17:8–16. Пророк Илия послан к женщине в языческой стране (Сидон — финикийский город) и спасает её вместе с её ребёнком от голода после того, как она исполняет его повеление..
27. Много было и прокажённых в Израиле при Елисее пророке, но исцелён был не один из них, а сириец НааманЭта история рассказана в 4Цар 5:1–18. К пророку Елисею из языческой Сирии приходит полководец Нааман: он заболел проказой и хочет исцелиться, он исполняет повеление пророка и получает исцеление..
28. Все, кто был в синагоге и это слышал, пришли в негодование,
29. вскочили с мест, схватили Его и потащили прочь из города на край холма, на котором стоял город, чтобы сбросить Его с обрыва.
30. Но Он прошёл между ними и удалился.
31. Оттуда Он отправился в галилейский город Капернаум и по субботам наставлял там людей.
32. Люди поражались Его учению: Он говорил как Тот, у Кого есть власть.
33. У них в синагоге был человек, одержимый бесовским духом, и он закричал во весь голос:
34. — Эй, что тебе до нас, Иисус Назарянин?Назарянин — житель Назарета. Ты пришёл нам на погибель! Мы знаем Тебя — Ты свят у Бога!
35. Но Иисус ему повелел:
— Замолчи, покинь его!
Дух поверг того человека наземь посреди синагоги и вышел из человека, ничем ему не повредив.
36. Всех охватило изумление, они стали друг другу говорить:
— Что же это за слова?Слова — или: дела. Он в своём правеПраво — греч. ἐξουσία обычно переводится как «власть», но означает не лидерство или авторитет, а скорее полномочия, возможность принимать решения и добиваться их исполнения. Много кто может проповедовать и толковать Писание, но Иисус с самого начала показывает, что Он — не просто проповедник, Он вмешивается в ход событий и изменяет его., и у Него есть сила: повелевает нечистым духам — и те покидают людей!
37. Слух о Нём разошёлся по всем окрестным местам.
38. Выйдя из синагоги, Он пошёл домой к Симону. Тёща СимонаСимон, которому Иисус дал новое имя Пётр (6:14), — один из двенадцати Его учеников. тогда лежала в сильной горячке, Иисуса просили ей помочь.
39. Он подошёл, наклонился над ней и повелел, чтобы горячка её оставила, — и она сразу же смогла встать и принять их как гостей.
40. На закате того же дня все, чьи близкие страдали от различных болезней, стали приводить их к Иисусу. Он исцелял каждого из них возложением рук.
41. Много было таких людей, из которых бесы выходили с криком: «Ты — Сын Божий!» Но Он запрещал им рассказывать, что они узнали в Нём Христа.
42. Следующим утром Иисус отправился в уединённое место. Толпы людей пошли Его искать, а когда нашли, удерживали, чтобы Он их не покидал.
43. Но Он им сказал:
— Я должен нести благую весть о Божьем Царстве и другим городам, для этого Я и послан.
44. Так Он проповедовал по синагогам ИудеиСинагоги Иудеи — в некоторых рукописях названы «синагоги Галилеи». Строго говоря, Иудея и Галилея — две разные области, и здесь действие происходит в Галилее. Тем не менее Галилею можно считать одним из регионов Святой земли, которая может быть расширительно названа Иудеей..
Глава 5 (Лк. 5)
1. Однажды Иисус стоял на берегу Генисаретского озераГенисаретское озеро также часто называется Галилейским морем., а на Него напирала толпа, собравшаяся послушать слово Божье.
2. Он увидел у самого берега две лодки: рыбаки вышли из них на берег и чистили сети.
3. Иисус сел в одну из этих лодок и попросил её хозяина (его звали Симон) отплыть немного от берега. Так Он сидел в лодке и учил людей.
4. Когда Он закончил Свою речь, то сказал Симону:
— Отплыви на глубину, там и забросите ваши сети для лова.
5. Симон Ему ответил:
— Наставник, мы всю ночь трудились, но ничего не поймалиВ середине дня рыба уходит в глубину, так что ловить её бесполезно.. Впрочем, раз Ты велишь, я заброшу сети.
6. Они так и сделали, и в сети им попалось так много рыб, что сети даже начали рваться.
7. Они помахали своим товарищам с другой лодки, чтобы те пришли на помощь, они подплыли и обе лодки так нагрузили рыбой, что вода переливалась через борта.
8. Симон ПётрПётр, что значит «скала», — прозвище Симона. В 6:14 сказано, что его дал Симону Иисус. Матфей (16:18) связывает это новое имя с твёрдой верой Петра., увидев это, пал перед Иисусом на колени и сказал:
— Оставь меня, ГосподинГреч. обращение Κύριε можно перевести и как «Господи» (обращение к Богу), но здесь и в подобных случаях трудно утверждать, что Пётр напрямую обращается к Иисусу как к Богу. В греч. яз. до сих пор это слово используется и в молитве к Богу (Господи), и при вежливом обращении (господин)., ведь я грешный человек!
9. Этот улов привёл в изумление и самого Симона, и всех, кто ловил вместе с ним.
10. Ещё там были Иаков и Иоанн, сыновья Зеведея и товарищи Симона.
Иисус сказал Симону:
— Не бойся! С этих пор уловом твоим будут люди.
11. Тогда они вытащили лодки на берег, всё оставили и пошли за Иисусом.
12. Когда Он был в одном из городов, там оказался человек, покрытый проказойПроказа была не только тяжёлой и неизлечимой болезнью, но и знаком отверженности — прокажённых все сторонились, они были ритуально нечисты.. Увидев Иисуса, он пал перед Ним ниц и взмолился:
— Господин, стоит Тебе пожелать — и Ты очистишь меня!
13. Иисус протянул руку, коснулся его и сказал:
— Желаю, очистись!
И с него тут же сошла проказа.
14. Иисус ему повелел никому об этом не рассказывать, а пойти и показаться священнику и принести жертву за своё очищение, как повелел Моисей, чтобы все убедилисьМоисеев закон (Лев 14:2–32) предписывал, что человек, очистившийся от проказы, должен показаться священнику, чтобы тот засвидетельствовал его исцеление и совершил положенные жертвоприношения. Прокажённый не должен говорить об этом как о чуде, но обязан соблюсти все требования Закона..
15. Молва об Иисусе расходилась всё шире и шире, к Нему стекались толпы, чтобы послушать Его и получить исцеление от своих болезней.
16. Но Он то и дело удалялся в уединённые места для молитвы.
17. Вот что случилось однажды: Он наставлял людей, а вокруг Него сидели фарисеи и учителя закона, собравшиеся отовсюду: из галилейских селений, из Иудеи и Иерусалима, притом Иисус обладал целительной силой Господней.
18. И вот некие люди принесли на постели человека, который был парализован. Они хотели войти в дом и положить его перед Иисусом.
19. Но Его окружала такая толпа, что пройти им не было никакой возможности. Тогда они поднялись на крышу и, проделав дыруКрыша была, вероятно, плоской и глинобитной, на ней легко могли расположиться люди., спустили его прямо на постели на середину комнаты, где был Иисус.
20. Увидев их веру, Иисус сказал:
— Человек, тебе прощаются грехи.
21. Тут книжникиКнижники — знатоки Моисеева закона. и фарисеи стали рассуждать меж собой так:
— Да кто Он такой, чтобы говорить богохульство? Кто может прощать грехи? Только Бог.
22. Иисус понял, о чём они рассуждают, и Сам обратился к ним:
— Как же это рассуждаете вы в своих сердцах?
23. Как проще сказать парализованному: «прощаются тебе грехи», — или же сказать «вставай, бери свою постель и ступай»?Объявить о прощении грехов просто, потому что это невозможно сразу проверить. Но встать и пойти этот человек сможет только в том случае, если Иисус действительно обладает властью его исцелить (а значит, и простить).
24. Но чтобы вы поняли: у Сына ЧеловеческогоСын Человеческий — так торжественно называет Себя Иисус. Это выражение может, с одной стороны, обозначать просто любого человека, а с другой — оно напоминает о видении пророка Даниила (7:13–14), в котором так названа таинственная Личность, которой дано вечное владычество над всеми народами. есть право прощать на земле грехи…
И тут Он обращается к парализованному:
— Тебе говорю: вставай, бери свою постель и ступай домой.
25. Тот у всех на глазах сразу поднялся, подхватил постель и отправился домой, прославляя Бога.
26. Все пришли в изумление, тоже прославляли Бога и в страхе говорили: «Мы увидели сегодня что-то невероятное!»
27. После этого Иисус оттуда ушёл и по дороге увидел на таможне человека, который собирал пошлиныПошлину брали с товаров, которые провозили по дороге, а Капернаум находился как раз на торговом пути., звали его Левий. Он ему сказал:
— Иди за Мной!
28. Тот всё бросил, встал и пошёл за Ним.
29. Левий устроил в своём доме в честь Иисуса большой пир. Вместе с ними пировало множество сборщиков податей и тому подобных людей.
30. Фарисеи вместе с книжниками стали высказывать Его ученикам своё возмущение:
— Что это вы едите и пьёте за одним столом с этими сборщиками податей и грешниками?
31. Иисус на это им сказал:
— Не здоровым нужен врач, а заболевшим.
32. И Я пришёл призвать к покаянию не праведников, а грешников.
33. Они ему сказали:
— Ученики Иоанна часто постятся и много молятся, и так же поступают ученики фарисеевПост, который тогда обычно заключался в полном отказе от еды (и нередко воды) на один световой день, был важной аскетической практикой для фарисеев и, как мы можем судить по этой фразе, для учеников Иоанна Крестителя. — а Твои едят и пьют!
34. Иисус им ответил:
— Вы не можете заставить друзей Жениха поститься, пока Жених с ними.
35. Но придут дни, когда отнимут у них Жениха, — в те дни они и будут поститься.
36. Ещё Он им рассказал такую притчу:
— Не отрезает никто кусок от нового плаща, чтобы поставить заплатку на старый, — тогда и новый будет порван, и к старому такая заплатка из нового не подойдёт.
37. И не наливает никто молодое вино в старые бурдюки, не то вино продолжит бродить и бурдюки лопнут: и вино вытечет, и бурдюки пропадут.
38. Нет, молодое вино нужно вливать в бурдюки из новой кожи.
39. Только никто, отведав старого вина, не захочет молодого. Такой говорит: «старое — выдержанное».
Глава 6 (Лк. 6)
1. Однажды в субботу проходил Он через поле с посевами, и стали Его ученики по пути срывать колосья, растирать их в руках и есть зёрна.
2. А некоторые из фарисеев сказали:
— Нельзя этого делать в субботу! Почему вы нарушаете запрет?Эти фарисеи считают, что действия учеников Иисуса — жатва, т.е. запрещённая в субботу работа. На самом деле это не так, потому что закон Моисея позволял срывать руками колосья на чужом поле для утоления голода (Втор 23:25), а жать серпом урожай на чужом поле, разумеется, не дозволялось.
3. Иисус сказал им в ответ:
— Неужели вы не читали, что сделал Давид, когда проголодался он сам и его спутники?
4. Как вошёл он в дом Божий, как взял и ел освящённые хлебы — их положено есть одним священникам и больше никому, — и даже дал их своим спутникам?Эта история рассказана в 1Цар 21:1–6. Давид бежит от царя Саула, он приходит к служившему при священном шатре первосвященнику Ахимелеху и просит у него хлеба. При этом он рассказывает, что отправился в поход вместе со своим отрядом по заданию царя Саула. Первосвященник даёт ему хлебы, которые лежали внутри шатра как жертва Богу (Исх 25:30 и др.) и которые потом съедались священниками.
5. И добавил:
— Сын Человеческий — Он господин и над субботой.
6. В другой раз в субботу Иисус вошёл в синагогу и учил народ. Там был человек, правая рука которого иссохла.
7. Книжники и фарисеи выжидали: если Он исцелит того человека в субботу, будет повод Его обвинить!
8. А Он, зная, о чём они размышляли, сказал тому человеку с сухой рукой:
— Подойди, встань посредине.
Тот поднялся и подошёл.
9. Иисус сказал собравшимся:
— Спрошу вас: что позволено делать в субботу: добро или зло? Спасать душу или губить?
10. Оглядев всех собравшихся, Он сказал тому человеку:
— Протяни руку.
Он так и сделал — и рука снова стала здоровой.
11. А противники Иисуса совсем обезумели и стали меж собой обсуждать, что же им сделать с Ним.
12. Как раз в те дни Иисус поднялся на гору, чтобы помолиться Богу, и провёл в молитве всю ночь.
13. А когда настал день, Он подозвал к Себе учеников и выбрал из них двенадцать. Он нарёк их апостоламиАпостол (греч. ἀπόστολος) — «посланник, посол»..
14. Это были Симон, которому Он дал имя ПётрНа греческом имя Пётр означает «камень, скала». В Мф 16:18 это новое имя связано с твёрдой верой Петра., его брат Андрей, Иаков, Иоанн, Филипп, Варфоломей,
15. Матфей, Фома, Иаков (сын Алфея), Симон по прозванию ЗелотСимон, вероятно, был приверженцем радикально националистической группировки, которая боролась за освобождение своей страны от римлян.,
16. Иуда (сын Иакова) и Иуда ИскариотТочное значение прозвания Искариот неизвестно. Вероятнее всего, это «человек из Керийота» (название селения). Прозвания приводятся прежде всего по той причине, что имена у многих апостолов совпадали: два Симона, два Иакова и два Иуды. В Мф 10:3 и Мк 3:18 апостол, которого Лука называет сыном Иакова Иудой, назван Фаддеем, видимо чтобы отличать его от Иуды Искариота., который оказался предателем.
17. Вместе с ними Иисус спустился на равнину. Там уже была толпа Его учеников и множество народа со всей Иудеи, из Иерусалима и прибрежных областей Тира и Сидона.
18. Они пришли, чтобы Его послушать и получить исцеление от своих болезней. И те, кто был одержим нечистыми духами, тоже получали избавление.
19. Всякий, кто был в толпе, стремился прикоснуться к Иисусу, потому что из Него исходила сила, исцеляющая всех.
20. А Он, глядя прямо на Своих учеников, обратился к ним:
— Благо вам, нищие: ведь Божье Царство — ваше.
21. Благо тем, кто теперь голодает: вы насытитесь. Благо тем, кто теперь рыдает: вы будете смеяться.
22. Благо вам, когда ненавидят вас люди, когда делают вас изгоями, оскорбляют и поносят ваше имя из-за Сына Человеческого.
23. Радуйтесь в тот день и ликуйте: велика ваша награда на небе! Точно так же поступали с пророками отцы этих людей.
24. А вам, богатые, — горе вам! Своё утешение вы уже получили.
25. Горе вам, кто теперь пресыщен: ждёт вас голод. Горе вам, кто теперь смеётся: ждут вас страдания и рыдания.
26. Горе вам, когда все люди вас хвалят: точно то же говорили о лжепророках отцы этих людей.
27. И вот что скажу тем, кто Меня слышит: любите своих врагов, делайте добро тем, кто вас ненавидит,
28. благословляйте тех, кто вас проклинает, и молитесь о тех, кто вас оскорбляет.
29. Если кто даёт тебе пощёчину — подставь ему другую щёку, если кто отнимает плащ — отдай ему и рубаху.
30. Всякому, кто у тебя просит, давай, и не требуй вернуть, что у тебя отбирают.
31. И как хотите, чтобы с вами поступали люди, так и сами поступайте с ними.
32. Если вы любите тех, кто любит вас, чему вам тут радоваться? Ведь и грешники отвечают любовью на любовь.
33. Если вы делаете добро в ответ на добро, сделанное вам, чему вам тут радоваться? Ведь так поступают и грешники.
34. Если даёте взаймы тем, кто, как надеетесь, вернёт долг, чему вам тут радоваться? Ведь и грешники дают взаймы, чтобы долг им вернули сполна.
35. А вы любите своих врагов, делайте добро и одалживайте, не ожидая ничего вернуть, — велика тогда будет ваша награда, вы станете детьми Всевышнего, Который творит благо даже тем, кто неблагодарен и зол.
36. Будьте милосердны, как милосерден ваш Отец!
37. Не осуждайте — тогда и вас не осудят. Не обвиняйте — тогда и вас не обвинят. Прощайте — тогда и вам простится.
38. Давайте — тогда и вам будет дано, полной мерой: так утрясают зерно, придавливают и ещё добавляют с горкой, чтобы отсыпать в подставленную полу одеждыЗерно измерялось по объёму. Если его утрясти и сверху придавить, в корзину войдёт больше зерна. Тот, кому это зерно достаётся, получает его неожиданно, ему некуда его высыпать, и он подставляет полу одежды (см. Руф 3:15).. Ведь какой мерой отмеряете, такой отмерено будет и вам.
39. И рассказал им ещё такую притчу:
— Может ли вести слепого тот, кто сам слеп? Они ведь оба свалятся в яму.
40. Ученик не выше своего учителя, но всякий, завершив обучение, станет подобен учителю.
41. Что же ты смотришь на соринку в глазу твоего брата, а в собственном не замечаешь бревна?
42. Как ты можешь говорить брату: «Дай-ка я выну соринку из твоего глаза», — не замечая бревна в собственном глазу? Лицемер! Вынь прежде бревно из собственного глаза, и тогда разглядишь, как вынуть соринку из глаза твоего брата.
43. Не бывает так, чтобы прекрасное дерево приносило гнилой плод, а гнилое дерево — прекрасный плод.
44. Всякое дерево можно распознать по его плодам: с репейника не собирают смокв, а с терновника — винограда.
45. Добрый человек выносит добро из хранилищ добра в своём сердце, а злой человек выносит зло из своих хранилищ зла. Чем переполнено сердце — то и на устах у человека.
46. К чему вам звать Меня: «Господи, Господи!» — если вы слов Моих не исполняете?
47. Скажу вам, на кого похож человек, который приходит ко Мне, слышит Мои слова и исполняет их.
48. Он похож на того, кто построил дом: выкопал глубокую яму и фундамент утвердил на скале. В половодье речные воды обрушились на этот дом, но не смогли его поколебать, потому что построен он был прочно.
49. А кто слышит, но не исполняет, похож на человека, который построил свой дом на поверхности земли без фундамента. Стоило разлиться реке — и дом рухнул, полностью развалился тот дом.
Глава 7 (Лк. 7)
1. Когда Иисус закончил наставлять народ, Он отправился в Капернаум.
2. Там у одного центурионаЦентурион (сотник) — командир римского воинского подразделения примерно в сто человек. Почти наверняка он был язычником, к тому же принадлежал к числу римских оккупантов, так что у иудеев были все основания относиться к нему враждебно. был тяжело больной слуга, которым он очень дорожил. Слуга был уже при смерти,
3. и когда центурион услышал об Иисусе, то отправил к Нему иудейских старейшин, чтобы они попросили Его прийти и спасти того слугу.
4. Те пришли к Иисусу и стали Его настойчиво уговаривать:
— Этот человек заслуживает Твоей помощи,
5. он любит наш народ и даже построил нам синагогуВозможно, центурион был «боящимся Бога», т.е. человеком, который сочувственно относился к иудаизму, хотя сам формально его не принимал..
6. Иисус отправился вместе с ними к нему домой, и, когда они уже почти к нему подошли, Его встретили друзья центуриона. Тот их послал передать такие слова: «Господин, не утруждай Себя! Я недостоин, чтобы Ты входил под крышу моего домаОн понимает, что благочестивый иудей может счесть для себя осквернением посещение его дома, поскольку формально он язычник..
7. Я и сам не осмелился к Тебе прийти, но скажи только слово — и мой слуга исцелится.
8. Мне самому начальство даёт распоряжения, но и мне подчиняются воины. Я прикажу одному уйти — и тот уходит, прикажу другому явиться — и тот является. И что прикажу сделать рабу — тот делает».
9. Иисус выслушал это с удивлением, обернулся и сказал толпе, которая шла следом за Ним:
— Говорю вам, даже в израильском народе Я не нашёл такой веры.
10. А посланники центуриона вернулись в дом и обнаружили, что тот слуга выздоровел.
11. Через некоторое время Иисус отправился в город под названием НаинНебольшой город рядом с Капернаумом., вместе с Ним шли Его ученики и большая толпа.
12. Когда они подошли к городским воротам, из них как раз выносили покойника, единственного сына у матери, которая к тому же была вдовой. Кроме неё, там было много людей из того города.
13. ГосподьЛука в первый раз называет так Иисуса от своего имени. увидел её и сжалился, Он сказал ей:
— Не плачь!
14. А Сам подошёл и прикоснулся к погребальным носилкам. Те, кто их несли, остановились, а Иисус сказал:
— Юноша, тебе говорю, встань!
15. Мёртвый ожил, сел и заговорил. Так Иисус вернул его матери.
16. Всех охватил страх, люди прославили Бога и стали говорить:
— Явился среди нас великий пророк!
— Бог посетил Свой народ!
17. И такая молва о Нём разошлась по всей Иудее и её окрестностям.
18. Обо всём этом Иоанну рассказали его ученики. Иоанн позвал двух своих учеников
19. и отправил их к Господу спросить: «Твоего ли прихода мы ожидали, или придёт кто другой?»
20. Те двое пришли к Иисусу и сказали:
— Иоанн Креститель послал нас к тебе с вопросом: Твоего ли прихода мы ожидали, или придёт кто другой?
21. Иисус как раз в это время избавил многих людей от болезней, недугов и злых духов, а многим слепым даровал зрение.
22. Он сказал им в ответ:
— Ступайте, сообщите Иоанну, что видели и слышали: к слепым возвращается зрение, к хромым — способность ходить, к прокажённым — чистота и к глухим — слух; умершие воскресают и нищим возвещается ЕвангелиеПересказ пророчеств Ис 35:5–6; 61:1. Они явно понимались как предсказание о мессианском времени..
23. Благо тем, для кого Мой приход не стал соблазном!
24. А когда посланцы от Иоанна ушли, Иисус стал говорить об Иоанне с народом:
— Вы приходили к нему в пустыню — что хотели вы посмотреть? Тростник, что колышется на ветру?
25. Или что другое ходили посмотреть? Человека в роскошном наряде? Блистательно наряжаются те, кто живёт в роскоши в царских дворцах.
26. Так что же вы ходили посмотреть — пророка? Именно так, говорю вам, и даже больше чем пророка.
27. Это ведь о нём написано: «Вот, Я посылаю впереди Тебя ангела Моего, чтобы он проложил перед Тобой дорогу»Цитата из Мал 3:1..
28. Говорю вам: из всех, кто рождён женщиной, никто не стоит выше Иоанна Крестителя, но в Божьем Царстве даже самый последний — выше него.
29. Весь народ, слушая его, включая сборщиков податей, прославил праведного Бога и принял крещение, которое совершал Иоанн.
30. Только фарисеи и знатоки закона отвергли Божью волю и не приняли крещения от него.
31. С кем же Мне сравнить людей этого рода, на кого они похожи?
32. Похожи на детей, что сидят на площади. И вот они перекрикиваются меж собой: «Мы играли для вас на флейте — а вы не плясали! Мы пели вам похоронные песни — а вы не плакали!»Можно понять эти слова как упрёк: вам не угодишь, вам всё не нравится. С другой стороны, и первая группа детей ведёт себя неразумно, они ждут от товарищей немедленного и однозначного отклика на любое действие и любое чувство, будь то веселье или скорбь. В любом случае здесь слышен упрёк в капризной инфантильности.
33. Пришёл Иоанн Креститель, не ест хлеба и не пьёт вина, и вы говорите: «в нём бес».
34. Пришёл Сын Человеческий, ест и пьёт, и вы говорите: «Да это обжора и пьяница, дружит со сборщиками податей и грешниками!»
35. Но оправдание Премудрости — в её детяхЗдесь говорится о Премудрости, которую явил людям Иисус как Сын Человеческий, что доказывается Его последователями (детьми Премудрости). Впрочем, это выражение можно понять и в отрицательном смысле, тогда оно описывает рассуждения тех, кто отверг Иоанна и затем Иисуса: «и такую премудрость оправдывают её дети» (т.е. те, кто считает этот подход мудрым, старательно оправдывают его)..
36. Один из фарисеев пригласил Иисуса к себе на обед, Тот к нему пришёл и расположился за столом.
37. И вот одна женщина из этого города, грешница, узнала, что Он обедает в доме того фарисея. Она пришла туда с алебастровым сосудомАлебастр — минерал (карбонат кальция), из которого в древности делали особо ценные сосуды., наполненным благовонным масломЭто благовонное масло называлось словом «миро», оно изготавливалось из смолы деревьев, растущих в Аравии..
38. Она встала позади Него со стороны ногГости на пиру не сидели за столом, а возлежали на особых ложах, опираясь на локоть. Женщина встала позади этого ложа. и заплакала: обливала Его ноги слезами, вытирала их собственными волосами, целовала Ему ноги и натирала благовонным маслом.
39. Фарисей, увидев это, подумал так: «Если бы Он был пророк, то знал бы, что это за женщина притрагивается к Нему, — она же грешница!»
40. А Иисус ему на это сказал:
— Симон, Мне есть что тебе сказать.
— Учитель, говори! — отозвался тот.
41. — Одному кредитору задолжали двое человек: первый пятьсот денариевДенарий — основная монета Римской империи, в то время он чеканился из серебра и весил около 4 граммов. 1 денарий в день получал римский легионер или наёмный работник., а второй — пятьдесят.
42. Обоим было нечем расплатиться, так что он простил им долг. Кто же из них проявит к кредитору бо́льшую любовь?
43. Симон ответил:
— Полагаю, тот, кому он больше простил.
— Ты верно рассудил, — сказал Иисус
44. Симону и добавил, показав на женщину:
— Я пришёл к тебе домой, но ты не дал Мне воды, чтобы помыть ногиБыло принято, чтобы почётным гостям сразу после входа в дом омывали ноги рабы.. А она облила Мне ноги слезами и вытерла собственными волосами.
45. Ты не приветствовал Меня поцелуем, а она непрестанно целовала Мне ноги.
46. Ты не помазал Мне головы простым оливковым масломОливковое масло использовалось как косметическое средство., а она помазала ноги благовонным.
47. И за это, говорю тебе, прощены ей великие грехи, ведь она проявила великую любовь. А кому мало прощено, тот и любит малоИнтересно, что в притче о должниках и в истории о грешнице последовательность событий прямо противоположна: великое прощение приводит к великой любви и, наоборот, великая любовь — к великому прощению..
48. А женщине Иисус сказал:
— Твои грехи прощены.
49. Те, кто был с Ним на пиру, стали рассуждать: «Кто же Он Такой, чтобы прощать грехи?»
50. Иисус ещё сказал женщине:
— Вера твоя тебя спасла. Ступай с миром!
Глава 8 (Лк. 8)
1. А затем Иисус стал обходить города и селения. Он проповедовал и возвещал Евангелие Божьего Царства. С Ним были двенадцать учеников
2. и некоторые женщины, которых Он избавил от злых духов и недугов: Мария по прозванию Магдалина (из неё Он изгнал семь бесов)Мария, по-видимому, была родом из города Магдала в Галилее.,
3. Иоанна (жена Хузы, который был управителем во дворце Ирода), Сусанна и многие другиеОб этих женщинах достоверно ничего не известно.. Они заботились об Иисусе и учениках, тратя собственные средства.
4. И вот собралась большая толпа, люди пришли к Иисусу из разных городов, а Он рассказал им притчу:
5. — Вышел сеятель сеять зёрна. И когда он сеял, одно зерно упало при дороге — его растоптали, налетели птицы небесные, склевали его.
6. Другое зерно упало на камень — росток засох, ему не хватило влаги.
7. Ещё одно зерно упало среди сорняков — сорняки выросли и задушили росток.
8. А одно зерно попало в плодородную почву и принесло стократный урожай.
И воскликнул:
— У кого есть уши, пусть услышит!
9. Ученики стали спрашивать, что означает эта притча.
10. Он сказал:
— Вам доверено таинство Божьего Царства, а прочим говорится только в притчах: «Смотрят, да не видят, слушают, да не поймут»Цитата из Ис 6:9–10..
11. А смысл притчи таков: семя — это Слово Божье.
12. Зёрна, что при дороге, — это когда люди его слышат, но приходит дьявол и похищает Слово из их сердец, чтобы они не уверовали и не спаслись.
13. А зёрна на камне — это когда они слышат Слово и тотчас радостно его принимают, но Слово не пускает в них корня, они верят лишь на время, а в час искушений отпадают.
14. А зёрна, что попали в сорняки, — это когда они услышали Слово, но заботы о богатстве и житейских удовольствиях его душат, так что колос не созревает.
15. А зёрна в хорошей почве — это когда они услышали Слово и хранят его в чистом и добром сердце, терпеливо дожидаясь урожая.
16. Никто не накрывает зажжённый светильник кувшином и не ставит его под кровать — светильник ставят на подсвечник, чтобы все, кто войдёт в дом, увидели свет.
17. Не бывает, чтобы тайное не стало однажды явным, чтобы сокрытое не сделалось известно и не вышло на свет.
18. Так что смотрите, насколько вы внимательны! У кого есть — тому и будет дано, а у кого нет — у того будет отнято, что он якобы имеет.
19. И вот к Иисусу пришли Его мать и братьяВ православной и католической традиции принято считать, что братьями здесь названы дети Иосифа от первого брака или, возможно, двоюродные братья Иисуса. Протестанты обычно считают, что это дети, родившиеся у Марии от Иосифа после Иисуса.. Они не могли к Нему подойти из-за толпы.
20. Ему сообщили:
— Твои мать и братья там, поодаль, они хотят Тебя видеть.
21. Он ответил этим людям:
— Моя мать и Мои братья — те, кто слушают Слово Божье и исполняют его.
22. В один из тех дней Он вошёл в лодку вместе с учениками и сказал им:
— Переправимся на ту сторону озераГенисаретское озеро, оно же Галилейское море..
И они отплыли.
23. И пока они плыли, Иисус уснул. А на озеро налетела буря, вода заливала лодку, им грозила опасность.
24. Ученики подошли к Иисусу и разбудили Его:
— Наставник, Наставник, мы гибнем!
Он поднялся — и приказал ветру и бурлящей воде утихнуть. Всё успокоилось, настала тишина.
25. А им Иисус сказал:
— Где же ваша вера?
В страхе и изумлении ученики говорили друг другу:
— Да кто же Он такой, что повелевает ветрами и водами, а те повинуются Ему?
26. Так они переправились в Герасинскую округуЭллинистический город Гераса к востоку от Галилейского озера входил в союз эллинистических городов под названием Десятиградие. В некоторых рукописях здесь названы окрестности Гадары — другого города в этом же регионе, он также входил в состав Десятиградия., что находится как раз напротив Галилеи.
27. Когда Он сошёл на землю, встретился Ему человек из того города. Он был одержим бесом и уже довольно давно не носил одежды и жил не в доме, а в гробницахВ качестве гробниц обычно использовались пещеры, выдолбленные в мягком песчанике..
28. Он увидел Иисуса, завопил и бросился перед Ним на землю с громким криком:
— Что Тебе до меня, Иисус, Сын Вышнего Бога? Молю Тебя, не мучай меня!
29. Ведь Иисус повелел нечистому духу выйти из этого человека. Тот дух уже долгое время обладал этим человеком: его сковывали цепями по рукам и ногам, чтобы удержать, но он разрывал путы, и дух гнал его в безлюдные места.
30. Иисус спросил его имя, и тот ответил: «Легион»Легион — основное воинское соединение римской армии, насчитывал несколько (до десяти) тысяч человек. — ведь в этого человека вошло множество бесов.
31. Они стали упрашивать Иисуса, чтобы Он не повелел им идти в бездну.
32. Неподалёку как раз паслось немалое стадо свинейСвиньи — нечистые животные, разведение которых было запрещено для иудеев. В то же время в эллинистических городах Десятиградия свиней разводили, для Иисуса и Его спутников стадо свиней выглядело явным признаком вторжения язычников на землю Израиля., и вот духи упросили Иисуса позволить им войти в тех свиней — и Он позволил.
33. И вот бесы, выйдя из человека, вошли в свиней, и всё стадо ринулось с обрыва в озеро и утонуло.
34. Те, кто пас стадо, увидев, что случилось, убежали и рассказали об этом в городе и окрестностях.
35. Люди пошли посмотреть, что произошло. Они подошли к Иисусу и обнаружили, что человек, из которого вышли бесы, сидит одетым и в здравом уме у ног Иисуса, и испугались.
36. Очевидцы им возвестили, как был спасён одержимый.
37. И всё это множество жителей Герасинской округи просило Иисуса их покинуть, настолько великий страх их охватил.
38. А человек, из которого вышли бесы, просил позволения остаться с Иисусом, но Тот не позволил, а сказал так:
39. — Отправляйся домой и расскажи, что сделал тебе Бог.
Тот пошёл и рассказал всему городу, что сделал для него Иисус.
40. Когда Иисус вернулся, Его встретила толпа — так все Его ждали!
41. Тогда к Нему подошёл человек по имени Яир (он был начальником синагоги), пал к ногам Иисуса и попросил прийти к нему домой,
42. потому что у него была единственная дочь двенадцати лет — и вот она умирала.
Иисус пошёл к нему, а со всех сторон его осаждала толпа.
43. И была там одна женщина, она страдала кровотечением лет двенадцать и потратила всё, что у неё было, на врачей, но никакого исцеления ни от кого так и не получила.
44. И вот она подошла сзади и прикоснулась к краю Его плащаВагинальное кровотечение, помимо прочего, делало женщину ритуально нечистой (Лев 15:19–30). Прикасаясь к другим людям, она грубо нарушала Моисеев закон. — и кровотечение тотчас прекратилось.
45. Иисус спросил:
— Кто прикоснулся ко Мне?
Никто не признавался, а Пётр Ему сказал:
— Наставник, на Тебя же со всех сторон напирает толпа!
46. Иисус ответил:
— Кто-то ко Мне прикоснулся — и Я почувствовал действие силы, что исходит от Меня.
47. Женщина поняла, что ей не удалось всё это скрыть, с трепетом подошла, пала к Его ногам и прямо перед всем народом рассказала, почему прикоснулась к Нему и как сразу же исцелилась.
48. Иисус сказал ей:
— Дочь, вера твоя тебя спасла. Ступай с миром!
49. Ещё когда Он с ней говорил, приходит человек из дома начальника синагоги и говорит, мол, дочь его умерла, ни к чему теперь беспокоить Учителя.
50. А Иисус, услышав эти слова, сказал:
— Не бойся, только веруй — и она будет спасена.
51. Когда Он вошёл в дом, то не взял с Собой никого, кроме Петра, Иоанна, Иакова, а ещё отца и матери ребёнка.
52. Все плакали и рыдали о девочке, а Иисус сказал:
— Что вы плачете? Она не умерла — уснула.
53. Над Ним стали насмехаться, понимая, что она умерла.
54. А Он взял её за руку и обратился к ней со словами:
— Вставай, дитя!
55. К ней вернулось дыханиеВернулось дыхание — или: возвратился её дух., она тотчас поднялась, а Иисус велел её накормить.
56. Её родители были в изумлении, но Он приказал им никому не рассказывать, что произошло.
Глава 9 (Лк. 9)
1. Иисус созвал двенадцать учеников и наделил их силой и властью изгонять всяких бесов и исцелять болезни,
2. а потом отправил их возвещать Божье Царство и исцелять больных.
3. Он сказал им:
— Ничего не берите с собой в дорогу: ни посоха, ни сумки, ни хлеба, ни денег, ни сменной рубахи.
4. В какой дом войдёте, в том и оставайтесь, пока не уйдёте оттуда.
5. А если где не примут вас, то при выходе из того города отряхните пыль со своих ногСтряхивая пыль с обуви, они символически показывают, что не имеют ничего общего с этим селением и не уносят с собой даже пылинки с его улиц. — это будет вашим свидетельством против того города.
6. Ученики отправились в путь и стали обходить селения, повсюду возвещая Евангелие и исцеляя больных.
7. Тетрарх Ирод услышал обо всём происходящем. Он был в недоумении, ведь некоторые говорили, что это воскрес из мёртвых Иоанн,
8. другие — что явился Илия, а третьи — что воскрес кто-то из древних пророков.
9. Ирод сказал:
— Иоанна я обезглавил. Кто же этот Человек, о Котором ходят такие рассказы?
10. Вернувшись к Иисусу, апостолы рассказали Ему обо всём, что совершили. Тогда Он взял с Собой только их одних и удалился в город под названием ВифсаидаВифсаида — селение на северном берегу Генисаретского озера..
11. Но люди об этом знали, так что пошли за Ним толпой, — Иисус принял их и говорил с ними о Божьем Царстве, а тех, кто в этом нуждался, исцелял.
12. Когда день уже клонился к вечеру, к Нему подошли Двенадцать и сказали:
— Отпусти людей, пусть пойдут в окрестные деревни и сёла в поисках ночлега и пропитания, а то ведь здесь ничего нет.
13. Он им ответил:
— Вы сами их накорми́те.
Они возразили:
— У нас здесь всего лишь пять хлебов и две рыбы. Что же нам, идти и покупать пищу для всего народа?
Тогда Он сказал:
— Несите их сюда.
14. А там было тысяч пять человекЧеловек — или: мужчин (тогда общее их число было ещё больше).. Он повелел ученикам рассадить людей группами человек по пятьдесят.
15. Так они и сделали, всех рассадили.
16. Иисус взял пять хлебов и две рыбы, взглянул на небо, с благословением преломил их и стал раздавать ученикам, а те — народу.
17. Все поели досыта, оставшийся хлеб собрали и наполнили им двенадцать корзин.
18. Однажды Он молился в уединении и к Нему подошли ученики. Он их спросил:
— Кем считают Меня все эти люди?
19. Они ответили:
— Одни Иоанном Крестителем, другие Илиёй, а третьи — что это воскрес кто-то из древних пророков.
20. Он снова спросил:
— А вы кем считаете Меня?
И Пётр сказал в ответ:
— Ты — Христос Божий.
21. Но Он тогда запретил ученикам кому-то об этом рассказывать.
22. Он рассказал, что Сына Человеческого ждёт множество страданий, что отвергнут Его старейшины, первосвященники и книжникиПервосвященники — в широком смысле, главные из священников, совершавших служение в иерусалимском Храме., что будет Он убит и через три дня воскреснет.
23. Он говорил всем:
— Кто хочет идти вслед за Мной, пусть отречётся от себя самого, ежедневно поднимает крест, на котором его распнут, и следует за МнойПеред казнью через распятие римляне обычно заставляли приговорённого нести к месту казни горизонтальную перекладину, на которой он и будет распят (вертикальный столб был уже врыт в землю)..
24. Кто хочет сберечь свою душу — тот её погубит, а кто погубит душу ради Меня, тот её сбережёт.
25. В чём выгода для человека приобрести весь мир, а себе причинить погибель или вред?
26. Кто постыдится признать Меня и Мои слова, того постыдится признать и Сын Человеческий, когда явится во славе Своей и Отчей вместе со святыми ангелами.
27. Истинно говорю вам, что некоторые из стоящих здесь не успеют вкусить смерти прежде, чем увидят Божье Царство.
28. Дней через восемь после того, как Он это сказал, Иисус взял Петра, Иоанна и Иакова и поднялся на гору помолиться.
29. И когда Он молился, вид Его лица изменился, а одежда засияла белизной.
30. С Ним беседовало двое мужей — это были Моисей и ИлияМоисей был посредником в даровании Израилю Закона (и его могила неизвестна), Илия был одним из самых известных пророков (и он был вознесён на небо живым). Их могил в нашем мире нет, они в некотором смысле непричастны смерти. Моисей символизирует закон, а Илия — пророков. «Закон и пророки» — обычное обозначение Священного Писания в тексте Евангелий (ср. 16:16)..
31. Они явились в сиянии славы и говорили о том исходе, который Иисусу предстояло совершить в Иерусалиме.
32. Петра и тех, кто был с нимКроме Петра, там были только Иаков и Иоанн, но так Лука подчёркивает особую роль Петра среди апостолов., сковал крепкий сон — а когда они проснулись, то увидели всю славу Иисуса и двух мужей, стоявших подле Него.
33. И когда те двое расставались с Иисусом, Пётр Ему сказал:
— Наставник, как же нам здесь хорошо! Давай поставим тут три шалаша: один Тебе, один Моисею и один ИлииШалаши или шатры — временные жилища вне селений и городов. В таких шалашах евреи жили неделю во время Праздника шалашей (кущей, Суккот), посвящённого переходу израильтян через Синай по пути в Обетованную землю. По сути, Пётр предлагает задержаться здесь на несколько дней..
Пётр и сам не знал, что говорил,
34. и ещё прежде, чем он закончил, возникло облако и накрыло их своей тенью — а ученики, оказавшись внутри облака, испугались.
35. Из облака раздался голос:
— Это Мой Сын и Избранник, слушайте Его!Подобным образом голос свыше подтвердил достоинство Иисуса после Его Крещения (3:22). Сияющее облако было признаком присутствия Бога (ср. 3Цар 8:10–11).
36. И когда прозвучал этот голос, Иисус остался один. Ученики сохранили молчание и в те дни никому не рассказали о том, что увидели.
37. На следующий день, когда они спускались с горы, Иисуса встречала большая толпа.
38. И вот один человек из этой толпы закричал:
— Учитель, молю Тебя, взгляни на моего сына, один он у меня!
39. Им то и дело овладевает некий дух, и тогда он кричит и бьётся с пеной на губах, а дух его никак не оставит, пока совсем не измучает.
40. Я просил Твоих учеников его изгнать, но они не смогли.
41. Иисус сказал в ответ:
— О род неверный и развращённый, как долго Мне ещё быть с вами? Как долго Мне вас терпеть? Приведи сына сюда.
42. Не успел мальчик подойти, как бес повалил его на землю в судорогах, но Иисус запретил нечистому духу, исцелил мальчика и отдал его отцу.
43. Все поражались величию Бога, все удивлялись всему, что делал Иисус. И тут Он сказал ученикам:
44. — Вложите себе в уши эти слова: Сыну Человеческому предстоит быть преданному в руки людей.
45. Но они не поняли сказанного, смысл остался от них скрыт, не был ими осознан — а переспросить Иисуса о значении сказанного они боялись.
46. Зато у них начался спор: кто из них окажется самым великим?
47. Иисус, читая об этом споре в их сердцах, взял одного ребёнка, поставил рядом с Собой
48. и сказал им:
— Кто примет этого ребёнка во имя Моё — принимает Меня. А кто примет Меня — принимает Того, Чей Я посланник. И кто среди всех вас окажется самым малым — тот и велик.
49. На это Иоанн сказал:
— Наставник, мы видели, как один человек Твоим именем изгоняет бесов. Мы ему запретили это делать, ведь он не ходит вместе с нами.
50. Иисус ответил:
— Не надо запрещать. Кто не против вас — тот за вас.
51. Приблизились дни, когда Иисусу предстояло быть взятым из этого мира. Он принял решение идти в Иерусалим.
52. Перед Собой Он отправил гонцов. Они вошли в селение самарян, чтобы приготовить всё к Его приходу,
53. но там Его не приняли, ведь было заметно, что Он направляется в ИерусалимКратчайшая дорога из Галилеи в Иерусалим пролегала через Самарию. Жители этой области, самаряне, не признавали иерусалимский Храм и плохо относились к иудеям, которые совершали паломничество в Иерусалим..
54. Когда Его ученики Иаков и Иоанн это увидели, они предложили:
— Господин, хочешь, мы одним словом низведём на них огонь с неба, чтобы их погубить?
55. Но Иисус обернулся и возразил им:
— Вы не понимаете, какой дух внушил это вам!
56. Сын Человеческий пришёл не губить, а спасать людские душиВ древнейших рукописях эти слова Иисуса отсутствуют..
И они отправились в другое селение.
57. И пока они шли по дороге в Иерусалим, один человек сказал Иисусу:
— Я пойду за Тобой, куда бы Ты ни отправился.
58. Иисус ему ответил:
— Есть у лисиц свои норы и у птиц небесных — гнёзда, но Сыну Человеческому негде голову преклонить.
59. Другому Иисус сказал Сам:
— Следуй за мной.
Тот ответил:
— Господин, позволь мне сначала пойти похоронить своего отца!Похоронить своего отца — эти слова можно понять и так, что ученик намерен оставаться со своим пожилым отцом до конца его жизни, чтобы исполнить сыновний долг.
60. Сказал ему Иисус:
— Хоронить своих мертвецов — оставь это дело мертвецам, а ты иди возвещать Божье Царство!
61. Ещё один человек сказал Ему:
— Я пойду за Тобой, Господин! Только сначала позволь мне проститься с домашними.
62. Ответил ему Иисус:
— Кто положил руку на плуг, а сам озирается назад — ненадёжен такой человек для Божьего Царства.
Глава 10 (Лк. 10)
1. После этого Господь призвал семьдесятВ части рукописей здесь стоит число семьдесят два. Оба числа имеют символическое значение: шесть раз по двенадцать или семь десятков. Точно так же в Быт 10:1–32 перечислены семьдесят народов, составляющих человечество, а в Чис 11:16 Моисей назначает семьдесят старейшин для управления народом. По преданию, семьдесят переводчиков создали первый перевод Писания с евр. на греч. яз. (Септуагинту). Это число указывает на полноту Божьего народа и одновременно на полноту человечества, которому нужно нести Евангельскую весть. других учеников. Он отправил их перед Собой по двое в каждый город и вообще всюду, куда Он собирался прийти.
2. Он говорил им:
— Урожай обилен, а работников мало. Так что молите Господина урожая, пусть пошлёт ещё работников собрать этот урожай.
3. Ступайте! Я отправляю вас словно овец в стаю волков.
4. Не берите ни кошеля, ни сумки, ни запасной обуви, а по дороге не останавливайтесь никого поприветствовать.
5. В какой бы дом вы ни вошли, прежде всего пожелайте мира этому дому.
6. Если кто в доме того достоин, ваше пожелание сбудется на нём, а если нет — оно возвратится к вам самим.
7. Оставайтесь в этом доме, ешьте и пейте, что там найдётся, ведь всякому работнику полагается содержаниеВы трудитесь ради Отца и получите от Него всё, что вам будет нужно.. Из одного дома не переходите в другой.
8. И в какой бы город вы ни вошли, если вас там примут — ешьте, что вам предложат,
9. исцеляйте тех, кто там болен, и говорите им: «Приблизилось к вам Божье Царство».
10. А если не примут вас в городе, в который вы вошли, заявите прямо на его площадях:
11. «Даже пыль, что пристала к нашим подошвам в вашем городе, мы отряхиваем перед вами — и всё же знайте, что приблизилось к вам Божье Царство».
12. Говорю вам: даже Содому в известный ДеньДень окончательного суда, когда будет наказано всякое зло. История о гибели развращённых городов Содома и Гоморры рассказана в Быт 19. достанется меньше, чем этому городу.
13. Горе тебе, Хоразин! Горе тебе, Вифсаида! Если бы в Тире и СидонеХоразин и Вифсаида — селения на берегу Генисаретского озера. Тир и Сидон — языческие финикийские города. явлена была та же сила, что и у вас, давно бы они раскаялись в рубище и пепле!
14. Даже Тиру и Сидону на Суде достанется меньше, чем вам.
15. А ты, КапернаумКапернаум — главный город в той части Галилеи, где проходила бо́льшая часть жизни Иисуса, достаточно богатый и известный., — что, вознесён ты до неба? Будешь низринут до ада!
16. Кто слушает вас, ученики, — слушает Меня, кто отвергает вас — отвергает Меня. А кто отвергает Меня — отвергает Того, Чей Я посланник.
17. Когда семьдесятКак и в 10:1, в части рукописей здесь стоит число семьдесят два. учеников вернулись к Иисусу, они с радостью рассказали:
— Господин, даже бесам мы приказываем Твоим именем — и они покоряются!
18. Он ответил им:
— Я видел, как молнией падал с неба сатана.
19. А вас Я наделил властью попирать змей и скорпионов, как и всякую вражью силу, и ничто вам не повредит.
20. И всё же радуйтесь не тому, что вам покоряются духи, — а тому, что имена ваши записаны на небесах.
21. И тотчас Иисус исполнился радостью Святого Духа и сказал:
— Благодарю Тебя, Отец, Господь неба и земли, что Ты скрыл это от мудрецов и людей разумных, но открыл младенцам! Да, Отец, в том и состояла Твоя благая воля!
22. Всё получил я от Отца. Никто не знает, каков Сын, кроме Отца, и никто не знает, каков Отец, кроме Сына и тех, кому Сын пожелает открыть.
23. Повернувшись к ученикам, Он сказал им особо:
— Благо вам, что глаза ваши это видят!
24. Говорю вам: многие пророки и цари хотели видеть то, что у вас перед глазами, — но так и не увидели, желали слышать, что вы слышите, — но так и не услышали.
25. И тут появился один знаток закона. Он спросил Иисуса, чтобы Его испытать:
— Учитель! Что мне сделать, чтобы обрести вечную жизнь?
26. Иисус его переспросил:
— А что написано в законе? Ты же читал?
27. Тот ответил:
— «Полюби Господа Бога своего от всего сердца, от всей души, изо всех сил» и всем разумом, а ещё «полюби своего ближнего, как самого себя»Цитаты из Втор 6:5 (с дополнением, там ничего не сказано о разуме) и Лев 19:18. Эти две заповеди вместе часто понимались как краткое изложение основной сути всего закона..
28. Иисус сказал:
— Твой ответ верен. Так поступай — и будешь жить.
29. Но он хотел сам себя оправдать и спросил Иисуса:
— А кто для меня ближний?
30. Иисус на это сказал:
— Один человек отправился из Иерусалима в ИерихонИерихон — крупный город к востоку от Иерусалима. Дорога проходила по ненаселённой и пустынной местности. и по дороге попал в руки разбойникам. Они его раздели, избили и ушли, бросив его едва живым.
31. Вышло так, что по той же дороге путешествовал священник. Он его увидел и обошёл стороной.
32. Оказался на том пути и левит, он точно так же увидел его и обошёлСвященник и левит (помощник священника) могли спешить в Иерусалим, чтобы исполнить своё служение в Храме. Если бы человек оказался мёртвым или умер у них на руках, это стало бы для них осквернением (Чис 19:11–13) и они не смогли бы приступить к служению..
33. Потом проходил той дорогой самарянинСамарянин — представитель чужого народа, который обычно относился к иудеям враждебно., увидел его и пожалел.
34. Он подошёл, смазал его раны оливковым маслом, омыл виномВино дезинфицирует раны, масло смягчает воспаление. и перевязал, положил на собственного мула, отвёз в гостиницу и там позаботился о нём.
35. Следующим утром, уезжая, он дал два денария хозяину гостиницы и сказал: «Ухаживай за ним, а если потратишь больше, я с тобой расплачусь на обратном пути».
36. Как ты думаешь, кто из троих оказался ближним для человека, ставшего жертвой разбойников?
37. Тот ответил:
— Тот, кто поступил с ним милосердно.
Иисус сказал ему:
— Иди и сам поступай так же!
38. Тем временем они пришли в одну деревню. Их приняла там женщина по имени Марфа.
39. У неё была сестра по имени Мария, и вот она села у ног Господа и слушала Его слова.
40. А Марфа заботилась о том, как бы получше их угостить. Наконец она подошла и сказала:
— Господин, Тебя не заботит, что сестра оставила все хлопоты мне одной? Скажи ей, чтобы мне помогла!
41. Господь сказал ей в ответ:
— Марфа, Марфа, сколько у тебя хлопот и суеты!
42. А ведь нужно только одно. Зато Мария выбрала самое главное, и этой доли у неё никому не отнять.
Глава 11 (Лк. 11)
1. Однажды Иисус молился в некотором месте, и, когда Он закончил молитву, один из учеников попросил Его:
— Господин, научи нас молиться, ведь Иоанн своих учеников этому научил.
2. Тот ответил:
— Молитесь такими словами:
«Отец! Да будет свято Твоё имя, да наступит Твоё царство.
3. Хлеб наш насущныйНасущный — есть много толкований для этого слова, но самое распространённое таково: пища (в буквальном и переносном смыслах), которая нужна нам для дальнейшей жизни. давай нам ежедневно
4. и прости нам грехи наши, ведь и мы прощаем должников наших, и не дай нам впасть в искушение».
5. И ещё добавил:
— Допустим, у кого-то из вас есть друг, и вот вы придёте к нему среди ночи с такой просьбой: «Друг, дай мне три хлеба,
6. а то сейчас зашёл ко мне приятель после долгого пути, а мне его нечем угостить».
7. И вот он вам ответит: «Не беспокой меня! Дверь заперта, дети вместе со мной в постелиВ домах бедняков дети спали вместе с родителями. Если бы он встал, то разбудил бы их., я не могу встать и дать тебе хлеба».
8. Говорю вам: может, он не станет вставать и давать вам хлеб просто по дружбе, но ваша настойчивость его заставит встать и дать вам всё, что нужно.
9. Так что скажу вам: просите — и вам будет дано, ищите — и вы найдёте, стучите — и вам отворят.
10. Кто просит — получает, кто ищет — находит, кто стучит — тому отворяют.
11. Есть ли среди вас такой отец, чтобы в ответ на просьбу сына о рыбе дал ему вместо рыбы змею?
12. Или на просьбу о яйце дал скорпиона?
13. Хоть вы и дурные люди, но умеете давать своим детям благие дары. Насколько же вернее Отец ваш наделит Духом с неба тех, кто у Него попросит!
14. Однажды Иисус изгонял беса — это был бес немоты. Когда он вышел из немого, тот заговорил, к удивлению толпы.
15. И вот некоторые там сказали, что Он изгоняет бесов властью ВеельзевулаВеельзевул — одно из имён сатаны, искажённое наименование одного из языческих божеств., главного среди них.
16. А другие Его искушали, просили у Него знамения с неба.
17. Но Он, зная, о чём они думают, сказал им:
— Всякое расколовшееся царство опустеет, и расколотый дом рухнет.
18. Если сатана разделился — как устоять его царству? Вы ведь говорите, что Я изгоняю бесов властью Веельзевула.
19. И если Я изгоняю бесов властью Веельзевула, то чьей властью это делают ваши же сыновья? Вот они-то и будут вам судьями!
20. А если Я изгоняю бесов перстом Божьим, значит, достигло вас Божье Царство.
21. Если сильный и вооружённый человек охраняет свой дом, его имуществу ничто не угрожает.
22. Но если придёт кто-то ещё сильнее и его победит, то заберёт всё оружие, на которое полагался хозяин дома, а его имущество будет разделено как добычаЕсли Иисус изгоняет бесов, значит, Он уже победил их господина..
23. Кто не со Мной — тот против Меня, и кто не приобретает со Мной — тот теряет.
24. Когда оставляет человека нечистый дух, он скитается по безводной пустыне и не может найти себе покоя. И тогда решает вернуться домой, откуда вышел, —
25. и по возвращении находит этот дом пустым, прибранным и украшенным.
26. Тогда он отправляется, прихватив семь духов ещё злей, чем он сам, занимает дом и обитает там — а для человека это ещё хуже, чем то, что было прежде.
27. Ещё когда Он это говорил, одна женщина из толпы воскликнула:
— Благо той, кто носила Тебя во чреве и кормила грудью!
28. А Он ответил:
— Те, кто слышит слово Божье и соблюдает его, — те ещё блаженней!
29. Стали вокруг Него собираться толпы. Он обратился к ним:
— Род этот — злой род: ищет знамения, но не будет ему дано иного, кроме знамения Ионы.
30. Иона стал знамением для жителей НиневииВ книге Ионы рассказано, как пророка проглотила огромная рыба и через три дня и три ночи извергла наружу. Затем пророк проповедовал в Ниневии, развратной и жестокой ассирийской столице, и жители её покаялись в своих грехах и были прощены Богом. — таким же станет и Сын Человеческий для этого рода людей.
31. Южная царица в день Суда пробудится вместе с этим родом людей и осудит их, потому что она пришла от края земель послушать мудрость СоломоновуВ 3Цар 10:1–13 описан приход к царю Соломону царицы из далёкого южного царства, её привлекла мудрость царя Соломона. — а здесь Тот, Кто больше Соломона.
32. В день Суда ниневитяне встанут рядом с этим родом людей и осудят их, потому что проповедь Ионы привела их к покаянию — а здесь Тот, Кто больше Ионы.
33. Никто не прячет зажжённый светильник в потаённом месте и не накрывает кувшином — светильник ставят на подсвечник, чтобы все, кто войдёт в дом, увидели свет.
34. Глаза дают свет всему твоему телуВ древности существовало представление, что глаза испускают некоторые лучи, которые и позволяют человеку видеть.. Так что если взгляд твой бесхитростен, то и всё тело будет светлым, а если взгляд твой злобен, то и всё тело будет тёмным.
35. Смотри, чтобы твой внутренний свет не оказался тьмой!
36. Итак, если всё твоё тело исполнено света и нет в нём никакой частицы тьмы, то будет оно всё светлым, как если бы освещал тебя светильник.
37. Когда Он это говорил, Его пригласил один фарисей у него отобедать. Иисус пришёл и расположился за столом.
38. Фарисей увидел, что перед обедом Он не совершил омовенияРитуальное омовение должно было очистить человека от любого осквернения, которое могло произойти с ним даже случайно, пока он находился на улице и соприкасался с разными людьми и предметами., и удивился.
39. А Господь ему сказал:
— Вы, фарисеи, снаружи очищаете свои чаши и подносы, а внутри вы полны жадности и злобы.
40. Безумцы! Кто сотворил внешнее — не Он ли сотворил и внутреннее?
41. Что до содержимого ваших блюд — подавайте милостыню, и всё у вас будет чистым.
42. Горе вам, фарисеи! Вы даёте десятину с мяты, руты и прочей зелениЗакон предписывал отдавать в святилище десятую часть урожая (Лев 27:30–31). Эти люди тщательно соблюдали это правило даже в отношении приправ, подчёркивая свою набожность., зато оставили в стороне правосудие и любовь Божью. Следовало бы делать одно — но и другого не оставлять!
43. Горе вам, фарисеи! Любите вы председательствовать в синагогах и собирать приветствия на площадях.
44. Горе вам! Вы подобны неприметным гробницам: ходят по ним люди и, сами того не зная, оскверняютсяПрикосновение к могиле делало человека ритуально нечистым (Чис 19:16)..
45. На это Ему сказал один из знатоков закона:
— Учитель, эти Твои слова обижают и нас!
46. Иисус ответил:
— И вам горе, знатоки закона! Вы взваливаете на людей тяжкий и неудобный груз, а сами и одним пальцем не касаетесь этого груза.
47. Вы сооружаете гробницы для пророков, которых убили ваши отцы.
48. Так вы подтверждаете и одобряете то, что сделали ваши отцы: они пророков убили, а вы им соорудили гробницы.
49. Потому сказала Премудрость Божья: «Я посылаю к ним пророков и апостолов, а они одних убьют, а других будут гнать.
50. Падёт на этот род кара за всякую кровь, пролитую пророками от сотворения мира,
51. от крови Авеля и до крови Захарии, погубленного между жертвенником и Храмом»Авель — жертва первого убийства в истории человечества (Быт 4:8–12). Захария — вероятно, человек, чьё убийство описано в 2Пар 24:20–22.. Да, говорю вам, спросится с этого рода людей!
52. Горе вам, знатокам закона! Вы забрали себе ключи познания: и сами не входите, и тем, кто хочет войти, мешаете.
53. Когда Иисус вышел наружу, стали на Него наседать книжники и фарисеи со своими расспросами обо всём подряд:
54. они старались подловить Его на ответе, чтобы обвинить.
Глава 12 (Лк. 12)
1. Тем временем вокруг Иисуса собирались многотысячные толпы, так что люди давили друг друга. Но Он обратился сначала к ученикам со словами:
— Остерегайтесь закваски фарисейской (то есть лицемерия)!
2. Не бывает, чтобы тайное не стало однажды явным, чтобы сокрытое не сделалось известно.
3. Что вы сказали в темноте — будет услышано при свете дня, что рассказали в потайном месте — о том будет возвещено с крыш!Крыши домов были плоскими и часто использовались как дополнительное пространство для жизни. Чтобы сообщить всем соседям и прохожим нечто важное, можно было забраться на крышу.
4. Говорю вам, друзья Мои: не бойтесь тех, кто убивает тело, а сверх того сделать ничего не может.
5. Я скажу вам, кого стоит бояться: бойтесь Того, Кто властен и умертвить, и бросить после того в гееннуГеенна — так в иудейской традиции называли ад как место посмертного наказания грешников. Это название происходит от названия долины Хинном под Иерусалимом, где сжигали отбросы и потому постоянно горел огонь.. Именно Его, говорю вам, стоит бояться!
6. За два ассарияАссарий — римская медная монета, 1/16 денария. продаются пять воробьёв, не так ли? Но ни один из них не забыт у Бога.
7. А у вас и волосы на голове все сочтены. Не бойтесь — вы куда ценнее любых воробьёв!
8. Говорю вам: кто признает Меня перед людьми, того и Сын Человеческий признает Своим перед Божьими ангелами.
9. А кто откажется от Меня перед людьми, от того и Он откажется перед Божьими ангелами.
10. Кто скажет нечто против Сына Человеческого, тому простится, а кто злословит Святого Духа, тому не простится ни в этом мире, ни в будущем.
11. А когда вас поведут в синагоги, и к начальству, и к властителям — не волнуйтесь, как и что говорить в свою защиту, что им сказать.
12. Святой Дух научит вас в тот час, что следует сказать.
13. Кто-то из толпы попросил Иисуса:
— Учитель, скажи моему брату, чтобы поделился со мной наследством!По-видимому, один из братьев забрал себе оставшееся от отца наследство целиком или его бо́льшую долю.
14. А Тот сказал ему в ответ:
— Человек, кто Меня поставил среди вас судьёй или посредником?
15. И добавил для всех:
— Смотрите, всегда остерегайтесь жадности: жизнь человека зависит совсем не от того, насколько огромно его имущество.
16. Ещё Он рассказал им такую притчу:
— Был один богач, его земля принесла ему отличный урожай.
17. И стал он рассуждать: что же теперь делать, ведь всё это зерно негде хранить?
18. И тогда он решил так: «Снесу-ка я свои житницы и построю на их месте новые, побольше, чтобы поместить туда своё зерно и прочее добро.
19. А потом скажу сам себе: “Душа моя, много всего припасено у тебя на много лет вперёд, так что отдыхай, ешь, пей и радуйся!”»
20. Но Бог сказал ему: «Безумец! Этой же ночью заберут у тебя твою душу! Кому достанется всё, что ты накопил?»
21. Вот как бывает, когда человек копит для себя самого, когда богатство его — не в Боге.
22. А Своим ученикам Иисус сказал:
— Потому говорю вам: не заботьтесь, чем накормить свою душу и во что одеть своё тело.
23. Ведь душа важнее пищи, а тело — одежды.
24. Взгляните на ворон: они не сеют и не жнут, нет у них ни складов, ни житниц, но Бог их кормит. Насколько же вы ценнее птиц!
25. Да и кто из вас может собственным старанием хоть ненамного увеличить свой рост?Свой рост — или: свой возраст.
26. Если и такой малости не можете, к чему заботиться о прочем!
27. Взгляните, как растут в поле лилии: они не трудятся и не прядут, но говорю вам, что и СоломонПравление царя Соломона, сына Давида, считалось золотым веком древнего Израиля, эпохой расцвета и изобилия. во всей своей славе не одевался так, как любая из них!
28. Если так Бог одевает траву в поле, которая сегодня растёт, а завтра будет брошена в печь, тем более оденет вас, маловеры!
29. Не ищите, чего бы вам поесть и чего выпить, не о том заботьтесь —
30. всего этого ищут в мире язычники. А Отец ваш знает, что вы нуждаетесь в этом.
31. Ищите прежде всего Его Царства, а прочее полу́чите в придачу.
32. Не бойся, малое стадо! Благая воля вашего Отца — даровать вам это Царство.
33. Продавайте ваше имущество и раздавайте милостыню: заводите кошельки, что не прохудятся, и небесные сокровища, что не иссякнут, — не приблизится к ним вор, и моль их не попортит.
34. Где ваше сокровище, туда ведь будет стремиться и ваше сердце!
35. Пусть ваши бёдра будут препоясаныЛюди носили длинную одежду, поэтому для работы или активного действия её было необходимо подпоясать, чтобы она не мешала (ср. рус. выражение «распоясаться»)., а светильники — зажжены.
36. И сами будьте похожи на тех, кто ждёт, когда их господин вернётся со свадебного пира: едва он придёт и постучит в дверь, слуги ему отворят.
37. Благо тем слугам, которых господин по возвращении застанет не спящими! Аминь говорю вам, что он сам подпояшется, усадит их за стол и будет им прислуживать.
38. Придёт ли он после полуночи или ближе к утруПосле полуночи или ближе к утру — букв.: во вторую или третью стражу (ночи). Ночь делилась на четыре стражи. — благо им, если застанет их бодрствующими!
39. Будьте уверены: если бы хозяин дома знал, в какой час ночи явится вор, он бы был начеку и не дал тому проникнуть в дом.
40. Будьте и вы готовы, Сын Человеческий придёт в неожиданный для вас час.
41. Пётр спросил:
— Господи, ты рассказываешь эту притчу нам одним или всем?
42. Господь ответил:
— А кто окажется верным и разумным управляющим? Господин поставит его над всеми слугами, чтобы он вовремя выдавал всем паёк.
43. Благо тому рабу, если господин, придя, обнаружит, что так он и поступал.
44. Истинно говорю вам, что господин поручит ему управлять всем своим имуществом.
45. Или тот раб окажется негодным и скажет сам себе: «мой господин задерживается в пути», — и начнёт избивать слуг и служанок, пировать и допьяна напиваться?
46. Но господин того раба вернётся в день, которого тот не ждёт, и в час, о котором не догадывается, и тогда разорвёт его, подвергнет одной участи с неверными.
47. Раба, который знал волю своего господина, но не подготовился и не исполнил этой воли, ждёт суровое наказание.
48. А кто этой воли не знал и сделал нечто достойное побоев, того накажут не так строго. Кому было много дано, с того всегда и спрашивают много, и кому было много доверено, от того и потребуют много.
49. Огонь низвести на землю — вот для чего Я пришёл! Как же Я хочу, чтобы он скорей разгорелся!
50. Мне предстоит пройти через крещениеКрещением (букв. «погружением») Иисус называет здесь предстоящие страдания и смерть на кресте., и как же Мне тяжело, пока это не совершилось!
51. Вы думаете, что Я пришёл даровать земле мир? Нет, говорю вам, не мир, а раздор!
52. Живут в одном доме пятеро, и будут они теперь разделены: трое против двух и двое против трёх.
53. Отец рассорится с сыном и сын с отцом, мать с дочерью и дочь с матерью, свекровь с невесткой и невестка со свекровьюПересказ Мих 7:6..
54. А народу Иисус сказал так:
— Вот вы видите, как с запада приходит туча, говорите: «быть дождю», — и так оно и бывает.
55. А когда дует южный ветер, говорите: «быть жаре», — и она наступает.
56. Лицемеры! Вы способны предсказывать погоду по приметам земным и небесным — неужели вы неспособны распознать приметы времени?
57. Что же вы сами никак не разберётесь, в чём правда?
58. Когда ты идёшь к правителю на суд вместе со своим противником, постарайся с ним всё уладить по дороге — а не то противник потащит тебя к судье, тот передаст тебя приставу, а пристав посадит в темницу.
59. Говорю тебе: не выйдешь оттуда, пока не уплатишь всё до последней полушкиПолушка — в оригинале упомянута лепта, 1/8 часть асса или 1/128 часть серебряного денария (дневного заработка подёнщика), самая мелкая из существовавших монет. Речь идёт о долговой тюрьме, в которой должник остаётся, пока не внесёт всю требуемую сумму..
Глава 13 (Лк. 13)
1. В это самое время подошли к Иисусу какие-то люди и рассказали ему про галилеян, которых Пилат перебил во время жертвоприношения, так что их кровь смешалась с кровью жертвенных животныхМы не знаем про этот эпизод ничего достоверного, но это событие явно вызвало шок: этих людей по приказу римского наместника убили прямо в Храме во время ритуала..
2. Иисус им ответил:
— Вы что, думаете, будто эти галилеяне были грешнее всех прочих галилеянГалилея была удалённой и областью с полуязыческим населением, поэтому к галилеянам многие иудеи относились заведомо предвзято., раз с ними случилось такое?
3. Нет, говорю вам! Но если не покаетесь, все погибнете, как они.
4. Или те восемнадцать человек, которые погибли под обломками рухнувшей Силоамской башниСилоамская башня — одна из крепостных башен Иерусалима., — думаете, они были виновнее всех людей, кто жил в Иерусалиме?
5. Нет, говорю вам! Но если не покаетесь, все погибнете точно так же.
6. И рассказал им такую притчу:
— Росла в винограднике у одного человека смоковница. И вот хозяин пошёл посмотреть, есть ли на ней плоды, — и не нашёл их.
7. Тогда он сказал садовнику: «Вот уже три года я прихожу к этой смоковнице в поисках плодов — и не нахожу. Сруби её, она только место занимает!»
8. А садовник ему на это ответил: «Господин, оставь её ещё на один год! Я пока что окопаю её и обложу навозом,
9. может, она всё же принесёт плоды? А если нет, ты её срубишь».
10. Как-то в субботу Иисус наставлял людей в синагоге.
11. Там была одна женщина, которую восемнадцать лет мучил болезнью злой дух: она была скрючена и никак не могла выпрямиться.
12. Иисус, заметив её, обратился к ней со словами:
— Женщина, ты избавлена от болезни!
13. Он возложил на неё руки, и она сразу же выпрямилась и прославила Бога.
14. А начальник синагоги пришёл в негодование, что Иисус исцелил её в субботу. Он на это сказал всему народу:
— Есть шесть дней, в которые положено работать. Вот в эти дни и приходите получать исцеление, а не в субботний день!
15. Господь ему ответил так:
— Лицемеры! Каждый из вас по субботам отвязывает своего быка или осла от стойла и ведёт на водопой, не так ли?
16. А ведь она из рода Авраама, и вот сатана держал её связанной восемнадцать лет — как же не освободить её в субботний день?
17. Эти Его слова пристыдили всех, кто Ему противоречил, зато весь народ обрадовался славным делам, которые Он совершал.
18. Ещё Он сказал:
— На что похоже Божье Царство, с чем Мне его сравнить?
19. Оно похоже на зёрнышко горчицы: взял его некий человек и посадил в своём огороде. И вот из него выросло целое дерево, на ветвях которого гнездятся птицы небесныеСемена горчицы чёрной (Brassica nigra) очень мелкие, а само растение может быть выше человеческого роста, но, конечно, оно не похоже на дерево. Иногда полагают, что здесь имеется в виду другое растение, известное на Ближнем Востоке, — сальвадора персидская (Salvadora persica) с мощным стволом, достигающим нескольких метров в высоту. Впрочем, здесь может иметься в виду не конкретный вид растения, а сам процесс роста, когда крохотное зерно становится могучим деревом..
20. И добавил:
— С чем ещё сравнить Мне Божье Царство?
21. Оно похоже на то, как женщина взяла закваску и замесила с ней целый мешок мукиМешок муки — букв.: три саты. Сата — мера сыпучих тел, примерно 10 литров. В древности дрожжи добавляли в тесто в виде закваски — небольшого количества теста прежнего замеса, в котором уже содержались дрожжи. — и на этих дрожжах поднялось всё тесто.
22. Так Он ходил по городам и селениям, наставляя людей. Он направлялся в Иерусалим.
23. Один человек Ему сказал:
— Господи! Спасаются лишь немногие, верно?
А Он ответил людям:
24. — Потрудитесь войти в узкие ворота! Много, говорю вам, таких, кто пытается войти, но не может.
25. Однажды хозяин дома поднимется и запрёт эти ворота, а вы, оставшись снаружи, станете стучать в эти ворота со словами: «Господин, открой, это мы!» А он ответит вам: «Не знаю, кто вы и откуда».
26. Вы станете говорить: «Мы же ели и пили рядом с тобой, ты учил нас прямо на площадях!»
27. А он ответит: «Не знаю, откуда вы. Прочь от меня все, кто творит несправедливость!»
28. Будете рыдать и скрежетать зубами, когда увидите Авраама, Исаака и Иакова и всех пророков в Божьем Царстве — а вас самих прогонят прочь.
29. Другие придут с востока и запада, с севера и юга и сядут за пиршественный стол в Божьем Царстве.
30. Есть сейчас последние, что станут первыми, и первые, что станут последними.
31. В то время подошло к нему несколько фарисеев со словами:
— Ступай отсюда подальше, Ирод хочет Тебя убить.
32. Он им ответил:
— Идите, передайте этому лису: Я буду изгонять бесов и совершать исцеления сегодня и завтра, а послезавтра завершу Свой труд.
33. Но и сегодня, и завтра, и в будущем Я должен продолжать Свой путь. Ведь не бывает такого, чтобы пророк погиб где-то, кроме Иерусалима!
34. Иерусалим, Иерусалим! Ты убиваешь пророков и забрасываешь камнями тех, кто послан к тебе! Сколько раз Я хотел собрать твоих детей, как птица собирает свой выводок под крылья, но вы того не пожелали.
35. И теперь ваш домВаш дом — название иерусалимского Храма. оставлен пустым. Говорю вам, что больше уже не увидите Меня, пока не воскликнете: «Благословен, кто приходит во имя Господне!»
Глава 14 (Лк. 14)
1. Однажды в субботу Иисус пришёл на обед к одному из главных фарисеев. За Иисусом внимательно наблюдали.
2. И вот перед Ним встал человек, страдавший от водянки.
3. Тогда Иисус обратился к знатокам закона и фарисеям с таким вопросом:
— Можно в субботу исцелять или нет?
4. Но они молчали. А Он прикоснулся к тому человеку, исцелил его и отпустил.
5. А им сказал:
— Если у кого-то из вас сын или вол упадёт в колодец, разве вы не вытащите его, пусть даже и в субботу?
6. Ничего ответить на это они не смогли.
7. Иисус наблюдал, как приглашённые выбирали себе почётные места за столомМеста на пиру занимались в соответствии с положением каждого из гостей., и рассказал им такую притчу:
8. — Когда тебя позовут к кому-нибудь на свадебный пир, не занимай самого почётного места. Вдруг окажется, что хозяин пригласил кого-то поважнее тебя.
9. И тогда он — кто пригласил и тебя, и его — подойдёт и велит тебе уступить ему место. И тебе придётся с позором отправиться на самое последнее место.
10. Нет, если тебя пригласили, приходи и садись на последнее место, и тогда тебе скажет тот, кто тебя позвал: «Друг, пересядь-ка повыше», — и будет тебе оказана честь на виду у всех прочих гостей.
11. Всякий, кто возвышает себя, будет унижен, а кто себя принижает — возвысится.
12. А хозяину, который Его пригласил, Иисус сказал:
— Когда устраиваешь завтрак или обед, зови не своих друзей, или братьев, или родных, или богатых соседей, которые отплатят тебе таким же приглашением.
13. Нет, когда собираешь гостей на пир, зови бедных, увечных, хромых и слепых —
14. и будет тебе благо, ведь им нечем тебе отплатить, так что твоя награда будет ждать тебя, когда праведники воскреснут.
15. Один из тех, кто был с Ним на пиру, услышал это и сказал:
— Блажен, кто будет пировать в Божьем Царстве!
16. Иисус на это ответил:
— Один человек устроил большое пиршество и пригласил много гостей.
17. Когда настало время пира, он послал своего слугу сообщить приглашённым, что всё готово и пора приходить.
18. Но все как один принялись извиняться. Первый сказал: «Я купил поле, мне необходимо пойти его осмотреть, прошу меня простить».
19. Второй сказал: «Я купил пять пар волов и собираюсь их испытать в работе, прошу меня простить».
20. Ещё один сказал: «Я только что женился и прийти не могу».
21. Слуга возвратился и пересказал всё это своему господину. Хозяин дома в гневе велел своему слуге: «Скорее пройди по городским улицам и переулкам и приведи сюда бедных, увечных, слепых и хромых».
22. Слуга доложил: «Господин, твоё приказание исполнено, но места ещё остались».
23. Тогда господин велел слуге: «Ступай по дорогам и вдоль изгородей, приводи людей, пусть наполнится мой дом!
24. Говорю вам: никто из тех людей, которых я пригласил, вместе со мной пировать не будет».
25. Вместе с Иисусом шла большая толпа. Он обернулся и сказал людям:
26. — Если кто приходит ко Мне, не отвергнув собственного отца и мать, жену и детей, братьев и сестёр, даже собственную душу, — тот не может быть Моим учеником.
27. Кто не несёт креста, на котором его распнутПеред казнью через распятие римляне обычно заставляли приговорённого нести к месту казни горизонтальную перекладину, на которой он и будет распят (вертикальный столб был уже врыт в землю)., и не идёт за Мной следом, тот не может быть Моим учеником.
28. Если кто-то из вас захочет построить башню, разве он сначала не сядет подсчитать, какие потребуются расходы, чтобы завершить постройку?
29. А иначе он заложит фундамент, но закончить стройку не сможет, а все, кто будет это наблюдать, станут над ним насмехаться
30. и приговаривать: «Что это за человек, начал стройку, а закончить не смог!»
31. А если какой царь захочет пойти на другого царя войной, разве он не сядет сначала посоветоваться: сможет ли он с десятью тысячами войска сразиться с тем, кто выставит против него двадцать тысяч?
32. Если не сможет, то отправит к тому посольство с просьбой о мире, пока он ещё далеко.
33. Так и всякий из вас, пока не откажется от всего, что у него только есть, не может быть Моим учеником.
34. Как хороша соль! Но если соль утратит вкус, чем сможете придать ей солёность?
35. Не сгодится она ни для почвы, ни для навозной кучи — такую выбрасывают прочь. У кого есть уши, пусть слышит.
Глава 15 (Лк. 15)
1. К Иисусу приходили все сборщики податей и все грешники, чтобы Его послушать.
2. А фарисеи и книжники на это с возмущением говорили:
— Этот Человек принимает грешников и ест с ними за одним столом!
3. Иисус тогда рассказал им такую притчу:
4. — Допустим, у кого-то из вас есть сто овец, и вот одна из них потерялась. Разве он не бросит в пустыне девяносто девять, чтобы искать потерянную, пока не найдёт?
5. А когда найдёт, с радостью понесёт её на плечах
6. к себе домой, созовёт друзей и соседей и скажет им: «Разделите мою радость, я нашёл свою потерянную овцу!»
7. Говорю вам, что так же обрадуются на небе покаянию одного грешника — больше, чем девяноста девяти праведникам, которым нет нужды каяться.
8. Или если женщина, у которой есть десять драхмДрахма — серебряная монета такого же достоинства, что и денарий., потеряет одну из них — разве она не зажжёт светильник и не станет тщательно подметать дом, пока её не найдёт?
9. А когда найдёт, созовёт подруг и соседок и скажет: «Разделите мою радость, я нашла драхму, которую потеряла!»
10. Такой же, говорю вам, будет радость у ангелов Божьих о покаянии одного грешника.
11. И добавил:
— Было у одного человека два сына.
12. И вот младший сказал отцу: «Отец, отдай мне долю имущества»Он просит себе ту часть наследства, которая должна достаться ему после смерти отца.. И тот разделил всё, что только имел.
13. Всего через несколько дней младший сын всё забрал и отправился в далёкую страну, а там потратил, что у него было, на распутную жизнь.
14. А когда он всё промотал, в той стране начался сильный голод и жить ему стало не на что.
15. Тогда он нанялся к одному из тамошних жителей, а тот отправил его в деревню пасти свиней.
16. Он был бы рад наесться стручковИмеются в виду сладковатые стручки рожкового дерева (Ceratonia siliqua), которыми кормили свиней, а иногда ими питались и бедняки., которыми питались свиньи, но ему и того не давали.
17. Только тогда он одумался и сказал себе так: «Сколько у моего отца наёмников — и хлеба у них в избытке, а я тут погибаю голодной смертью.
18. Лучше отправлюсь я обратно к отцу и скажу ему: “Отец, я согрешил перед небом и перед тобой,
19. я уже недостоин называться твоим сыном, но прими меня как одного из своих наёмников”».
20. И он сразу же отправился к отцу. И когда он ещё был вдали, отец его увидел и сжалился над ним: он побежал навстречу, заключил в объятия и расцеловал.
21. Сын сказал ему: «Отец, я согрешил перед небом и перед тобой, я уже недостоин называться твоим сыном…»
22. А отец велел своим слугам: «Скорее принесите лучшую одежду и оденьте его, на палец ему наденьте перстеньПерстень с печатью был признаком хозяина дома: он не просто служил украшением, но позволял ему запечатывать документы, т.е. распоряжаться имуществом., а на ноги — обувь.
23. Потом приведите откормленного телёнка и зарежьте его — будем пировать и веселиться!
24. Этот мой сын был мёртв, но вернулся к жизни, он пропадал, но теперь нашёлся». И вот начался пир.
25. А старший сын был в то время в поле. И вот когда он подходил к дому, то услышал, как в нём поют и пляшут.
26. Он подозвал одного из слуг и спросил, в чём дело.
27. Тот ответил: «Вернулся твой брат, и вот твой отец, встретив его живым и здоровым, велел зарезать упитанного телёнка».
28. Старший сын разгневался и не захотел входить в дом. Тогда отец вышел к нему и стал его приглашать.
29. А он на это сказал отцу: «Смотри, сколько лет я верно тебе служу, я никогда не нарушал ни одного твоего приказа — но ты ни разу не дал мне даже козлёнка, повеселиться с друзьями.
30. А этот твой сын потратил на блудниц всё, что получил от тебя, а теперь явился к тебе — и ты зарезал для него откормленного телёнка!»
31. Отец ответил ему: «Сын, ты ведь всегда со мной, и что у меня есть — всё это твоёПоскольку младший сын уже получил свою долю наследства, оставшееся имущество после смерти отца целиком отойдёт старшему..
32. А теперь время радоваться и ликовать, ведь этот твой брат был мёртв, но вернулся к жизни, он пропадал, но теперь нашёлся».
Глава 16 (Лк. 16)
1. А Своим ученикам Иисус рассказал вот что:
— Был один богатый человек, и у него был управляющий. И вот богачу сообщили, что тот растрачивает его имущество.
2. Он позвал управляющего и сказал: «Вот что я о тебе слышу! Сдай мне все дела, ты больше не можешь быть управляющим».
3. И тот стал размышлять так: «Как же мне теперь быть? Господин отстраняет меня от управления. Копать землю я не смогу, а просить подаяния мне стыдно.
4. Впрочем, я знаю, что мне делать, чтобы после отставки люди приняли меня в своих домах».
5. Он стал вызывать по одному должников своего господина. Одного он спросил: «Сколько ты должен моему господину?»
6. Тот ответил: «сотню бочонковСотню бочонков — букв.: сто батов (примерно 40 000 литров). оливкового масла». Управляющий ему сказал: «Забирай свою расписку и сразу же напиши другую, на пятьдесят»Таким образом сумма долга уменьшается вдвое..
7. И другого спросил: «А ты сколько должен?» Тот ответил: «сотню мешковСотню мешков — букв.: сто ко́ров (примерно 20 000 литров). зерна». Управляющий ему сказал: «Забирай свою расписку и напиши: восемьдесят».
8. И господин похвалил этого нечестного управляющего за разумное поведение — ведь «сыны этого мира» поступают в своём роде разумней, чем «сыны света»«Сыны света» (ср. 1Фес 5:5). Так могли называть себя те, кто считал себя высокодуховными людьми в противоположность «сынам этого мира», которых интересуют только материальные вещи..
9. Вот что скажу вам: неправедное богатствоБогатство — букв.: мамону (ср. 16:13). тратьте на то, чтобы приобрести себе друзей, и, когда вы всего лишитесь, они примут вас в вечных своих жилищах.
10. Кто верен в самом малом, тот будет верен и в большом, а кто нечестен в самом малом, будет нечестен и в большом.
11. И если в управлении нечестным богатством вы оказались неверны, кто же доверит вам настоящее?
12. И если в управлении чужим вы оказались неверны, кто же даст вам ваше собственное?
13. Никакой слуга не может служить двум господам: к тому проявит презрение, а к этому любовь, или тому явит преданность, а этому — пренебрежение. Вот и вы не можете служить Богу и мамонеМамона — арам. слово для обозначения богатства. Возможно, также оно служило именем божества, у которого язычники просили богатства..
14. Всё это услышали и фарисеи, которые жадны до денег, и стали насмехаться над Иисусом.
15. Он ответил им:
— Вы выставляете себя праведниками перед людьми, а Бог видит ваши сердца. Что ценится среди людей, то отвратительно для Бога.
16. Закон и пророкиЗакон и пророки — обычное название Священного Писания, в котором закон Моисея и пророческие книги занимают самые важные места. Эпоха пророчеств о Царстве заканчивается с приходом Иоанна, потому что теперь Царство открывается как реальность. — всё это до Иоанна, а начиная с его прихода возвещается Божье Царство и каждый стремится пробитьсяКаждый стремится пробиться — или: каждого вовлекают в него (ср. Мф 11:12). При том понимании, которое отражено в тексте, вход в Царство требует от человека определённых усилий, а при альтернативном он скорее пассивен, его вовлекают в Царство почти без его воли. в него.
17. Но скорее уж исчезнут небо и земля, чем пропадёт хоть одна буква, одна черта из закона.
18. Если кто разводится с женой и женится на другой — тот впадает в блуд. И кто женится на разведённой с мужем, тоже впадает в блуд.
19. Был один богатый человек, он носил пурпурнуюПурпурный цвет считался царским. Краска для такой ткани изготовлялась из особых морских моллюсков (Muricidae) и потому была очень дорогой. одежду из тончайшей ткани и каждый день устраивал великолепный пир.
20. А ещё был нищий по имени Лазарь. Весь покрытый струпьями, он лежал у ворот богача
21. и мечтал поесть объедков, которые падали со стола богача. Собаки подходили и лизали его язвы.
22. И вот нищий умер, и ангелы отнесли его в объятия Авраама. Умер и богач, его похоронили.
23. В аду, посреди мучений, богач поднял свой взор и увидел вдали Авраама и Лазаря в его объятиях.
24. Он закричал: «Отец Авраам, сжалься! Отправь Лазаря, чтобы он смочил в воде кончик пальца и охладил мой язык — нестерпима эта огненная мука!»
25. Авраам ответил: «Сын, вспомни, что ты уже получил всё хорошее в своей жизни, а Лазарь точно так же — всё плохое. Теперь его ждёт утешение, а тебя — страдание.
26. При всём том между нами и вами разверзлась великая бездна: если кто захочет отправиться отсюда к вам, то не сможет, да и оттуда к нам никому не перейти».
27. Богач сказал: «Прошу тебя, отец, отправь его тогда в дом моего отца.
28. У меня ведь пять братьев, пусть он обо всём им расскажет — и тогда они не попадут в это место мучений».
29. Авраам ответил: «У них есть Моисей и пророки, вот кого им надо слушать!»
30. Тот сказал: «Нет, отец Авраам, но если кто-то из умерших придёт к ним, тогда они покаются».
31. А тот ему отвечал: «Раз они не слушают ни Моисея, ни пророков, то даже если кто воскреснет из мёртвых — это их не убедит».
Глава 17 (Лк. 17)
1. А Своим ученикам Иисус сказал:
— Не бывает так, чтобы обошлось без соблазнов, но беда тому, через кого они приходят.
2. Такому человеку было бы полезней, чтоб ему на шею повесили каменный мельничный жёрнов и бросили в море — лишь бы ему не стать причиной соблазна для одного из этих маленьких людейТут могут иметься в виду как дети, так и простые, некнижные верующие..
3. Следите же за собой! Если твой брат согрешит против тебя, упрекни его, и если покается — прости.
4. Если даже семь раз в день согрешит против тебя и семикратно вернётся со словами: «Я раскаиваюсь», — прости его.
5. Апостолы попросили Господа:
— Увеличь нашу веру!
6. Господь ответил:
— Будь у вас вера хоть с горчичное зерно, вы бы велели этой шелковице: «Вырви свои корни из земли и пересадись в море», — и она бы вас послушалась.
7. Если у кого-то из вас есть раб, который пашет землю или пасёт скот, скажете ли вы ему, когда он вернётся домой: «Скорее садись ужинать»?
8. Нет, вы скажете так: «Приготовь ужин, подпояшься и прислуживай мне, пока я буду есть и пить, а потом сам поешь и попьёшь».
9. Отблагодарит ли хозяин раба, что тот исполнил его повеления?
10. Так и вы, когда исполните, что было велено, говорите о себе: «Мы никчёмные рабы, мы лишь сделали, что должны были сделать».
11. По дороге в Иерусалим Иисус шёл по границе между Самарией и ГалилеейИз Галилеи прямой путь в Иерусалим лежал через Самарию, население которой было враждебно к иудеям. Иисус стремится обойти эту область..
12. Когда он входил в одну из деревень, ему встретились десятеро прокажённых. Они остановились поодаль
13. и стали громко кричать:
— Наставник Иисус! Помилуй нас!
14. Он их заметил и сказал:
— Идите, покажитесь священникам.
Они так и сделали и, пока шли, очистились от проказыМоисеев закон (Лев 14:2–32) предписывал, что человек, очистившийся от проказы, должен показаться священнику, чтобы тот засвидетельствовал его исцеление и совершил положенные жертвоприношения. Эти люди отправились к священникам прежде, чем получили исцеление, и так проявили свою веру в слова Иисуса..
15. Один из них, увидев, что исцелился, вернулся, громким голосом прославляя Бога.
16. Он упал ниц к ногам Иисуса и благодарил Его — а был этот человек самаряниномС одной стороны, этот человек принадлежит к чужому и недружественному народу, так что от него меньше всего можно было бы ожидать благодарности и признательности. С другой стороны, поскольку он самарянин, иудейские священники могли его просто прогнать, так что он предпочёл личную благодарность участию в предписанном обряде..
17. Иисус на это сказал:
— Очистились ведь десять человек, не так ли? Где же остальные девять?
18. Никого больше не нашлось, кроме этого чужака, чтобы вернуться и прославить Бога?
19. А ему Иисус сказал:
— Поднимись и ступай, вера твоя тебя спасла.
20. Иисусу был задан фарисеями вопрос, когда придёт Божье Царство. На это Он им ответил:
— Божье Царство придёт, но неприметно.
21. Не скажут тогда: «Вот же оно!» или «Вон там!» Божье Царство — оно посреди васПосреди вас — или: внутри вас..
22. А ученикам Иисус сказал:
— Наступит время, когда вы захотите застать хоть один из дней Сына Человеческого, но не сможете.
23. Скажут вам: «Он здесь!» или «Вот же он!» — никуда не идите, ничего не ищите.
24. Словно молния, чьё сияние озаряет небо от края и до края, — таким явится и Сын Человеческий в Свой день.
25. Но Он сначала должен претерпеть много страданий и быть отвергнутым этим родом людей.
26. Как было во дни НояИстория Ноева потопа рассказана в Быт 6 – 8., точно так будет и во дни Сына Человеческого.
27. Тогда люди ели и пили, женились и выходили замуж до того самого дня, когда вошёл Ной в ковчег и нахлынул потоп и всех погубил.
28. Так же было и во дни ЛотаИстория Лота и гибели городов Содома и Гоморры рассказана в Быт 19.: ели, пили, продавали, покупали, сеяли и строили,
29. но в день, когда Лот ушёл из Содома, пролились с неба огонь и сера и всех погубили.
30. Всё то же будет и в день, когда явится Сын Человеческий.
31. Кто в тот день будет на крыше домаКрыши домов были плоскими и часто использовались как открытая терраса, например, для отдыха., а все его вещи внутри — не спускайся их взять, и кто в поле — тоже не возвращайся обратно.
32. Помните о жене Лота!Жена Лота, уходя из Содома, обернулась назад и превратилась в соляной столб (Быт 19:26).
33. Кто постарается сохранить свою душу — тот её погубит, а кто погубит её, тот сохранит её живой.
34. Говорю вам: той ночью будут двое на одной кровати: одного возьмут, а другого оставят.
35. Будут две рядом молоть зерно: одну возьмут, а другую оставят;
36. двое будут в поле: одного возьмут, а другого оставятВ самых древних рукописях ст. 36 отсутствует..
37. В ответ Его спросили:
— Где это будет, Господи?
Он ответил:
— Где труп, туда и орлы соберутсяС одной стороны, положение мёртвого тела в чистом поле можно узнать по тому, что вокруг него собираются стервятники. С другой — орёл был главным символом римского легиона, его знаменем. Можно понимать это изречение так: римские войска соберутся на место убийства, как стервятники слетаются на мёртвое тело. Возможны и другие толкования..
Глава 18 (Лк. 18)
1. Иисус рассказал им такую притчу о том, что надо всегда молиться и не отчаиваться:
2. — Был в одном городе судья, который ни Бога не боялся, ни людей не стыдился.
3. Была в этом городе и вдова, которая всё ходила к нему и упрашивала: «Защити меня от обидчика!»
4. Он никак не соглашался, но в конце концов решил: «Хотя я ни Бога не боюсь, ни людей не стыжусь,
5. но раз уж эта вдова так ко мне пристала, помогу ей, и она наконец перестанет приходить и досаждать мне своими просьбами».
6. Господь добавил:
— Слышите, как рассуждает нечестный судья?
7. А разве Бог не защитит Своих избранников, если они станут взывать к Нему день и ночь? Будет ли Он медлить?
8. Говорю вам: Он защитит их без промедления. Но вот найдёт ли Сын Человеческий веру на земле?
9. А тем, кто был убеждён в собственной праведности и относился к другим c презрением, Иисус рассказал такую притчу:
10. — Пришло в Храм помолиться два человека, один из них фарисей, а другой — сборщик податей.
11. Фарисей встал впереди и стал молиться о себе так: «Боже, благодарю тебя, что я не таков, как остальные люди, — хищные, бесчестные, развратные, что я не таков, как этот вот сборщик податей.
12. Два дня в неделю я пощусь, я плачу десятину со всех своих доходов»Платить десятину со своих доходов требовал закон (Лев 27:30–32), а два дня поста (полного отказа от еды) каждую неделю были уже инициативой самих фарисеев..
13. А тот самый сборщик стоял поодаль и глаз не смел поднять на небо. Он лишь бил себя в грудь со словами: «Боже, помилуй меня, грешника!»
14. Говорю вам, что оправданным скорее вернулся домой второй, чем первый, ведь всякий, кто себя возвышает, будет унижен, а кто себя принижает — возвысится.
15. Приводили к Нему и детей, чтобы Он прикоснулся к ним, а ученики, заметив это, детей не пускали.
16. Но Иисус их подозвал и сказал:
— Пустите детей, не мешайте им ко Мне подойти — именно таким и принадлежит Божье Царство.
17. Аминь говорю вам: кто не примет Божье Царство как ребёнок, тот в него не войдёт.
18. Кто-то из начальников спросил Иисуса:
— Благой Учитель! Что мне сделать, чтобы получить в удел вечную жизнь?
19. Иисус ему сказал:
— Что ты называешь меня благим? Благ один только Бог.
20. Ты знаешь заповеди: «не блуди, не убивай, не кради, не свидетельствуй лживо, чти отца и мать»Здесь приведены некоторые из Десяти заповедей (см. Исх 20 и Втор 5)..
21. Тот ответил:
— Всё это соблюдал я с юных лет.
22. Иисус, услышав это, сказал ему:
— Вот что ещё тебе осталось: продай всё, что имеешь, и раздай деньги нищим, чтобы получить сокровище на небесах. Вот тогда приходи и следуй за Мной!
23. Когда тот услышал это, то сильно огорчился, потому что был очень богат.
24. Заметив его огорчение, Иисус сказал:
— Как же тяжело попасть в Божье Царство состоятельному человеку!
25. Проще верблюду пролезть сквозь ушко иглы, чем богатому войти в Божье Царство.
26. Те, кто это услышал, сказали:
— Кто же тогда может спастись?
27. Иисус ответил:
— Что невозможно для людей, то возможно для Бога.
28. Тогда Пётр сказал:
— Смотри, мы оставили, что у нас было, и пошли за Тобой.
29. Иисус им ответил:
— Аминь говорю вам: всякий, кто оставил дом, жену, братьев, родителей или детей ради Божьего Царства, —
30. непременно получит во много раз больше, а в грядущем мире — вечную жизнь.
31. Двенадцать Своих учеников Иисус отвёл в сторону и сказал им:
— Итак, мы выступаем в Иерусалим. Там свершится всё, что было написано пророками о Сыне Человеческом:
32. Он будет предан в руки язычников, те будут над Ним глумиться, издеваться и оплёвывать,
33. а после бичевания убьют, но на третий день Он воскреснет.
34. Но они ничего не поняли, смысл сказанного остался от них скрыт, они не знали, о чём речь.
35. Уже на подходе к Иерихону у дороги сидел слепой и просил милостыню.
36. Он услышал, что идёт много народа, и спросил, в чём дело.
37. Ему рассказали, что приближается Иисус из НазаретаИз Назарета — букв.: Назорей. Название города Назарет созвучно с евр. словом «нецер», оно буквально значит «ветвь». В Ис 11:1 оно используется для обозначения потомка и преемника царя Давида, который будет справедливым и праведным правителем, через которого народом будет, по сути, править сам Бог. Также это слово связано со словом «назорей», которое обозначало в ВЗ человека, давшего Богу особый обет (Чис 6:1–21). При этом Иисус не был, строго говоря, назореем, т.к. не воздерживался от вина, что было первым отличительным признаком назорея..
38. Тогда он закричал:
— Иисус, Сын ДавидовСын Давидов — мессианский титул, он указывает на Мессию (Христа) как на потомка и законного наследника царя Давида., помилуй меня!
39. Те, кто шёл впереди Иисуса, требовали, чтобы он замолчал, а он кричал ещё громче:
— Сын Давидов, помилуй меня!
40. Иисус остановился и велел подвести к Нему слепого. Когда тот подошёл, Иисус спросил:
41. — Чего ты от Меня ждёшь?
Тот ответил:
— Господи, чтобы я стал зрячим!
42. Иисус ему сказал:
— Так будь зрячим! Вера твоя тебя спасла.
43. Слепой сразу же прозрел и пошёл за Ним следом, прославляя Бога. И весь народ, видевший это, воздал Богу хвалу.
Глава 19 (Лк. 19)
1. Так Иисус вошёл в Иерихон. Когда Он проходил через город,
2. там был один человек по имени Закхей, главный сборщик податей и богач.
3. Ему хотелось разглядеть Иисуса, но ему мешала толпа, ведь он был маленького роста.
4. И вот он забежал вперёд и забрался на шелковицу, мимо которой должен был проходить Иисус, чтобы Его оттуда разглядеть.
5. Иисус подошёл к этому месту, взглянул на него и сказал:
— Закхей, спускайся скорее, ведь сегодня Я должен быть гостем в твоём доме.
6. Тот быстро спустился и с радостью принял Иисуса у себя.
7. А все, кто это видел, с возмущением говорили:
— Человек, у которого Он остановился, — грешник!
8. А Закхей встал перед Господом и сказал:
— Половину всего, чем я владею, Господи, я раздам нищим, а если с кого взял лишнее, тому верну вчетверо больше.
9. Иисус ему сказал:
— Сегодня в этот дом пришло спасение, ведь и этот человек — потомок Авраама.
10. И Сын Человеческий пришёл, чтобы найти и спасти тех, кто погиб.
11. А для тех, кто это слышал, Иисус рассказал ещё одну притчу (ведь они были уже недалеко от Иерусалима и им казалось, что Божье Царство будет явлено совсем скоро)По-видимому, они ожидали, что вход Иисуса как Мессии в Иерусалим приведёт к изгнанию римлян и триумфальному возрождению израильского царства..
12. Вот что он сказал:
— Некий знатный человек отправился в далёкую страну, чтобы там получить царскую власть и возвратиться обратноЗдесь описана обычная практика Римской империи: претенденты на царский престол отправляются в Рим, чтобы получить утверждение от императора. К примеру, Ирод Великий назначил своим наследником сына Ирода Архелая, но он сначала поехал в Рим, чтобы его утвердил император Август Октавиан. Перед его отъездом (примерно в 4 г. до н.э.) его противники подняли в Иерусалиме мятеж, а кроме того, отправили в Рим собственное посольство с просьбой не утверждать Архелая в качестве царя. Архелай был утверждён в качестве этнарха (правителя) и жестоко расправился со своими противниками..
13. Он позвал своих слуг, раздал им десять минДесять мин — примерно четыре с половиной килограмма. серебра и сказал: «Пустите их в оборот, пока я не вернусь».
14. Но жители той страны его ненавидели, и вслед ему они отправили посольство с вестью: «мы не хотим, чтобы он царствовал над нами».
15. А когда он вернулся обратно, получив царскую власть, то велел позвать к себе тех слуг, которым он передал деньги, чтобы узнать, какую они получили прибыль.
16. Один из них явился и сказал: «Господин, твоя мина принесла десять мин прибыли».
17. Тот ответил ему: «Отлично, ты хороший слуга, ты был верен в малом — стань теперь моим наместником над десятью городами».
18. Пришёл другой и сказал: «Твоя мина, господин, принесла пять других».
19. Тот и ему ответил: «И ты будешь править пятью городами».
20. Пришёл ещё один и сказал: «Господин, вот твоя мина, я хранил её завёрнутой в платок,
21. потому что боялся тебя, зная, как ты суров: ты берёшь оттуда, куда не клал, и жнёшь там, где не сеял».
22. Тот сказал ему: «Судить тебя буду по твоим собственным словам! Ты никчёмный слуга, ты знал, как я суров: беру оттуда, куда не клал, и жну там, где не сеял.
23. Что же ты не пустил мои деньги в оборот? Я бы тогда по возвращении вернул своё с прибылью».
24. А тем, кто стоял рядом, он велел: «Отберите у него эту мину и дайте тому, у кого их десять!»
25. На их возражение, что у того их и так десять, он ответил:
26. «Говорю вам: у кого есть — тому и будет дано, а у кого нет — у того будет отнято, что он имеет.
27. А тех моих врагов, которые не хотели, чтобы я над ними царствовал, — приведите их сюда и перебейте прямо передо мной».
28. Рассказав эту притчу, Иисус продолжил свой путь в Иерусалим.
29. И вот когда они уже подходили к Вифагии и Вифании, что у горы под названием ЕлеонскаяЕлеонская гора (возвышенность, засаженная масличными деревьями) и упомянутое здесь селение находились у самого Иерусалима с восточной стороны., Иисус отправил двух учеников
30. с поручением:
— Идите в это селение напротивВероятно, в Вифанию.. Как только в него войдёте, найдёте привязанного молодого осла, на которого ещё не садился ни один человекСуществовало пророчество Захарии (9:9) о том, что праведный царь, т.е. Мессия, вступит в Иерусалим верхом на осле. На ослах ездили простые люди, тогда как грозные цари и полководцы использовали колесницы, запряжённые конями. Что этот молодой осёл ещё никого не возил на себе — тоже важная деталь: Богу посвящается только чистое животное, которым ещё не пользовались люди., — отвяжите его и приведите.
31. А если кто вас спросит, зачем вы его отвязываете, скажите, что он понадобился ГосподуГосподу — или: хозяину..
32. Те, кого Он послал, пошли и обнаружили, что всё именно так, как Он сказал.
33. Когда они стали отвязывать молодого осла, то хозяева их спросили:
— Что это вы его отвязываете?
34. Они ответили:
— Он понадобился ГосподуГосподу — или: хозяину..
35. Они привели к Иисусу осла, набросили ему на спину свои плащи и посадили Иисуса сверху.
36. И по пути они стали выстилать Ему дорогу своими плащами.
37. И когда он приблизился к спуску с Елеонской горы, всё множество учеников стало радостно, во весь голос прославлять Бога за все чудеса, которые они видели.
38. Они восклицали:
— Благословен царь, что приходит во имя Господне!Цитата из Пс 117:26. Лука добавляет в неё слово «царь», подчёркивая, что именно так люди и принимают Иисуса, видят в Нём Мессию, потомка и наследника царя Давида, который восстановит его славное царство. На небе мир, на высоте — слава!
39. В толпе были некоторые фарисеи, они сказали Иисусу:
— Учитель, вели Своим ученикам замолчать.
40. А Он им ответил:
— Говорю вам: если они замолчат, то закричат камни.
41. Когда Он увидел город вблизи, то заплакал о нём.
42. Он говорил:
— Если бы ты хоть в этот самый день увидел, что́ даст тебе мир, — но теперь это скрыто от глаз твоих!
43. Настанут дни, когда враги окружат тебя укреплениями, возьмут в осаду, стеснят отовсюду.
44. Уничтожат и тебя, и твоих детей внутри, камня на камне не оставят — ведь ты не распознал тот час, когда Бог тебя посетил.
45. Затем Иисус вошёл в Храм и стал выгонять оттуда тех, кто занимался в Храме торговлей.
46. Он им говорил:
— Написано: «дом Мой будет домом молитвы»Цитата из Ис 56:7., — а вы превратили его в разбойничье логово!
47. День за днём Он наставлял народ в Храме, а первосвященники и книжники вместе с властителями искали, как бы Его погубить,
48. но не находили способа это сделать, ведь народ постоянно окружал Его и слушал.
Глава 20 (Лк. 20)
1. В один из дней, когда Иисус учил народ в Храме и возвещал Евангелие, к Нему подошли первосвященники и книжники вместе со старейшинами
2. и заявили Ему:
— Скажи нам, по какому праву Ты делаешь такое? Кто это дал Тебе такую власть?
3. Иисус им ответил:
— И Я вас кое о чём спрошу, а вы Мне ответьте.
4. Когда Иоанн крестил — это было по воле неба или по человеческой воле?
5. Те стали рассуждать меж собой так:
— Если скажем, что по воле неба, Он ответит: «Что же вы ему не поверили?»
6. А сказать «по человеческой» — весь народ забросает нас камнями, ведь они уверены, что Иоанн был пророком.
7. Так что они ответили, будто не знают, по чьей воле.
8. Иисус тогда им сказал:
— И Я не скажу вам, по какому праву делаю такое.
9. А народу Он стал рассказывать такую притчу:
— Один человек насадил виноградник и отдал внаём земледельцам, а сам надолго отлучился.
10. В должный срок он отправил слугу к земледельцам, чтобы они передали тому положенную долю урожая с виноградникаОбычная практика того времени: арендаторы расплачивались с землевладельцем оговорённой долей урожая., — а те его избили и отослали ни с чем.
11. Тогда он послал ещё одного слугу, но и его избили, опозорили и отослали ни с чем.
12. Послал и третьего слугу — его тоже изранили и прогнали.
13. Хозяин виноградника рассудил так: «Что же делать? Отправлю к ним своего любимого сына, может быть, к нему они отнесутся с уважением».
14. Когда земледельцы его увидели, то решили меж собой так: «Вот и наследник! Убьём его, чтобы самим вступить в наследство»Земледельцы считают, что владелец виноградника уже никогда не вернётся, они считают его всё равно что мёртвым..
15. Тогда они вывели его из виноградника и убили. Как же поступит с ними владелец виноградника?
16. Придёт и казнит этих земледельцев, а виноградник отдаст другим.
Слушатели сказали:
— Да не будет!
17. А Он, взглянув на них, сказал:
— А что же означают слова Писания: «Камень, что строители отвергли, — он-то и стал краеугольным»?Цитата из Пс 117:22–23. Краеугольный камень кладётся в основание на углу постройки, так что на него опираются сразу две стены и прочность всей конструкции зависит именно от него.
18. И кто споткнётся о тот камень, разобьётся, а на кого он упадёт — того раздавит.
19. Книжники и первосвященники хотели бы тогда же схватить Иисуса, ведь они поняли, что эту притчу Иисус рассказал о них, только опасались народа.
20. Они следили за Иисусом и подослали к Нему несколько человек, притворявшихся праведниками, чтобы те подловили Его на слове и чтобы можно было передать Его властям, в руки римского наместника.
21. И вот те люди задали Ему вопрос:
— Учитель, мы знаем, что Ты говоришь прямо и учишь людей Божьему пути, не взирая на лица.
22. Можем ли мы отдавать Цезарю подать или нет?Цезарь — титул римского императора. Уплата подушной подати была наиболее ярким свидетельством зависимого положения иудеев. Если бы Иисус ответил «да», Он оказался бы в глазах всех иудеев пособником римских угнетателей, а если бы ответил «нет», то подлежал бы суду римлян как мятежник. Размер подати составлял один денарий в год.
23. А Он, сознавая всё их лукавство, сказал им:
24. — Покажите-ка Мне денарий — чьё там изображение, чья надпись?
Они ответили:
— ЦезаряНа денарии (а это была одна из самых ходовых монет, хотя Иисус делал вид, что никогда её не видел) был изображён портрет императора и была надпись, называвшая его верховным понтификом (жрецом) и «сыном божественного Августа». Изображение человека само по себе было неприемлемо для иудеев, а такая языческая надпись выглядела и вовсе оскорбительно для них. Можно было ожидать, что ревнители благочестия захотят как можно скорее избавиться от такой монеты..
25. Иисус им сказал:
— Раз это Цезарево — отдайте Цезарю, а что Божье — то Богу.
26. Им никак не удалось поймать Иисуса на слове перед всем народом. В изумлении от Его ответа они замолчали.
27. Подошли к Нему и некоторые саддукеи (они считают, что воскресения мёртвых не будет)Саддукеи — одна из двух основных (вместе с фарисеями) религиозных групп в Иудее того времени. Они отрицали те идеи фарисеев, для которых не находили прямых указаний в Писании. В частности, не верили в последующее воскресение всех умерших. Закону Моисея они придавали первостепенное значение. с вопросом:
28. — Учитель, Моисей нам написал: если у кого брат умрёт женатым и притом бездетным, то пусть такой человек женится на вдове брата и так восстановит для него потомствоОписанный здесь закон о левиратном браке был изложен во Втор 25:5–6. Его смысл заключался в том, что если мужчина умирал бездетным, то его вдова должна была родить от его брата или другого ближайшего родственника ребёнка, который считался сыном умершего, чтобы его род не пресёкся и его земельный надел было кому унаследовать..
29. Было семь братьев, первый женился и умер бездетным.
30. И второй,
31. и третий брали её в жёны — так все семеро умерли, не оставив потомства.
32. А после всех умерла и та женщина.
33. Когда воскреснут мёртвые, чьей женой станет эта женщина? Ведь все семеро были на ней женаты.
34. Иисус им сказал:
— В этом мире люди женятся и выходят замуж.
35. А те, кто будут удостоены воскресения из мёртвых и жизни в будущем мире, — они не будут жениться или выходить замуж.
36. Смерть для них станет невозможной, они будут равны ангелам как сыны Божьи и соучастники воскресения.
37. А что мёртвые пробудятся, так это поведал нам Моисей, когда он называл Господа Бога, говорившего с ним из куста, «Богом Авраама, Богом Исаака и Богом Иакова»Так Бог обращается к Моисею в момент его призвания в Исх 3:6..
38. Он — не бог мёртвых, но Бог живых! У Него все живы.
39. Некоторые из книжников на это сказали:
— Учитель, хорошо ты сказал!
40. И больше уже никто не смел приставать к Нему с расспросами.
41. А Иисус им сказал:
— Как же Христа называют Сыном Давидовым,
42. если сам Давид в книге Псалмов говорит: «Сказал Господь Господу моему: “Воссядь от Меня по правую руку,
43. и врагов Твоих Я повергну под ноги Тебе”»Цитата из Пс 109:1. Этот псалом понимался как мессианский, т.е. повествующий о торжестве Мессии-Христа и Его единении с Богом..
44. Если Давид называет Его Господом, как Он может быть Давиду сыном?
45. И Своим ученикам Он сказал так, что услышал весь народ:
46. — Остерегайтесь книжников, которым нравится прогуливаться в своих нарядах и выслушивать приветствия на площадях, председательствовать в синагогах и занимать первые места на пиршествах, —
47. и при этом они пожирают имущество вдов, зато молятся подольше, напоказ. Тем более суровый ждёт их приговор!
Глава 21 (Лк. 21)
1. Иисус взглянул и увидел богатых людей, которые оставляли свои пожертвования в том месте, где их собирали.
2. Среди них Он заметил нищую вдову, которая положила туда две полушкиПолушка — букв. «лепта», половина кодранта и 128-я часть денария, самая мелкая медная монета..
3. Он сказал:
— Истинно говорю вам: эта бедная вдова оставила больше всех остальных:
4. прочие отдавали в дар то, что имели в избытке, а она — то, чего ей недоставало. Всё имущество, какое у неё было, она оставила здесь.
5. Зашёл разговор о Храме: как он украшен прекрасными камнями и богатыми приношениями. Иисус на это сказал:
6. — Придут дни, когда от всего, что вы видите, не останется и камня на камне, всё будет разрушено.
7. Ему задали вопрос:
— Учитель, когда это произойдёт? Какой будет знак, что это скоро случится?
8. Он ответил:
— Смотрите, не впадите в заблуждение! Многие придут под Моим именем, скажут «это я» и «настал час». Не идите вслед за ними.
9. Когда вы услышите о войнах и восстаниях, не ужасайтесь — это должно произойти, но конец наступит не сразу.
10. И ещё Он добавил:
— Один народ поднимется против другого и одно царство против другого,
11. будут великие землетрясения и в разных местах голод и мор, будут ужасные события и великие знамения с неба.
12. Но ещё прежде всего этого будут вас хватать и преследовать, поведут вас на суд в синагоги и темницы, отправят к царям и правителям — всё это за имя Моё,
13. так вы сможете принести свидетельство.
14. Твёрдо знайте, что не нужно готовить заранее защиту,
15. Я Сам вам дам красноречие и мудрость, и никто из ваших противников не сможет вам ни помешать, ни возразить.
16. Предадут вас родители и братья, родные и друзья, кого-то из вас убьют,
17. все будут вас ненавидеть за Моё имя.
18. Но и волос с вашей головы не упадёт зря —
19. стойкостью спасайте свои души.
20. А когда вы увидите, что Иерусалим окружён войсками, то знайте: скоро будет он опустошён.
21. Кто окажется тогда в Иудее, пусть бегут в горы, кто в Иерусалиме — пусть его покинут, а кто в округе — пусть не входят в город.
22. Настанут для него дни возмездия, и так исполнится, что было написано.
23. Горе тем женщинам, кто будет в те дни носить во чреве ребёнка или кормить грудью, — великая беда будет в этой стране, гнев падёт на этот народ!
24. Кто будет пожран мечом, а кто уведён в плен к чужеземным народам, и будут язычники попирать Иерусалим, доколе не завершится отведённое язычникам время.
25. Солнце, луна и звёзды явят знамения, народы придут в смятение и отчаяние от рёва морских бурь,
26. будут люди изнемогать от страха и предчувствия бед, что обрушатся на весь круг земель, и силы небесные будут содрогаться.
27. И вот тогда люди увидят Сына Человеческого, грядущего на облаке с силой и великой славойПересказ пророчества Дан 7:13..
28. И когда это начнёт сбываться, распрямите спины и поднимите головы — значит, ваше избавление уже близко!
29. Он рассказал им такую притчу:
— Посмотрите на смоковницу и прочие деревья:
30. когда они пускают побеги, вы, замечая их, понимаете, что близко лето.
31. Так и когда вы увидите, что всё это начало сбываться, знайте, что Божье Царство близко.
32. Аминь говорю вам: ещё на веку этого поколения всё это сбудется.
33. Небо и земля исчезнут, а слова Мои не прозвучат напрасно.
34. Следите за собой: пусть ваши души не отягощаются пьянством, разгулом или житейскими заботами, а не то этот день вас застанет врасплох.
35. Он, как ловчая сеть, захватит всех, кто только живёт на поверхности земли.
36. Постоянно бодрствуйте в молитве, чтобы вам хватило сил преодолеть всё, что должно произойти, и предстать перед Сыном Человеческим.
37. Дни Иисус проводил в Храме и наставлял народ, а ночевать уходил на гору, называемую Елеонской.
38. И с утра пораньше весь народ собирался в Храме, чтобы Его послушать.
Глава 22 (Лк. 22)
1. Приближался праздник пресных хлебов под названием ПасхаНа иудейскую Пасху (воспоминание об исходе израильтян из Египта) принято было есть только пресный хлеб (мацу) в течение недели..
2. Первосвященники и книжники искали способ расправиться с Иисусом, но опасались народа.
3. А сатана тогда вошёл в Иуду по прозванию Искариот — он был одним из двенадцати учеников.
4. Он пошёл к первосвященникам и начальникам стражи, чтобы сговориться с ними, как ему предать Иисуса.
5. Они с радостью обещали дать ему денег.
6. Он на это согласился и стал искать удобного случая предать Иисуса тайком от народа.
7. Итак, настал день опресноков, когда должна приноситься пасхальная жертва.
8. Иисус поручил Петру и Иоанну:
— Идите и приготовьте нам пасхальную трапезу.
9. Они спросили Его:
— Где нам её приготовить?
10. Он им ответил:
— Когда войдёте в город, вам встретится человек, несущий кувшин с водойОбычно воду носили женщины, а здесь явно имеется в виду мужчина, так что его можно было опознать по этому признаку., — ступайте за ним в дом, куда он направится.
11. И передайте хозяину того дома слова Учителя: «Где комната, в которой Я с учениками сяду за пасхальную трапезу?»
12. Он покажет вам большую убранную горницу, там вы всё и приготовите.
13. Они пошли и обнаружили всё, как им сказал Иисус, и приготовили пасхальную трапезу.
14. И когда настал час, Иисус сел за стол, а с Ним и апостолы.
15. Он им сказал:
— Я очень хотел быть вместе с вами за этой пасхальной трапезой прежде Своих страданий.
16. Говорю вам, что уже не побываю на ней, пока она не состоится в Божьем Царстве.
17. Он поднял с благодарением чашу и сказал:
— Примите её и разделите меж собой.
18. Говорю вам: уже не буду пить сок этой виноградной грозди отныне и пока не настанет Божье Царство.
19. Потом Он взял хлеб, с благодарением его разломил и раздал им со словами:
— Это тело Моё, отданное ради вас; делайте так и вы в воспоминание обо Мне.
20. И точно так же после ужина Он передал им чашу со словами:
— Это кровь Моя, ради вас она проливается — и знаменует Новый ЗаветЖертвоприношение и окропление жертвенной кровью было главным действием, скрепляющим важный договор — в том числе и Ветхий Завет между Богом и народом Израиля (см. Исх 24:4–8)..
21. Но рука того, кто Меня предаёт, — берёт кусок за одним столом со Мной.
22. Да, Сын Человеческий идёт, куда и определено, но горе тому человеку, через которого совершается предательство.
23. Тогда они стали друг друга спрашивать, кто же из них мог бы такое сделать.
24. И тут возник у них спор, кто из них признается самым великим.
25. А Иисус им сказал:
— У народовНародов — или: язычников. есть цари, которые ими правят, и те, кто над ними господствуют, называют себя благодетелямиБлагодетель (εὐεργέτης) — титул некоторых эллинистических правителей..
26. Но с вами не так: самый великий среди вас пусть станет самым младшим, и начальник пусть станет прислуживать.
27. Кто важнее: гость за столом или тот, кто ему прислуживает? Разумеется, гость. А ведь Я вам прислуживаю!
28. Вы остались со Мной во всех Моих испытаниях,
29. и Я даю вам в удел Царство, которое Мне даровал Отец,
30. так что будете есть и пить за Моим столом в Моём Царстве и будете сидеть на престолах, чтобы судить двенадцать Израильских племёнТ. е. весь израильский народ..
31. Симон, Симон! Сатана выпросил дозволения провеять вас, как пшеницу на токуПосле обмолота зерно провеивали, подбрасывая его лопатой в воздух. Ветер выдувал лёгкую шелуху, а собственно зерно падало на землю. Это обычный образ испытаний, которые призваны отделить зёрна истины от лишней шелухи. Сатана хочет подвергнуть учеников Иисуса испытанию, но может это сделать только с дозволения Бога, как описано в Иов 1.,
32. но Я о тебе молился, чтобы ты сохранил веру. А потом ты вернёшься и укрепишь своих братьев.
33. Тот ему ответил:
— Господи, с Тобой я готов отправиться и в заключение, и на смерть!
34. Но Иисус сказал:
— Говорю тебе, Пётр: ещё и петух не пропоёт этой ночью, как ты трижды отречёшься от знакомства со Мной.
35. Он спросил их:
— Когда я отправлял вас без кошеля, сумки и запасной обуви, чего вам не хватало?
Они ответили:
— Всего хватало.
36. Тогда Он им сказал:
— А теперь у кого есть кошель, пусть его возьмёт, и суму тоже, а у кого нет меча — пусть продаст плащ и купит меч.
37. Говорю вам, что со Мной должно произойти предсказанное в Писании: «и к преступникам причислен». Что написано обо Мне, скоро сбудется.
38. Они сказали:
— Господи, вот два меча.
Он им ответил:
— Достаточно.
39. Выйдя из дома, Он, как обычно, направился на Елеонскую гору, а ученики пошли за Ним.
40. И когда они туда пришли, Он им сказал:
— Молитесь, чтобы вам не поддаться искушению!
41. А Сам Он, отойдя на расстояние броска камня, встал на колени и молился так:
42. — Отец, если Тебе это угодно, пронеси эту чашу мимо Меня — но пусть исполнится Твоя, а не Моя воля!
43. Тогда явился с неба ангел, чтобы Его укрепить.
44. Так в тоске и тревоге Он молился всё усерднее, и пот Его падал на землю, как капли крови.
45. После молитвы Он поднялся и вернулся к ученикам и обнаружил, что от печали они погрузились в сон.
46. Он сказал им:
— Что же вы спите? Встаньте и молитесь, чтобы не поддаться искушению!
47. И пока Он ещё говорил, пришла толпа, а впереди неё — один из Двенадцати по имени Иуда. Он подошёл к Иисусу, чтобы приветствовать Его поцелуем.
48. Иисус сказал ему:
— Ты предаёшь Сына Человеческого поцелуем?
49. А ученики, видя, к чему идёт дело, спросили:
— Господи, не пора ли ударить мечом?
50. Один из них нанёс удар рабу первосвященника и отсёк ему правое ухо.
51. Иисус на это сказал:
— Перестаньте, хватит!
Он прикоснулся к ране того человека и исцелил его.
52. А тем, кто собрался вокруг Него, — первосвященникам, начальникам храмовой стражи и старейшинам — Иисус сказал:
— Вы пришли взять Меня с мечами и дубинами, словно на разбойника вышли!
53. А ведь Я каждый день сидел среди вас в Храме и наставлял людей — что ж вы не схватили Меня? Но сейчас ваше время и власть тьмы.
54. Его схватили и увели прочь, а Пётр следовал за Ним поодаль. Иисуса отвели в дом первосвященника,
55. там посредине двора развели огонь и сели вокруг, а с ними и Пётр.
56. Одна служанка заметила его в свете огня, вгляделась и сказала:
— А ведь и этот был с Ним.
57. Но Пётр отрёкся:
— Женщина, я с Ним не знаком.
58. Вскоре ещё один человек его увидел и сказал:
— Ты ведь тоже из этих!
Но Пётр ответил:
— Ну нет, приятель!
59. Прошло ещё около часа, и вот снова кто-то стал настаивать:
— На самом деле и этот был с Тем, ведь он тоже галилеянин!
60. Пётр ответил:
— Приятель, не понимаю, о чём ты говоришь.
И едва он это сказал, как пропел петух.
61. Господь, обернувшись, взглянул на Петра — и Пётр вспомнил, как Господь ему сказал: «Не успеет сегодня пропеть петух, как ты трижды от Меня отречёшься», —
62. зарыдал и выбежал вон.
63. А люди, которые схватили Иисуса, с издёвками Его избивали.
64. Закрыв Ему глаза, они спрашивали: «Изреки пророчество, кто это Тебя ударил?»
65. Поносили Его и разными другими словами.
66. А когда наступил день, собрались старейшины израильского народа, первосвященники и книжники и привели Иисуса на свой СинедрионСинедрион — верховный совет иудеев, который обладал в том числе и судебной властью..
67. Они говорили:
— Скажи нам, Ты ли Христос?
Он отвечал им:
— Если скажу вам, не поверите,
68. а если спрошу вас, не ответите.
69. Но отныне будет Сын Человеческий восседать по правую руку от Божьей СилыПересказ пророчества из Пс 109:1, которое издавна понималось как мессианское, т.е. говорящее о Христе..
70. Они все на это сказали:
— Значит, Ты — Сын Божий?
А Он им ответил:
— Вы сами так говорите обо Мне.
71. Они сказали:
— К чему нам другое свидетельство? Мы сами всё услышали из Его уст.
Глава 23 (Лк. 23)
1. Все вместе они поднялись и отвели Иисуса к ПилатуПонтий Пилат как римский наместник Иудеи был вправе утвердить или отменить смертный приговор, вынесенный Синедрионом. Без его утверждения Синедрион не мог никого приговорить к смерти..
2. Там они стали Его обвинять:
— Мы установили, что этот Человек подстрекает наш народ, запрещает платить подати Цезарю, а Себя называет ПомазаннымПомазанный — на греч. яз. Χριστός. Царём.
3. Пилат спросил Иисуса:
— Ты — царь иудеев?
Тот отвечал ему:
— Это ты так говоришьЕдинственное обвинение, которое для Пилата означало бы необходимость смертного приговора, заключалось в том, что Иисус поднимает мятеж против Рима, объявляя Себя правителем Иудеи. Он сразу спрашивает о главном. Ответ Иисуса можно понять по-разному: как косвенное согласие с Пилатом или, скорее, как нежелание обсуждать этот вопрос в таких терминах: Он не делал Себя царём в том смысле, который имел в виду Пилат..
4. Тогда Пилат сказал первосвященникам и всему народу:
— Я не нахожу за этим Человеком никакой вины.
5. Но те настаивали:
— Он Своими проповедями подбивает на бунт народ по всей Иудее, сначала в Галилее, а теперь и здесь.
6. Когда Пилат услышал о Галилее, он переспросил:
— Так этот Человек — галилеянин?
7. Поняв, что Он из области, подчинённой ИродуГалилеей управлял не непосредственно Пилат, а Ирод Антипа, сын Ирода Великого. Таким образом, у Пилата появляется повод снять с себя ответственность за решение судьбы Иисуса., Пилат отправил Иисуса к Ироду — он в те дни был в Иерусалиме.
8. А Ирод, увидев Иисуса, очень обрадовался, ведь он много о Нём слышал и уже давно хотел Его повидать, надеясь, что Тот покажет ему какое-нибудь знамение.
9. Так что Ирод задал Иисусу множество вопросов, но Тот ни на один не ответил.
10. А первосвященники и книжники стояли рядом и наперебой Его обвиняли.
11. Тогда Ирод вместе со своими воинами подверг Иисуса унижениям и насмешкам, одел Его в нарядную одежду и отослал обратно к Пилату.
12. И с этого дня Ирод и Пилат стали друзьями, а прежде между ними была вражда.
13. Пилат созвал первосвященников, правителей и простой народ
14. и сказал им:
— Вы привели ко мне этого Человека и обвинили Его в подстрекательстве народа. Я в вашем присутствии разобрал Его дело и обнаружил, что Он не виновен в том, в чём вы Его обвиняете.
15. И даже Ирод отослал Его к нам обратно. Итак, за Ним нет никаких поступков, достойных смерти.
16. Так что я Его накажу и отпущу
17. (а ведь Пилату надо было отпустить им кого-нибудь ради праздника)Этого стиха нет в самых древних рукописях..
18. Но все как один стали кричать:
— Казни Его, отпусти нам Варавву!
19. А Варавва был посажен в тюрьму за то, что устроил в городе мятеж и совершил убийство.
20. И вот Пилат снова во весь голос предложил им отпустить Иисуса.
21. Но те лишь кричали:
— Распни, распни Его!
22. В третий раз Пилат им сказал:
— Что же дурного сделал этот Человек? Я не нашёл за Ним никакой вины, достойной смерти. Итак, я Его накажу и отпущу.
23. Но те всё громче и громче требовали распять Иисуса — они перекричали Пилата,
24. и он решил согласиться с их требованием.
25. Пилат, как они просили, отпустил человека, посаженного в тюрьму за мятеж и убийство, а Иисусу вынес желанный для них приговор.
26. И когда Его повели на казнь, взяли Симона из КиреныКирена — крупный город в Северной Африке (совр. Ливия). Симон мог быть выходцем из этого города, живущим теперь в Иерусалиме или его окрестностях (такой вывод можно сделать из Мк 15:21, где говорится о его поле) или же паломником, который приехал в город на праздник Пасхи., положили ему на плечи крест и заставили его нести за ИисусомОсуждённый на распятие человек обычно сам нёс на плечах горизонтальную перекладину креста к месту своей казни. Видимо, Иисус был настолько изнурён побоями, что не смог это сделать самостоятельно, пришлось заставлять случайного прохожего..
27. За Ним шло множество народа, женщины били себя в грудь и оплакивали Его.
28. Иисус, обернувшись к ним, сказал:
— Дочери Иерусалима, рыдайте не обо Мне — рыдайте о себе самих и собственных детях!
29. Приходят дни, когда скажут: «Благо бесплодным жёнам, что детей не рожали и грудью не кормили!»
30. Станут тогда говорить горам: «Падите на нас!» — и холмам: «Укройте нас!»Цитата из Ос 10:8.
31. Если так поступают с зеленеющим деревом, что же будет с засохшим?
32. Вместе с Ним на казнь повели ещё двух преступников.
33. Так они пришли на место под названием «Лобное»Лобное — на евр. или арам. яз. «Голгофа», что буквально означает «череп»., и там распяли Иисуса вместе с двумя преступниками: одного справа, а другого слева от Него.
34. Иисус сказал:
— Отец, прости их, они не понимают, что творят.
А они разделили Его одежду по жребиюОбычно осуждённого на распятие распинали обнажённым или в одной набедренной повязке, а его одежда доставалась тем, кто его казнил. Если их было несколько, делить приходилось по жребию. Одновременно это ссылка на пророчество из Пс 21:19..
35. Народ стоял вокруг и смотрел. Правители издевались над Ним и приговаривали:
— Спасал других — так пусть теперь спасёт Себя, если Он Христос, избранный Сын Божий.
36. Насмехались над Ним и воины: подходили и протягивали Ему кислое питьёКислое питьё — вероятнее всего, это была поска — напиток римских легионеров из уксуса, смешанного с водой.
37. со словами:
— Если Ты царь иудеев, спаси Себя Сам!
38. Над Ним была надпись: «Это царь иудеев».
39. Один из преступников, которые висели на соседних крестах, поносил Его:
— Ты же Христос — так спаси Себя и нас!
40. А другой пытался его унять и говорил:
— Бога ты не боишься! Ты сам приговорён к тому же.
41. Но мы-то справедливо, мы получаем по заслугам. А Он ничего дурного не сделал!
42. И добавил:
— Иисус, вспомни обо мне, когда придёшь и настанет Твоё царство!
43. Тот ответил:
— Аминь говорю тебе: сегодня будешь со Мной в раюВ греч. оригинале не было двоеточия, поэтому возможно его поставить и так: Аминь говорю тебе сегодня: будешь со Мной в раю..
44. Было уже около полудняОколо полудня — букв.: час шестой., как всю землю покрыла тьма и держалась три часа.
45. Солнце померкло, завеса в Храме разорвалась посрединеЗавеса отделяла от остальных помещений Святое Святых, место, в котором символически присутствовал Бог и куда был закрыт вход для всех, кроме первосвященника один раз в год в Судный день для особого ритуала окропления Ковчега.,
46. а Иисус громко закричал:
— Отец, в Твои руки отдаю Свой дух!
С этими словами Он сделал последний вздох.
47. А центурионЦентурион (сотник), очевидно, командовал римскими воинами, которые совершили распятие., увидев, что произошло, прославил Бога и сказал:
— Действительно этот Человек был праведником!
48. И когда вся толпа, собравшаяся на это посмотреть, увидела, что произошло, люди стали бить себя в грудь и разошлись.
49. Поодаль стояли лишь те, кто близко знал Иисуса. Там были и женщины, которые следовали за Иисусом ещё в Галилее, — они тоже смотрели на это.
50. Был один человек по имени Иосиф, член Совета, но при этом добрый и честный,
51. так что он не согласился с тем, что Совет задумал и сделал. Он происходил из иудейского города Аримафея и ожидал наступления Божьего Царства.
52. И вот он пришёл к Пилату и попросил отдать ему тело Иисуса.
53. Он снял тело с креста, завернул в плащаницуПлащаница — льняное полотно, в которое заворачивали мёртвое тело во время похорон. и положил в гробнице, высеченной в камне, в которой ещё никто не был похороненВ качестве семейных гробниц обычно использовали небольшие пещеры естественного или искусственного происхождения (высеченные в известняке). Эта гробница была приготовлена, но ещё не была использована, и потому тело Иисуса не прикасалось к останкам других людей. Вход в такую пещеру закрывался камнем округлой формы, который можно было при необходимости откатить или прикатить обратно (ср. 24:2)..
54. Это была пятница — день подготовки к субботе.
55. А женщины, которые пришли вслед за Иисусом из Галилеи, видели и эту гробницу, и как туда положили Его тело.
56. Вернувшись домой, они приготовили благовонные мази и маслаТело умершего было принято перед погребением натирать благовонными маслами, чтобы задержать процесс распада и отбить дурной запах. Поскольку женщины не успели сделать этого с телом Иисуса перед погребением, они готовились сделать это как можно скорее, по окончании субботы., а в субботу пребывали в покое, как заповедано.
Глава 24 (Лк. 24)
1. А на следующий после субботы день женщины на заре пришли к гробнице с приготовленными заранее благовониями
2. и обнаружили, что камень, закрывавший вход, сдвинут с места.
3. Войдя внутрь, они не нашли там тела Господа Иисуса.
4. Они недоумевали, что же произошло, — как вдруг перед ними появились два человека в сверкающих одеждах.
5. Женщины перепугались и склонились до земли, но те им сказали:
— Что же вы ищете Живого среди мёртвых?
6. Здесь Его нет, Он пробудился! Помните, что Он вам говорил, ещё когда был в Галилее?
7. Он сказал, что Сын Человеческий должен быть предан в руки грешных людей, что будет Он распят, а на третий день воскреснет.
8. Тогда они вспомнили эти Его слова.
9. Вернувшись от гробницы, они обо всём этом рассказали Двенадцати и всем остальным.
10. Это были Мария МагдалинаИз Марии Магдалины (родом из города Магдала в Галилее) Иисус изгнал бесов, после чего она стала Ему служить (8:2–3). В христианской традиции с ней связывают и некоторые другие рассказы. Трудно сказать нечто определённое об Иоанне и Марии, матери Иакова (распространённые имена)., Иоанна и Мария, мать Иакова, а с ними и другие женщины, и они обо всём рассказали апостолам.
11. Но тем их слова показались выдумкой, они не поверили женщинам.
12. Зато Пётр сразу же побежал к гробнице, заглянул внутрь и увидел, что там лежат только погребальные пелены. Он вернулся домой, удивляясь тому, что случилось.
13. В тот же самый день двое из учеников шли в селение под названием Эммаус, примерно в шестидесяти стадиях от ИерусалимаШестьдесят стадиев — примерно 11 км..
14. При этом они обсуждали всё, что произошло.
15. И вот пока они разговаривали и спорили, к ним приблизился Сам Иисус и пошёл вместе с ними.
16. Но у них была словно пелена на глазах, они Его не признали.
17. А Он им сказал:
— Что это вы обсуждаете по дороге?
Они остановились с печальным видом.
18. Один из них, по имени КлеопаСкорее всего, вторым учеником был сам Лука. Он не называет имени второго ученика, в то же время этот рассказ, который встречается только в этом Евангелии, полон личных и эмоциональных деталей — видимо, он написан участником этих событий., Ему ответил:
— Похоже, из всех, кто был в эти дни в Иерусалиме, только Ты не знаешь, что там произошло.
19. — Что же? — спросил Он их.
Они ответили:
— Что случилось с Иисусом из Назарета. Он был настоящим пророком, Он словом и делом являл Свою силу перед Богом и перед всем народом.
20. Но наши первосвященники и правители приговорили Его к смертной казни и распяли.
21. А мы-то надеялись, что именно Он станет избавителем Израиля! При всём том вот уже третий день, как всё это завершилось,
22. но есть среди нас женщины, которые нас смутили. Рано утром они пришли к гробнице
23. и не обнаружили там Его тела. Они пришли к нам и рассказали, что видели явление ангелов, а те объявили, что Он жив.
24. Некоторые из наших пошли к гробнице, они увидели, что всё именно так, как рассказали женщины, а Его Самого не видели.
25. Он им ответил:
— До чего же вы непонятливы, как же трудно даётся вам вера во всё, что предрекали пророки!
26. Ведь именно так должен был пострадать Христос, чтобы достичь Своей славы!
27. И вот Он объяснил им, что сказано о Нём в Писаниях, начиная от Моисея и у всех пророков.
28. Так они приблизились к селению, в которое шли ученики, а Он им показал, что пойдёт дальше.
29. Они стали Его уговаривать:
— Останься с нами, ведь уже вечереет, день клонится к закату.
Он вошёл в дом и остался с ними.
30. И вот когда Он за общей трапезой взял хлеб, с благословением его разломил и стал им раздавать,
31. у них пелена пала с глаз, они Его узнали — а Он стал для них невидим.
32. Они сказали друг другу:
— А ведь когда Он говорил с нами по дороге, когда объяснял нам Писания — наши сердца пламенели!
33. И они тотчас поднялись и отправились обратно в Иерусалим. Там они нашли Одиннадцать учеников и тех, кто был с ними.
34. Они говорили, что Господь действительно воскрес и явился Симону.
35. А эти двое стали рассказывать, что было по дороге и как они узнали Господа, когда Он преломил хлеб.
36. Те ещё продолжали свой рассказ, как Он Сам появился среди них со словами: «Мир вам!»
37. В смятении и страхе они решили, что видят призрака.
38. Но Он им сказал:
— Что же вы перепугались, почему в ваши сердца вошли сомнения?
39. Вы видите Мои руки и Мои ноги — да, это именно Я. Прикоснитесь ко Мне и убедитесь, ведь у призрака нет ни плоти, ни костей — а у Меня, как видите, есть.
40. С этими словами Он показал им Свои руки и ноги.
41. Они радовались и удивлялись, но всё ещё не верили, и тогда Он им сказал:
— Есть ли у вас здесь какая-нибудь пища?
42. Те дали ему кусок печёной рыбы.
43. Он его взял и съел у них на глазах.
44. Им Он сказал:
— Ведь именно об этом Я вам говорил, пока ещё был с вами: должно исполниться всё, что обо Мне написано в законе Моисеевом, и у пророков, и в псалмах.
45. Тогда Он открыл им понимание Писаний
46. и сказал:
— Так и было написано: Христос будет страдать и воскреснет из мёртвых на третий день,
47. и от Его имени всем народам, начиная с Иерусалима, будет проповедано покаяние, чтобы были прощены их грехи.
48. И вы будете обо всём этом свидетельствовать.
49. Я пошлю вам, что было обещано Моим Отцом, а вы оставайтесь в городе, пока на вас не сойдёт сила свыше.
50. Он вывел учеников из города к Вифании, а там поднял руки и благословил их.
51. И пока Он их благословлял, стал удаляться и возноситься на небо.
52. Они поклонились Ему и с огромной радостью вернулись в Иерусалим,
53. где постоянно были в Храме и благословляли Бога.
Евангелие от ИоаннаЭто Евангелие, скорее всего, было написано последним из канонических, и оно в значительной мере дополняет три другие Евангелия (их принято называть «синоптическими»). О его авторстве идут бесконечные споры. Традиция считает автором Иоанна, сына Зеведея и брата Иакова, одного из двенадцати апостолов, и отождествляет с «любимым учеником Иисуса». Однако уже в древности, помимо этого ученика, среди наиболее авторитетных христиан первого поколения Паппий Иерапольский называл «пресвитера (или старейшину) Иоанна», а само это имя было широко распространено. Не исключено, что в основу этого текста положены воспоминания того самого ученика, но окончательный текст был составлен кем-то иным. В подтверждение этой гипотезы можно привести тот факт, что рассказ о женщине, уличённой в супружеской измене (начало 8-й главы), встречается не во всех рукописях Евангелия, он, вероятнее всего, был добавлен позднее.
Иоанна прежде всего интересует богословие. Вместо истории о рождении Иисуса он рассказывает о Нём как о предвечно существующем Слове. Вместе с тем он подчёркивает, как легко и естественно входит Иисус в человеческую повседневность: Его первым чудом стало превращение воды в вино на свадьбе в Кане (гл. 2), Он легко и просто общался с незнакомой самарянкой у колодца (гл. 4), а после Воскресения явился ученикам на рыбалке и разделил с ними простой завтрак (гл. 21).
Но в центре внимания Иоанна прежде всего речи Иисуса — сложные, наполненные богатыми образами и парадоксальными, на первый взгляд, формулировками. Иоанн ярче прочих евангелистов рассказывает о трагедии непринятия Иисуса Его собственным народом и о том противодействии, которое Ему оказывали духовные вожди иудеев.
Глава 1 (Ин. 1)
1. В начале было СловоСлово — греч. λόγος переводится не только как «слово», но и как «решение, разум, порядок». Это понятие использовалось для обозначения Иисуса Христа как Сына Божьего (ср. Лк 1:2).. Слово было вместе с Богом, и Богом было Само Слово.
2. Оно изначально было вместе с Богом.
3. Всё возникло через Него, и нет ничего, что возникло бы помимо Него. Что возникло
4. в НёмНет ничего, что возникло бы помимо Него. Что возникло в Нём, было Жизнью — или: из всего, что возникло, ничто не возникло помимо Него. В Нём была Жизнь…, было Жизнью, и Жизнь была для людей светом.
5. И Свет во тьме светит, и тьма Его не объяла.
6. Явился посланный Богом человек по имени Иоанн.
7. Он пришёл как свидетель — свидетельствовать о Свете, чтобы все поверили благодаря ему.
8. Сам он не был светом, он лишь пришёл свидетельствовать о Нём.
9. А Свет был истинным — Он освещает всякого человека — и Он приходил в этот мирИ он приходил в этот мир — или: (человека), приходящего в этот мир..
10. Он был в этом мире, и сам мир возник благодаря Ему, но мир Его не принял.
11. Он пришёл к своим, но свои Его не приняли.
12. А тем, кто Его принял, Он дал возможность стать Божьими детьми — тем, кто поверил в Его имя.
13. Ведь они не от плоти и крови и не от мужского желания, но от Бога получили рождение.
14. И Слово стало плотью и обитало среди нас. Мы видели Его славу — единородного Отчего Сына, полного благодати и истины.
15. О Нём свидетельствует Иоанн. Он провозгласил:
— Это о Нём я говорил: «Он идёт следом за мной, но стоит выше меня, ибо прежде меня возник».
16. Чем Он полон — тем наделил и всех нас, благодать вслед за благодатью.
17. Закон был дан через Моисея, а благодать и истина открыты через Иисуса ХристаХристос (греч. Χριστός, букв. «Помазанник») — праведный Царь, посланный Богом. По-русски также используется слово «Мессия» (см. 1:41 и 4:25), оно происходит от евр. «Машиах» с тем же значением..
18. Бога никто никогда не видел, но Единородный СынСын — в некоторых древних рукописях: Бог., Которого обнимает ОтецКоторого обнимает Отец — Букв.: сущий при чреве Отца., — вот Кто нам Бога явил.
19. Вот свидетельство Иоанна: иудеиИудеи — Иоанн постоянно так называет религиозных и политических вождей иудейского народа, к которому принадлежали Иоанн Креститель, Иисус и почти все Его последователи. отправили к нему священников и левитовЛевиты — помощники священников, принадлежащие к племени Левия. из Иерусалима с одним вопросом: «Кто ты?»
20. Он объявил им открыто, не ушёл от ответа, но объявил:
— Я не ХристосИудеи ожидали приход Христа (Мессии), и появление проповедника Иоанна вызвало предположения, что это он..
21. Они переспросили:
— А кто? Ты Илия?Согласно пророчеству Мал 4:5–6, прежде наступления Дня Господнего (т.е. пришествия Господа к Своему народу) должен вернуться пророк Илия, взятый живым на небо (4Цар 2:11).
Он сказал:
— Нет.
— Тогда пророк?
— Нет, — ответил он.
22. — Так кто же ты? — переспросили они. — Какой ответ нам дать тем, кто нас сюда послал? Кем ты себя считаешь?
23. — Я голос, что взывает в пустынеВ пророчестве Исайи слова «в пустыне» относились скорее к самому призыву (где именно приготовить дорогу), но для евангелиста они служат дополнительным подтверждением, что именно Иоанн исполнил пророчество. Многие пророки проводили часть своей жизни в пустыне, вдали от людей.: «Проложите для Господа прямую дорогу!» — как сказал пророк ИсайяЦитата из Ис 40:3 приведена с небольшим изменением. У Исайи скорее сказано так: «Голос взывает: Приготовьте в пустыне путь Господень». У пророка речь прежде всего идёт о возвращении израильтян из плена, а здесь, напротив, о том, что Господь приходит к Своему народу..
24. Те, кого к нему отправили, были из числа фарисеевФарисеи — одна из основных религиозных групп в Иудее того времени. Настаивали на строгом исполнении мельчайших положений Закона и считали себя праведниками, отделёнными от простого народа..
25. Тогда они спросили его:
— Почему же ты совершаешь обряд крещения, если ты не Христос, не Илия и не пророк?
26. Иоанн им ответил:
— Я крещу, омывая водойКрещение Иоанна не было связано с крестом, как предполагает русское слово «крестить». Греч. слово βαπτίζω, которое традиционно переводится как «крестить», буквально означает «погружать». Это было омовение, подобное тем, что иудеи совершали после любого ритуального осквернения (напр., прикосновения к мёртвому телу). Но Иоанн совершал обряд только один раз, так люди отказывались от прежней греховной жизни и посвящали себя Богу.. Есть среди вас Тот, Кого вы не знаете,
27. Он приходит вслед за мной, и я недостоин развязать ремешок на Его сандалиях.
28. Это было в ВифанииВифания — очевидно, другое селение, чем Вифания рядом с Иерусалимом, упомянутая в 11:1 и далее. по ту сторону Иордана, где Иоанн совершал крещение.
29. И вот на следующий день Иоанн видит, как к нему подходит Иисус. Иоанн говорит:
— Вот Ягнёнок Божий, Он берёт на Себя грех всего мираКогда иудеи приносили в жертву животное, они символически отдавали его жизнь во искупление собственных грехов. Называя Иисуса жертвенным Ягнёнком (традиционный перевод — Агнец), Иоанн предсказывает, что Он принесёт Себя в жертву ради спасения всех людей..
30. Вот о Ком я сказал: «Он идёт следом за мной, но стоит выше меня, ибо был прежде меня».
31. Я сам Его прежде не знал, но для того и стал совершать крещение, чтобы Он был явлен Израилю.
32. Вот как свидетельствовал Иоанн:
— Я видел, как Дух, словно голубь, спустился с неба и остался на Нём.
33. Я сам Его прежде не знал, но Тот, Кто послал меня крестить, омывая водой, — Он мне сказал: «Когда увидишь, как сходит Дух и остаётся на ком-то, — знай, что этот Человек и будет крестить, омывая Духом Святым».
34. Я это увидел и засвидетельствовал, что Он — Сын Божий.
35. На следующий день Иоанн стоял там же, а с ним двое из его учеников.
36. Иоанн видит, как мимо проходит Иисус, и говорит:
— Вот Ягнёнок Божий!
37. Двое учеников услышали эти слова и пошли вслед за Иисусом.
38. Иисус оборачивается, видит, что они идут следом, и спрашивает их:
— Чего вы ищете?
Они Ему ответили:
— РаввиРавви — еврейское обращение к духовному учителю (отсюда слово «раввин»). Слово происходит от евр. слова рав («большой, великий»). (что в переводе означает «учитель»), где ты живёшь?
39. Он им говорит:
— Идём, увидите сами.
Те пошли и увидели, где Он живёт, и оставались у Него до конца дня (часа два оставалось до заката)Часа два оставалось до заката — букв.: был десятый час..
40. Одним из двух учеников Иоанна, которые услышали его слова и пошли за Иисусом, был Андрей, брат Симона ПетраСимон — изначальное имя этого человека, а Петром его назвал Иисус (см. 1:42)..
41. Прежде всего он находит своего брата Симона и говорит ему:
— Мы нашли Мессию (что в переводе означает «Христа»)!
42. Андрей отвёл его к Иисусу, Иисус, взглянув на него, сказал:
— Ты Симон, сын Иоанна. Но имя тебе будет Кифа (что переводится как «Пётр»)Имена Кифа (на арам. яз.) и Пётр (на греч. яз.) означают одно и то же: «камень, скала». В 16:18 Матфей связывает это новое имя с твёрдой верой Петра..
43. На следующий день Иисус решил отправиться в Галилею. Иисус находит Филиппа и говорит ему:
— Иди за Мной!
44. А Филипп был из ВифсаидыВифсаида — селение на северном побережье Генисаретского озера (в тексте оно называется морем)., из того же селения, что и Андрей с Петром.
45. Филипп находит Нафанаила и говорит ему:
— Того, о Ком писал и Моисей в своём законе, и пророки — мы Его нашли, это Иисус, сын Иосифа, из Назарета.
46. Нафанаил ему сказал:
— Что хорошего может быть из Назарета?Назарет — небольшое селение, не упомянутое в ВЗ. К тому же оно расположено в Галилее, удалённой области, где жило много язычников.
Отвечает ему Филипп:
— Ступай, посмотри сам.
47. Иисус увидел, что к Нему подходит Нафанаил, и говорит о нём:
— Воистину, вот израильтянин, в котором нет ни тени лукавства!
48. Говорит ему Нафанаил:
— Откуда Ты меня знаешь?
Иисус ему на это сказал:
— Ещё прежде, чем Филипп к тебе обратился, Я видел тебя под смоковницейВозможно, Иисус указывает на некое важное событие, которое нам не известно. Но Он может намекать на то, что Нафанаил ожидал прихода Мессии, когда настанет мир и процветание и каждый будет сидеть «под своей виноградной лозой и смоковницей» (ср. 3Цар 4:25; 1Мак 14:12)..
49. Ответил Ему Нафанаил:
— Равви, Ты Сын Божий, Ты Царь Израиля!
50. Иисус ему на это сказал:
— Я тебе сказал, что видел тебя под смоковницей, — и поэтому ты веришь. Но ты увидишь намного больше того!
51. И говорит ему:
— Аминь, аминьСлово «аминь» на евр. яз. означает «истинно», это слово (особенно если оно повторяется) подчёркивает, что всё сказанное — не просто точка зрения, но истина от Бога. говорю вам: увидите, как раскрылось небо и ангелы Божьи нисходят к Сыну ЧеловеческомуСын Человеческий — так торжественно называет Себя Иисус. Это выражение может, с одной стороны, обозначать просто любого человека, а с другой — оно напоминает о видении пророка Даниила (7:13–14), в котором так названа таинственная Личность, которой дано вечное владычество над всеми народами. и восходят обратно.
Глава 2 (Ин. 2)
1. На третий день в КанеКана — селение в Галилее неподалёку от Назарета. Галилейской была свадьба, и мать Иисуса тоже была на ней.
2. На свадьбу был приглашён также Иисус со Своими учениками.
3. Закончилось вино, и мать говорит Иисусу:
— У них нет вина.
4. Иисус ей отвечает:
— Что Мне до того, женщина?Женщина — обычное в той культуре обращение к любой женщине, не исключая матери. Мой час ещё не настал.
5. А мать говорит слугам:
— Сделайте всё, как Он скажет.
6. Там было шесть больших каменных сосудов для воды, каждый вмещал по паре бочонков — они были нужны для иудейского омовенияПо паре бочонков — букв.: два-три метрета. Метрет — мера объёма около 40 литров, т.е. в каждый сосуд входило около ста литров воды. Каменные сосуды не осквернялись при соприкосновении с нечистыми предметами или веществами (в отличие от глиняных, кожаных, матерчатых или деревянных ёмкостей, см. Лев 11:32–34). Поэтому каменные сосуды использовались для хранения воды, в которой совершалось очистительное ритуальное омовение частей тела и предметов..
7. Иисус велит слугам:
— Наполните сосуды водой.
Те их наполнили доверху.
8. Он им говорит:
— А теперь зачерпните оттуда и отнесите распорядителю пира.
Так они и сделали.
9. Распорядитель отведал вина, в которое превратилась вода, — а он не знал, откуда оно, это знали только слуги, которые черпали воду. И вот распорядитель обратился к жениху
10. с такими словами:
— Любой человек сперва подаёт вино получше, а когда гости напьются, то похуже. А ты сберёг лучшее вино до сих пор!
11. Такое начало положил Иисус Своим знамениям в Кане Галилейской и явил Свою славу — а Его ученики поверили в Него.
12. После этого Он отправился в КапернаумКапернаум — главный город на северном побережье Галилейского (Тивериадского) озера, рядом с которым проходила бо́льшая часть жизни Иисуса. вместе с матерью, братьямиВ православной и католической традиции принято считать, что братьями здесь названы дети Иосифа от первого брака или, возможно, двоюродные братья Иисуса. Протестанты обычно считают, что это дети, родившиеся у Марии от Иосифа после Иисуса. и учениками. Там они оставались несколько дней.
13. Приближалась иудейская ПасхаПасха — иудейский праздник в воспоминание об исходе израильтян из Египта., Иисус направился в Иерусалим.
14. Там Он обнаружил, что в Храме продают быков, овец и голубей и ещё там сидят менялыВо внешнем дворе Храма (т.н. Дворе язычников, куда допускались не только израильтяне) продавались для удобства паломников животные, которые затем приносились в жертву. Самыми дешёвыми были голуби, их обычно покупали бедняки. Менялы, в свою очередь, меняли деньги разных городов и областей империи (обычно с языческими изображениями и надписями) на особые храмовые монеты, которыми иудеи платили ежегодную подать Храму..
15. Тогда Он сплёл из верёвок бич и выгнал из Храма их всех: и овец, и быков, — а у менял перевернул столы, рассыпав их деньги.
16. Тем, кто продавал голубей, Он сказал:
— Уберите отсюда это, не превращайте дом Моего Отца в торговый дом.
17. А Его ученики вспомнили, что было написано: «Гложет меня ревность о доме Твоём»Цитата из Пс 68:10..
18. Иудеи сказали Ему на это:
— Каким знамением Ты подтвердишь нам, что вправе так поступать?
19. Ответил им Иисус:
— Разрушьте этот Храм — и Я за три дня воздвигну его!
20. Иудеи тогда сказали:
— Сорок шесть лет строился этот Храм, а Ты его воздвигнешь за три дня?
21. Но это Он говорил о собственном теле, как о Храме.
22. Когда Он воскрес из мёртвых, Его ученики вспомнили, что Он так говорил, и поверили Писанию и слову, что сказал Иисус.
23. Пока Он был в Иерусалиме на праздновании Пасхи, многие увидели знамения, которые Он творил, и уверовали в Него.
24. Но Сам Иисус не доверялся им, потому что знал всех.
25. Ему не было нужно получать внешнее свидетельство о человеке: Он Сам понимал, что у того на душе.
Глава 3 (Ин. 3)
1. Был среди фарисеев один человек по имени Никодим, из иудейских правителей.
2. Как-то ночью он пришёл к Иисусу и сказал Ему:
— Равви, мы знаем, что Ты — посланный Богом учитель. Никто не сможет совершать такие знамения, как Ты, если Бог не с ним.
3. Иисус сказал ему в ответ:
— Аминь, аминь говорю тебе: никто не сможет увидеть Божье Царство, если не будет рождён свыше.
4. Говорит ему Никодим:
— Как может человек стать в старости новорождённым? Он ведь не сможет вернуться в утробу матери, чтобы родиться снова!
5. Иисус ответил:
— Аминь, аминь говорю тебе: никто не сможет войти в Божье Царство, если не будет рождён от воды и Духа.
6. Что рождено от плоти — то плоть, а что рождено от Духа — то дух.
7. Не удивляйся, что Я тебе сказал: «вам нужно родиться свыше».
8. Дух, как ветерВ оригинале стоит греч. слово πνεῦμα, которое соответствует евр. слову «руах», которое обозначает одновременно и дух (Божий или человеческий), и обычный ветер., веет, где хочет. Ты слышишь его зов, но не знаешь, откуда он приходит и куда идёт, — так и с каждым, кто родился от Духа.
9. Никодим в ответ Его спросил:
— Как может такое быть?
10. Иисус ему на это сказал:
— Ты в Израиле учитель, но ты этого не знаешь?
11. Аминь, аминь говорю тебе: мы говорим, что знаем, и свидетельствуем о том, что видели, но вы не принимаете нашего свидетельства.
12. Я вам рассказал о земном, но вы не верите — как же вам тогда поверить в то, что расскажу вам о небесном?
13. Кто же восходил на небо? Лишь Тот, Кто с него спустился, — Сын Человеческий.
14. И как Моисей возвысил в пустыне медного змеяВ Чис 21:4–9 рассказано, как Моисей поднял на шесте медного змея, и люди, укушенные обычными змеями, исцелялись от одного взгляда на него., так и Сын Человеческий должен быть возвышен,
15. чтобы всякий, кто в Него поверит, получил вечную жизнь.
16. Бог настолько возлюбил мир, что отдал Своего единородного Сына, чтобы всякий, кто поверит в Него, не погиб, но обрёл вечную жизнь.
17. Бог послал в мир Своего Сына не для суда над миром, но чтобы мир через Него получил спасение.
18. Кто верит в Него — неподсуден, а кто не верит — уже осуждён, потому что не доверился имени единородного Божьего Сына.
19. Суд состоит в том, что свет пришёл в этот мир, но люди возлюбили тьму больше света, ибо дела их были дурны.
20. Всякий, кто творит зло, ненавидит свет и на свет не выходит, а не то откроются его дела.
21. А тот, кто поступает по истине, выходит на свет, чтобы открылись его дела, — ведь он творит их перед Богом.
22. После этого Иисус отправился вместе с учениками в Иудею. Он оставался там и крестил людей,
23. а Иоанн крестил в Эноне, что около СалимаОчевидно, это место располагалось рядом с Иорданом, но мы не знаем, где именно., потому что там было много воды. К нему приходили люди и принимали крещение.
24. Сам Иоанн тогда ещё не был заключён в тюрьмуИрод Антипа впоследствии бросил Иоанна в тюрьму (об этом рассказано в Мф 14:3; Мк 6:17 и Лк 3:19–20) и затем казнил..
25. Ученики Иоанна как-то поспорили с одним иудеем об очистительных обрядахКрещение, которое совершал Иоанн, внешне очень походило на ритуальные омовения иудеев. Вероятно, это вызывало споры о достоинстве тех или иных обрядов..
26. Тогда они пришли к Иоанну и спросили:
— Равви! На той стороне Иордана с тобой был один Человек, и ты свидетельствовал о Нём. Так вот, Он совершает обряд крещения, и все идут к Нему.
27. Иоанн сказал в ответ:
— Не может человек взять на себя то, что не дано ему Небом.
28. Вы же сами свидетели того, как я говорил: «Я не Христос, но я послан как Его предвестник».
29. Жених — это тот, у кого есть невеста. А друг жениха стоит рядом с ним и радостно внимает голосу женихаИисус подобен жениху на свадьбе, а Иоанн — его другу. Свадьба совершается ради жениха, он — главный на ней.. Вот такая радость дана теперь и мне!
30. Ему предстоит возрастать, а мне — уменьшаться.
31. Кто приходит свыше — тот выше всех. Кто от земли — тот земной и говорит по-земному. Кто приходит с неба — тот всех выше.
32. Что он видел и слышал, о том и свидетельствует, но этого свидетельства никто не принимает.
33. А кто его принимает, тот подтвердил Божью праведность.
34. Божий посланник говорит Божьи слова, ведь Бог даёт Духа без меры.
35. Отец любит Сына и всё передал в Его руки.
36. Кто верит в Сына — тот обладает вечной жизнью, а кто не верит Сыну, жизни не увидит, Божий гнев его не оставит.
Глава 4 (Ин. 4)
1. Иисус узнал, что до фарисеев дошло известие: Он приобретает больше учеников и крестит больше людей, чем Иоанн
2. (впрочем, крестил не Сам Иисус, а Его ученики).
3. Тогда Он оставил Иудею и отправился обратно в Галилею.
4. Путь проходил через СамариюЖители Самарии, самаряне, исповедовали свою религию. Они не признавали иерусалимский Храм и враждовали с иудеями.,
5. и вот Он заходит в город под названием СихарСихар расположен рядом с Шехемом (в некоторых рукописях упомянут Шехем)., рядом с полем, которое Иаков передал своему сыну ИосифуЭто поле было куплено Иаковом ещё прежде, чем израильтяне завоевали весь Ханаан (Быт 33:19), именно там были захоронены останки Иакова (Нав 24:32)..
6. Там был колодец Иакова. Иисус утомился по дороге и присел отдохнуть возле колодца. Было около полудня.
7. И вот приходит за водой одна самарянка. Иисус ей говорит:
— Дай мне напиться.
8. Его ученики как раз отошли в город купить еды.
9. Самарянка Ему отвечает:
— Ты же иудей, а я — самарянка. Как же ты просишь у меня напиться? Иудеи ведь не общаются с самарянами.
10. Иисус сказал ей в ответ:
— Если бы ты знала о Божьем даре и знала, Кто попросил у тебя напиться, то сама попросила бы Его о том же, а Он напоил бы тебя водой живой«Живой» называлась проточная вода из рек и источников, в отличие от застоявшейся воды в колодце или водосборнике..
11. Женщина Ему говорит:
— ГосподинГреч. обращение Κύριε можно перевести и как «Господи» (обращение к Богу), но здесь и в подобных случаях трудно утверждать, что женщина напрямую обращается к Иисусу как к Богу. В греч. яз. до сих пор это слово используется и в молитве к Богу (Господи), и при вежливом обращении (господин)., Тебе даже нечем зачерпнуть воду из этого глубокого колодца — откуда же у Тебя возьмётся живая вода?
12. Разве Ты выше нашего праотца Иакова? Это ведь он оставил нам этот колодец и сам пил из него вместе со своими сыновьями и скотом.
13. Иисус сказал ей в ответ:
— Всякий, кто попьёт этой воды, снова испытает жажду.
14. Но кто выпьет воды, которой Я его напою, не будет жаждать вовек: вода, которой Я его напою, внутри него забьёт ключом, текущим в вечную жизнь!
15. Женщина Ему говорит:
— Господин, напои меня этой водой, чтобы мне больше не испытывать жажды и не ходить сюда за водой.
16. Отвечает Он ей:
— Ступай, позови своего мужа и с ним возвращайся.
17. Женщина ответила Ему так:
— Нет у меня мужа.
Говорит ей Иисус:
— Правильно ты говоришь, что нет у тебя мужа.
18. У тебя было пятеро мужей, а кто есть сейчас — тот тебе не муж. Это ты сказала верно!
19. Женщина ему отвечает:
— Господин, я вижу, что Ты пророк.
20. Объясни: наши праотцы поклонялись Богу на этой горе, а вы говорите, что место для поклонения — ИерусалимСамаряне совершают своё богослужение на горе Гаризим недалеко от того места, где происходит разговор, а у иудеев оно совершается в иерусалимском Храме..
21. Говорит ей Иисус:
— Поверь Мне, женщина: настаёт час, когда вы будете поклоняться Отцу не на этой горе и не в Иерусалиме.
22. Чему поклоняетесь вы, и сами не знаете, а мы знаем, чему поклоняемся, ведь спасение приходит через иудеев.
23. Но теперь настаёт час, и уже настал, когда настоящее поклонение Отцу будет совершаться духовно и истинно — именно таких поклонников и ищет для Себя Отец.
24. Бог есть Дух, и кто поклоняется Ему, должен делать это духовно и истинно.
25. Женщина отвечает Ему:
— Знаю, что должен прийти Мессия (то есть Христос), и вот когда Он придёт, всё нам объяснит.
26. Говорит ей Иисус:
— Это Я, твой собеседник.
27. Тут как раз вернулись Его ученики и удивились, что Иисус разговаривал с женщинойРазговор духовного учителя с посторонней женщиной выглядел не вполне прилично, а она к тому же была самарянкой., но всё же никто не сказал: «Чего Ты хочешь?» или «Что Ты с ней разговариваешь?»
28. А женщина оставила там свой кувшин, вернулась в город и рассказала людям:
29. — Пойдите, взгляните на Человека, Который мне всё рассказал о моей жизни. Видимо, Он — Христос?
30. Люди отправились из города прямо к Нему.
31. А ученики тем временем стали Ему предлагать:
— Равви, поешь что-нибудь.
32. Но Он им сказал:
— У Меня есть пища, о которой вы не знаете.
33. Ученики стали обсуждать меж собой: кто же принёс Ему поесть?
34. Говорит им Иисус:
— Моя пища — исполнять волю Того, Кто меня послал, и совершать Его дело.
35. Вы же сами говорите: «через четыре месяца наступит жатва». Вот и Я вам говорю: поднимите взоры, взгляните на поля: колосья уже побелели, налились для жатвы!
36. Жнец получает награду и собирает урожай для жизни вечной, чтобы вместе порадовались и сеятель, и жнец.
37. Вот так и подтверждается поговорка: «Сеял один, а жнёт другой».
38. Я послал вас собирать тот урожай, над которым вы не трудились: потрудились другие, а вы разделили с ними плоды их трудов.
39. Многие самаряне из того города уверовали в Иисуса по слову женщины, которая засвидетельствовала: «Он мне всё рассказал о моей жизни».
40. И когда вокруг Него собрались самаряне, они упрашивали Его у них остаться, и Он остался на два дня.
41. И благодаря Его собственным словам поверило ещё больше народу.
42. Той женщине они говорили:
— Мы поверили не твоему пересказу. Нет, мы сами теперь увидели и услышали, что Он — воистину Спаситель мира.
43. А через два дня Он оттуда отправился в Галилею,
44. ведь было свидетельство Самого Иисуса: в родном краю пророк лишён почёта.
45. Но когда Он пришёл в Галилею, то галилеяне Его приняли, ведь они видели всё, что Он сделал на праздник в Иерусалиме, — они и сами были на празднике.
46. И вот Он вернулся в Кану Галилейскую, где превратил воду в вино. Там был один царский придворный, а у него в Капернауме был больной сын.
47. Он услышал, что Иисус вернулся в Галилею, отправился к Нему и просил, чтобы Он пришёл исцелить этого сына — а тот был при смерти.
48. Иисус ему сказал:
— Вы ни за что не поверите, пока не увидите знамений и чудес!
49. Придворный Ему отвечает:
— Господин, пойдём скорей, пока мой мальчик не умер!
50. Говорит Ему Иисус:
— Ступай, твой сын будет жить.
Тот человек поверил слову, которое сказал Иисус, и пошёл домой.
51. По пути его встретили слуги и сообщили ему, что мальчик выжил.
52. Он спросил, в каком часу сыну полегчало, а те ответили ему:
— Вчера после полудняПосле полудня — букв.: в седьмом часу. Световой день делился на двенадцать часов от восхода до заката. он избавился от горячки.
53. Отец понял, что Иисус ему сказал «твой сын будет жить» в тот самый час — и поверил сам вместе со всей своей семьёй.
54. Это было уже второе знамение, которое Иисус сотворил после возвращения из Иудеи в Галилею.
Глава 5 (Ин. 5)
1. Наступал иудейский праздникИудейский праздник — вероятнее всего, Пасха., и Иисус отправился в Иерусалим.
2. В Иерусалиме у Овечьих ворот есть купальня, по-еврейски она называется БетесдаБетесда — в других рукописях: Бетзата или Бетсаида. Самое вероятное значение этого названия — «дом милости»., и в ней есть пять галерейЧетыре галереи (крытые колоннады) окружали прямоугольную купальню, а ещё одна разделяла её пополам (по-видимому, на мужскую и женскую части)..
3. В них лежало множество больных: слепых, хромых, парализованных.
4. Временами ангел Господень сходил в купальню и вызывал волнение воды, и вот первый, кто входил в воду сразу после волнения, исцелялся, чем бы ни был прежде боленЭтого стиха нет во многих древних рукописях..
5. И вот был человек, который провёл там в болезни уже тридцать восемь лет,
6. и Иисус его увидел. Он знал, что этот лежачий больной находится там уже долго. И вот Он его спрашивает:
— Хочешь выздороветь?
7. Больной Ему ответил:
— Господин, нет у меня помощника, который бы спустил меня в купальню, когда волнуется вода. А пока я туда доберусь, кто-то уже спустится прежде меня.
8. Говорит ему Иисус:
— Вставай, бери свою постель и иди.
9. Этот человек сразу же выздоровел, взял свою постель и пошёл. Тот день был субботой, и
10. иудеи стали говорить исцелённому:
— Сегодня суббота! Ты не должен носить постель.
11. Тот им ответил:
— Кто сделал меня здоровым, Тот мне и сказал: «Бери свою постель и иди».
12. Они его спросили:
— Это кто же тебе сказал: «Бери и иди»?
13. А человек, который был исцелён, и сам Его не знал; Иисус уже растворился в толпе, что была вокруг.
14. Но затем Иисус нашёл его в Храме и сказал ему:
— Теперь ты здоров. Смотри, больше не греши, чтобы не случилось с тобой чего похуже.
15. Тот человек отправился к иудеям и рассказал им, что исцелил его именно Иисус.
16. Иудеи стали преследовать Иисуса за то, что Он сделал это в субботу.
17. Иисус им отвечал:
— Отец Мой никогда не оставляет усилий, и Я тоже.
18. Теперь иудеи ещё больше стремились Его убить, ведь Он не только нарушил правила субботы, но и называл Своим Отцом Бога и так равнял Себя с Богом.
19. В ответ Иисус говорил им так:
— Аминь, аминь говорю вам: Сын Сам по Себе ничего не может сделать, если только не увидит, как это делает Отец, — что Он сделает, точно так же станет делать и Сын.
20. Ведь Отец любит Сына и показывает Ему всё, что делает Сам, и покажет дела ещё больше тех дел, к вашему удивлению.
21. Как Отец воскрешает мёртвых, возвращает их к жизни, точно так же хочет возвращать к жизни и Сын.
22. Отец никого уже и не судит, но весь суд передал Сыну,
23. чтобы все чтили Сына, как чтут Отца. А кто не чтит Сына, не чтит и Отца, Который Его послал.
24. Аминь, аминь говорю вам: кто послушен Моему слову и верен Тому, Кто Меня послал, тот обрёл вечную жизнь и не подлежит суду — он перешёл от смерти к жизни.
25. Аминь, аминь говорю вам, что настаёт час и уже настал, когда мёртвые услышат голос Сына Божьего, а услышав — оживут.
26. Отец содержит в Себе жизнь, и точно так же Он наделил Сына даром содержать в Себе жизнь.
27. Отец дал Ему право совершать суд, потому что Он — Человеческий Сын.
28. Не удивляйтесь этому, ведь настаёт час, когда все, кто в могилах, услышат Его голос.
29. И те, кто творил добро, поднимутся для жизни, а те, кто творил зло, поднимутся для суда.
30. Сам по Себе я не могу ничего делать. Я творю суд лишь потому, что послушен, и суд Мой праведен, ведь Я стремлюсь исполнить не Свою волю, но волю Того, Кто Меня послал.
31. Если лишь Я Сам свидетельствую о Себе, такое свидетельство не истинно.
32. Но обо Мне свидетельствует другой, и Я знаю, что свидетельство, которое он приносит обо Мне, истинно.
33. Вы же сами отправляли посланцев к Иоанну, и он дал истинное свидетельство.
34. Впрочем, свидетельство от человека Мне и не нужно, но Я это говорю ради вашего спасения.
35. Иоанн был светильником, что горит и сияет, и вы захотели хоть недолго порадоваться при его свете.
36. Есть у Меня свидетельство важнее Иоаннова: дела, которые мне доверил совершить Отец, те самые дела, которые Я творю, они свидетельствуют, что Меня послал Отец.
37. Отец, Который Меня послал, — Он и дал свидетельство обо Мне. Но вы никогда не слышали Его голоса и не видели Его образа.
38. Не обитает внутри вас Его слово, потому что вы не поверили в Того, Кого Он послал.
39. Вы изучаетеВы изучаете — или: изучайте. Писания, ведь вы считаете, что они для вас — источник вечной жизни. А ведь они свидетельствуют обо Мне!
40. Но вы не хотите прийти ко Мне, чтобы обрести жизнь.
41. Людской славыЛюдской славы — или: суждений от людей. Мне не нужно,
42. но вас я знаю: любви к Богу у вас нет.
43. Я пришёл во имя Своего Отца, а вы Меня не принимаете. А если кто придёт от собственного имени, того вы примете.
44. Как же вы можете поверить, когда вы принимаете похвалы друг от друга, и только похвалу от БогаИ только похвалу от Бога — или: а похвалу от Единого Бога. получить не стремитесь?
45. Не думайте, что это Я обвиню вас перед Отцом! Есть у вас обвинитель: это Моисей, на которого вы так надеялись.
46. Если бы верили Моисею, поверили бы и Мне, ведь он писал обо Мне.
47. Раз вы не верите тому, что написал он, как же вы поверите Моим словам?
Глава 6 (Ин. 6)
1. Затем Иисус отправился на другой берег Галилейского (то есть Тивериадского) моряГалилейское море, строго говоря, было пресноводным озером (также оно называлось Генисаретским или Тивериадским по названиям городов, расположенных на его берегах)..
2. За ним следовала большая толпа, ведь люди видели, как Он совершает чудесные исцеления больных.
3. Иисус поднялся на гору и сел там вместе с учениками.
4. Приближалась Пасха — иудейский праздник.
5. Иисус поднял глаза и увидел, что Его окружает большая толпа. И вот Он говорит Филиппу:
— Где бы нам купить хлеба, чтобы их накормить?
6. Иисус это говорил, лишь чтобы его испытать, ведь Он знал заранее, как поступит.
7. Филипп Ему ответил:
— И на двести денариевДенарий — основная монета Римской империи, в то время он чеканился из серебра и весил около 4 граммов. 1 денарий в день получал римский легионер или наёмный работник. не удастся купить столько хлеба, чтобы каждому хватило хоть по кусочку!
8. Один из учеников — Андрей, брат Симона Петра, — Ему говорит:
9. — Тут у одного мальчика есть пять ячменных хлебов и две рыбки. Только что это значит для такой толпы?
10. Иисус ему ответил:
— Рассадите народ.
На том месте была густая трава, и люди расположились прямо на ней. Их было около пяти тысяч человек.
11. Итак, Иисус взял хлебы и с благословением стал их раздавать разместившимся на траве людям, и рыбу тоже — кому сколько хотелось.
12. А когда все наелись, Иисус велел ученикам:
— Соберите остатки, чтобы ничего не пропало.
13. Те собрали, что осталось после еды, и остатков набралось двенадцать корзин — это от пяти ячменных хлебов!
14. И люди, которые видели, как Иисус сотворил это знамение, стали говорить:
— Он воистину пророк, которому надлежит прийти в мир!
15. Иисус знал, что они хотят собраться, схватить Его и сделать своим царём, а потому снова поднялся на гору в одиночестве.
16. Когда настал вечер, Его ученики спустились к морю
17. и, войдя в лодку, стали переправляться на другую сторону в Капернаум (уже настала темнота, а Иисус к ним всё не возвращался).
18. А море волновалось под сильным ветром.
19. Когда они уже отплыли на двадцать пять или тридцать стадиевДвадцать пять или тридцать стадиев — пять-шесть километров. Они были почти на самой середине озера., то увидели, что Иисус идёт по морю и уже подошёл к самой лодке. Они перепугались,
20. а Он говорит им:
— Это Я, не бойтесь!
21. И только они захотели взять Его в лодку, как она сразу же оказалась у того берега, к которому они направлялись.
22. На следующий день толпа, которая оставалась на том берегу моря, обнаружила, что другой лодки там не было, а Иисус не садился в ту, на которой уплыли ученики, — они отправились без Него.
23. Зато другие лодки из Тивериады приплыли к тому берегу, рядом с которым Господь с благодарением накормил людей хлебами.
24. И вот когда толпа увидела, что там нет ни Иисуса, ни Его учеников, они сели в эти лодки и отправились в Капернаум в поисках Иисуса.
25. Когда они Его нашли на противоположном берегу, то спросили:
— Равви, когда же Ты успел переправиться?
26. Иисус сказал им в ответ:
— Аминь, аминь говорю вам: Я вам нужен не потому, что вы поняли смысл знамений, а потому, что досыта поели хлеба.
27. Заботьтесь не о той пище, что подвержена гниению, а о той, что останется в вечной жизни. Её вам даст Сын Человеческий, ведь Отец (то есть Бог) возложил на Него свою печать.
28. Тогда они Его спросили:
— А что нам делать, чтобы наши дела были угодны Богу?
29. Иисус сказал им в ответ:
— Вот в чём угодное Богу дело: верьте в Его Посланника!
30. Они Его спросили:
— А какое Ты нам явишь знамение, чтобы мы его увидели и в Тебя поверили? Что Ты можешь сделать?
31. Наши отцы ели в пустыне манну, как написано: «накормил их хлебом небесным»Повествование о том, как израильтяне во время перехода через пустыню питались манной (пищей, которую чудесным образом дал им Бог), содержится в Исх 16 и Чис 11. Слова «накормил их хлебом небесным» выглядят как цитата, но это скорее пересказ повествования о манне..
32. Иисус им сказал:
— Аминь, аминь говорю вам: да, Моисей дал вам хлеб с неба, но Отец Мой даёт вам истинно небесный хлеб.
33. Хлеб Божий — Тот, Кто сходит с неба и жизнь даёт миру.
34. Тогда они Ему сказали:
— Господи, подавай нам такой хлеб постоянно!
35. Иисус им на это ответил:
— Хлеб жизни — это Я. Кто приходит ко Мне — не останется голодным, кто верит в Меня — никогда не будет жаждать.
36. Но, как Я вам сказал, хоть вы Меня увидели, но не верите.
37. Что даёт мне Отец, то ко Мне и придёт, и кто приближается ко Мне — того не прогоню.
38. Я сошёл с неба, чтобы исполнять не Свою волю, но волю Того, Кто Меня послал.
39. А воля Того, Кто Меня послал, такова: Он Мне передал всё, чтобы Я всё сохранил от погибели и воскресил в Последний день.
40. Воля Отца Моего в том, чтобы всякий, кто видит Сына и верит в Него, получил бы вечную жизнь, и Я его воскрешу в Последний день.
41. Иудеи стали с возмущением обсуждать эти Его слова: «Хлеб, сошедший с неба, — это Я».
42. Они говорили:
— Да ведь это же Иисус, сын Иосифа! Мы знаем, кто Его отец и кто мать! Как же это Он говорит, что сошёл с неба?
43. Иисус в ответ им сказал:
— Не ворчите между собой!
44. Никто не может прийти ко Мне, если его не призовёт Отец, Который Меня послал, и такого человека Я воскрешу в Последний день.
45. У пророков написано: «И все будут научены Богом»Цитата из Ис 54:13 и Иер 31:34.. И всякий, кто понял урок Отца, приходит ко Мне.
46. Но это не значит, будто кто-то видел Отца: кто от Бога, только тот и видел Отца.
47. Аминь, аминь говорю вам: кто верит, тот обрёл вечную жизнь.
48. Хлеб жизни — это Я.
49. Ваши праотцы ели в пустыне манну, но всё же умерли.
50. А хлеб, что сходит с неба, таков: кто поест от него, не умрёт.
51. Хлеб живой, что сошёл с неба, — это Я. Кто вкусит этого хлеба, будет жив вовек. Хлеб, которым Я вас наделю, — это Моя плоть, отданная за жизнь всего мира.
52. Тогда иудеи стали горячо спорить:
— Как же это Он может накормить нас Своей плотью?
53. Иисус им сказал:
— Аминь, аминь говорю вам: если не будете вкушать плоть Сына Человеческого и пить Его кровь, не будете вы обладать жизнью.
54. А тот, кто вкушает Мою плоть и пьёт Мою кровь, обладает вечной жизнью, и Я воскрешу его в Последний день.
55. Ибо плоть Моя — истинная пища, и кровь Моя — истинное питьё.
56. Кто вкушает Мою плоть и пьёт Мою кровь, тот пребывает в единении со Мной, а Я — с ним.
57. Меня послал в мир Живой Отец, и Я живу благодаря Отцу, и кто вкушает Меня, будет жить благодаря Мне.
58. Да, хлеб, что сошёл с неба, — он не таков, как тот, что ели ваши праотцы и потом умерли. Но тот, кто вкусит этого хлеба, — он будет жить вовек!
59. Всё это Он сказал в Капернауме, когда наставлял народ в cинагоге.
60. Многие из Его учеников, услышав это, сказали:
— Тяжело такое слушать! Кто может это вынести?
61. Иисус понял, что ученики возмущены Его словами, и сказал им:
— И это служит вам соблазном?
62. Что же будет, когда вы увидите, как Сын Человеческий восходит туда, где был прежде?
63. Дух даёт жизнь, а плоть тут бессильна. Слова, что Я вам сказал, — они дух, и они жизнь.
64. Но есть среди вас и те, кто не верит.
Ведь Иисус с самого начала знал, кто из них неверен и кто Его предаст.
65. Он добавил:
— Потому Я и сказал вам, что никто не может ко Мне прийти, если не будет ему это дано от Отца.
66. После этого многие из учеников Его оставили и больше уже вместе с Ним не ходили.
67. Иисус задал Двенадцати вопрос:
— Может быть, и вы хотите уйти?
68. Симон Пётр Ему ответил:
— Господи, куда мы пойдём? У Тебя на устах слова вечной жизни.
69. Мы уверовали и познали, что Ты свят у Бога.
70. Иисус им сказал:
— А ведь это Я избрал вас двенадцать, но один из вас — дьявол.
71. Он имел в виду Иуду, сына Симона ИскариотаТочное значение прозвания Искариот неизвестно. Вероятнее всего, это «человек из Керийота» (название селения). Здесь и в 13:2 и 13:26 Иоанн отмечает, что это прозвание носил уже отец Иуды по имени Симон. Прозвания приводятся прежде всего по той причине, что имена у многих апостолов совпадали: два Симона, два Иакова и два Иуды., — был он одним из Двенадцати, но в будущем Его предал.
Глава 7 (Ин. 7)
1. После этих событий Иисус странствовал по Галилее, а по Иудее ходить не хотел, ведь иудеи собирались Его убить.
2. Приближался иудейский Праздник шалашейПраздник шалашей (кущей, Суккот) отмечается ранней осенью и длится семь дней, в течение которых принято жить не в домах, а во временных шалашах в память о странствиях израильтян по пустыне. Поскольку это большой праздник, многие иудеи на это время приходили в Иерусалим..
3. И вот Его братья Ему сказали:
— Оставь эти края, отправляйся в Иудею! Пусть и Твои ученики увидят дела, которые Ты творишь.
4. Не бывает так, чтобы человек скрывал свои дела и при этом искал известности.
5. Даже Его братья в Него не верили.
6. И вот Иисус им говорит:
— Мой час ещё не настал, а вам любой час подходит.
7. Этот мир не может вас отвергать, а Меня отвергает, потому что Я свидетельствую о нём и обличаю его злые дела.
8. Ступайте на праздник вы, а я на этот праздник не пойду, потому что Мой час ещё не пришёл.
9. Так Он им сказал и остался Сам в Галилее.
10. Но когда Его братья отправились на праздник, пошёл туда и Он, только не явно, а тайно.
11. Иудеи стали Его искать на празднике и расспрашивали, где же Он.
12. О Нём вообще было много споров среди народа: одни считали Его хорошим человеком, а другие утверждали, что Он обманывает толпу.
13. Но открыто о Нём никто не говорил из опасения перед иудеями.
14. И вот в середине праздничной недели Иисус вошёл в Храм и стал наставлять людей.
15. Иудеи с удивлением говорили:
— Откуда же Он так знает Писание, если нигде не учился?
16. Иисус сказал им в ответ:
— Учение Моё не от Меня Самого, но от Того, Кто меня послал.
17. Если кто хочет исполнить Его волю, то он распознает: от Бога ли Моё учение, или Я говорю Сам от Себя.
18. Кто говорит сам от себя, ищет славы себе самому, а кто ищет славы для пославшего его, тот говорит истинно и ничего не искажает.
19. Закон вам дал Моисей — но никто из вас не исполняет закона! Почему вы собираетесь Меня убить?
20. Толпа отвечала:
— Да Ты беснуешься! Кто это собирается Тебя убить?
21. Иисус сказал им в ответ:
— Я сделал всего одно дело, которое так вас всех удивило.
22. Итак, Моисей дал вам заповедь об обрезании (хотя на самом деле она не от Моисея, а от праотцев), и вы совершаете обрезание даже в субботуЗаповедь об обрезании была впервые дана Аврааму (Быт 17:10–14) и затем закреплена в Моисеевом законе (Исх 12:48). Мальчиков следовало обрезать на восьмой день после рождения (Быт 17:12; Лев 12:3), даже если этот день приходился на субботу..
23. Человеку делают обрезание в субботу, чтобы не нарушить Моисеев закон, — а вы гневаетесь на Меня за то, что Я всего человека сделал в субботу здоровым!
24. Не судите по внешнему виду, принимайте здравые решения.
25. Некоторые иерусалимляне стали спрашивать:
— Что, это Его собираются убить?
26. Он же говорит прямо перед всеми, и никто Ему не мешает. Может, наши правители и вправду признали в Нём Христа?
27. Но мы же знаем, откуда Он, — а когда придёт Христос, никто не будет знать, откуда Он.
28. Иисус тогда наставлял народ в Храме, и вот Он воскликнул:
— Вы знаете Меня и знаете, откуда Я. Но Я пришёл не Сам по Себе — есть Тот, Кто Меня послал, Он истинный, но вы Его не знаете.
29. А Я Его знаю, потому что Я от Него, я Его посланник.
30. Тогда они собрались Его схватить, но никто не поднял на Него руки, потому что Его час ещё не пришёл.
31. И многие из толпы поверили в Него. Они говорили:
— Когда придёт Христос, разве сможет Он сделать больше знамений, чем уже сделал этот Человек?
32. Фарисеи услышали, что в народе идут о Нём такие препирательства. Тогда первосвященникиПервосвященники — в широком смысле, главные из священников, совершавших служение в иерусалимском Храме. вместе с фарисеями послали стражников, чтобы те Его схватили.
33. Иисус на это сказал:
— Я с вами ещё ненадолго, а потом взойду к Тому, Кто послал Меня.
34. Станете искать Меня, но не найдёте, а где Я буду — туда вы не сможете пойти.
35. Иудеи стали рассуждать между собой:
— Куда же это Он собирается отправиться, что мы не сможем Его найти? Может, Он хочет пойти к иудеям, что живут среди эллинов, чтобы наставлять и эллинов?
36. Что Он имеет в виду, когда говорит: «Станете искать Меня, но не найдёте, а где Я буду — туда вы не сможете пойти»?
37. А в последний, самый важный день праздничной недели Иисус поднялся и громко возгласил:
— Кто жаждет, пусть приходит ко Мне и пьёт!
38. У того, кто верит в Меня, как говорит Писание, изнутри потекут реки воды живойОбраз взят, вероятно, из Притч 18:4; Иез 47:1; Зах 14:8 и других подобных мест..
39. Это Он сказал о Духе, Которого примут все, кто поверил в Него. Но Духа ещё у них не было, потому что Иисус ещё не был прославлен.
40. Люди из толпы, слыша эту речь, стали говорить:
— Он воистину пророк!
41. Другие им отвечали:
— Он Христос!
А третьи:
— Неужели Христос придёт из Галилеи?Галилея считалась несколько провинциальной, к тому же в ней было много язычников, т.е. людей, не верующих в Единого Бога.
42. Разве в Писании не сказано, что Христос будет из рода Давида и придёт из Вифлеема, родного селения Давида?Пророчества о том, что Христос-Мессия будет потомком царя Давида, рождённого в Вифлееме, видели в 2Цар 7:12–13 и Мих 5:2.
43. Такой раздор произошёл в толпе из-за Иисуса.
44. Некоторые люди даже хотели Его схватить, но никто так и не поднял на Него руки.
45. Когда стражники вернулись к первосвященникам и фарисеям, те их спросили:
— Что же вы Его не схватили?
46. Они ответили:
— Никто прежде не говорил так, как этот Человек!
47. Фарисеи их переспросили:
— Что, и вы поддались на Его обман?
48. Разве в Него поверил кто-то из правителей или фарисеев?
49. Нет, только толпа, что не знает закона, — прокляты они!
50. Тут говорит им Никодим (тот, кто прежде приходил к Иисусу, сам один из них):
51. — Разве по нашему закону человека судят прежде, чем выслушают и разберутся, что он сделал?
52. А те сказали ему в ответ:
— Ты что, тоже из Галилеи? Разберись и убедись: из Галилеи пророк прийти не может!
53. На этом все разошлись по домамОтрывок, начиная с этого стиха и вплоть до 8:11, отсутствует в самых древних рукописях..
Глава 8 (Ин. 8)
1. Затем Иисус отправился на Елеонскую горуЕлеонская гора (возвышенность, засаженная масличными деревьями) находилась у самого Иерусалима с восточной стороны..
2. Утром Он снова оказался в Храме, а к Нему сошёлся весь народ. Он сел там и стал наставлять людей.
3. И вот приводят книжники и фарисеи женщину, которую уличили в супружеской измене. Они поставили её посредине
4. и говорят Ему:
— Учитель, эта женщина была поймана с поличным, когда она изменяла мужу.
5. Моисей в законе заповедал нам побивать таких камнями — а Ты что скажешь?Смертная казнь за супружескую измену предписана в Лев 20:10 и Втор 22:22–24. С другой стороны, смертные приговоры выносились Синедрионом (верховным советом) и утверждались римским наместником. Таким образом, Иисус должен нарушить либо Моисеев закон, либо постановления римской власти.
6. Они это говорили, чтобы Его подловить и чтобы Его было в чём обвинить. А Иисус сидел, склонившись, и что-то чертил пальцем на земле.
7. Но те не отставали от Него с вопросами, тогда Он поднял голову и сказал им:
— Кто из вас безгрешен, пусть первым бросит в неё каменьПобиение камнями в ВЗ было обычной формой казни, её осуществлял не отдельный человек, но вся община. Существовал также обычай, по которому первыми должны были бросить камень свидетели обвинения..
8. Затем снова склонился и продолжил чертить на земле.
9. А они, когда это услышали, стали по одному расходиться, начиная с тех, кто постарше. Так что Иисус остался наедине с той женщиной, она стояла посредине.
10. Он поднял голову и спросил её:
— Женщина, где же они? Никто тебя не осудил?
11. Та ответила:
— Никто, господин.
Иисус сказал:
— И Я не осуждаю. Ступай и впредь не греши.
12. Тогда Иисус снова обратился к людям и сказал:
— Я — свет для этого мира. Кто пойдёт вслед за Мной, не будет блуждать во тьме, с ним будет свет жизни.
13. Фарисеи ему на это сказали:
— Ты свидетельствуешь о Себе Сам, потому Твоё свидетельство не истинно.
14. Иисус сказал им в ответ:
— Если даже Я Сам свидетельствую о Себе, Моё свидетельство истинно: Я знаю, откуда пришёл и куда иду, а вы не знаете, откуда Я пришёл и куда иду.
15. Вы судите по-человечески, а Я никого не сужу.
16. А если даже Я и сужу, Мой суд истинный, потому что Я не один — со Мной Отец, Я Его посланник.
17. В вашем же законе записано, что свидетельство двух человек истинноСсылка на Втор 19:15, одного свидетеля для приговора недостаточно..
18. Обо Мне свидетельствую Я Сам, и свидетельствует обо Мне Отец, Который послал Меня.
19. Его спросили:
— Где Твой Отец?
Иисус ответил:
— Не знаете вы ни Меня, ни Моего Отца. Если бы вы знали Меня, то знали бы и Моего Отца.
20. Эти слова Он произнёс в той части Храма, где собирали пожертвования, — там Он и наставлял народ. Никто не решился тогда Его схватить, потому что Его час ещё не настал.
21. Ещё Он им сказал:
— Я уйду, и вы будете Меня искать, но погибнете в ваших грехах, а где Я буду — туда вы не сможете пойти.
22. Иудеи стали тогда говорить:
— Что же Он, покончит с Собой, раз говорит: «где Я буду — туда вы не сможете пойти»?
23. Он продолжал:
— Вы из тех, кто снизу, а Я пришёл свыше. Вы из этого мира, а Я не из этого мира.
24. Я сказал вам, что вы погибнете в ваших грехах. Я — это ЯВыражение «Я — это Я» может звучать как ссылка на Исх 3:14, где Бог примерно такими словами открывает Своё имя Моисею (см. также 13:19 и 18:5)., и если не поверите в это, погибнете в ваших грехах.
25. Ему стали говорить:
— А кто Ты?
Сказал им Иисус:
— С самого начала Я вам о том говорюДругой вариант перевода этого стиха: Изначальный, как Я вам и говорю..
26. Много мог бы Я о вас сказать, мог бы вас судить. Но истинен Тот, Кто Меня послал, и Я говорю миру то, что слышал от Него.
27. Они так и не поняли, что Он говорил об Отце.
28. Сказал им Иисус:
— Когда вы возвысите Сына Человеческого, тогда узнаете, что Я — это Я, что Сам по Себе не делаю ничего, а говорю именно так, как наставил Меня Отец.
29. Кто Меня послал, Тот со Мной, Он Меня не оставил одного, потому что Я всегда творю то, что Ему угодно.
30. И когда Он так говорил, многие поверили в Него.
31. А Иисус сказал тем иудеям, которые поверили в Него:
— Если вы верны Моему слову — воистину вы Мои ученики.
32. Вы познаете истину, и истина даст вам свободу.
33. Они ему ответили:
— Мы — потомство Авраама, никогда не были мы никому рабами! Как же Ты говоришь нам: «вы получите свободу»?
34. Иисус им ответил:
— Аминь, аминь говорю вам: всякий, кто совершает грех, — раб греха.
35. А раб — он в доме не навсегдаГосподин может продать своего раба другому господину., навсегда остаётся только сын.
36. Поистине свободными вы станете только тогда, когда вас освободит Сын.
37. Я знаю, что вы — потомство Авраама, но вы стремитесь Меня убить, потому что не вмещаете Моего слова.
38. Я говорю о том, что видел у Отца, а вы делаете то, что слышали от вашего отца.
39. Они ответили Ему:
— Наш отец — Авраам!
Иисус им говорит:
— Если бы вы были детьми Авраама, то и поступали бы, как Авраам.
40. А теперь вы стремитесь убить Человека, Который сказал вам истину, услышанную от Бога. Авраам так не поступал!
41. Вы подражаете поступкам своего отца.
Они ему сказали:
— Мы не внебрачные дети! У нас один Отец — Бог.
42. Иисус им сказал:
— Будь вашим отцом Бог, вы бы любили Меня, ведь Я сюда пришёл от Него. Да, Я явился не Сам по Себе — это Он Меня послал.
43. Почему вы не понимаете того, что Я говорю? Потому что не способны выслушать Моё слово!
44. Вы — от дьявола, он вам отец, вы рады исполнять желания своего отца. Он изначально был убийцей людей и никогда не был на стороне истиныНикогда не был на стороне истины — или: не устоял в истине., потому что истины в нём не было. Когда он говорит ложь, то говорит на своём языке, потому что сам лжец и родитель лжи.
45. А Я говорю вам истину, потому и не верите мне.
46. Кто из вас может уличить Меня во грехе? Так почему же вы Мне не верите?
47. Кто от Бога, тот послушен словам Божьим. Потому вы Меня и не слушаете, что вы не от Бога.
48. Иудеи в ответ Ему сказали:
— Точно у нас говорят, что Ты самарянин, к тому же бесноватый.
49. Иисус ответил:
— Я не бесноватый, Я чту Своего Отца, а вы Меня бесчестите.
50. Я не стремлюсь к собственной славе, но есть Тот, Кто стремится и судит.
51. Аминь, аминь говорю вам: кто соблюдает Моё слово, вовек не увидит смерти.
52. Иудеи Ему сказали:
— Теперь мы убедились, что Ты бесноватый! Авраам умер, пророки тоже. А Ты говоришь: «кто соблюдает Моё слово, вовек не вкусит смерти»!
53. Неужели Ты выше нашего праотца Авраама? А ведь он умер, и пророки умерли! Что Ты о Себе возомнил?
54. Иисус ответил:
— Если бы Я Сам Себя прославлял, слава эта ничего бы не значила. Но есть Тот, Кто прославляет Меня, — Мой Отец. Вы называете Его своим Богом,
55. но вы Его не познали. Если бы Я сказал, что Его не знаю, оказался бы лжецом вроде вас, но Я Его знаю и соблюдаю Его слово.
56. Праотец ваш Авраам ликовал, что увидит день Моего прихода, — и он с радостью увидел его.
57. Иудеи Ему ответили:
— Тебе нет и пятидесяти лет, но Ты видел Авраама?
58. Иисус им сказал:
— Аминь, аминь говорю вам: когда ещё не родился Авраам — Я был и естьКак и в 8:24, эти слова звучат как отсылка к самоназванию Бога в Исх 3:14..
59. Они схватили камни, чтобы Его забросатьТе, о ком идёт речь, сочли, что это богохульство: Иисус приравнивал Себя к Богу., но Иисус скрылся от них и вышел из Храма.
Глава 9 (Ин. 9)
1. Иисус проходил по улице и заметил человека, который был слеп с рождения.
2. Ученики задали Ему вопрос:
— Равви, он родился слепым, так кто же согрешил: он сам или его родители?С их точки зрения, телесное увечье непременно является следствием греха. Новорождённый не мог согрешить (если только не принять версию, что он сделал это ещё во чреве матери), следовательно, он наказан Богом за некий грех родителей, что выглядит несправедливо.
3. Иисус ответил:
— Это не за его грех и не за грех его родителей. Он слеп для того, чтобы на нём проявились Божьи дела.
4. Нам следует творить дела Того, Кто Меня послал, пока длится день — грядёт ночь, когда никто не сможет действовать.
5. А пока Я в этом мире, Я — свет для мира.
6. Сказав это, Он плюнул на землю, смешал слюну с землёй, этим помазал глаза слепому
7. и сказал ему:
— Ступай, умойся в купели Силоам (название переводится как «посланник»).
Тот пошёл, умылся и вернулся зрячим.
8. А его соседи и те, кто раньше видел, как он просил милостыню, говорили:
— Разве это не он раньше тут сидел и собирал милостыню?
9. Одни считали, что это он, а другие отвечали:
— Нет, он просто похож на того.
Но сам он подтверждал, что это он.
10. Тогда его спросили:
— Как же глаза твои стали видеть?
11. Он ответил:
— Человек по имени Иисус смешал слюну с землёй, этим помазал мне глаза и велел мне пойти к купели Силоам и умыться. Я пошёл, умылся и прозрел!
12. Они стали его спрашивать, где же тот Человек, но он сказал, что не знает.
13. И вот приводят того, кто прежде был слеп, к фарисеям.
14. А день, когда Иисус смешал слюну с землёй и сделал его зрячим, был субботним.
15. Фарисеи тоже стали его расспрашивать, как он прозрел, и он им ответил:
— Он помазал мне глаза грязью, я умылся и теперь вижу.
16. Некоторые из фарисеев на это стали говорить:
— Тот Человек не от Бога, раз Он не соблюдает субботу.
Другие им отвечали:
— Как же грешный человек может сотворить такие знамения?
Такой между ними произошёл раздор.
17. И вот они говорят бывшему слепому:
— А что ты скажешь о Нём? Ведь это Он сделал твои глаза зрячими.
Тот ответил:
— Он — пророк!
18. Иудеи так и не верили, что этот человек был слепым и прозрел. Тогда они позвали родителей прозревшего
19. и спросили их:
— Это ваш сын? Вы говорите, что он родился слепым? Как же он теперь стал зрячим?
20. Его родители сказали им в ответ:
— Мы знаем, что это наш сын и что он родился слепым.
21. А как он теперь стал зрячим, мы не знаем, и кто дал ему способность видеть, мы не знаем — спросите его самого, он ведь взрослый и может сам говорить за себя.
22. Его родители сказали так, потому что опасались иудеев, ведь иудеи приняли решение отлучать от синагоги всякого, кто признает Иисуса Христом.
23. Потому родители того человека и сказали: «Он взрослый, спросите его самого».
24. Тогда того человека, который прежде был слепым, вызвали во второй раз и сказали ему:
— Прославь Бога!Прославь Бога! — вероятно, это формула торжественной клятвы: человек должен призвать Бога в свидетели, что он говорит правду. Мы же знаем, что тот Человек — грешник.
25. А тот ответил:
— Грешник ли Он, этого я не знаю. А знаю я только одно: я был слепым, а теперь я вижу!
26. Они его спросили:
— Что он сотворил с тобой? Как сделал глаза твои зрячими?
27. Тот им сказал:
— Я уже вам рассказывал, но вы не стали меня слушать. Зачем вы хотите выслушать это ещё раз? Может, и вы хотите стать Его учениками?
28. Те стали его бранить и говорили:
— Это ты Его ученик, а мы — ученики Моисея!
29. Мы знаем, что с Моисеем разговаривал Бог, а откуда взялся Этот — мы не знаем!
30. Тот человек сказал им в ответ:
— Это и удивительно, что вы не знаете, откуда Он взялся и как сделал мои глаза зрячими.
31. Мы знаем, что грешников Бог не слушает, а слушает только того, кто благочестив и исполняет Его волю.
32. Испокон веков не было слышно, чтобы кто-то сделал зрячим слепорождённого.
33. Не будь Он от Бога, Он бы не смог сделать ничего такого.
34. — Ты родился целиком во грехах — и взялся нас наставлять?! — так ответили они ему и выгнали его вон.
35. Иисус услышал, что фарисеи выгнали того человека, нашёл его и спросил его:
— Веришь ли ты в Сына Человеческого?
36. Тот в ответ переспросил:
— А кто Он, господин? Скажи, и я поверю.
37. Иисус ему сказал:
— Ты Его видел, и Он сейчас с тобой говорит — вот кто Он.
38. — Верую, Господи! — ответил тот и поклонился Ему.
39. Иисус сказал:
— Я пришёл в этот мир ради суда, чтобы незрячие прозрели, а зрячие ослепли.
40. Рядом с Ним были некоторые из числа фарисеев, они Его спросили:
— Что, мы тоже слепые?
41. Иисус им ответил:
— Будь вы слепыми, не было бы на вас греха. А раз вы говорите, что зрячие, то грех на вас и остаётся.
Глава 10 (Ин. 10)
1. Аминь, аминь говорю вам: кто входит в овчарню не через дверь, кто пробирается внутрь иначе — тот вор и разбойник.
2. А кто входит через дверь, тот пастух овечьего стада.
3. Сторож открывает ему дверь, овцы слушают его голос, а он, называя каждую по имени, выводит их наружу.
4. И когда он выведет всех своих, то сам идёт впереди, а овцы — следом за ним, ведь его голос им знаком.
5. За чужаком они так не пойдут, они от него убегут, ведь голос чужака им незнаком.
6. Такую притчу рассказал им Иисус, но они не поняли того, что Он им говорил.
7. А Иисус продолжил:
— Аминь, аминь говорю вам: Я — дверь для овец.
8. Все, кто приходили до Меня, — воры и разбойники, и овцы их не послушались.
9. А Я — это дверь, и кто войдёт через меня, будет спасён: он и войдёт, и выйдет обратно, и пастбище себе найдёт.
10. Вор приходит лишь для того, чтобы украсть, зарезать, погубить, — а Я пришёл, чтобы они обрели жизнь, и обрели её в изобилии.
11. Я — Пастырь добрый. Пастырь добрый жизнь свою отдаёт за овец.
12. Наёмник — не то что пастырь, ведь овцы ему чужие. Видит он, как подкрался волк, и бежит, бросив овец, а волк терзает и разгоняет стадо.
13. Он ведь наёмник, до овец ему нет дела.
14. А Я — Пастырь добрый, Я знаю Своих, и Мои знают Меня.
15. Как знает Меня Отец, так и Я знаю Отца, и жизнь Свою отдаю за овец.
16. Но есть у меня и другие овцы из иной овчарни, их Я тоже должен привести: будут они послушны Моему голосу, будет единое стадо и единый Пастырь.
17. Потому и любит Меня Отец, что Я отдаю Свою жизнь, чтобы вновь её обрести.
18. Никто не лишает Меня жизни — Я её отдаю по собственной воле. В Моей власти её отдать, в Моей власти вновь её обрести — такую заповедь получил Я от Отца Моего.
19. Среди иудеев начался раздор по поводу этих Его слов.
20. Многие из них говорили:
— Это Он беснуется и бредит! Что вы Его слушаете?
21. Другие отвечали:
— Это не речи бесноватого! Разве бес может даровать зрение глазам слепого?
22. Настала зима. В Иерусалиме праздновали обновление ХрамаРечь идёт о празднике в память об очищении Храма Маккавеями в 165 г. до н.э. после его осквернения язычниками. Сегодня этот праздник называется Ханука..
23. Иисус прогуливался в Храме по Соломоновой галерее.
24. И вот Его окружили иудеи и стали спрашивать:
— Как долго ещё Ты будешь вынимать из нас душу? Если Ты Христос, прямо так нам и скажи!
25. Иисус им ответил:
— Я вам говорил, но вы не верили. Дела, которые Я творю во имя Отца Моего, — вот свидетельство обо Мне!
26. Но вы не верите, ведь вы не из числа Моих овец.
27. Овцы Мои слушают Мой голос, Я знаю их, и они идут вслед за Мной,
28. а Я дарую им жизнь вечную — вовек они не погибнут, никто не вырвет их из Моей руки!
29. Отец Мой, Который Мне их дал, — Он превыше всегоОтец Мой, Который Мне их дал, — Он превыше всего — или: Что дал Мне Отец Мой, то превыше всего., и никто не сможет их забрать из руки Отца.
30. Я и Отец — одно.
31. Тут иудеи схватили камни, чтобы Его забросать.
32. Но Иисус им сказал:
— Много добрых дел от Отца Я вам показал. За какое из этих дел хотите забросать Меня камнями?
33. Иудеи ответили Ему:
— Нет, мы забросаем Тебя камнями не за доброе дело, а за богохульство: Ты человек, а делаешь Себя равным Богу!Побиение камнями за богохульство предписано в Лев 24:16.
34. Иисус им на это сказал:
— Разве не так написано в вашем законе: «Я сказал: “вы — боги”»?Цитата из Пс 81:6.
35. Богами здесь названы те, к кому обращено Божье Слово, и Писание при этом непреложно.
36. И вот Тому, Кого Отец освятил и послал в этот мир, вы говорите: «Ты богохульствуешь» — за то, что Он сказал: «Я Сын Божий»?
37. Если Я не творю дел Отца Моего, не верьте Мне.
38. А если творю, то Мне можете не верить — но верьте делам! Тогда поймёте и будете знать, что Отец во Мне и Я в Отце.
39. Тут они снова собрались Его схватить, но Он ушёл у них прямо из рук.
40. Он снова отправился на другую сторону Иордана, туда, где прежде совершал крещение Иоанн, и остался там.
41. К Нему приходило много людей, они говорили:
— Иоанн не совершил никакого знамения. Но всё, что Иоанн сказал об этом Человеке, — истина!
42. Много людей там поверило в Иисуса.
Глава 11 (Ин. 11)
1. Один человек заболел — Лазарь из ВифанииВифания — селение рядом с Иерусалимом (иное, чем Вифания на Иордане, упомянутая в 1:28)., из того селения, где жили Мария и её сестра Марфа.
2. Мария была той самой женщиной, которая помазала Господа благовонным маслом и вытерла Его ноги своими волосамиОб этом рассказано в 12:3.. И вот её брат Лазарь заболел.
3. Сёстры передали Иисусу известие: «Господи, тот, кого Ты любишь, болен».
4. Иисус, услышав об этом, сказал:
— Эта болезнь не приведёт к смерти, она — ради славы Божьей, чтобы через неё прославился Сын Человеческий.
5. Иисус любил Марфу, её сестру и Лазаря.
6. Но когда Он услышал о его болезни, то оставался на прежнем месте целых два дня.
7. Затем Он говорит ученикам:
— Мы теперь вернёмся в Иудею.
8. Ученики возражают Ему:
— Равви, только что иудеи собрались забросать Тебя камнями, и Ты возвращаешься к ним?
9. Иисус ответил:
— День длится двенадцать часов, не так ли? Кто ходит при свете дня, тот не споткнётся, потому что видит свет этого мира.
10. А кто станет ходить ночью, тот споткнётся, потому что источника света в нём нет.
11. Так он им сказал, и потом добавил:
— Друг наш Лазарь уснул. Я пойду пробужу его!
12. Ученики ему ответили:
— Раз он уснул, то поправится.
13. Иисус это сказал, имея в виду его смерть, но ученики решили, что Он говорит об обычном сне.
14. Тогда Иисус сказал им открыто:
— Лазарь умер.
15. Я рад, что Меня там не было, рад из-за вас — это побудит вас поверить. А теперь пойдём к нему!
16. А Фома, которого называли Близнецом, сказал другим ученикам:
— Пойдём и мы, умрём вместе с Иисусом!
17. Когда Иисус туда пришёл, то обнаружил, что Лазарь уже четыре дня как в гробнице.
18. Вифания была вблизи Иерусалима, стадиях в пятнадцатиСтадиях в пятнадцати — примерно в двух с половиной километрах.,
19. так что многие иудеи пришли к Марфе и Марии выразить им своё сочувствие.
20. Когда Марфа услышала о приходе Иисуса, она вышла Ему навстречу, а Мария осталась дома.
21. Марфа сказала Иисусу:
— Господи, будь Ты здесь, мой брат бы не умер!
22. Но даже сейчас я знаю, что Бог дарует Тебе всё, о чём Ты Его попросишь.
23. Иисус ей говорит:
— Твой брат воскреснет.
24. Отвечает Ему Марфа:
— Знаю, что воскреснет — когда воскреснут и другие, в Последний деньМарфа выражает свою веру в то, что земная история завершится всеобщим воскресением мёртвых..
25. Иисус ей сказал:
— Я — воскресение и жизнь! Кто верит в Меня, даже если умрёт — оживёт.
26. И всякий, кто жив и кто верит в Меня, не умрёт вовеки. Веришь ли ты в это?
27. Говорит она Ему:
— Да, Господи! Я уверовала, что Ты — Христос, Сын Божий, пришедший в этот мир.
28. Сказав это, она пошла позвала свою сестру Марию, шепнув ей на ухо:
— Учитель здесь и зовёт тебя.
29. А та, едва это услышала, сразу же встала и пришла к Нему.
30. Иисус тогда ещё не вошёл в селение, Он был там, где Его встретила Марфа.
31. Иудеи, которые пришли выразить соболезнование и были вместе с ней в доме, заметили, что Мария быстро поднялась и вышла, и отправились следом за ней — они решили, что она идёт к гробнице оплакивать там брата.
32. А Мария пошла туда, где был Иисус. Увидев его, она бросилась к Его ногам со словами:
— Господи, будь Ты здесь, мой брат бы не умер!
33. Иисус, видя, как она рыдает и как рыдают вместе с ней собравшиеся иудеи, с душевной горечью и волнениемВолнением — или: негодованием. Если принять такое понимание, то получится, что Иисус негодует на смерть как врага всех людей или на недостаток веры у тех, кто стоял вокруг.
34. спросил:
— Куда вы положили его?
Говорят Ему:
— Ступай, Господин, и увидишь.
35. Иисус заплакал.
36. Иудеи стали говорить:
— Вот как Он его любил!
37. А некоторые из них добавили:
— Он сделал глаза слепого зрячими — неужели Он не мог и Лазаря избавить от смерти?
38. И вот Иисус в ещё большем волнении подходит к гробнице (а это была пещера, к входу в которую привален был камень)В качестве гробниц обычно использовали небольшие пещеры естественного или искусственного происхождения (высеченные в известняке). Вход в такую пещеру закрывался камнем округлой формы, который можно было при необходимости откатить или прикатить обратно..
39. Иисус говорит:
— Уберите камень!
Марфа, сестра покойного, возражает Ему:
— Господи, уже пахнет, ведь пошёл четвёртый день.
40. Говорит ей Иисус:
— Я же сказал тебе: если будешь верить, то увидишь славу Божью!
41. Камень убрали. Иисус поднял взор к небу и сказал:
— Отец, благодарю Тебя, что Ты Меня услышал!
42. Я знал и так, что Ты всегда Меня слышишь, но сказал это для народа, что стоит вокруг, — пусть они поверят, что это Ты Меня послал.
43. Сказав это, Он воскликнул во весь голос:
— Лазарь, выходи!
44. И мёртвый вышел. Он был связан по рукам и ногам погребальными пеленами, а лицо его было обвязано платкомТело умершего оборачивали льняным полотном, а лицо обвязывали отдельно.. Говорит им Иисус:
— Развяжите его, пусть он идёт!
45. Многие из тех иудеев, которые пришли к Марии и видели, что сделал Иисус, уверовали в Него.
46. А некоторые пошли к фарисеям и рассказали им, что Он сделал.
47. Тогда первосвященники и фарисеи собрали заседание СинедрионаСинедрион — верховный совет иудеев, который обладал в том числе и судебной властью. и стали говорить:
— Что же нам делать? Этот Человек творит так много знамений!
48. Если мы оставим всё как есть, в Него поверят все. Тогда римляне придут и уничтожат и нашу святынюСвятыня — иерусалимский Храм. Они полагают, что, если весь народ пойдёт за Иисусом как за Мессией и Царём, римские власти воспримут это как восстание и жестоко его подавят., и весь наш народ.
49. Одним из них был Кайафа, именно он был в тот год первосвященникомКайафа (Йосеф Бар-Кайафа) — первосвященник Иудеи с 18 по 37 год н.э., назначенный римскими властями вскоре после смещения с этой должности своего тестя Ханнана (в русской традиции используются также имена Каиафа и Анна). Ханнан и после отстранения от должности продолжал играть важную роль и отчасти руководить действиями Кайафы. Оба они были саддукеями.. Он им сказал:
— Ничего вы не понимаете!
50. Вы что, не видите собственной выгоды? Пусть лучше один Человек умрёт за народ, зато весь народ не погибнет!
51. Сказал он это не от себя самого, а потому, что в тот год был первосвященником, — вот он и предсказал, что Иисусу предстоит умереть за весь народ,
52. и даже не только за этот народ, а чтобы собрать воедино рассеянных повсюду детей Божьих.
53. И с того самого дня они стали замышлять, как им убить Иисуса.
54. Так что Иисус больше не появлялся среди иудеев открыто. Оттуда он пошёл в местность на краю пустыни, в город под названием Эфраим, и там остался вместе с учениками.
55. Приближалась иудейская Пасха. Многие люди со всей страны отправились в Иерусалим, чтобы очиститься перед празднованием Пасхи.
56. Они стали искать Иисуса и, стоя прямо в Храме, спрашивали друг друга:
— Как думаете, Он и на праздник не придёт?
57. А первосвященники и фарисеи разослали приказ: если кто узнает, где находится Иисус, пусть об этом сообщит, чтобы Его можно было схватить.
Глава 12 (Ин. 12)
1. И вот за шесть дней до Пасхи Иисус пришёл в Вифанию (Лазарь, которого Иисус воскресил, был именно оттуда).
2. Для Него там устроили обед, Марфа прислуживала, и Лазарь был среди гостей, которые возлежалиВ те времена за едой не сидели, а возлежали на низких скамейках, опёршись о локоть. за столом.
3. И вот Мария взяла фунтФунт — примерно треть килограмма. драгоценного нардового маслаЭто благовонное масло называлось словом «миро», оно изготавливалось из смолы деревьев. Нард — растение из Индии и Китая, которое издавна использовалось при изготовлении благовоний., очень дорогого, помазала им ноги Иисуса и вытерла их собственными волосами. А дом от этого масла наполнился благоуханием.
4. Один из Его учеников, Иуда Искариот (тот, кто Его потом и предаст), говорит:
5. — Можно же было продать это масло за триста денариев и раздать деньги нищим!
6. Он это сказал не потому, что заботился о нищих, а потому, что был вором: он носил с собой ящик для сбора денег и понемногу таскал оттуда.
7. Сказал ему Иисус:
— Оставь её в покое! Она должна была сберечь это масло на день моего погребенияНа богатых похоронах тело умершего помазывали благовонным маслом..
8. Нищие всегда будут рядом с вами, а Я с вами не навсегда.
9. Множество людей из числа иудеев узнали, что Он там, и пришли посмотреть, причём не только на Него, но и на Лазаря, которого Он воскресил из мёртвых.
10. А первосвященники захотели убить и Лазаря,
11. потому что многие из иудеев приходили туда ради него и начинали верить в Иисуса.
12. На следующий день огромная толпа, собравшаяся на праздник, услышала, что Иисус входит в Иерусалим.
13. Люди выходили Ему навстречу, взяв пальмовые ветви, и приветствовали Его криками:
— Осанна! Благословен, Кто приходит во имя Господне, благословен Царь Израиля!Цитата из Пс 117:26. Осанна — приветственный возглас или молитва к Богу, букв. «Спаси, молю!» (евр.). Иоанн добавляет в цитату слово «царь», подчёркивая, что именно так люди и принимают Иисуса, видят в Нём Мессию, потомка и наследника царя Давида, который восстановит его славное царство.
14. Иисус нашёл ослика и сел на него, как и написано:
15. «Не бойся, дочь СионаДочь Сиона — поэтическое наименование Иерусалима, центральная часть которого расположена на холме под названием Сион.: вот твой царь к тебе приходит, сидя на молодом осле, рождённом от ослицы»Цитата из Зах 9:9: праведный царь, т.е. Мессия, вступит в Иерусалим верхом на осле. На ослах ездили простые люди, тогда как грозные цари и полководцы использовали колесницы, запряжённые конями..
16. Его ученики сперва этого не поняли, но, когда Иисус прославился, они вспомнили, что так было о Нём написано и что всё это с Ним произошло.
17. А те, кто был в толпе рядом с Ним, когда Он вызвал Лазаря из гробницы и воскресил его из мёртвых, рассказывали об этом.
18. Люди слышали, что Он сотворил это знамение, потому толпа и вышла Ему навстречу.
19. А фарисеи говорили друг другу:
— Видите, ничего не помогает! Весь мир идёт следом за Ним.
20. Среди тех, кто пришёл на праздник, чтобы поклониться Богу, были и эллиныЭллины — по-видимому, люди нееврейского происхождения, которые склонялись к вере в Единого Бога (их обычно называют «боящимися Бога»)..
21. И вот некоторые из них подошли к Филиппу из Вифсаиды Галилейской с такой просьбой:
— Господин, мы хотим увидеть Иисуса.
22. И вот Филипп приходит к Андрею и передаёт ему просьбу, а потом Андрей вместе с Филиппом говорят об этом Иисусу.
23. А Иисус отвечает им так:
— Пришёл час, когда прославится Сын Человеческий.
24. Аминь, аминь говорю вам: если пшеничное зерно не упадёт в землю и не умрёт, останется в одиночестве, а если умрёт — принесёт обильные плоды.
25. Кто ценит свою душу — тот её губит, а кто ей в этом мире не дорожит, тот сохранит её для жизни вечной.
26. Если кто Мне служит, пусть пойдёт за Мной следом: где Я, там будет и Мой слуга. И кто Мне служит, того почтит Отец.
27. А теперь душа Моя в смятении: что же Мне сказать? Просить ли Отца избавить Меня от этого часа? Но ведь Я и пришёл для этого самого часа!
28. Отец, прославь Своё имя!
И раздался голос с неба:
— Уже прославил, и ещё прославлю.
29. А толпа, которая там стояла и это слышала, говорила, что прогремел гром. Но некоторые возражали:
— Это ангел с Ним говорил!
30. Иисус сказал в ответ:
— Этот голос прозвучал не для Меня, а для вас.
31. Настал час суда над этим миром, и правитель этого мира будет изгнан прочь.
32. И когда Я буду вознесён над землёй, то всех привлеку к СебеКак и в 3:14, здесь содержится ссылка на рассказ о медном змее, которого Моисей поднял на шесте (Числ 21:4–9)..
33. Говоря это, Он показывал, какой смертью Ему предстоит умереть.
34. Толпа Ему ответила:
— Нам известно из закона, что Христос пребывает вовеки. Что же Ты говоришь, будто Сыну Человеческому предстоит вознесение? И кто это — Сын Человеческий?
35. Иисус им ответил:
— Свет останется с вами ещё ненадолго. Ходите при свете, пока он у вас есть, чтобы тьма вас не объяла, — ведь тот, кто бродит во тьме, не знает, куда идёт.
36. Пока есть у вас свет — верьте в свет, чтобы стать сынами света!
Сказав это, Иисус скрылся прочь от них.
37. Столько сотворил Он знамений прямо перед ними, но они всё не верили в Него!
38. Так исполнились слова пророка Исайи: «Господи, кто поверил тому, что от нас услышал? И кому открылась сила Господня?»Цитата из Ис 53:1.
39. А почему они не могли поверить, снова объяснил Исайя:
40. «Глаза у них ослепли, и сердце у них окаменело, так что глазами не могут увидеть и сердцем понять не могут. А иначе бы они обратились и Я бы их исцелил»Цитата из Ис 6:9–10..
41. Исайя сказал это, потому что видел славу Иисуса, — о Нём он это и сказал.
42. И хотя из правителей народа многие в Него уверовали, но из опасения перед фарисеями в этом не признавались, чтобы их не отлучили от синагоги.
43. Людскую славу они предпочли славе Божьей!
44. Иисус громко воскликнул:
— Кто верит в Меня, верит не в Меня, а в Того, Кто Меня послал.
45. И кто видит Меня, видит Того, Кто Меня послал.
46. Я — это свет, который пришёл в этот мир, чтобы не остался во тьме никто из поверивших в Меня.
47. Кто слышит Мои слова и не исполняет их, того Я не сужу — я ведь пришёл в этот мир не для того, чтобы мир судить, а чтобы его спасти.
48. Но есть и судья для того, кто не принимает Моих речей, — само Слово, которое Я произнёс, будет его судить в Последний день!
49. Я ведь ничего не говорю Сам от Себя — Отец, который Меня послал, Он дал Мне заповедь, что сказать и как говорить.
50. И Я знаю, что Его заповедь — это жизнь вечная. Я говорю лишь так, как сказал Мне Отец, — вот что Я говорю.
Глава 13 (Ин. 13)
1. Накануне праздника Пасхи Иисус уже знал, что настал час Ему перейти из этого мира к Отцу. Он полюбил тех, кто в этом мире был с Ним, и полюбил до конца.
2. А дьявол уже вложил в сердце Иуды, сына Симона Искариота, намерение предать Иисуса. И вот на пасхальной трапезе,
3. зная, что Отец всё предал в Его руки, что Он пришёл от Бога и возвращается теперь к Богу,
4. Иисус поднимается из-за стола, снимает верхнюю одежду, берёт полотенце и опоясывается им.
5. Затем Он налил воду в умывальный таз и начал омывать ученикам ноги и вытирать их полотенцем, которым Он был опоясан.
6. Подходит Он и к Симону Петру, а тот Ему говорит:
— Господи, Тебе ли омывать мои ноги?
7. Иисус сказал Ему в ответ:
— Что Я делаю — ты пока этого не знаешь, но потом поймёшь.
8. Говорит Ему Пётр:
— Моих ног Ты не омоешь вовек!
Иисус ему ответил:
— Если Я тебя не омою, у тебя со Мной нет общей доли.
9. Симон Пётр Ему говорит:
— Господи, тогда не только ноги, но ещё и руки, и голову.
10. Говорит ему Иисус:
— Кто омыт, тому не нужно умываться, разве что ноги вымыть — а в остальном он чист. И вы чисты, но не все.
11. Он знал, кто собирается Его предать, потому и сказал: «не все вы чисты».
12. А когда Он омыл им ноги, то надел Свою одежду и сел на прежнее место и сказал им:
— Вы понимаете, что Я вам сделал?
13. Вы зовёте Меня Учителем и Господом, и верно говорите, ведь именно так оно и есть.
14. И если Я как Господь и Учитель омыл вам ноги, то и вы должны омывать ноги друг другу.
15. Я дал вам пример для подражания: что Я сделал, то делайте и вы.
16. Аминь, аминь говорю вам: раб не выше своего господина, как и посланник не выше того, кто его послал.
17. Раз вы теперь это знаете, то благо вам, когда вы так и поступаете.
18. Это Я говорю не обо всех вас: Я знаю тех, кого избрал. Но пусть исполнится Писание: «Кто ел мой хлеб, тот занёс на меня свою пяту»Цитата из Пс 40:10..
19. Я говорю вам об этом заранее, чтобы, когда всё это случится, вы поверили, что это Я и естьВыражение «Это Я и есть» может звучать как ссылка на Исх 3:14, где Бог примерно такими словами открывает Своё имя Моисею (см. также 8:24 и 18:5)..
20. Аминь, аминь говорю вам: кто принимает Моих посланцев, тот принимает Меня, а кто принимает Меня — принимает Того, Кто меня послал.
21. Сказав это, Иисус пришёл в сильное волнение и добавил такое свидетельство:
— Аминь, аминь говорю вам, что один из вас предаст Меня.
22. Ученики в недоумении стали переглядываться — кого именно Он имел в виду?
23. Один из учеников возлежал прямо у груди ИисусаУчастники трапезы возлежали на низких ложах. Место рядом с хозяином пира было особенно почётным, и голова того, кто его занимал, была рядом с грудью хозяина. Они могли побеседовать шёпотом, так что другим не было слышно. — тот, кого Он особенно любил.
24. И вот Симон Пётр делает тому знак, чтобы Он спросил Иисуса, кого Он имел в виду.
25. Тот ученик, прильнув к груди Иисуса, говорит Ему:
— Господи, кто это будет?
26. Иисус отвечает:
— Тот, кому Я подам кусок хлеба, обмакнув его в приправуВероятно, уже тогда на пасхальном столе должны были быть определённые блюда с символическим значением. В иудейской традиции более позднего времени это солёная вода, обозначающая слёзы евреев в Египте, и харосет — смесь из сухофруктов, орехов и вина, обозначающая глину, из которой евреи делали кирпичи. Возможно, обмакивая хлеб и передавая его ученикам, Иисус совершал привычный обряд..
И вот Он обмакивает кусок хлеба и подаёт его Иуде, сыну Симона Искариота.
27. И сразу же после этого куска в него вошёл сатана. Тогда Иисус ему говорит:
— Скорей заверши своё дело.
28. Но никто за столом так и не понял, о чём это Он сказал.
29. Некоторые думали: раз денежный ящик был у Иуды, то Иисус велел ему купить, что было им нужно к празднику, или поделиться с нищими.
30. И вот Иуда принял тот кусок и вышел прочь. Притом была ночь.
31. Когда тот вышел, Иисус говорит:
— Теперь Сын Человеческий прославлен, а в Нём прославлен Бог.
32. Если в Нём прославлен Бог, то и Бог прославит Его в Себе — и это прославление вскоре случится.
33. Дети, недолго ещё оставаться Мне с вами. Вы станете Меня искать — а Я повторяю вам, что уже сказал иудеям: «Станете искать Меня, но не найдёте, а где Я буду — туда вы не сможете пойти».
34. Я даю вам новую заповедь: любите друг друга! Я вас полюбил — точно так же и вы любите друг друга.
35. Все поймут, что вы — Мои ученики, если между вами будет любовь.
36. Говорит Ему Симон Пётр:
— Господи, куда же Ты уходишь?
Ответил Ему Иисус:
— Ты не сможешь сейчас пойти за Мной туда, куда Я ухожу. Но потом и ты последуешь за Мной.
37. Говорит Ему Пётр:
— Господи, отчего же я не могу пойти за Тобой прямо сейчас? Я душу свою положу за Тебя!
38. Отвечает Иисус:
— Ты душу свою положишь за Меня? Аминь, аминь говорю тебе: не успеет пропеть петух, как ты от Меня отречёшься трижды.
Глава 14 (Ин. 14)
1. Пусть ваше сердце не смущается! Верьте в Бога и в Меня верьте.
2. В доме Моего Отца много комнат — будь это не так, Я сказал бы вам, что иду приготовить для вас место.
3. Я пойду и приготовлю вам место, а потом вернусь и заберу вас к Себе, чтобы и вы оказались там же, где и Я.
4. Путь, в который Я иду, вам известен.
5. Говорит Ему Фома:
— Господи, мы не понимаем, куда Ты идёшь. Как же нам может быть известен этот путь?
6. Говорит ему Иисус:
— Я и есть путь, истина и жизнь. К Отцу приходят только через Меня.
7. Если вы узнали Меня, то и Отца вы узнаете — и вы уже знаете, уже видели Его!
8. Говорит Ему Филипп:
— Господи, покажи нам Отца, и нам того довольно.
9. Говорит ему Иисус:
— Столько времени я уже провёл с вами, а тебе, Филипп, Я всё ещё незнаком? Кто видел Меня, тот видел Отца. Что же ты просишь показать вам Отца?
10. Ты не веришь, что Я — в Отце, а Отец — во Мне? Слова, которые Я говорю, — Я их говорю не Сам от Себя. Это Отец пребывает во Мне и свершает Свои дела.
11. Верьте Мне: Я — в Отце и Отец — во Мне. Верьте хотя бы из-за совершённых дел!
12. Аминь, аминь говорю вам: кто верит в Меня, тот сотворит те же дела, что творю Я, и даже больше того, потому что Сам Я ухожу к Отцу.
13. И чего бы вы ни попросили во имя Моё, Я это совершу, чтобы Отец прославился в Сыне.
14. Да, о чём вы МеняМеня — в некоторых рукописях этого слова нет. попросите во имя Моё — Я это совершу.
15. Если вы Меня любите, то будете соблюдать Мои заповеди.
16. А Я попрошу отца, чтобы Он послал вам ЗаступникаЗаступника — традиционный перевод: Утешителя., Который останется с вами навек.
17. Это Дух Истины — этот мир не способен Его принять, он не замечает Его и не признаёт — но вы Его знаете, ведь Он пребывает с вами, Он останется в вас.
18. Сиротами Я вас не оставлю, Я вернусь к вам!
19. Ещё немного — и этот мир Меня уже не сможет увидеть, а вы будете видеть Меня, ведь Я жив, и вы будете жить.
20. В тот самый день вы поймёте, что Я — в Отце, а вы — во Мне, как и Я — в вас.
21. Любит Меня тот, кто хранит Мои заповеди и соблюдает их. А кто Меня любит, тот будет любим и Моим Отцом. И Я буду его любить, Я Сам ему явлюсь.
22. Говорит ему Иуда (не Искариот, а другой):
— Господи, что же Ты хочешь явить Себя нам, а не всему миру?
23. Иисус сказал ему в ответ:
— Кто любит Меня, тот и слово Моё будет соблюдать, и Отец Мой его полюбит. Вместе с Отцом Мы к нему придём и поселимся у него.
24. А кто Меня не любит, тот не соблюдает Моих слов. И услышанное вами слово — оно не Моё, оно от Отца, Который Меня и послал.
25. Всё это Я вам сказал, пока Я ещё с вами.
26. А Заступник, Дух Святой, Которого Отец пошлёт во имя Моё, — Он вас научит всему остальному и напомнит вам все Мои наставления.
27. Уходя, Я дарую вам Свой покойПокой — букв. «мир», т.е. покой и благополучие (не «этот мир» в значении «вселенная, человечество»). — нет, Я дарую вам не тот покой, какой даёт этот мир, так что пусть ваше сердце не смущается и не страшится.
28. Вы слышали, что Я вам сказал: «Я ухожу, но Я к вам вернусь». Если бы вы Меня любили, то порадовались бы за Меня: Я отправляюсь к Отцу, а ведь Он выше Меня.
29. Я сказал вам об этом прежде, чем оно произойдёт, чтобы, когда всё случится, вы обрели веру.
30. Ещё недолго мне беседовать с вами — приближается правитель этого мира, но надо Мной он не властен.
31. Пусть знает весь мир, что Я люблю Отца и поступаю так, как Он Мне повелел! Вставайте, идём отсюда.
Глава 15 (Ин. 15)
1. Я — истинная виноградная лоза, а Отец Мой — виноградарь.
2. Он отсекает от Меня всякий побег, который не приносит плода, а плодоносящий побег очищает, чтобы он принёс ещё больше плодов.
3. А вы уже очищены тем словом, которое Я вам сказал.
4. Оставайтесь во Мне, а Я останусь в вас. Побег не может приносить плода сам по себе — только если останется на лозе, и точно так же вы принесёте плоды, лишь если останетесь во Мне.
5. Да, Я лоза, а вы — её побеги. Кто останется во Мне, и Я останусь в нём, — тот принесёт обильные плоды. А без Меня вы ничего не сможете сделать.
6. Если кто не останется во Мне, Я выброшу его прочь, словно отсечённый побег, и он засохнет — а такие сгребают и бросают в огонь, чтобы они сгорели.
7. Если вы останетесь во Мне, то и Мои слова останутся в вас. Вы попросите, о чём пожелаете, — и у вас это будет!
8. Когда вы приносите плод и становитесь Моими учениками — тогда и прославляется Мой Отец.
9. Отец Мой полюбил Меня — и точно так же Я полюбил вас. Пребывайте в Моей любви!
10. Если будете соблюдать Мои заповеди, то пребудете в Моей любви, как и Я исполнил заповеди Отца Моего и пребываю в Его любви.
11. Всё это Я сказал вам, чтобы Моя радость о вас была полной, чтобы она стала и вашей радостью.
12. А заповедь Моя такова: любите друг друга, как Я полюбил вас.
13. И если кто кладёт жизнь за своих друзей — не бывает на свете большей любви, чем эта!
14. Вы — Мои друзья, если делаете то, что Я вам заповедал.
15. Рабами я вас уже не называю, ведь раб не понимает поступков своего господина. Я назвал вас друзьями, потому что вам я открыл всё, что услышал от Отца Моего.
16. Не вы избрали Меня — это Я избрал вас и назначил вам идти и приносить плоды. И плоды эти не пропадут, и Отец вам подаст, чего ни попросите у Него во имя Моё.
17. Вот что Я заповедаю вам: любите друг друга!
18. Пусть этот мир отвергает вас — вы же знаете, что прежде вас он отверг Меня.
19. Принадлежи вы этому миру, мир бы принял вас как своих. Но вы этому миру не принадлежите, ведь Я избрал вас и отделил от мира, потому и отвергает вас этот мир.
20. Помните, что уже говорил вам прежде: раб не выше своего господина? Раз гнали Меня, то и вас будут гнать. А если соблюдали Моё слово, то будут соблюдать и ваше.
21. Но так с вами будут поступать ради имени Моего, они ведь не знают Того, Кто послал Меня.
22. Если бы Я не пришёл и не говорил с ними, не было бы на них греха — а теперь нет у них оправдания в своём грехе.
23. Кто отвергает Меня, тот отвергает и Отца Моего.
24. Если бы я не сотворил среди них таких дел, каких не творил никто, не было бы на них греха — но они всё видели и отвергли и Меня, и Отца Моего.
25. Так исполнилось, что у них самих написано в законе: «без повода они ненавидят меня»Цитата из Пс 34:19 и 68:5..
26. А когда придёт Заступник (Я пошлю Его к вам от Отца), Дух Истины, который исходит от Отца, — Он принесёт свидетельство обо Мне.
27. Будете свидетелями и вы, ведь вы со Мной с самого начала.
Глава 16 (Ин. 16)
1. Всё это Я вам сказал, чтобы вы не поддались соблазну.
2. Вас отлучат от синагоги, и даже настаёт час, когда всякий, убивая вас, будет думать, что так он служит Богу.
3. Они будут так поступать, потому что ни Отец, ни Я им не знакомы.
4. Но все эти слова я вам сказал, чтобы, когда настанет час им сбыться, вы бы вспомнили, как Я об этом вам говорил. А прежде я вам этого не говорил, потому что ещё был с вами.
5. А теперь я ухожу к Тому, Кто Меня послал, и никто из вас уже Меня не спрашивает, куда Я иду:
6. Я всё это вам рассказал, и теперь печаль переполнила ваше сердце.
7. Но скажу вам истину: что Я ухожу, это ради вашего же блага. Если Я не уйду, то Заступник к вам не придёт.
8. А когда Он придёт, то обличит этот мир, сказав ему и о грехе, и о праведности, и о суде.
9. О грехе — что они не верят в Меня.
10. О праведности — что Я ухожу к Отцу и больше вы Меня не увидите.
11. О суде — что правитель этого мира уже осуждён.
12. Много ещё есть такого, что Я бы вам сказал, но сейчас вы не сможете этого вместить.
13. А когда придёт Дух Истины, то Он поведёт вас к полноте истины. Он будет говорить не Сам от Себя, Он будет говорить то, что услышит, Он возвестит вам грядущее.
14. Он Меня прославит и возвестит вам то, что воспримет от Меня.
15. Всё, что есть у Отца, — оно Моё. Потому Я и сказал, что Он возвестит вам, что воспримет от Меня.
16. Ещё немного — и вы Меня уже не увидите, но спустя ещё немного времени увидите Меня снова.
17. Некоторые из учеников стали говорить между собой:
— Что это такое Он нам говорит: «Ещё немного — и вы Меня не увидите, но спустя ещё немного времени увидите Меня снова»?
18. Что означает это «ещё немного»? Мы не понимаем, что Он говорит, — недоумевали они.
19. Иисус понял, о чём они хотели бы Его спросить, и сказал им:
— О чём это вы друг друга переспрашиваете? О том, что Я сказал: «Ещё немного — и вы Меня не увидите, но спустя ещё немного времени увидите Меня снова»?
20. Аминь, аминь говорю вам: вы будете плакать и рыдать, а этот мир — радоваться. Вам будет больно, но ваша боль обернётся радостью.
21. Женщине при родах, когда настанет её час, бывает больно, но, когда ребёнок родился, она от радости уже не помнит о страдании — ведь новый человек родился в мир!
22. Так и вам теперь больно, но когда Я снова вас увижу, то радость наполнит ваши сердца, и уже никто этой радости у вас не отнимет.
23. И в тот день вы уже ничего не будете у Меня спрашивать. Аминь, аминь говорю вам: подаст вам Отец, чего ни попросите у Него во имя Моё.
24. До сих пор вы ни о чём не просили во имя Моё, а теперь просите — и получите, и радость ваша будет полной.
25. Всё это Я объяснял вам иносказательно: теперь настаёт час Мне говорить с вами без иносказаний, Я открыто расскажу вам об Отце.
26. В тот день вы станете просить во имя Моё — Я уже не говорю, что буду просить за вас Отца.
27. Отец Сам любит вас, потому что вы полюбили Меня и поверили, что Я пришёл от Бога.
28. Я пришёл от Бога и вышел в этот мир, а теперь оставляю этот мир и возвращаюсь к Отцу.
29. Говорят Ему ученики:
— Теперь Ты уже говоришь открыто, безо всяких иносказаний.
30. Мы теперь убедились, что Тебе всё сразу известно, Тебе не нужно, чтобы кто задал Тебе вопрос. Потому мы и верим, что Ты пришёл от Бога.
31. Иисус им ответил:
— Вы наконец-то поверили?
32. Но настаёт час, и уже настал, когда вы разбежитесь поодиночке, оставив Меня одного. Впрочем, Я не один — со Мной Отец.
33. Всё это Я вам сказал, чтобы вы во Мне обрели покой. В этом мире вы будете страдать, но мужайтесь: Я одержал над этим миром победу.
Глава 17 (Ин. 17)
1. Сказав это, Иисус возвёл глаза к небу и сказал:
— Отец, настал этот час! Прославь Своего Сына, чтобы и Сын прославил Тебя.
2. Ты дал Ему власть надо всем живым, чтобы Он наделил вечной жизнью всех, кого Ты Ему поручил.
3. А вечная жизнь — в том, чтобы знать Тебя как единственного истинного Бога и знать Иисуса Христа, Твоего посланника.
4. Я прославил Тебя на земле, совершив дело, которое Ты Мне поручил.
5. А теперь Ты, Отец, прославь Меня той самой Своей славой, которой Я у Тебя обладал прежде, чем возник этот мир.
6. Я открыл Твоё имя людям этого мира, которых Ты мне поручил. Они были Твоими, а Ты вручил их Мне, и Слово Твоё они соблюли.
7. Теперь они поняли: всё, что Ты Мне дал, исходит от Тебя.
8. Я передал им слова, которые Ты мне дал, они приняли их и воистину поняли, что Я пришёл от Тебя. Они поверили, что Я — Твой посланник.
9. Я прошу Тебя за них! Я не прошу Тебя за весь мир, а только за тех, Кого Ты Мне поручил, ведь они — Твои
10. и прославлен Я через них. Что есть у Меня — всё это Твоё, а что у Тебя — Моё.
11. Они ещё в этом мире, а Я уже не в мире — Я иду к Тебе. Отец Мой Святой, сохрани их во имя Твоё, которым Ты и Меня наделил, пусть они будут едины, как и Мы едины с Тобой.
12. Пока Я был с ними, Я во имя Твоё оберегал тех, кого Ты Мне поручил. Я сохранил их, никто из них не погиб, кроме того, кто был рождён на погибель, чтобы исполнилось Писание.
13. А Я теперь иду к Тебе и говорю об этом, пока Я в этом мире, чтобы радость Моя переполняла и их.
14. Я передал им Твоё слово, а этот мир их отверг, потому что сами они не от мира, как и Я не от мира.
15. Но Я прошу не о том, чтобы Ты изъял их из этого мира, а чтобы сберёг их от злаОт зла — или: от лукавого..
16. Они не от этого мира, как и Я не от мира.
17. Освяти их истиной, ведь слово Твоё и есть истина.
18. Как Ты послал Меня в этот мир, так и Я послал их в этот мир.
19. И ради них Я посвящаю СебяОсвящение или посвящение означает, что человек, животное, строение или предмет отделяется от прочих и принадлежит отныне всецело Богу. Обряды освящения были тесно связаны с жертвоприношением, поэтому в этих словах Иисуса ясно виден намёк: Он приносит Себя в жертву ради того, чтобы Его избранники целиком принадлежали Богу., чтобы они были освящены истиной.
20. Но Я прошу не только за них самих, но и за тех, кто поверит в Меня по их слову.
21. Да будут все они едины! Ты, Отец, во Мне, а Я — в Тебе, так пусть и они будут в Нас, чтобы этот мир поверил, что Я — Твой посланник.
22. Я передал им славу, которой Ты наделил Меня, чтобы они были едины, как едины и Мы:
23. Я — в них, а Ты — во Мне. И да будет их единство с Нами совершенным, чтобы мир познал: это Ты послал Меня и возлюбил их, как возлюбил и Меня.
24. Отец! Те, кого Ты Мне поручил, — Я хочу, чтобы они были со Мной там же, где буду и Я, чтобы видели славу, которой Ты Меня наделил, возлюбив Меня ещё прежде сотворения мира.
25. Праведный Мой Отец, этот мир Тебя не познал, а Я познал Тебя. Познали и они, что Я — Твой посланник.
26. Я открыл им Твоё имя и буду открывать впредь, чтобы та любовь, которой Ты Меня полюбил, была и в них, как и Сам Я в них.
Глава 18 (Ин. 18)
1. Сказав это, Иисус вышел с учениками наружу. На другой стороне ручья КедронКедрон — пересыхающий ручей в небольшой долине к востоку от Иерусалима. Он отделяет гору Сион от Елеонской горы, таким образом, Иисус поднялся на Елеонскую гору. был сад, и Он вошёл туда вместе с учениками.
2. Иуде, который оказался предателем, это место было хорошо знакомо, потому что Иисус часто там собирался со Своими учениками.
3. С Иудой туда отправился римский отряд, а ещё стража, посланная первосвященниками и фарисеями. Они были при оружии и несли фонари и факелы.
4. Иисус, зная, что должно с Ним произойти, говорит им:
— Кого вы ищете?
5. Они Ему ответили:
— Иисуса из НазаретаИз Назарета — букв.: Назорея. Название города Назарет созвучно с евр. словом «нецер», которое буквально значит «ветвь». В Ис 11:1 оно используется для обозначения потомка и преемника царя Давида, который будет справедливым и праведным правителем, через которого народом будет, по сути, править сам Бог. Также это слово связано со словом «назорей», которое обозначало в ВЗ человека, давшего Богу особый обет (Чис 6:1–21). При этом Иисус не был, строго говоря, назореем, т.к. не воздерживался от вина, что было первым отличительным признаком назорея..
Он им говорит:
— Это Я и естьВыражение «Это Я и есть» может звучать как ссылка на Исх 3:14, где Бог примерно такими словами открывает Своё имя Моисею (см. также 8:24 и 13:19). Видимо, этим объясняется неожиданная реакция тех, кто пришёл схватить Иисуса (см. след. стих)..
Рядом с ними стоял и предатель Иуда.
6. И когда Он им сказал: «Это Я и есть», — они отступили назад и пали на землю.
7. А Он снова их спросил:
— Так кого вы ищете?
Они повторили:
— Иисуса из Назарета.
8. Иисус ответил:
— Я же сказал вам: это Я и есть. Если вам нужен Я, отпустите остальных, пусть идут.
9. Так Он сказал во исполнение собственных слов: «Из тех, кого Ты мне поручил, Я не погубил никого»Ср. 17:12..
10. У Симона Петра был меч, он его обнажил и ударил раба первосвященника, отсёк ему ухо. Этого раба звали Малх.
11. Иисус сказал Петру:
— Вложи меч в ножны! Отец подал мне эту чашу — неужели Я откажусь пить из неё?
12. Тогда римский отряд во главе с командиромКомандир — букв. «тысяченачальник». По-видимому, он командовал когортой, основной тактической единицей в римском легионе. и иудейские стражники схватили Иисуса, связали Его
13. и отвели прежде всего к Ханнану (в тот год именно он был первосвященником, притом он был тестем КайафыХаннан (в русской традиции используется также имя Анна) — первосвященник Иудеи с 6 по 15 год и тесть Кайафы, который занял эту должность вскоре после него. Ханнан продолжал играть важную роль и отчасти руководить действиями Кайафы. —
14. того самого Кайафы, который советовал иудеям, что лучше одному Человеку умереть за народСм. 11:50.).
15. Вслед за Иисусом пошёл Симон Пётр и ещё один ученик. Тот ученик был знаком с первосвященником, поэтому он вслед за Иисусом вошёл во двор первосвященника,
16. а Пётр остался снаружи, у ворот. Тогда тот ученик, что был знаком с первосвященником, вышел, поговорил с привратницей и завёл Петра внутрь.
17. И вот та служанка, привратница, говорит Петру:
— А сам ты не из учеников ли этого Человека?
Он отвечает:
— Нет.
18. Там находились другие рабы и слуги. Они развели огонь, чтобы согреться, потому что было холодно. Пётр стоял рядом с ними и тоже грелся.
19. А первосвященник стал расспрашивать Иисуса о Его учениках и Его учении.
20. Иисус ответил:
— Я открыто разговаривал с этим миром. Я постоянно наставлял людей в синагоге и Храме, где собирались все иудеи, а тайно Я ничему не учил.
21. Что ты спрашиваешь Меня? Спроси Моих слушателей, о чём Я им говорил. Они точно знают, что Я сказал.
22. После таких слов один из слуг, стоявших рядом, дал Иисусу пощёчину со словами:
— Как Ты отвечаешь первосвященнику?!
23. Иисус ему ответил:
— Если Я сказал неверно, покажи, что тут неверного. А если Мои слова верны, за что ты Меня бьёшь?
24. Тогда Ханнан послал Иисуса (Тот по-прежнему был связан) к священнику Кайафе.
25. А Симон Пётр всё стоял и грелся у огня. Его спросили:
— А сам ты не из Его ли учеников?
Тот отрёкся и сказал, что нет.
26. Тогда один из рабов первосвященника, родственник того, которому Пётр отсёк ухо, говорит:
— Да разве не тебя я видел вместе с Ним в саду?!
27. Пётр снова отрёкся. И тут же пропел петух.
28. От Кайафы Иисуса повели в преторийПреторий — изначально штаб полководца, здесь — резиденция римского наместника, в которой располагались и войска.. Было уже утро. Сами они в преторий не вошли, чтобы осквернение не помешало им участвовать в пасхальной трапезеБлагочестивые иудеи считали для себя осквернением входить в резиденцию римского наместника, где были языческие культовые изображения и предметы. Особенно важно было избежать такого осквернения накануне праздника Пасхи..
29. Так что ПилатПонтий Пилат как римский наместник Иудеи был вправе утвердить или отменить смертный приговор, вынесенный Синедрионом. Без его утверждения Синедрион не мог никого приговорить к смерти. вышел к ним наружу и спросил:
— Каково ваше обвинение против этого Человека?
30. В ответ ему они сказали:
— Не будь Он преступником, мы бы Его к тебе не привели!
31. Пилат им сказал:
— Так берите Его вы и сами судите по своему закону.
Иудеи ответили:
— Но нам не позволено никого предавать смерти.
32. И всё это было во исполнение слов Самого Иисуса, ведь Он заранее дал понять, какой смертью Он умрёт.
33. Пилат тогда вошёл обратно в преторий, позвал к себе Иисуса и спросил Его:
— Итак, ты — царь иудеев?Единственная причина, по которой Пилат может желать смерти Иисуса, — если Он называет Себя правителем иудеев и тем самым поднимает мятеж против Рима.
34. Иисус ответил:
— Ты это спрашиваешь сам от себя или тебе рассказал обо Мне кто-то другой?
35. Пилат сказал:
— Я что, иудей? Тебя мне выдал Твой собственный народ вместе с первосвященниками. Что Ты такого сделал?
36. Иисус ответил:
— Моё царство — оно не от этого мира. Будь Моё царство от этого мира, Мои слуги сражались бы за Меня, чтобы не выдать Меня иудеям. Нет, Моё царство — оно нездешнее.
37. Пилат Ему сказал:
— Так всё-таки Ты — царь?
Иисус ответил:
— Это ты называешь Меня царём. А Я для того родился, для того пришёл в этот мир, чтобы свидетельствовать об истине. И всякий, кто причастен истине, слушает Мой голос.
38. Пилат Ему говорит:
— А что есть истина?
Сказав это, он снова вышел к иудеям и сказал им:
— Я не считаю Его ни в чём виновным.
39. Есть у вас такой обычай, чтобы я на Пасху отпускал вам одного заключённого. Хотите, отпущу вам «царя иудеев»?
40. Но они продолжали кричать:
— Нет, не Его, а Варавву!
А Варавва был разбойником.
Глава 19 (Ин. 19)
1. Тогда Пилат велел подвергнуть Иисуса бичеванию.
2. А воины сплели венец из терновника и надели Ему на голову, облачили Его в багряный плащВоины насмехаются над Иисусом, делая из Него шутовского царя. Венец или корона были символом власти, но этот венок был сплетён из терновника с острыми шипами, носить его на голове было мучительно. Багряный или пурпурный цвет был знаком царского достоинства — по-видимому, Его одели в красный плащ римского легионера.
3. и подходили к Нему со словами: «Да здравствует царь иудеев!»Да здравствует — букв.: радуйся (греч. χαῖρε), обычное приветствие того времени.
4. Затем Пилат снова вышел и объявил собравшимся:
— Сейчас я поставлю Его перед вами, чтобы вы знали: я не считаю Его ни в чём виновным.
5. И тут вышел Иисус в терновом венце и багровом плаще. Пилат им говорит:
— Вот этот Человек.
6. Но когда Его увидели первосвященники и стража, то стали кричать:
— Распни, распни Его!
Говорит им Пилат:
— Сами Его берите и распинайте, а я не считаю Его ни в чём виновным.
7. Ответили ему иудеи:
— У нас есть закон, и по этому закону Он заслуживает смерти, потому что выдавал Себя за Божьего Сына!
8. Пилат, услышав это, ещё больше испугался.
9. Он вернулся в преторий и спросил Иисуса:
— Откуда Ты?
Но Иисус не дал ему ответа. Тогда Пилат Ему говорит:
— Ты не разговариваешь со мной?
10. Разве Ты не понимаешь, что в моей власти отпустить Тебя, и распять Тебя тоже в моей власти?
11. Ответил ему Иисус:
— Не было бы у тебя никакой власти надо Мной, если бы тебе это не было дано свыше. Потому больше греха на том, кто Меня тебе предал.
12. После такого Пилат искал возможности Его отпустить. Но иудеи кричали:
— Если ты Его отпустишь, ты не друг Цезарю! Всякий, кто выдаёт себя за царя, — против Цезаря!
13. Услышав такие слова, Пилат вывел Иисуса наружу, а сам сел на судейское кресло на месте, которое называется «Каменный помост», а по-еврейски «Габбата».
14. То был канун Пасхи, около полудня. Говорит он иудеям:
— Вот ваш царь!
15. Но те закричали:
— Долой, долой, распни Его!
Говорит им Пилат:
— Мне что, распять вашего царя?
Первосвященники ему ответили:
— Нет у нас никакого царя, кроме Цезаря!
16. И тогда Пилат отдал Его им, чтобы они его распяли. Иисуса взяли и увели.
17. Неся Свой крестОсуждённый на распятие человек обычно сам нёс на плечах горизонтальную перекладину креста к месту своей казни., Он дошёл до места, которое называется «Лобным», а по-еврейски «Голгофа»Еврейское или арамейское название, которое означает «череп»..
18. Там Его и распяли, а рядом с Ним, по ту и другую сторону, ещё двоих. Иисус был посредине.
19. Пилат велел написать и прибить ко кресту табличку, на которой было написано: «Иисус из НазаретаИз Назарета — букв.: Назорей., царь иудеев».
20. Эту табличку прочитали многие из иудеев, ведь место, где распяли Иисуса, было недалеко от города, и надпись была на еврейском, латинском и греческом языках.
21. Иудейские первосвященники говорили Пилату:
— Не надо писать «царь иудеев», а надо так: «этот Человек называл Себя царём иудеев».
22. Пилат им ответил:
— Что я написал, то написал.
23. Четверо воинов, распявших Иисуса, взяли Его одежду и разделили между собой, чтобы досталось каждому. Взяли и рубаху, но она была без швов, из единого куска ткани.
24. Они меж собой решили:
— Не будем её разрывать, а кому она достанется — определим по жребию.
Это случилось во исполнение слов Писания: «Разделили меж собой Мою одежду, одеяние Моё делили по жребию»Цитата из Пс 21:19.. Так воины и поступили.
25. Рядом с крестом Иисуса стояла Его мать вместе со своей сестрой, Марией, женой КлопасаМария, жена Клопаса — об этой женщине Евангелия ничего больше не сообщают., и Марией Магдалиной.
26. Иисус, видя, что там стоят Его мать и тот ученик, которого Он особенно любил, говорит матери:
— Женщина, вот твой сын.
27. А потом говорит ученику:
— Вот твоя мать.
И с той поры этот ученик взял её к себе.
28. И тогда Иисус, понимая, что всё уже совершилось во исполнение Писания, просит:
— Пить!
29. Там был сосуд с кислым питьёмКислое питьё — вероятнее всего, это была поска — напиток римских легионеров из уксуса, смешанного с водой., и воины намочили в этом питье губку, насадили её на стебель иссопаИссоп — кустарник, побеги которого использовались как кисти. Например, в Исх 12:22 рассказано, как накануне Исхода израильтяне с помощью иссопа помазали кровью жертвенного животного вход в свои жилища. и поднесли к Его губам.
30. Когда Иисус отведал этого питья, Он сказал:
— Свершилось!
Голова Его склонилась, Он предал дух.
31. Был канун субботы, и на эту же субботу приходился великий праздник. Поэтому иудеи не хотели, чтобы тела казнённых оставались в субботу на крестах. Они уговорили Пилата, чтобы распятым перебили голениРаспятый человек медленно умирал от удушья, болевого шока и обезвоживания. Чтобы вдохнуть, ему приходилось приподниматься, опираясь на ноги. Если перебить ему голени, он не сможет дышать и быстро умрёт. и сняли их тела.
32. Воины подошли и перебили голени у одного и другого казнённого вместе с Иисусом человека.
33. Когда они подошли к Иисусу, то увидели, что Он уже умер, и не перебили Ему голеней.
34. Но один из воинов копьём пронзил Ему рёбра, и из тела вытекли кровь и вода.
35. Тот, кто это видел, засвидетельствовал это, и свидетельство его истинно. Он знает, что говорит истину, — чтобы и вы поверили.
36. Всё это было во исполнение слов Писания «кость его да не будет переломлена»Цитата из Исх 12:46 и Чис 9:12, см. также Пс 33:21. Такое указание было дано про жертвенное пасхальное животное..
37. И в другом месте Писание говорит: «воззрят на того, которого пронзили»Цитата из Зах 12:10..
38. После этого Иосиф из Аримафеи (он был учеником Иисуса, но тайным, потому что он опасался иудеев) попросил Пилата отдать тело Иисуса. Пилат разрешил. И вот Иосиф пришёл и взял Его тело.
39. Пришёл туда и Никодим, тот самый, кто приходил прежде к Иисусу ночьюРассказ об этом см. в 3:1–21., и принёс смесь из смирны и алоэ, фунтов около стаСто фунтов — больше тридцати килограммов. При богатом погребении было принято умащать тело благовонными маслами, чтобы отбить запах тления. Здесь названо огромное количество этих масел — видимо, чтобы подчеркнуть особый характер этих похорон..
40. И вот они взяли тело Иисуса, обвили его полотном, пропитанным благовониями, как принято у иудеев поступать при погребении.
41. В том месте, где Его распяли, был сад, а в саду — новая гробница, в которой ещё никто не был похоронен.
42. Именно там они и положили тело Иисуса, потому что был канун иудейской субботы, а эта гробница была совсем рядом.
Глава 20 (Ин. 20)
1. Ранним утром первого после субботы дня (ещё было темно) Мария Магдалина приходит к гробнице и видит, что камень отвален от входа.
2. Тогда она скорей бежит к Симону Петру и другому ученику, которого особенно любил Иисус, и говорит им:
— Забрали Господа из гробницы, и неизвестно, где положили.
3. Пётр и другой ученик тут же отправились к гробнице,
4. притом оба бегом, но другой ученик бежал быстрее и оказался у гробницы первым.
5. Он заглянул внутрь и увидел, что там лежат погребальные пелены, но сам внутрь не входил.
6. Следом за ним прибежал и Симон Пётр. Он вошёл в гробницу, и вот он видит лежащие пелены
7. и платок, которым была обвязана голова, — он был сложен и лежал отдельно, на особом месте.
8. Тогда внутрь гробницы вошёл и другой ученик, который прибежал первым, он увидел это и уверовал.
9. Но они ещё не понимали слов Писания, что Иисус и должен был воскреснуть из мёртвых.
10. Ученики вернулись к себе домой.
11. А Мария стояла снаружи, у входа в гробницу, и плакала. Она склонилась в плаче, взглянула внутрь гробницы —
12. и видит двух ангелов в белом, сидящих там, где лежало тело Иисуса: одного в голове, а другого в ногах.
13. И они ей говорят:
— Женщина, что ты плачешь?
Она им говорит:
— Забрали Господа Моего, и не знаю, где Его положили.
14. После этих слов она обернулась и увидела Иисуса — но она ещё не понимала, что это Иисус.
15. Говорит ей Иисус:
— Женщина, что ты плачешь, кого ты ищешь?
Та решила, что перед ней садовник, и говорит Ему:
— Господин, если это ты унёс тело, скажи мне, где ты его положил, я заберу его.
16. Иисус ей говорит:
— Мария!
Она обернулась и говорит ему по-еврейски:
— Раввуни!Раввуни — то же, что и Равви (см. 1:38). (это значит «учитель»).
17. Отвечает ей Иисус:
— Не держись за Меня, Я ещё не восшел к ОтцуВероятно, Мария в естественном порыве пала ниц и хотела охватить ноги Иисуса.. Ступай к Моим братьям и скажи им, что Я возвращаюсь к Отцу Моему и Отцу вашему, к Богу Моему и Богу вашему.
18. И Мария Магдалина идёт к ученикам с вестью:
— Я видела Господа!
Она им всё это рассказала.
19. Вечером того же дня (первого после субботы) ученики собрались вместе и заперли двери, потому что боялись иудеев. И тут входит Иисус, встаёт посреди и говорит им:
— Мир вам!
20. С этими словами Он показал им Свои руки и рёбра. Ученики обрадовались, увидев Господа.
21. А Иисус снова им сказал:
— Мир вам! Я Посланник Отца — а вы Мои посланники.
22. После этих слов Он дунул на них и добавил:
— Примите Духа Святого!
23. Кому простите грехи — тем они будут прощены, на ком оставите — на тех останутся.
24. Когда приходил Иисус, с ними не было одного из Двенадцати — Фомы по прозвищу Близнец.
25. Другие ученики ему рассказали:
— Мы видели Господа!
Он им ответил:
— Пока не увижу на Его руках ран от гвоздей, пока не пощупаю этих ран собственным пальцем, а собственной ладонью рану в рёбрах — не поверю!
26. Через восемь дней ученики Иисуса снова собрались вместе, был среди них и Фома. Двери были заперты. И вот входит Иисус, встаёт посреди них и говорит:
— Мир вам!
27. А потом говорит Фоме:
— Протяни сюда палец — вот Мои руки! Ладонью ощупай рану в рёбрах, не будь неверным — уверуй!
28. Так ответил Ему Фома:
— Господь мой и Бог мой!
29. Говорит ему Иисус:
— Ты уверовал, потому что увидел Меня. Благо тем, кто поверил, не видев!
30. Иисус сотворил перед Своими учениками много других знамений, о которых не рассказано в этой книге.
31. А эта книга написана, чтобы вы уверовали: Иисус есть Христос, Сын Божий — и, уверовав, обрели вечную жизнь во имя Его.
Глава 21 (Ин. 21)
1. После этого Иисус снова явился ученикам на Тивериадском море. Это явление произошло таким образом.
2. Там собрались Симон Пётр, Фома по прозванию Близнец, Нафанаил из Каны Галилейской, двое сыновей ЗеведеяСыновья Зеведея — Иоанн и Иаков. и ещё двое из Его учеников.
3. Говорит им Симон Пётр:
— Я иду ловить рыбу.
Они отвечают ему:
— И мы идём с тобой.
Они пошли и сели в лодку, но той ночью так ничего и не поймали.
4. А когда уже занималась заря, Иисус встал на берегу — но ученики не знали, что это Иисус.
5. Говорит им Иисус:
— Ребята, вам нечем позавтракать?
Они ему ответили:
— Нечем.
6. Он им говорит:
— Забросьте сеть справа от лодки, тогда будет улов.
Те забросили сеть — и не могли её вытащить, так много в ней оказалось рыбы.
7. Тогда ученик, которого особенно любил Иисус, говорит Петру:
— Это Господь!
А Симон Пётр, едва услышал, что это Господь, набросил на себя верхнюю одежду (он был раздет) и бросился в море.
8. А другие ученики поплыли на лодке, таща за ней сеть с рыбой. До берега было недалеко, всего локтей двестиЛоктей двести — около 100 метров..
9. Они вышли на землю — и видят, что уже разложен огонь, на нём печётся рыба, и есть хлеб.
10. Иисус им говорит:
— Добавьте-ка рыб из свежего улова!
11. Симон Пётр вернулся в лодку и вытащил на берег сеть, полную больших рыб — их там было сто пятьдесят три. И при таком их количестве сеть не порвалась!
12. Иисус им говорит:
— Давайте завтракать!
Никто из учеников не осмеливался задать Ему вопрос «Кто Ты?» — они поняли, что это Господь.
13. Иисус подходит и раздаёт им хлеб, а затем и рыбу.
14. Так Иисус явился Своим ученикам уже в третий раз после воскресения из мёртвых.
15. А после завтрака Иисус спрашивает Симона Петра:
— Симон, сын Иоанна! Любишь ли ты Меня больше остальных?
Тот Ему отвечает:
— Да, Господи, Ты знаешь, что я Тебя люблюЗдесь, равно как и в следующих стихах, употреблены два греч. глагола со значением «любить»: ἀγαπάω и φιλέω. Судя по контексту, принципиального различия здесь между ними нет..
Иисус ему говорит:
— Паси Моих овец.
16. Затем вторично спрашивает его:
— Симон, сын Иоанна, любишь ли ты Меня?
Тот Ему отвечает:
— Да, Господи, Ты знаешь, что я Тебя люблю.
Иисус ему говорит:
— Паси Моих овец.
17. И в третий раз спрашивает его:
— Симон, сын Иоанна, любишь ли ты Меня?
Петра огорчило, что Иисус в третий раз задал вопрос «Любишь ли ты Меня?». Он говорит Ему:
— Господи, Тебе же всё известно, и Ты знаешь, что я Тебя люблю.
Иисус ему говорит:
— Паси Моих овец.
18. Аминь, аминь говорю тебе: когда ты был молод, ты сам опоясывался и шёл, куда хотел. А когда состаришься, то протянешь руки и другой тебя опояшет и поведёт, куда ты не хочешь.
19. Он сказал это как предсказание: какой именно смертью тот прославит Бога. А потом добавил к сказанному:
— Иди за Мной!
20. Пётр обернулся и посмотрел на ученика, которого особенно любил Иисус (это он на трапезе прильнул к груди Иисуса и спросил: «Господи, кто предаст Тебя?»).
21. Глядя на него, Пётр спросил Иисуса:
— Господи, а как будет с ним?
22. Говорит ему Иисус:
— Если Я хочу, чтобы он дождался Моего возвращения, что тебе до того? Ты иди за Мной.
23. С тех пор среди братьев разошлась молва, что этот ученик не умрёт. Но Иисус не сказал о нём, что он не умрёт, Он сказал так: «Если Я хочу, чтобы он дождался Моего возвращения, что тебе до того?»
24. Этот самый ученик свидетельствует обо всём этом, Он это записал, и мы знаем, что его свидетельство истинно.
25. Много есть других дел, которые сотворил Иисус, и если бы все их записать по порядку, то, полагаю, весь этот мир не смог бы вместить написанных книг.
Деяния апостоловДеяния апостолов — вторая книга, написанная автором Евангелия от Луки. Она непосредственно продолжает Евангелие и рассказывает о том, как распространилось учение об Иисусе, которое его сторонники называли Путём, а противники — сектой (греч. αἵρεσις). Сначала в центре внимания Иерусалим и апостолы, ставшие учениками Иисуса ещё до Его смерти и воскресения. Картина, которую рисует Лука, близка к идеальной: верующие единомысленны, их число быстро растёт, у них общее имущество.
Однако их община с самого начала встречает противодействие со стороны иудейских лидеров, которые видят в Пути угрозу своей монополии на власть. Далее начинается рассказ об одном горячем противнике раннехристианской общины по имени Савл, который скоро становится таким же горячим её сторонником и проповедником. Он даже меняет себе имя и становится Павлом.
Начиная с 13-й главы книга, по сути, повествует о его миссионерских путешествиях в Малой Азии и Греции и о его поездке в Рим. Притом в 16:10 Лука впервые говорит о Павле и его спутниках «мы», ясно указывая, что был не только свидетелем, но и соучастником этих событий. Строго говоря, Павел не относился к числу апостолов, лично странствовавших с Иисусом, но он сделал для распространения христианства, пожалуй, больше любого из них.
Основной сюжет книги — рассказ о том, как большинство иудеев отвергли весть об Иисусе и апостолы (сначала Пётр, а затем, разумеется, Павел) стали обращаться к язычникам, прежде всего к «боящимся Бога» — тем, кто, формально не становясь иудеем, интересовался Писанием и верой в Единого, посещал синагогу и участвовал в жизни общины. Для иудеев, особенно фарисеев, проповедь об Иисусе казалась слишком революционной: человека, согласно ней, спасает не строгое исполнение закона, а вера в одного-единственного Человека по имени Иисус, Которого к тому же называют Сыном Божьим. В то же время «боящимся Бога» такой подход нравился гораздо больше: вероятно, они не спешили принять на себя все требования закона, а теперь оказывалось, что этого и не требуется.
Книга заканчивается несколько неожиданно: Павел прибывает в Рим, чтобы предстать перед судом императора после того, как иудеи обвинили его в богохульстве. Отметим, что Павел не стесняется использовать свои привилегии римского гражданина. По сути, этот суд для него становится удобным способом попасть в Рим и жить там два года, проповедуя учение об Иисусе.
Казалось бы, Лука обрывает повествование на полуслове: проповедь в Риме только началась. Но с точки зрения сюжета этой книги финал логичен: христианство активно проповедуется в столице империи, весть обращена теперь в основном не к иудеям, а к язычникам.
Глава 1 (Деян. 1)
1. В первой книге я написал тебе, ФеофилВ античности было принято посвящать литературные произведения тем или иным влиятельным людям: например, Вергилий посвятил сборник стихотворений «Георгики» Меценату (покровителю поэтов, чьё имя впоследствии стало нарицательным). Феофил мог быть таким покровителем для евангелиста Луки, ему он посвятил и Евангелие (1:4). С другой стороны, имя Феофил переводится как «любящий Бога», поэтому можно понимать это как обращение к любому читателю, который любит Бога и хочет узнать больше об Иисусе Христе., обо всём, что делал и чему учил Иисус с самого начала
2. и до того дня, когда Он по действию Святого Духа дал повеления апостоламСлово «апостол» означает «посланник, посол»., которых Сам прежде избрал, и был вознесён на небоВознесение Иисуса описано в Лк 24:50–51..
3. Перед тем Он явился им, живой, уже после всех страданий, и тому было много свидетельств. Сорок дней Он являлся им и говорил с ними о Царстве БожьемЦарство Божье или Царство Небес — прямое и непосредственное проявление высшей власти Бога на земле, в жизни людей. Это главное понятие в проповеди Иисуса..
4. За совместной трапезой Он объявил им, чтобы не покидали Иерусалима, а ждали, что Отец исполнит обещанноеОбещание, что Отец даст апостолам Святого Духа, прозвучало в Лк 11:13. Подробнее об этом говорит Иоанн, называя Духа «Заступником» (14:16–18; 14:26; 16:7).:
— Вы ведь слышали об этом от Меня:
5. Иоанн крестил, омывая водойГреч. слово βαπτίζω, которое традиционно переводится как «крестить», буквально означает «погружать». Иоанн Креститель сам предупреждал, что за ним придёт Тот, Кто будет омывать людей Святым Духом (Лк 3:16; Мф 3:11; Мк 1:7–8)., а вы через несколько дней будете омыты Святым Духом.
6. А они — те, кто там собрался — стали спрашивать Его:
— Господи, не настало ли время Тебе восстановить в Израиле царство?
7. Он им ответил:
— Не вам знать времена и сроки, их определил Своей властью Отец.
8. Но вы обретёте силу, когда на вас сойдёт Святой Дух, и станете свидетельствовать обо Мне в Иерусалиме, по всей Иудее и Самарии и даже до края ЗемлиОсновная задача апостолов, о которой и повествует книга Деяний, — свидетельствовать об Иисусе, Которого они знают по собственному опыту. Их проповедь распространится из самого священного города Иерусалима по всей стране Иудее, а затем по окрестным странам (Самарии) и остальному миру..
9. Так сказал Иисус, и прямо у них на глазах поднялся ввысь, и облако скрыло Его от их взоров.
10. Они всё стояли и смотрели на небо, пока Он возносился, — и тут рядом с ними появились двое в белых облачениях.
11. Они сказали:
— Галилеяне!Апостолы были родом из Галилеи, что отличало их от большинства жителей Иерусалима и его окрестностей. Что вы стоите и смотрите на небо? Иисус — Он был взят от вас на небо, и каким вы видели Его небесное восхождение, таким же точно образом Он и вернётся.
12. С той горы (она называлась Елеонской и находилась вблизи от Иерусалима, так что можно было дойти до неё и в субботний день)Елеонская гора (возвышенность, засаженная масличными деревьями) находились к востоку от Иерусалима. В субботу разрешалось отходить от города не более чем на 2000 локтей (примерно километр), и эта гора находилась как раз на таком расстоянии от Иерусалима. они вернулись в Иерусалим.
13. Они вошли в ту самую верхнюю комнату, где обычно и находились: Пётр, Иоанн, Иаков, Андрей, Филипп, Фома, Варфоломей и Матфей, Иаков (сын Алфея), Симон по прозванию ЗелотСимон, вероятно, был приверженцем радикально националистической группировки, которая боролась за освобождение своей страны от римлян. и Иуда (сын Иакова).
14. Все они непрестанно и единодушно молились; были там и женщины, в том числе Мария, мать Иисуса, вместе с Его братьямиВ православной и католической традиции принято считать, что братьями здесь названы дети Иосифа от первого брака или, возможно, двоюродные братья Иисуса. Протестанты обычно считают, что это дети, родившиеся у Марии от Иосифа после Иисуса..
15. В один из тех дней Пётр поднялся среди собратьев (а там собралось человек сто двадцать) и сказал:
16. — Братья! Исполнилось то, что Святой Дух устами Давида заранее возвестил в Писании об Иуде: он указал дорогу тем, кто схватил ИисусаНамёк на сказанное в Пс 40:10. Иуда вёл за собой тех, кто схватил Христа (см. Лк 22:47–48)..
17. Он был одним из нас и участвовал в нашем общем служении.
18. А на деньги, полученные за неправое дело, он купил поле. Но когда он рухнул на землю, лопнуло его брюхо и внутренности вывалились,
19. это стало известно всем жителям Иерусалима, и тот участок они назвали Акелдама (на местном языке это означает «кровавый участок»)Это описание смерти Иуды и истории с участком плохо согласуется с тем, что сказано в Мф 27:5–7. Обычное объяснение таково: мёртвое тело Иуды упало на землю уже после того, как он повесился..
20. Ведь и в книге псалмов написано: «пусть его жилище опустеет, пусть никто не селится в нём» и «его звание пусть переймёт иной»Цитаты из Пс 68:26 и 108:8..
21. Это должен быть один из нас, кто был вместе с нами всё то время, что Господь Иисус провёл среди нас,
22. со времени, как Его крестил Иоанн, и до дня, когда Он был от нас вознесён, — и такой человек станет вместе с нами свидетелем Его воскресенияЧисло двенадцать имело символическое значение (двенадцать колен Израилевых и т.д.) и потому должно было сохраниться даже после предательства Иуды..
23. Вывели вперёд двоих: Иосифа по прозванию Варсавва (ещё его называли Юстом) и Матфия.
24. И помолились:
— Господи, Тебе открыты сердца всех людей, покажи, кого Ты избрал из этих двоих,
25. чтобы он принял апостольское служение вместо Иуды, который его оставил и отправился туда, где ему самое место.
26. Бросили о них жребий, и он выпал на Матфия, который и был причислен к одиннадцати апостолам.
Глава 2 (Деян. 2)
1. Когда наступил день ПятидесятницыПятидесятница — один из главных праздников в иудаизме, отмечавшийся на 50-й день после Пасхи., они собрались все вместе.
2. Внезапно раздался шум с неба, как от мощного порыва ветра, он наполнил весь тот дом, в котором они находились.
3. И они увидели словно бы разделяющиеся языки пламени, которые сошли на каждого из них.
4. Все исполнились Святого Духа и стали говорить на иных языках — это Дух дал им так проповедовать.
5. В Иерусалиме тогда находились благочестивые иудеи из тех, что живут среди остальных народов, какие только есть под небом.
6. И когда послышался этот шум, вокруг дома собралась толпа. Люди недоумевали: каждый слышал, что апостолы говорят на его собственном языке.
7. В изумлении они говорили:
— Разве все они не галилеяне?
8. Как же это каждый из нас слышит, как они говорят на его собственном родном языке?
9. И парфяне, и мидийцы, и эламиты, жители Месопотамии, Иудеи, Каппадокии, Понта и Асии,
10. Фригии и Памфилии, Египта и окрестностей Кирены, что в Ливии, и оказавшиеся здесь римляне,
11. будь то иудеи или прозелиты, а ещё критяне и арабыВ Иерусалим на праздник съехались паломники из разных стран и краёв, включая прозелитов (язычников, принявших иудаизм). В основном здесь перечислены окрестные регионы восточного Средиземноморья и Ближнего Востока. — все мы слышим, как они говорят на наших языках о великих Божьих делах!
12. Все изумлялись и недоумевали, спрашивая друг друга:
— Что это такое происходит?
13. Находились и такие, кто говорил с издёвкой:
— Да они напились подслащённого вина!Вино иногда смешивали с мёдом для улучшения вкуса и для консервации.
14. Тогда Пётр вместе с одиннадцатью встал и во весь голос им объявил:
— Иудеи и все, кто живёт в Иерусалиме! Прислушайтесь к моим словам, и пусть вам будет известно:
15. они не пьяны, как вам кажется, ведь ещё только утроЕщё только утро — букв.: час третий..
16. Но именно об этом говорил пророк Иоиль:
17. «И будет в последние дни, — говорит Бог, —
изолью Мой Дух на всякую плоть,
будут пророчествовать ваши сыны и дочери ваши,
вашим юношам откроются видения,
ваши старцы увидят вещие сны.
18. На рабов и на рабынь Моих
изолью в те дни Мой Дух,
и станут они пророками.
19. Покажу чудеса на небе вверху
и на земле внизу:
кровь, и огонь, и клубы дыма.
20. Солнце обернётся тьмой,
а луна — кровью
прежде, чем придёт День Господа —
великий и страшный.
21. Но всякий, кто призовёт имя Господне,
обретёт спасение»Цитата из Иоил 2:28–32..
22. Израильтяне, выслушайте мои слова! Был Человек — Иисус из НазаретаИз Назарета — букв.: Назорей. Название города Назарет созвучно с евр. словом «нецер», оно буквально значит «ветвь». В Ис 11:1 оно используется для обозначения потомка и преемника царя Давида, который будет справедливым и праведным правителем, через которого народом будет, по сути, править сам Бог. Также это слово связано со словом «назорей», которое обозначало в ВЗ человека, давшего Богу особый обет (Чис 6:1–21). При этом Иисус не был, строго говоря, назореем, т.к. не воздерживался от вина, что было первым отличительным признаком назорея., и Бог подтвердил Его правоту могучими чудесами и знамениями, которые Бог сотворил Его руками прямо среди вас, как вы и сами знаете.
23. По Божьему замыслу и предвиденью Он был выдан вам, а вы Его руками язычников пригвоздили ко кресту.
24. Но Бог воскресил Его, избавив от уз смерти, ведь не в её силах было Его удержать.
25. Это о Нём говорит Давид:
«Господа постоянно я видел пред собой,
Он по правую мою руку — не поколеблюсь!
26. Потому возрадовалось сердце моё,
возликовал мой язык,
будет в надежде покоиться плоть моя.
27. Не оставишь в аду ты душу мою,
не дашь тлению коснуться того, кто Тебя чтит.
28. Путь жизни Ты дал мне познать
и радостью наполнишь пред лицом Твоим»Цитата из Пс 15:8–11..
29. Братья! Позвольте сказать вам прямо: праотец Давид умер и похоронен, его могила сохранилась у нас и по сей день.
30. Но он был пророком и знал, что клятвенно обещал ему Бог возвести на его престол одного из его потомковЭто обещание было дано в 2Цар 7:12–13..
31. Зная о воскресении ХристаХристос (греч. Χριστός, букв. «Помазанник») — праведный Царь, посланный Богом. По-русски также используется слово «Мессия», оно происходит от евр. «Машиах» с тем же значением. заранее, он сказал об этом: «не оставлен Он в аду, плоть Его избежала тления»Цитата из Пс 15:10..
32. Иисус и есть Тот, Кого воскресил Бог, и все мы тому свидетели.
33. Он был вознесён и воссел по правую руку от Бога, Он принял Духа, как и было обещано Отцом. То, что вы видите и слышите, и есть излияние этого Духа.
34. Давид не восходил на небеса, но он говорит: «Сказал Господь Господу моему: “Воссядь по правую руку от Меня,
35. доколе не повергну врагов Твоих под ноги Тебе”»Цитата из Пс 109:1..
36. Так пусть твёрдо знает весь Израиль: Бог сделал Господом и Христом Того Самого Иисуса, Которого вы распяли.
37. Те, кто это слышал, растрогались до глубины души и спросили Петра вместе с другими апостолами:
— Что же нам теперь делать, братья?
38. Пётр им ответил:
— Покайтесь! И пусть каждый из вас, чтобы ему простились грехи, примет крещение во имя Иисуса Христа. Тогда вы получите дар — Святого Духа.
39. Ведь именно это и было обещано вам и детям вашим, и тем, кто сейчас вдали, кого ещё призовёт Господь, ваш Бог.
40. Пётр сказал и много иных слов им во свидетельство, призывая: «Спасайтесь от этого развратного рода людей!»
41. Кто принял его весть, те крестились; в тот день присоединилось около трёх тысяч душ.
42. Они постоянно внимали учению апостолов и общались с ними в преломлении хлеба и в молитвах.
43. Всякая душа пребывала в страхе, потому что через апостолов совершались многие чудеса и знамения.
44. Все, кто уверовал, держались вместе, и всё было у них общим.
45. Они продавали своё имущество и владения и распределяли средства сообразно потребностям каждого.
46. Каждый день они непрестанно и единодушно молились в Храме, а по домам преломляли хлеб и принимали пищу с радостью и открытым сердцем,
47. прославляя Бога и пользуясь расположением всего народа. А Господь каждый день прибавлял к их числу тех, кто искал спасения.
Глава 3 (Деян. 3)
1. В три часа пополудниВ три часа пополудни — букв.: в девятом часу. Пётр и Иоанн шли в Храм — было время молитвыОни никак не отделяли себя от остального Израиля и потому посещали богослужения в Храме..
2. Там был человек, который не мог ходить от самого рождения: его каждый день приносили и сажали у храмовых ворот, что назывались Прекрасными, и там он просил подаяния у тех, кто приходил во Храм.
3. Увидев, что Пётр с Иоанном собираются войти во Храм, он и у них попросил подаяния.
4. Пётр с Иоанном присмотрелись к нему, Пётр сказал:
— Взгляни на нас!
5. Тот пристально на них глядел в надежде что-то получить.
6. А Пётр сказал:
— Нет у меня ни серебра, ни золота, но что есть, тем поделюсь: во имя Иисуса Христа из Назарета — встань и ходи!
7. И Пётр, ухватив его за правую руку, поднял на ноги. Его ступни и лодыжки тотчас окрепли,
8. он вскочил и мог теперь стоять и ходить. Вместе с ними он вошёл во Храм, ходил по нему вприпрыжку и славил Бога.
9. И весь народ увидел, как он ходит и славит Бога.
10. В нём узнали того самого человека, который сидел и просил подаяния у Прекрасных ворот Храма, и это событие привело их в трепет и изумление.
11. А поскольку он не покидал Петра и Иоанна, к ним в галерею, которую называли СоломоновойВ крытой галерее было удобно обращаться сразу ко множеству народа, поэтому здесь проповедовал и Сам Иисус (Ин 10:23). Видимо, она была расположена сразу после Прекрасных ворот., в удивлении собрался весь народ.
12. Видя это, Пётр обратился к народу:
— Израильтяне! Чему это вы дивитесь? Что смотрите на нас, будто это мы своими силами или своим благочестием дали ему способность ходить?
13. Бог Авраама, Исаака и Иакова, Бог наших отцов прославил Отрока Своего Иисуса — а вы Его предали и от Него отреклись прямо перед ПилатомПонтий Пилат — префект (наместник) римской провинции Иудея в 26 – 36 гг., когда тот уже хотел Его освободить.
14. Вы отреклись святого и праведного Человека и выпросили помилование для убийцыВ Лк 23:14–19 и параллельных местах описано, как Пилат предлагал толпе отпустить Иисуса перед праздником Пасхи, согласно обычаю, но толпа просила вместо Него отпустить Варавву, виновного в убийстве.,
15. а ИсточникИсточник — или: Владыку; или: Подателя. Жизни погубили. Но Бог воскресил Иисуса из мёртвых, чему и мы свидетели!
16. Вера в Его имя — вот причина тому, что вы увидели, что стало вам известно. Да, этому человеку придало сил Его имя, и вера, которая дарована от Него, совершила у вас на глазах это исцеление.
17. И всё же, братья, я знаю: вы вместе с вашими начальниками поступили так с Иисусом по неведению.
18. Это Бог исполнил то, что предрёк устами всех пророков: Его Христу предстояло пострадать.
19. Так покайтесь и обратитесь, чтобы были стёрты ваши грехи!
20. И когда придут от Господа времена отдохновенияОтдохновения — или: пробуждения., Он пошлёт вам Того, Кого уже прежде помазал, — Иисуса Христа.
21. Ему надлежит пребывать на небесах до того срока, когда вернётся на место всё, о чём говорил Бог устами святых пророков от века.
22. Вот что сказал Моисей: «Воздвигнет вам Господь, ваш Бог, подобного мне пророка, одного из ваших братьев, — его слушайтесь во всём, что он скажет вам.
23. А всякая душа, которая не послушается того пророка, будет исторгнута из своего народа»Цитата из Втор 18:18–19..
24. И все пророки, сколько их было от Самуила и далее, возвещали приход этого дня.
25. А вы — потомки этих пророков и участники завета, который Бог заключил с вашими праотцами, сказав Аврааму: «в потомстве твоём обретут благословение все племена Земли»Цитата из Быт 22:18..
26. Бог послал Своего Отрока прежде всего к вам, чтобы Он вас благословил и каждого побудил оставить злые его дела.
Глава 4 (Деян. 4)
1. Пока они говорили с народом, к ним подошли священники, начальник храмовой стражи и саддукеиСаддукеи — одна из двух основных (вместе с фарисеями) религиозных групп в Иудее того времени. Они отрицали те идеи фарисеев, для которых не находили прямых указаний в Писании. В частности, не верили в последующее воскресение всех умерших. Закону Моисея они придавали первостепенное значение..
2. Их раздражало, что апостолы учили народ и говорили, что мёртвые воскреснут, как ИисусСаддукеи, в отличие от фарисеев, не верили, что мёртвые воскреснут, и в проповеди апостолов об Иисусе увидели нечто противоположное своему учению..
3. Они схватили апостолов и заключили под стражу до утра, ведь был уже вечер.
4. А многие из тех, кто их слышал, уверовали, и так число братьев выросло до пяти тысяч.
5. На следующий день в Иерусалиме собрались руководители, старейшины, книжники,
6. первосвященник Ханнан вместе с КайафойХаннан — первосвященник Иудеи с 6 по 15 год, Кайафа (Йосеф Бар-Кайафа) — его зять и первосвященник Иудеи с 18 по 37 год н.э. (в русской традиции используются также имена Анна и Каиафа). Оба они были саддукеями и были назначены римскими властями. Даже после своего отстранения от должности Ханнан продолжал играть важную роль и отчасти руководить действиями Кайафы., Иоанном, Александром и прочими из рода первосвященника.
7. Поставив апостолов посреди своего собрания, они стали их спрашивать:
— Откуда у вас право так поступать, от чьего имени вы действовали?
8. Тогда Пётр исполнился Святого Духа и ответил им:
— Руководители народа и старейшины!
9. Раз сегодня от нас требуют ответа за благодеяние немощному человеку: как это он исцелился? —
10. то да будет известно всем вам и всему израильскому народу, что этот человек стоит перед вами здоровым благодаря имени Иисуса Христа из Назарета. Вы распяли Его, но Бог воскресил Его из мёртвых.
11. Это ведь о Нём сказано: «камень, что строители отвергли, — он-то и стал краеугольным»Цитата из Пс 117:22. Краеугольный камень кладётся в основание на углу постройки, так что на него опираются сразу две стены и прочность всей конструкции зависит именно от него..
12. И ни в ком ином не найти спасения, не дано людям под небом иное имя, которое должно быть спасительным для нас.
13. Те с удивлением наблюдали смелость Петра и Иоанна (в них опознали спутников Иисуса), понимая, что это люди простые и неучёные;
14. но, глядя на исцелённого человека, который стоял вместе с ними, не знали, что им возразить.
15. Тогда члены СинедрионаСинедрион — верховный совет иудеев, который обладал в том числе и судебной властью. приказали апостолам выйти и стали совещаться.
16. Так они рассуждали:
— Как же нам быть с этими людьми? Из-за них произошло знаменательное событие, оно стало известно всем жителям Иерусалима, и отрицать его невозможно.
17. Но чтобы всё это не распространялось в народе ещё дальше, давайте пригрозим им и запретим кому бы то ни было говорить об этом имени.
18. Апостолов снова позвали и приказали ничего не говорить и никого не учить тому, что связано с именем Иисуса.
19. Но Пётр и Иоанн сказали им в ответ:
— Правильно ли будет перед Богом подчиняться вам больше, чем Богу, — сами посудите!
20. Мы не можем умолчать о том, что видели и слышали.
21. А те пригрозили апостолам и отпустили их, поскольку не нашли, за что их наказать, да ещё и весь народ прославлял Бога за всё, что случилось.
22. А человеку, с которым произошло это чудесное исцеление, было за сорок.
23. Когда апостолов отпустили, они отправились к своим и пересказали им все речи первосвященников и старейшин.
24. Тогда все единодушно возвысили голос к Богу с молитвой:
— Владыка, Ты сотворил небо и землю, море и всё, что в них!
25. Ты сказал Святым Духом устами отца нашего и отрока Твоего Давида:
«Зачем язычники ярятся,
народы замышляют пустое?
26. Восстали земные цари
и правители собрались воедино
против Господа и против Христа Его»Цитата из Пс 2:1–2..
27. И в самом деле, они собрались в этом городе против Святого Отрока Твоего Иисуса, Которого Ты помазал: ИродИрод Антипа, тетрарх Галилеи и Переи в 4 г. до н.э. — 39 г. н.э. и Понтий Пилат, язычники и израильтяне вместе, —
28. чтобы исполнить предначертанное рукой Твоей по воле Твоей.
29. И теперь, Господи, услышь, как они нам грозят, и дай слугам Твоим смело возвещать Твоё слово,
30. ведь Ты простираешь Свою руку, чтобы исцелять, творить знамения и чудеса именем святого Отрока Твоего Иисуса.
31. И когда они помолились, место, где они находились, сотряслось, все исполнились Святого Духа и смело возвещали Божье слово.
32. У всего множества уверовавших было одно сердце и одна душа, и никто не называл собственного имущества своим, а всё у них было общим.
33. Апостолы с великой силой свидетельствовали о воскресении Господа Иисуса, и на всех них была великая благодать.
34. Среди них никто не испытывал нужды: кому принадлежали владения или дома, продавали их, приносили вырученные деньги
35. и клали к ногам апостолов. Эти деньги распределялись в соответствии с нуждой каждого.
36. Был один левитЛевиты — помощники священников, принадлежащие к племени Левия. с Кипра, Иосиф, которого апостолы прозвали Варнава (имя переводится как «сын утешения»),
37. а у него было поле — так вот он продал его, принёс деньги и положил к ногам апостолов.
Глава 5 (Деян. 5)
1. Был другой человек, по имени Анания. Вместе со своей женой Сапфирой он продал своё имение,
2. часть полученных средств с согласия жены утаил, а другую часть принёс и положил к ногам апостолов.
3. Пётр его спросил:
— Анания, что же это сатана завладел твоим сердцем? Ты солгал Святому Духу, утаив часть денег за проданное поле.
4. Разве не тебе оно принадлежало, разве выручка за него не была целиком твоей?Анания имел полное право распорядиться своей выручкой по своему усмотрению. Его вина не в том, что он отдал не все деньги, а в том, что он солгал. Зачем же ты в сердце замыслил такое дело? Ты солгал не людям, а Богу.
5. Анания, услышав такие слова, пал бездыханным на землю, и всех, кто это слышал, объял великий страх.
6. Юноши подошли, обрядили его тело, вынесли и похоронили.
7. Часа через три пришла и его жена, она ничего не знала о происшедшем.
8. Пётр спросил и её:
— Скажи мне, вы продали поле именно за эту цену?
Она ответила:
— Да, за эту.
9. Тогда Пётр ей сказал:
— Что это вы сговорились испытать Дух Господень? Те, кто похоронил твоего мужа, уже входят в двери, так они вынесут и тебя.
10. И она тотчас упала к его ногам бездыханной. Едва те юноши вошли, как увидели, что и она мертва, вынесли её и похоронили рядом с мужем.
11. И всю церковь объял великий страх, равно как и всех, кто об этом услышал.
12. Руками апостолов среди народа совершались многие знамения и чудеса. Все они единодушно собирались в Соломоновой галерее,
13. и никто из посторонних не смел к ним присоединяться, но народ их возвеличивал.
14. Число верующих всё возрастало — как мужчин, так и женщин.
15. Люди даже выносили на улицы больных на носилках и циновках, чтобы их коснулась хотя бы тень Петра, когда он будет проходить мимо.
16. Сходилось в Иерусалим и множество людей из окрестных селений, они приносили больных и одержимых нечистыми духами, и все они получали исцеление.
17. Первосвященник вместе со своим окружением (а они принадлежали к саддукейскому течению) исполнился зависти.
18. Они приказали схватить апостолов и заключить их в городскую тюрьму.
19. Но ночью ангел Господень открыл двери темницы и вывел их наружу со словами:
20. — Ступайте, встаньте посреди Храма и рассказывайте народу всё, что касается этой новой жизни.
21. Они послушались: с утра пришли в Храм и наставляли людей. Тем временем явился первосвященник со своим окружением, они созвали Синедрион и всех старейшин Израиля и послали в тюрьму за апостолами.
22. Служители пришли туда и не нашли заключённых; тогда они вернулись и сообщили
23. вот что:
— Мы обнаружили, что тюрьма тщательно заперта и у дверей стоят стражники. Но когда мы открыли дверь, внутри никого не оказалось!
24. Когда это услышали начальник храмовой стражи и первосвященники, они пришли в недоумение и не понимали, как такое могло произойти.
25. В это время явился один человек и сообщил им:
— А ведь люди, которых вы заключили под стражу, стоят посреди Храма и наставляют народ!
26. Тогда начальник стражи вместе со своими помощниками отправился туда, чтобы их привести, впрочем, без насилия — они опасались, что народ может забросать их камнями.
27. Их привели и поставили перед Синедрионом. Первосвященник их спросил:
28. — Разве мы вам не запретили строжайшим образом учить всему, что связано с этим именем? А вы наполнили своим учением весь Иерусалим и хотите взыскать с нас пролитую кровь того Человека!
29. Пётр и другие апостолы отвечали:
— Богу повиноваться следует прежде, чем людям.
30. Бог отцов наших воскресил Иисуса, с Которым вы расправились, прибив Его к деревянному столбуПовешенный на дереве человек считался проклятым (см. Втор 21:22–23)..
31. Но Бог возвысил Его как Вождя и Спасителя и посадил по правую руку от Себя, чтобы даровать Израилю возможность покаяния и прощения грехов.
32. Свидетели этим событиям — мы и Дух Святой, Которого Бог даровал тем, кто Ему покорен.
33. Когда члены собрания это услышали, то пришли в ярость и хотели было их убить.
34. Но тогда поднялся один из членов собрания, фарисейФарисеи — одна из основных религиозных групп в Иудее того времени. Настаивали на строгом исполнении мельчайших положений Закона и считали себя праведниками, отделёнными от простого народа. по имени ГамалиилГамалиил или Гамлиэль — один из самых известных и уважаемых иудейских учителей того времени, его высказывания вошли и в Талмуд. Среди его учеников был и Савл (будущий апостол Павел, см. 22:3). По преданию, Гамалиил в конце жизни принял христианство., учитель Закона, которого чтил весь народ, и приказал ненадолго вывести подсудимых.
35. А остальным он сказал:
— Израильтяне! Хорошенько обдумайте, как поступить с этими людьми.
36. Не так давно тут выступил некий Тевда: он выдавал себя за кого-то великого, к нему примкнуло человек четыреста, но когда его убили, то все его последователи разбежались, не осталось ни следа.
37. Потом, во время переписи, выступил Иуда из Галилеи, народ пошёл за ним — но погиб и он, и все его последователи рассеялисьИсторик Иосиф Флавий также упоминает (с несколько иной хронологией) о двух бунтах против римлян, во главе которых стояли люди с именами Тевда и Иуда, оба мятежа закончились полным поражением. Те, кто желал Иисусу смерти, прежде всего опасались, что Его проповедь приведёт к очередному мятежу, который римляне жестоко подавят. Теперь и на апостолов они стали смотреть как на опасных мятежников, продолжающих дело своего убитого вождя..
38. И теперь скажу вам вот что: отстаньте от этих людей, отпустите их. Если этот их замысел или это их дело от людей, оно разрушится само,
39. а если от Бога — вы не сможете их погубить, а только сами окажетесь богоборцами.
С ним согласились.
40. Апостолов снова призвали, подвергли бичеванию и велели им ничего не говорить от имени Иисуса, а потом отпустилиБолезненное и унизительное бичевание было самым мягким возможным приговором в такой ситуации..
41. Они покинули Синедрион, радуясь, что ради этого имени подверглись такому бесчестию.
42. Целыми днями и в Храме, и по домам они не переставали проповедовать Евангелие и учить людей о Христе Иисусе.
Глава 6 (Деян. 6)
1. В те дни число учеников умножалось. И вот те из них, кто говорил по-греческиЭто были иудеи из других стран, говорившие по-гречески. Они чувствовали себя в Иерусалиме гостями, местные жители могли просто не знать об их потребностях, а могли и относиться к ним с недоверием как к чужакам., стали жаловаться на учеников-евреев; они говорили, что те обделяют их вдов при ежедневной раздаче пищи.
2. Двенадцать апостолов, созвав множество учеников, сказали:
— Нам не годится оставить слово Божье и прислуживать за столом.
3. Выберите из своей среды, братья, семерых проверенных человек, чтобы они были исполнены Духа и мудрости. Им мы и поручим это служение,
4. а сами посвятим себя молитве и служению Слова.
5. Это предложение было одобрено всем собранием. Избрали Стефана (он был исполнен веры и Святого Духа), а также Филиппа, Прохора, Никанора, Тимона, Пармена и Николая (прозелита из Антиохии)Николай был рождён язычником, но обратился в иудаизм (таких называли прозелитами). Очевидно, остальные были прирождёнными иудеями..
6. Их поставили перед апостолами и, помолившись, возложили на них рукиЭто был древний обряд, засвидетельствованный ещё в ВЗ (Чис 27:18 и др.), означавший особое благословение и назначение на важное служение. Возлагая руки на другого человека, пророк или апостол символически передаёт ему часть собственных полномочий..
7. Слово Божье всё возрастало, и число учеников в Иерусалиме быстро увеличивалось. Приняли эту веру и многие из священников.
8. Стефан был полон благодати и силы, он творил среди народа великие чудеса и знамения.
9. Но нашлись люди из так называемой «синагоги вольноотпущенников», а также из Кирены, Александрии и Киликии, которые стали спорить со Стефаном,
10. только они не могли ничего возразить на мудрость, которую Дух придавал его речи.
11. Тогда они подучили несколько человек заявить:
— Мы слышали, как он кощунствовал против Моисея и Бога!
12. Так они натравливали против него народ, священников и книжников, а потом напали, схватили его и отвели в Синедрион.
13. Там лжесвидетели стали говорить:
— Этот человек постоянно выступает против нашего святого места и закона!
14. Мы слышали, как он говорил: Тот Самый Иисус из Назарета разрушит наш Храм и изменит обычаи, которые оставил нам Моисей.
15. Все, кто присутствовал на заседании Синедриона, внимательно глядели на Стефана, а его лицо выглядело как лицо ангела.
Глава 7 (Деян. 7)
1. Первосвященник спросил:
— Это действительно так?
2. Стефан ответил:
— Братья и отцы, выслушайте меня! Бог Славы явился праотцу нашему Аврааму, когда тот ещё был в Месопотамии и не переселился в ХарранХарран — область в северо-западной Месопотамии, где некоторое время жил Авраам. В ответ на краткое и очень конкретное обвинение первосвященника Стефан начинает пересказывать всю историю израильского народа, чтобы показать, что вся она подводит к Иисусу Христу. Особое внимание он уделяет тем эпизодам, когда израильтяне отвергли людей, посланных Богом им во спасение.,
3. и повелел ему: «оставь свою страну и свою родню и ступай в страну, которую Я тебе укажу»Цитата из Быт 12:1..
4. Тогда он ушёл из страны халдеевСтрана халдеев — другое название южной Месопотамии. и переселился в Харран. После смерти отца он переселился оттуда сюда, в страну, где вы живёте сейчас.
5. Только Бог не дал ему там в удел ни пяди земли, зато обещал дать во владение всю страну ему и его потомству после негоЭто обещание впервые было дано в Быт 12:7 и затем несколько раз повторено. — а ведь детей у него тогда ещё не было.
6. Бог предрёк, что потомки его будут странниками в чужой стране, будут там в рабстве и угнетении четыреста лет.
7. Но о народе, который их поработит, Бог сказал так: «свершу над ними Свой суд, и тогда потомки твои выйдут на волю и будут на этом месте Мне служить»Цитата из Быт 15:13–14 и Исх 3:12..
8. Тогда же Бог заключил с Авраамом завет обрезания. Когда у Авраама родился Исаак, он обрезал его на восьмой день, а потом Исаак — Иакова, а Иаков — двенадцать праотцевДвенадцать праотцев — двенадцать сыновей Иакова, от которых и произошёл весь израильский народ..
9. Праотцы из зависти продали Иосифа в Египет, но Бог был с ним.
10. Он избавил его от всех бед, даровал ему благодать и мудрость перед фараоном, египетским царём, и тот поставил его во главе всего Египта и своего собственного дома.
11. Затем во всём Египте и Ханаане настали голод и великая нужда, и нашим праотцам нечего было есть.
12. Иаков услышал, что в Египте есть хлеб, отправил за ним наших праотцев в первый раз.
13. А когда они пришли во второй, то Иосиф открылся своим братьям, и фараон тоже узнал о роде Иосифа.
14. Иосиф послал за своим отцом Иаковом и за всей своей роднёй — их было семьдесят пять душИстория Иосифа, рассказанная в последней части книги Бытия (начиная с гл. 37), примечательна тем, что Иосиф был сначала отвергнут и предан своими собратьями, но затем простил их и спас весь свой род. Подобное произошло и с Иисусом, которого отвергло большинство иудеев, но теперь у них есть возможность изменить своё поведение..
15. Иаков переселился в Египет. Он скончался, как и наши праотцы,
16. их перенесли в Шехем и положили в гробнице, которую Авраам купил за серебро у потомков Хамора в Шехеме.
17. Но приближалось время, когда должно было исполниться обещание, данное Богом Аврааму. Народ Израиля в Египте возрастал и умножался,
18. пока не появился в Египте царь, который не знал Иосифа.
19. Он замышлял коварства против нашего рода и заставлял наших праотцев избавляться от младенцев, лишь бы они не остались в живых.
20. В то время и родился Моисей, он был божественно прекрасен. Три месяца его вскармливали в отчем доме,
21. а когда его оставили родители, то его подобрала дочь фараона и воспитала как собственного сына.
22. Моисей был обучен всей египетской премудрости, он был силён и в слове, и в деле.
23. Когда ему исполнилось сорок лет, в его сердце родилось желание навестить своих братьев-израильтян.
24. Он увидел, как одного из них избивают, вступился и наказал обидчика — сразил египтянина.
25. Он полагал, что так его братья поймут: Бог его рукой посылает им спасение, — но они не поняли.
26. На следующий день он увидел драку между самими евреями и стал призывать их к миру, говоря: «Вы же все братья! Зачем вы избиваете друг друга?»
27. Но тот, кто бил своего ближнего, оттолкнул Моисея со словами: «Кто тебя поставил вождём или судьёй над нами?
28. Ты что, хочешь меня убить, как вчера ты убил египтянина?»Цитаты из Исх 2:13–14.
29. Моисея эти слова обратили в бегство, он поселился как странник в мадиамской стране, где у него родилось двое сыновей.
30. Когда прошло ещё сорок лет, ему в пустыне у горы Синай явился ангел в пламени горящего тернового куста.
31. Моисея поразило это чудо, он подошёл поближе, чтобы его разглядеть, и тут раздался голос Господень:
32. «Я — Бог твоих праотцев, Бог Авраама, Исаака и Иакова».
33. Господь ему сказал: «Разуйся, сними обувь с ног, ибо место, на котором ты стоишь, — святое.
34. Ныне Я увидел, как страдает народ Мой в Египте, Я услышал их стоны и сошёл, чтобы их освободить. И потому Я посылаю тебя в Египет»Цитаты из Исх 3:5–8..
35. Да, того самого Моисея, которого они отвергли со словами: «Кто тебя поставил вождём или судьёй?» — вот его-то Бог и отправил как вождя и избавителя через ангела, который явился ему в терновом кусте.
36. Он их и вывел, сотворив чудеса и знамения и в Египте, и при Красном море, и в течение сорока лет в пустыне.
37. Тот самый Моисей сказал израильтянам: «Воздвигнет вам Бог подобного мне пророка, одного из ваших братьев»Цитата из Втор 18:18..
38. Именно он был среди собрания всего народа в пустыне, и ангел говорил на горе Синай с ним и с нашими праотцами, Моисей принял живые слова, чтобы передать их нам.
39. Но наши праотцы не пожелали ему повиноваться, отвергли его и в сердцах стали мечтать о Египте.
40. Аарону они сказали: «Сделай нам богов, которые шли бы перед нами. А этот Моисей, который вывел нас из Египта, — мы не знаем, что с ним произошло»Цитата из Исх 32:1..
41. В те дни они сделали золотого тельца, стали приносить жертвы идолу и радоваться творению собственных рук.
42. Бог отвернулся от них и позволил им служить воинству небесному, как и написано в книге пророков:
«Разве приносили вы Мне заколотые жертвы
все сорок лет в пустыне, народ Израиля?
43. Нет, вы приняли шатёр Молоха
и звезду бога вашего Рефана,
вы создали изваяния, чтобы им поклоняться,
и потому выселю вас за Вавилон»Пересказ Ам 5:25–26, непосредственно в Пятикнижии эти события не описаны. Молох и Рефан — языческие божества (их имена приведены по греч. версии)..
44. У ваших праотцев был в пустыне Шатёр свидетельстваШатёр свидетельства — священный шатёр, перед которым израильтяне поклонялись Богу во время их странствий по пустыне. Тем не менее они прибегали к такому же шатру языческого божества., который Бог повелел Моисею сделать по образцу, который был ему показан.
45. Следующее поколение наших праотцев вместе с ИисусомИисус Навин (сын Нуна), о котором рассказано в одноимённой книге. Стефан подчёркивает, что он носил то же имя, что Иисус из Назарета. внесло его в землю, где прежде жили язычники, но Бог изгнал их при приходе наших праотцев. И Шатёр там оставался до дней Давида,
46. а тот обрёл благодать от Бога и выпросил дозволения построить постоянное святилище Богу потомков Иакова.
47. Этот храм и построил Соломон.
48. Но Бог не живёт в рукотворных строениях, как и говорит пророк:
49. «Небо — вот Мой престол,
а земля — подножие для Моих ног,
как же вы Мне построите дом? — говорит Господь, —
какое место для отдыха Мне отведёте?
50. Не Моя ли рука сотворила всё это?»Цитата из Ис 66:1–2.
51. Строптивые люди, не обрезаны у вас ни сердце, ни слух!Выражения, означающие упрямых и непокорных Богу людей (ср., например, Исх 32:9 и Иер 9:26). Обрезание крайней плоти — знак покорности Богу, эти люди обладают этим знаком, но не желают Богу повиноваться. Вечно вы противитесь Святому Духу — и праотцы ваши, и вы сами!
52. Кого из пророков не гнали ваши праотцы? Они убили тех, кто заранее возвещал приход этого Праведника, а теперь Его предателями и убийцами стали вы сами.
53. Вы приняли от Бога Закон из ангельских рук — но вы его не сохранили.
54. Услышав такое, присутствующие пришли в ярость и заскрежетали зубами.
55. А Стефан был исполнен Святого Духа. Он взглянул на небо и увидел Славу Божью и Иисуса, стоящего по правую руку от Бога.
56. Тогда он сказал:
— Я вижу, как раскрылись небеса и как Сын ЧеловеческийСын Человеческий — так торжественно называл Себя Иисус (Лк 5:24 и др.). Это выражение может, с одной стороны, обозначать просто любого человека, а с другой — оно напоминает о видении пророка Даниила (7:13–14), в котором так названа таинственная Личность, которой дано вечное владычество над всеми народами. стоит по правую руку от Бога.
57. Но те заткнули уши, подняли громкий крик и единодушно набросились на Стефана:
58. вывели его за город и забросали камнями. При этом те, кто свидетельствовал против Стефана, сложили свою верхнюю одежду к ногам юноши по имени СавлПобиение камнями, причём за пределами поселения, было обычной формой казни за богохульство (Лев 24:14–16). В такой казни участвовала вся община. Смертный приговор должен был быть утверждён римскими властями, но здесь враги Стефана совершают самосуд. Свидетели преступления должны были первыми бросать камни (Втор 17:7), поэтому они готовятся к участию в казни и просят Савла посторожить их верхнюю одежду..
59. Пока Стефана побивали камнями, он взывал так:
— Господь Иисус, прими мой дух!
60. Встав на колени, он громко воскликнул:
— Господи, не вмени им этого в вину!
И с этими словами он скончался.
Глава 8 (Деян. 8)
1. Савл тогда полностью одобрил это убийство.
С того дня началось сильное гонение на иерусалимскую церковь, и все, кроме апостолов, рассеялись по Иудее и Самарии.
2. А Стефана тогда похоронили и громко оплакали благочестивые люди.
3. Савл же стремился погубить церковь: врывался в дома, хватал мужчин и женщин и бросал их в тюрьму.
4. Но те, кто рассеялся по окрестностям, продолжили проповедь Евангелия.
5. Так, ФилиппФилипп — вероятно, один из семи диаконов (ср. 6:5), а не из двенадцати апостолов, которые оставались в Иерусалиме (ср. 8:1). пришёл в один самарийский городВ один самарийский город — или: в город Самарию. Это название могло относиться как к целой области, так и к её центру. и возвещал там о Христе.
6. Народ единодушно внимал речам Филиппа, потому что слышал, да и сам теперь видел, какие он совершает знамения.
7. Много было там людей, одержимых нечистыми духами, и вот они с громким криком из них выходили, а парализованные и хромые исцелялись.
8. В том городе царила великая радость.
9. Был там один человек по имени Симон, он занимался колдовством, приводил в изумление народ Самарии и выдавал себя за кого-то великого.
10. Ему внимали все от мала до велика и говорили:
— В нём та Божья сила, что зовётся великой!
11. К нему прислушивались, потому что уже многие годы он поражал людей своим колдовством.
12. А Филипп проповедовал во имя Иисуса Христа Евангелие и Божье Царство, и мужчины и женщины, поверив ему, принимали крещение.
13. Симон тоже поверил и крестился, а сам не отходил от Филиппа, с удивлением наблюдая, как совершаются знамения и проявляются великие силы.
14. Апостолы в Иерусалиме услышали, что Самария приняла Слово Божье, и отправили к ним Петра и Иоанна.
15. Когда они пришли, то помолились об этих людях, чтобы они приняли Святого Духа,
16. Который ещё ни на кого из них не сходил, они только были крещены во имя Господа Иисуса.
17. Тогда апостолы возложили на них руки, и те приняли Святого Духа.
18. Симон увидел, что Дух передаётся апостолами через возложение рук, и принёс им денег
19. со словами:
— Наделите и меня способностью передавать Святого Духа тому, на кого я возложу руки!
20. Но Пётр ответил ему:
— Серебро твоё да сгинет с тобой заодно! Ты задумал купить за деньги Божий дар,
21. но ты ему непричастен, нет в нём твоей доли, потому что неправо сердце твоё перед Богом.
22. Покайся в этом своём грехе и помолись Господу, чтобы простил тебе этот умысел твоего сердца.
23. Вижу, что ты переполнен горькой жёлчью и скован путами греха!
24. Симон в ответ сказал:
— Помолитесь Господу обо мне вы сами, чтобы не постигло меня то, о чём вы сказали!
25. Так апостолы принесли своё свидетельство и возвестили Слово Господне, а потом отправились в Иерусалим и по дороге проповедовали Евангелие в селениях Самарии.
26. А Филиппу ангел Господень повелел:
— Ступай отсюда на юг по дороге, что идёт из Иерусалима в Газу (по той, что через пустынюЧерез пустыню — или: заброшена.).
27. Тот отправился в путь. И там он встретил одного эфиопа: это был евнух-вельможа, который распоряжался всей казной эфиопской царицы КандакиКандака — скорее всего, не собственное имя, а местное (нубийское или эфиопское) слово для обозначения царицы, но Лука, возможно, понимал его как собственное имя царицы.. Он приезжал в Иерусалим, чтобы поклониться Богу,
28. а теперь возвращался домой. Сидя в колеснице, он читал вслух книгу пророка Исайи.
29. А Дух велел Филиппу:
— Подойди к колеснице, держись с ней рядом.
30. Филипп подбежал к колеснице и услышал, как тот читает пророка Исайю. Он спросил:
— А сам ты понимаешь то, что читаешь?
31. Тот ответил:
— Как же мне это понять, если никто не объяснит?
И он пригласил Филиппа сесть с ним рядом в колеснице.
32. И вот какой отрывок он читал:
«Как овцу, привели Его на заклание;
как ягнёнок молчит во время стрижки,
так и Он не разомкнул уст.
33. Был Он унижен безо всякого суда,
и что сказать о Его роде?
Прервана жизнь Его на земле»Цитата из Ис 53:7–8..
34. Евнух спросил Филиппа:
— Скажи мне, прошу, о ком тут говорит пророк: о себе самом или о ком-то другом?
35. И Филипп стал проповедовать ему Евангелие об Иисусе, начав с этого самого места Писания.
36. Они продолжали свой путь, им встретился некий водоём, и евнух предложил:
— Вот и вода, что мешает мне принять крещение?
37. Филипп ему ответил:
— Если ты веришь от всего сердца, то можешь!Можешь — в других рукописях: будешь спасён!
И тот сказал:
— Верую во Христа как в Божьего СынаЭтого стиха нет во многих древних рукописях..
38. Он приказал остановить колесницу. Оба они, Филипп и евнух, вошли в воду, и один окрестил другого.
39. Когда они вышли из воды, Дух Господень вознёс Филиппа, так что евнух его больше не видел, но с радостью продолжил свой путь.
40. А Филипп оказался в Ашдоде; он отправился оттуда в КесариюАшдод (Азот) — прибрежный город на юге Иудеи; Кесария Палестинская, или Приморская — город к северу от Ашдода, получивший название в честь кесаря (императора) Октавиана Августа при царе Иудеи Ироде Великом. Это был крупный порт и основной административный центр римлян в Иудее. и по пути во всех городах проповедовал Евангелие.
Глава 9 (Деян. 9)
1. А Савл всё так же дышал ненавистью и грозил убийством ученикам Господа. Он пришёл к первосвященнику
2. и попросил его написать в синагоги Дамаска письма, которые наделят его правом брать под стражу и уводить в Иерусалим всех, кто следует по этому ПутиПуть — одно из самых ранних названий христианства., будь то мужчины или женщины.
3. И вот по дороге в Дамаск, когда он был уже недалеко от города, его внезапно озарил свет с неба.
4. Он пал на землю и услышал голос:
— Савл, Савл, зачем же ты гонишь Меня?
5. Он переспросил:
— Кто Ты, Господи?
И Тот ответил:
— Я Иисус, Которого ты гонишь.
6. А теперь вставай и иди в город, там тебе скажут, что ты должен делать.
7. Спутники Савла стояли в оцепенении, они слышали голос, но никого не видели.
8. А Савл поднялся с земли и открыл глаза, но ничего не увидел. Его взяли за руку и привели в Дамаск.
9. Три дня он оставался незрячим, ничего не ел и не пил.
10. В Дамаске был один ученик Христа по имени Анания. Господь обратился к нему по имени:
— Анания!
И он ответил:
— Я здесь, Господи!
11. Господь ему сказал:
— Встань, ступай на улицу, что зовётся Прямой, найди там в доме Иуды человека из Тарса по имени Савл, он как раз молится сейчас.
12. И ему было видение: приходит к нему некто по имени Анания и возлагает на него руки, чтобы он прозрел.
13. Анания ответил:
— Господи, я об этом человеке слышал от многих: сколько же зла он сделал Твоему святому народу в Иерусалиме!
14. А первосвященник наделил его властью и здесь хватать всех, кто призывает Твоё имя.
15. Но Господь сказал ему:
— Ступай к нему! Он избран стать Моим орудием и возвестить имя Моё народам с их царями и всему Израилю.
16. И Я Сам покажу ему, сколько страданий ему предстоит перенести ради Моего имени!
17. Анания отправился в тот самый дом и возложил на Савла руки со словами:
— Савл, брат мой! Меня послал Господь Иисус, Которого ты встретил по пути сюда, чтобы к тебе вернулось зрение и ты исполнился Святого Духа.
18. И тотчас словно бы чешуя спала с его глаз, он прозрел, встал и принял крещение,
19. а потом поел, и к нему вернулись силы.
Несколько дней он оставался среди других учеников в Дамаске.
20. Он сразу же начал проповедовать в синагогах, что Иисус — действительно Сын Божий.
21. Все, кто это слышал, в изумлении говорили:
— Разве это не он в Иерусалиме истреблял всех, кто призывает имя Иисуса? Да и сюда он пришёл для того, чтобы хватать их и отводить к первосвященникам.
22. А Савл набирал силу и своими доказательствами, что именно Иисус и есть Христос, приводил в смущение всех живущих в Дамаске иудеев.
23. А когда прошло некоторое время, иудеи сговорились его погубить.
24. Савлу стал известен этот замысел, и что они днём и ночью подстерегали его у городских ворот.
25. Тогда его ученики спустили его ночью в корзине на верёвке из окна, проделанного в городской стенеК городской стене изнутри примыкали разные постройки, в некоторых из них были окна, пробитые прямо в стене..
26. Когда он вернулся в Иерусалим, то постарался присоединиться к прочим ученикам, но все боялись его и не верили, что и он стал учеником.
27. Тогда Варнава взял его и привёл к апостолам, и рассказал им, как Савл по дороге в Дамаск встретился с Господом и как Тот разговаривал с ним, и как в Дамаске он смело возвещал имя Иисуса.
28. Тогда Савл остался с ними в Иерусалиме и стал действовать с ними заодно, открыто проповедуя во имя Господа.
29. Во время этих разговоров он поспорил с грекоязычными евреями, так что они собрались его убить.
30. Братья, узнав об этом, переправили его в Кесарию и дальше отослали в Тарс.
31. А для церкви по всей Иудее, Галилее и Самарии наступило время покоя, она укреплялась и росла в страхе перед Господом, получая утешение от Святого Духа.
32. Однажды Пётр, обходя святой Божий народ, посетил и общину в ЛиддеЛидда — город к западу от Иерусалима..
33. Там он обнаружил одного человека по имени Эней, он был уже восемь лет как парализован и не вставал с кровати.
34. Пётр сказал ему:
— Эней, тебя исцеляет Иисус Христос! Встань и собери постель.
И он тотчас встал.
35. Когда его увидели все жители Лидды и СаронаСарон — прибрежная долина рядом с Лиддой., они обратились к Господу.
36. В ЯффеЯффа — древний портовый город к западу от Иерусалима. жила одна ученица по имени Тавита (что переводится как «газель»). Она была знаменита своими добрыми делами и благотворительностью.
37. И вот в те дни она заболела и умерла; её омыли и положили в верхней комнате.
38. Поскольку Лидда была недалеко от Яффы, то ученики, узнав, что там Пётр, отправили к нему двух человек с просьбой прийти к ним без промедления.
39. Пётр отправился в путь вместе с ними. Когда он пришёл в Яффу, его отвели в ту верхнюю комнату, а там его обступили вдовы и стали с плачем показывать ему рубахи и плащи, которые шила им Газель, пока ещё была с ними.
40. Пётр велел всем выйти, преклонил колени, помолился и, обратившись к мёртвому телу, сказал:
— Тавита, встань!
Тогда она открыла глаза, увидела Петра и села.
41. Он подал ей руку и поставил на ноги, а потом позвал святой народ вместе со вдовами, чтобы она предстала перед ними живой.
42. Это стало известно по всей Яффе, и многие уверовали в Господа.
43. В Яффе Пётр пробыл некоторое время, остановился он у кожевника Симона.
Глава 10 (Деян. 10)
1. Жил в Кесарии один человек по имени Корнилий. Он служил центурионом в когорте, которая называлась ИталийскойВ Кесарии, административном центре римлян в Палестине, была расквартирована Италийская когорта (десятая часть легиона численностью приблизительно в 600 воинов). Центурион (сотник) — командир римского воинского подразделения примерно в сто человек.,
2. был благочестивым и богобоязненным, как и весь его дом, щедро занимался благотворительностью и неустанно молился БогуОн верил в Единого Бога, но не переходил в иудаизм и формально оставался язычником. Для строгих иудеев даже совместная трапеза с ним считалась осквернением..
3. Однажды около трёх часов пополудниОколо трёх часов пополудни — букв.: в девятом часу. ему было ясное видение: он увидел Божьего ангела, тот явился ему и позвал:
— Корнилий!
4. Он взглянул на ангела и в испуге переспросил:
— Кто ты, Господи?
Тот ответил:
— Твои молитвы и дела благотворительности не забыты у Господа.
5. Так что пошли людей в Яффу позвать некоего Симона (его ещё называют Петром),
6. он гостит у Симона кожевника, чей дом около моря.
7. Когда ангел после разговора оставил его, он позвал двух своих слуг и благочестивого воина из числа своих подчинённых,
8. рассказал им обо всём и отправил их в Яффу.
9. На следующий день около полудняОколо полудня — букв.: в шестом часу., когда они были в пути и уже подходили к городу, Пётр поднялся на крышуКрыши домов были плоскими и могли использоваться как балконы., чтобы помолиться.
10. Он чувствовал голод и собирался поесть. И вот пока ему готовили пищу, он впал в транс
11. и увидел, как раскрылись небеса и на землю стало спускаться нечто вроде огромной скатерти, которую держали за четыре угла,
12. а в ней были всякие земные четвероногие и пресмыкающиеся и небесные птицы.
13. И раздался обращённый к нему голос:
— Давай, Пётр, забей их и съешь!
14. Пётр ответил:
— Ни за что, Господи! Никогда я не ел ничего запретного и нечистогоЭтот голос предлагал ему съесть (причём, по-видимому, в сыром виде) животных, есть которых было запрещено Моисеевым законом..
15. Но голос обратился к нему снова:
— Что очистил Бог, того ты не называй нечистым!
16. Так повторилось три раза, а потом полотно было поднято на небо.
17. Пётр всё ещё был в недоумении о том, что бы значило это видение, как у входа в дом остановились посланцы Корнилия. Они уже разузнали, где дом Симона,
18. и теперь громко спрашивали, здесь ли гостит Симон по прозванию Пётр.
19. Пётр всё ещё размышлял о видении, но Дух ему сказал:
— Тебя ищут три человека,
20. ступай с ними, куда они пойдут, без колебаний. Это Я их послал.
21. Пётр спустился к этим людям и сказал:
— Я — тот, кого вы ищете. В чём причина вашего прихода?
22. Они ответили:
— Центурион Корнилий, праведный и богобоязненный человек, что может подтвердить весь иудейский народ, получил от святого ангела повеление пригласить тебя к себе в дом и выслушать, что ты ему скажешь.
23. Тогда Пётр пригласил их в дом и принял как гостей. А на следующее утро он отправился вместе с ними в путь, их сопровождали и некоторые из живших в Яффе братьев.
24. Ещё через день они были уже в Кесарии. Корнилий уже ждал их, он созвал своих родных и близких друзей.
25. И вот когда вошёл Пётр, Корнилий поднялся ему навстречу и поклонился, пав к его ногам.
26. Но Пётр поднял его со словами:
— Встань, ведь я и сам человек!
27. Беседуя, они вошли в дом, и Пётр увидел, что там собралось много народа.
28. Он сказал им:
— Вы знаете, что закон запрещает иудею общаться с иноплеменниками или посещать ихВ Моисеевом законе нет прямого запрета на общение с иноплеменниками. Но во времена НЗ возникли представления и о том, что даже входить к язычнику в дом, а уж тем более участвовать с ним в застолье было осквернением для иудея — ср. в Лк 15:2 обвинение фарисеев, что Иисус ест вместе с грешниками (которые были иудеями).. Но Бог мне открыл, что никакого человека я не должен считать для себя оскверняющим или нечистым.
29. И поэтому я без возражений пришёл, когда за мной послали. А теперь задам вопрос: ради чего вы посылали за мной?
30. Корнилий ответил:
— Три дня назад примерно в это же время я молился в своём доме, как вдруг предо мной предстал человек в сияющей одежде
31. и сказал: «Корнилий, услышана твоя молитва и твои дела благотворительности не забыты Богом.
32. Пошли людей в Яффу позвать Симона, которого называют Петром, он гостит у Симона кожевника, чей дом около моря».
33. Я тотчас послал за тобой, и ты хорошо сделал, что пришёл. И вот теперь мы все здесь собрались перед Богом, чтобы услышать всё, что Господь повелел тебе нам передать.
34. Пётр начал свою речь так:
— Теперь я воистину убедился, что у Бога любимчиков нет,
35. что Ему угоден всякий человек, который боится Его и поступает по правде, из какого бы он ни был народа!
36. Бог послал Своё Слово народу Израиля, возвещая Евангелие примирения через Иисуса Христа, а Он — Господь для всех людей.
37. Вы же знаете, что происходило по всей Иудее, начиная с Галилеи и с того крещения, которое проповедал Иоанн.
38. Знаете и об Иисусе из Назарета, Которого Бог помазалПомазал — греч. ἔχρισεν, от этого глагола происходит слово Христос (Помазанник). Духом Святым и наделил силой: Он ходил по Иудее, творил добро и исцелял всех, кем обладал дьявол, потому что с Ним был Бог.
39. Мы — свидетели тому, как Он это делал по всей иудейской стране и в Иерусалиме и как Его убили, пригвоздив к деревянному столбу.
40. Но на третий день Бог Его воскресил и наделил способностью являться людям,
41. только не всему народу, а лишь свидетелям, которые были заранее на то избраны Богом. Это мы, кто ел и пил с Ним за одним столом после Его воскресения из мёртвых.
42. Он повелел нам возвестить об этом всему народу и засвидетельствовать, что Он и есть Судья, поставленный Богом над живыми и мёртвыми.
43. О Нём свидетельствуют и все пророки: всякому, кто верует в Него, будут во имя Его прощены грехи.
44. Пётр ещё продолжал эту речь, как вдруг на всех его слушателей сошёл Святой Дух.
45. Верующие из числа обрезанных иудеев, которые пришли вместе с Петром, изумились, что дар Святого Духа может изливаться и на язычников,
46. ведь они слышали, как те говорят на новых языках и прославляют Бога. А Пётр на это сказал:
47. — Может ли кто-то не допустить к водному крещению этих людей, которые приняли Святого Духа точно так же, как и мы?
48. И он повелел им принять крещение во имя Иисуса Христа, а они упросили его остаться с ними ещё на несколько дней.
Глава 11 (Деян. 11)
1. Апостолы и те братья, которые были в Иудее, услышали, что и язычники приняли Божье Слово.
2. И когда Пётр вернулся в Иерусалим, то братья из числа обрезанных иудеев стали попрекать его
3. такими словами:
— Ты ходил в гости к необрезанным и даже ел за их столом!
4. Пётр стал им рассказывать всё по порядку:
5. — Я был в городе Яффе. И вот во время молитвы я был в трансе и было мне видение: с небес стало спускаться нечто вроде огромной скатерти, которую держали за четыре угла, и вот она приблизилась ко мне.
6. Я заглянул туда и увидел земных четвероногих, зверей с пресмыкающимися, и небесных птиц.
7. И услышал, как голос мне говорит: «Давай, Пётр, забей их и съешь!»
8. Я ответил: «Ни за что, Господи! Никогда ничего запретного и нечистого не брал в рот».
9. Но голос с небес прозвучал снова: «Что очистил Бог, того ты не называй нечистым!»
10. Так повторилось три раза, а потом всё это было поднято на небо.
11. И в это самое время я узнал, что у дома, где мы находились, стоят три человека из Кесарии и ищут меня.
12. Дух велел мне идти с ними, не колеблясь, а ещё с нами пошли шестеро этих братьев. Мы пришли в дом к этому человеку,
13. и он сообщил нам, что увидел, как ангел стоит прямо в его доме, и тот ему сказал: «Пошли людей в Яффу за Симоном, которого ещё зовут Петром.
14. Он скажет тебе слова, которые даруют спасение тебе и всему твоему дому».
15. И едва я начал говорить, как на всех моих слушателей сошёл Святой Дух, как прежде сходил на нас.
16. И я вспомнил, как Сам Господь говорил: «Иоанн крестил, омывая водой, а вы будете омыты Святым Духом»Цитата из Деян 1:5..
17. Так если Бог дал им точно такой же дар, что и нам, когда они уверовали в Господа Иисуса Христа, кто я такой, чтобы препятствовать Богу?
18. Услышав такое, они успокоились и прославили Бога, сказав:
— Значит, и язычникам Бог даровал покаяние, чтобы они обрели жизнь!
19. Гонения, начавшиеся после смерти Стефана, заставили верующих разойтись по окрестностям вплоть до Финикии, Кипра и Антиохии, но они не возвещали Слова никому, кроме иудеев.
20. Но среди них были уроженцы Кипра и Кирены, которые пришли в АнтиохиюАнтиохия на Оронте (название Антиохия носили и некоторые другие города) — крупнейший эллинистический город в восточной части Римской империи со значительным еврейским населением, будущий центр христианской миссии в Восточном Средиземноморье. Антакья (совр. название) расположена на юго-востоке совр. Турции. и стали возвещать Евангелие Господа Иисуса и грекам.
21. Рука Господня была с ними, велико было число тех, кто поверил и обратился к Господу.
22. Известие об этих людях дошло и до церкви, что была в Иерусалиме, так что в Антиохию отправили Варнаву.
23. Придя туда, он с радостью увидел действие Божьей благодати и призывал всех оставаться верными Господу от всего сердца.
24. Варнава был прекрасным человеком, был исполнен Святым Духом и верой, и к Господу присоединилось довольно много народу.
25. А Варнава отправился в Тарс на поиски Савла,
26. нашёл его и привёл в Антиохию. Там они целый год собирались в церкви и учили немалое число людей. Именно в Антиохии ученики впервые получили имя христианСначала те иудеи, кто уверовал в Иисуса как Мессию-Христа, говорили о себе как об учениках, братьях, верующих. Но теперь среди них было всё больше бывших язычников, и в Антиохии они находились в языческом окружении. Поэтому им потребовалось особое название..
27. В те дни пришли в Антиохию пророки из Иерусалима.
28. Один из них по имени Агав выступил и по вдохновению Духа предсказал, что по всему кругу земель будет сильный голод, который и наступил при КлавдииКлавдий — римский император с 41 по 54 г. н.э. Во время его правления в Иудее был сильный голод в 46 г..
29. Тогда ученики решили, что каждый из них, исходя из своих возможностей, пошлёт помощь живущим в Иудее братьям.
30. Так они и поступили, отправив деньги иерусалимским старейшинам через Варнаву и Савла.
Глава 12 (Деян. 12)
1. Но в это время царь ИродИрод Агриппа I, внук Ирода Великого, царь Иудеи в 37–44 гг. занёс с угрозой руку над некоторыми членами церковного собрания,
2. а Иакова (брата Иоанна)Иаков — один из двенадцати апостолов. обезглавил мечом.
3. Поняв, что иудеям это по душе, он велел схватить и Петра, — а это было во время праздника Пресных хлебовПраздник Пресных хлебов, или Пасха — иудейский праздник в воспоминание об исходе израильтян из Египта., —
4. и после задержания посадил его в тюрьму, приказав стеречь в четыре смены по четыре воина каждая.
5. Итак, Пётр был в заключении, а к Богу от церкви возносилась непрестанная молитва о нём.
6. Ирод собирался вызвать его на суд, и вот как раз в ночь накануне Пётр спал, скованный двумя цепями, между двух стражников, а ещё двое стерегли вход в тюрьму.
7. И тут перед ним появился ангел Господень, а камеру залил свет. Ангел тронул Петра за плечо со словами:
— Вставай скорее!
И цепи упали у него с рук.
8. Ангел повелел:
— Подпояшься и обуй сандалии!
Он так и сделал, и ангел продолжил:
— Надень плащ и следуй за мной.
9. Тот вышел наружу и пошёл за ангелом, не понимая, на самом ли деле это всё происходит, — он решил, что это лишь видение.
10. Так они прошли мимо первой стражи, а затем и второй и подошли к железным воротам, ведущим в город, — и те сами раскрылись перед ними. Они вышли наружу и прошли до конца улицы, и тут ангел его оставил.
11. Пётр пришёл в себя и сказал:
— Теперь я точно знаю, что Господь послал Своего ангела, чтобы вырвать меня из рук Ирода и избавить от того, на что рассчитывал иудейский народ.
12. Он огляделся и пошёл к дому Марии, матери Иоанна, которого ещё звали МаркомЕврейский юноша Иоанн, которого называли также римским именем Марк, — скорее всего, будущий евангелист Марк., куда как раз много народа собралось на молитву.
13. Он постучал в ворота, и на стук вышла служанка по имени Рода.
14. Услышав голос Петра, она от радости, даже не открывая ворот, побежала в дом сообщить, что у ворот стоит Пётр.
15. Но ей на это сказали:
— Да ты не в своём уме!
Но она настаивала на своём. И тогда они решили, что это ангел-хранитель ПетраОни полагали, что ангел-хранитель способен говорить его голосом и, возможно, принимать его вид..
16. А Пётр продолжал стучать в ворота, и когда их открыли, то с изумлением увидели, что это именно он.
17. Он сделал знак рукой, призывая к тишине, и рассказал, как Господь вывел его из тюрьмы, добавив:
— Расскажите об этом ИаковуИерусалимскую общину возглавлял Иаков, «брат Господень» (он же автор Послания Иакова и, вероятно, сын Иосифа, мужа Марии, от предыдущего брака). Руководящая роль Иакова в этой общине описана также в 15:13 и 21:18. и всем братьям!
Потом он покинул тот дом и отправился в другое место.
18. Когда настал день, воины стали метаться, не понимая, что случилось с Петром.
19. Ирод, не найдя его после поисков, допросил стражников и велел их казнить, а сам потом перебрался из Иудеи в Кесарию.
20. В то время Ирод был зол на жителей Тира и СидонаТир и Сидон — финикийские города на территории совр. Ливана. О причинах их конфликта с Иродом нам ничего не известно.. Поскольку их область зависела от поставок продовольствия от царя, они договорились отправить к нему общее посольство и, склонив на свою сторону Власта, царского постельничего, просили Ирода примириться с ними.
21. В назначенный день Ирод надел царское облачение, сел на престол и обратился к ним с речью,
22. а народ стал его приветствовать криками:
— Это речь бога, а не человека!
23. И тотчас ангел Господень поразил его за то, что он не воздал славу БогуФиникийцы из Тира и Сидона, как и многие жители Кесарии, были язычниками и для них в таком приветствии не было ничего необычного. Но Ирод, царь Иудеи, хотя бы формально верил в Единого Бога и должен был прервать кощунственные выкрики и прославить Бога.. Ирод вскоре умер, изъеденный червями.
24. А Слово Божье всё возрастало и распространялось.
25. Варнава и Савл, выполнив поручение, возвратились из Иерусалима в АнтиохиюИз Иерусалима в Антиохию — во многих древних рукописях: в Иерусалим (но это противоречит контексту).. С собой они взяли Иоанна, которого также называли Марком.
Глава 13 (Деян. 13)
1. В той церкви, которая находилась в Антиохии, были пророки и учителя: Варнава, Симеон по прозванию Нигер, Лукий из Кирены, Манаин, который воспитывался вместе с тетрархом ИродомТетрарх Ирод — Ирод Антипа, дядя и предшественник Ирода Агриппы I, о смерти которого рассказано в 12:23., и Савл.
2. Однажды они совершали служение Господу и постились, и тогда Святой Дух им сказал:
— Назначьте Мне Варнаву и Савла на особое дело, к которому Я их и призвал.
3. Тогда они после поста и молитвы возложили на них руки и отправили в путь.
4. И эти двое по внушению Святого Духа пришли в СелевкиюСелевкия — порт Антиохии, расположенный к западу от неё. Такое же название носили многие другие города эллинистического Востока., а оттуда отплыли на Кипр.
5. Там, в СаламинеСаламин — порт на востоке острова Кипр, ближайший к Селевкии., они проповедовали Слово Божье в иудейских синагогах. При них был ещё ИоаннИоанн Марк, упомянутый в 12:12, 25. как помощник.
6. Так они прошли по всему Кипру вплоть до ПафосаПафос — в то время главный город Кипра, расположен в западной части острова., где встретили одного человека, волшебника и лжепророка. Он был иудеем, звали его Бар-Иисус,
7. и он был близок к проконсулуПроконсул — римский наместник, управлявший островом. Сергию Павлу, а тот был человеком разумным. И вот он позвал Варнаву и Савла, чтобы услышать от них Слово Божье.
8. Но Элима (так можно перевести имя того самого волшебника)Имя Элима ничего не значит на греч. яз. и не связано с именем Бар-Иисус. Вероятно, это ещё один случай, когда у человека было два имени (при этом Бар-Иисус, т.е. «сын Иисуса» — скорее отчество). Возможно, Элима — перевод слова «волшебник» (греч. μάγος) на один из семитских языков, ср. араб. алим («мудрец»). им противодействовал, стараясь отвратить проконсула от веры.
9. Тогда Савл (то есть ПавелЗдесь Савл впервые называется Павлом, причём Лука этого не объясняет. В дальнейшем он будет звать его только этим именем. На лат. яз. это имя означает «малый»; как показывает пример Иоанна-Марка (12:12), для иудеев было вполне обычным брать второе имя на лат. яз., и Савл мог иметь его и раньше. Однако это имя возникает только после рассказа о проповеди римскому наместнику с редким личным именем Павел (Сергий — его родовое имя). Может быть, Савл избрал это римское имя в память о первом миссионерском успехе, а может быть, наместник принял его под своё покровительство и с тех пор Савл стал носить его имя.) исполнился Святого Духа, сурово на него взглянул
10. и сказал:
— Дьяволово ты отродье, враг всякой правды! Тебя до краёв переполняют коварство и злодейство! Так и не перестанешь извращать прямые пути Господни?
11. Но теперь тебя настигла рука Господня: будешь ты до срока слеп и не будешь видеть солнца.
И тотчас его окутали мгла и тьма, стал он метаться в поисках поводыря.
12. А проконсул увидел, что случилось, и уверовал, поражённый учением Господним.
13. Затем Павел вместе со спутниками отплыл из Пафоса в Пергу, что в Памфилии. Там Иоанн оставил их и вернулся в ИерусалимОни переправились на север на побережье Малой Азии (совр. южная Турция); Перга — название города в области Памфилия в Малой Азии. Почему они расстались с Иоанном-Марком, неясно. Из 15:37–38 видно, что Павел не одобрил этого его решения и не стал его брать с собой в другой раз..
14. Из Перги они отправились в Антиохию ПисидийскуюАнтиохия Писидийская — город внутри континента, не стоит его путать с Антиохией на Оронте в Сирии.. В субботний день они пришли в синагогу и заняли места.
15. Когда закончили читать закон и пророков, начальник синагоги передал им приглашение:
— Братья, если есть у вас что сказать для утешения народа, говорите!Любой взрослый иудей мог выступить с проповедью на субботнем богослужении. Увидев гостей, начальник синагоги приглашает их воспользоваться этой возможностью.
16. Тогда Павел поднялся, сделал знак рукой и сказал:
— Израильтяне и все, кто боится БогаВсе, кто боится Бога — т.е. те, кто не принял иудаизм, но верил в Единого Бога и посещал синагогальные богослужения., послушайте!
17. Бог, которого почитает этот народ, Израиль, избрал наших праотцевКак и Стефан в гл. 7, Павел начинает с краткого пересказа основных событий истории древнего Израиля. Он обращает особое внимание на отношения израильтян с другими народами, поскольку в синагоге присутствовали не только евреи, и на установление царской власти, поскольку Мессия-Христос и был долгожданным Царём Израиля, потомком Давида.. В чужой египетской земле Он возвысил наш род и вывел их оттуда могучей Своей рукой,
18. а потом сорок лет заботился о них в пустыне.
19. В Ханаанской земле он истребил семь народов, чтобы их землю передать в наследие израильтянам,
20. и потом давал им вождей вплоть до пророка Самуила — четыреста пятьдесят лет.
21. Затем они попросили царя, и Бог дал им Саула, сына Киша, из племени Вениамина — ещё на сорок лет.
22. Но затем отверг его и поставил Давида, о котором Сам и принёс свидетельство: «Я нашёл Давида, сына Иессея, — вот кто мне по сердцу, кто исполнит все желания Мои»Пересказ 1Цар 13:14 и Пс 88:21..
23. Из числа его потомков Бог по Своему обещанию послал Израилю спасителя Иисуса.
24. А перед тем, как Он явился, ИоаннИоанн Креститель, см. Лк 3 и параллельные места. призвал весь народ Израиля в знак покаяния принять крещение.
25. А когда Иоанн приблизился к последней черте, то говорил: «Вы меня принимаете за Того, Кто должен прийти, но я — не Он. Он идёт вслед за мной, и я недостоин развязать ремешок на Его сандалиях».
26. Братья — потомки Авраама и все те из вас, кто боится Бога! Эта спасительная весть обращена к вам.
27. Жители Иерусалима вместе со своими начальниками Его не признали и осудили, исполнив предсказания пророков, которые читаются каждую субботу.
28. Хотя они не нашли за Ним никакой вины, достойной казни, но уговорили Пилата Его убить
29. и так исполнили всё, что было о Нём сказано в Писании. Они сняли Его с креста и положили в гробницу,
30. но Бог воскресил Его из мёртвых.
31. И много дней Он являлся тем, кто вместе с Ним пришли из Галилеи в Иерусалим, а теперь они свидетельствуют о Нём перед всем народом.
32. И мы возвещаем вам евангельскую весть о том, как исполнилось данное нашим праотцам обещание.
33. Он это сделал ради нас, их потомков, когда воскресил Иисуса, как и написано во втором псалме: «Ты Мне Сын, ныне Я Тебя породил»Цитата из Пс 2:7..
34. А о том, что Бог воскресил Его из мёртвых, чтобы Его уже никогда не коснулось тление, сказано: «дарую вам то благо, что Давиду Я обещал»Цитата из Ис 55:3 в греч. переводе..
35. И в другом месте Писания говорится: «не дашь тлению коснуться того, кто Тебя чтит»Цитата из Пс 15:10..
36. Давид исполнял волю Божью в своём поколении людей, он умер, приложился к праотцам, и его коснулось тление.
37. А Того, Кого воскресил Бог, тление не коснулось.
38. Так пусть вам, братья, будет известно, что так возвещается вам прощение грехов. В законе Моисеевом вы не находили для себя оправдания,
39. а кто уверует в то, о чём я сказал, обретёт праведностьЗдесь изложена самая суть учения Павла, которое он потом подробно изложит в Посланиях: смерть Христа стала жертвой за грехи всего человечества, она открывает для всякого верующего возможность предстать перед Богом праведным благодаря своей вере и так обрести спасение..
40. Берегитесь, чтобы с вами не случилось того, о чём говорили пророки:
41. «Полюбуйтесь-ка, насмешники,
изумитесь — и сгиньте!
Собираюсь Я сделать в ваши дни такое,
что вы бы рассказу о таком не поверили»Цитата из Авв 1:5 в греч. переводе..
42. Когда они уже выходили из синагоги, их попросили и в следующую субботу продолжить об этом говорить.
43. А когда собрание было распущено, многие из иудеев и чтущих Бога прозелитов пошли за Павлом и Варнавой, а те продолжали с ними беседовать и убеждали их предаться Божьей благодати.
44. В следующую субботу там собрался почти весь город, чтобы послушать Слово Господне.
45. А иудеи, завидев эти толпы, исполнились зависти и стали с оскорблениями возражать на речи Павла.
46. Тогда Павел и Варнава сказали им прямо:
— Вы — первые, к кому должно было быть обращено Слово Божье. Но раз вы его отвергли и показали, что считаете себя недостойными вечной жизни, мы теперь обращаемся к язычникамЭто ключевой момент в книге Деяний: проповедь Евангелия теперь будет обращена скорее к язычникам..
47. Так заповедал нам Господь: «Я сделал тебя светочем для народов, чтобы принёс спасение до края земли!»Цитата из Ис 49:6.
48. А язычники, слушая это, радовались и прославляли Слово Господне. И те, кто был назначен к жизни вечной, уверовали.
49. Так слово Господне распространилось по всей округе.
50. А иудеи настроили благочестивых влиятельных женщин и первых людей города против Павла и Варнавы, и те прогнали их из своей области.
51. Тогда они, отряхнув перед ними пыль со своих ногСтряхивая пыль с обуви, они символически показывают, что не имеют ничего общего с этим городом и не уносят с собой даже пылинки с его улиц., отправились в ИконийИконий — город к востоку от Перги, центр области Ликаония.,
52. а ученики исполнились радости и Святого Духа.
Глава 14 (Деян. 14)
1. В Иконии они тоже пришли в иудейскую синагогу и выступили там так убедительно, что уверовало великое множество как иудеев, так и эллинов.
2. А те иудеи, которые им не поверили, стали с ожесточением настраивать против них язычников.
3. Но Павел и Варнава провели там довольно много времени, смело проповедуя о Господе, а Он подтверждал весть о Своей благодати, совершая их руками знамения и чудеса.
4. Так жители города разделились: одни были на стороне иудеев, а другие — апостолов.
5. Но потом язычники вместе с иудеями и с городскими властями собрались напасть на апостолов и побить их камнями,
6. а те об этом узнали и бежали в другие ликаонские города, Листру и Дербу, и в их окрестности,
7. и проповедовали там Евангелие.
8. В Листре был человек, который не мог встать на ноги, он был хромым от чрева матери. Он не мог ходить и сидел.
9. Когда он слушал речь Павла, тот присмотрелся к нему и понял, что у него есть спасительная вера.
10. И Павел провозгласил:
— Поднимись, встань на ноги прямо!
Тот вскочил — и сразу пошёл.
11. А толпа, увидев, что сделал Павел, стала кричать:
— Это боги приняли человеческий облик и сошли к нам!
12. Варнаву они сочли Зевсом, а Павла — Гермесом, потому что говорил в основном онЗевс считался у греков верховным богом, а Гермес — вестником богов, который обычно и возвещал людям их волю. Ликаонские божества могли носить какие-то иные имена, но тогда часто отождествляли богов разных народов с греческими и римскими богами, называя их соответственно..
13. За городскими воротами находился храм Зевса, и вот его жрец привёл к воротам быков и принёс венки — он собирался вместе с народом совершить жертвоприношение.
14. Когда апостолы Варнава и ПавелАпостолы — Лука впервые называет так Варнаву и Павла (ср. 4:36), прежде это слово он применял только к Двенадцати. Варнава и Павел исполняют служение апостолов, хотя формально их никто не приравнивал к Двенадцати. это поняли, то разорвали свои одеждыРаздирание одежд — жест траура и скорби. Вероятно, не все ликаонцы хорошо понимали греческую речь Павла, но этот жест должен был их убедить, что перед ними не боги., бросились к толпе и закричали:
15. — Люди, что это вы собрались делать? Мы тоже, как вы, человеческого рода! Мы пришли к вам с проповедью Евангелия, чтобы от никчёмных идолов вы обратились к Живому Богу, Который сотворил и небо, и землю, и море, и всё, что только в них есть.
16. Он позволял прежним поколениям людей, чтобы каждый из народов шёл по собственному пути,
17. но и тогда Он творил благо и не оставлял людей без свидетельства о Себе. Это Он посылает дожди с небес и назначает время для урожая, насыщая вас пищей и наполняя ваши сердца радостью.
18. Такими речами им еле удалось удержать народ от жертвоприношения.
19. А потом из Антиохии и Икония пришли некоторые иудеи. По их наущению толпа побила Павла камнями и, сочтя мёртвым, бросила за стенами города.
20. Но когда вокруг него собрались ученики, он поднялся и вернулся в город. Но на следующий день вместе с Варнавой он ушёл в Дербу.
21. В том городе они тоже проповедовали Евангелие и собрали довольно много учеников, а потом отправились в обратный путь через Листру и Иконий в Антиохию.
22. Всюду они воодушевляли учеников, призывали хранить веру и напоминали, что на пути в Божье Царство их ждёт много страданий.
23. Для каждой из церковных общин они после поста с молитвой назначили пресвитеров и поручили их Господу, в Которого те уверовали.
24. Далее они отправились в Писидию и ПамфилиюПисидия — область в Малой Азии, часть римской провинции Галатия.,
25. возвестили Слово в Перге и дошли до АтталииАтталия (совр. Анталия в Турции) — город и порт на побережье Средиземного моря.,
26. а оттуда отплыли в Антиохию. Ведь именно в этом городе они были переданы Божьей благодати, там им было поручено дело, которое теперь они исполнили.
27. Когда они туда прибыли, то собрали церковь и рассказали обо всём, что их руками сделал Бог и как Он открыл язычникам врата веры.
28. И там они долго оставались среди учеников.
Глава 15 (Деян. 15)
1. Тогда из Иудеи в Антиохию пришли люди, которые стали учить братьев, что если они не совершат обрезания по Моисееву закону, то не спасутся.
2. У Павла и Варнавы вышли с ними горячие разногласия и споры, и было решено, чтобы Павел и Варнава вместе с некоторыми из этих людей пошли в Иерусалим к апостолам и старейшинам обсудить этот вопросИерусалимская церковь воспринимается как старейшая и главная, её решение будет определяющим..
3. Посланцы антиохийской церкви отправились в путь через Финикию и Самарию. По дороге они рассказывали братьям об обращении язычников, вызывая всеобщую радость.
4. Когда они пришли в Иерусалим, их приняла церковь во главе с апостолами и старейшинами, и они рассказали обо всём, что совершил через них Бог.
5. А некоторые из секты фарисеев, кто тоже принял веру, стали говорить, что ради соблюдения Моисеева закона всех надо обрезатьДля фарисеев на первом месте стояло соблюдение Моисеева закона. Обратившись в христианство, эти люди сохранили своё отношение к обрядовым нормам закона и считали их обязательными даже для бывших язычников..
6. Апостолы и старейшины собрались, чтобы разобрать это дело.
7. Спорили долго, а потом поднялся Пётр и сказал:
— Братья! Вы же знаете, что Бог издавна избрал изо всех вас именно меня нести язычникам евангельское слово и обращать их к вереИменно Пётр первым проповедовал Евангелие язычникам и получил ясное свидетельство, что их обращение не должно сопровождаться соблюдением всех норм закона (см. рассказ о Корнилии в гл. 10)..
8. Богу открыты людские сердца, и Он дал им во свидетельство Святого Духа, как и нам самим,
9. так что нет никакого различия между нами и ними. Он очистил их сердца верой!
10. К чему вам теперь подвергать Бога испытанию и налагать на шею учеников то ярмо, которого не могли понести ни наши отцы, ни мы сами?
11. Мы ведь верим, что нас, равно как и их, спасает вера в ГосподаВера в Господа — или: вера Господа. Иисуса!
12. Тогда всё собрание умолкло и стало слушать Варнаву и Павла. Они рассказывали, какие знамения и чудеса сотворил через них Бог.
13. А когда умолкли и они, выступил ИаковИаков был руководителем иерусалимской общины (ср. 12:17).:
— Выслушайте меня, братья!
14. Симон поведал нам, как Бог прежде избрал один из всех народов, чтобы наречь его Своим именем.
15. С этим согласуются слова пророков, как написано:
16. «Затем Я возвращусь
и воздвигну рухнувший шатёр ДавидаШатёр Давида — израильский народ, и через него к Господу обратятся и другие народы.,
что разрушено в нём — восстановлю,
исправлю его.
17. Тогда прочие люди взыщут Господа
и над язычниками наречется Моё Имя, —
говорит Господь, и Он это свершит,
18. как от века известно»Цитата из Ам 9:11–12 в греч. переводе..
19. Потому я считаю, что нам не нужно излишне обременять тех, кто обратился к Богу из числа язычников.
20. Только надо им написать, чтобы они воздерживались от пищи, которая осквернена идолослужением, от блуда, мяса удавленных животных и кровиОтказ от мяса с кровью, в частности мяса животных, которые были не зарезаны, а задушены, предписан в Лев 17:13–14..
21. А Моисеев закон с древнейших времён возвещается по синагогам в каждом городе, его читают по субботам в синагогах.
22. Тогда апостолы с пресвитерами и всей церковью решили избрать из своей среды несколько человек и отправить их в Антиохию с Павлом и Варнавой. Ими стали Иуда по прозванию Варсавва и Сила — известные среди братьев людиОб Иуде и Силе мы больше ничего не знаем, кроме того, что Сила принял участие в следующем путешествии Павла (см. гл. 16)..
23. С ними передали такое письмо: «Апостолы и старейшины братски приветствуют своих собратьев из числа бывших язычников в Антиохии, Сирии и КиликииСирия — провинция, столицей которой была Антиохия; Киликия — соседняя (юго-восток совр. Турции)..
24. Поскольку мы узнали, что некоторые из нашего числа пришли и смутили ваши души речами, которые мы им не поручали произносить,
25. мы собрались вместе и единодушно решили избрать и отправить к вам своих людей вместе с Варнавой и Павлом
26. (а эти двое всю свою жизнь готовы положить за имя Господа нашего Иисуса Христа).
27. Итак, мы отправили к вам Иуду и Силу, они подтвердят вам наше решение устно.
28. Мы по внушению Святого Духа решили не возлагать на вас никакого ярма, кроме необходимого:
29. воздерживаться от пищи, принесённой в жертву идолам, от крови, мяса удавленных животных и блуда. Соблюдая эти правила, вы поступите верно. Будьте здоровы!»
30. Посланцы пришли в Антиохию, собрали всех и передали это послание.
31. Все, кто его прочитал, обрадовались такому утешению.
32. Иуда и Сила и сами были пророками, так что они своими речами ободрили и укрепили братьев.
33. В Антиохии посланники пробыли некоторое время, а потом братья проводили их с миром обратно.
34. Впрочем, Сила решил с ними и остаться, а в Иерусалим вернулся только ИудаЭтого стиха нет в самых древних рукописях..
35. Павел и Варнава пребывали в Антиохии; вместе со многими другими они учили народ и возвещали Евангелие, Божье слово.
36. Через некоторое время Павел предложил Варнаве:
— Давай сходим и проведаем братьев во всех тех городах, где мы проповедовали Слово Божье: как идут у них дела?
37. Варнава хотел было взять с собой Иоанна, которого ещё звали Марком.
38. Но Павел не хотел этого, ведь Марк их покинул в Памфилии и решил не принимать участия в их трудах.
39. После острого спора они расстались, так что Варнава, взяв с собой Марка, отплыл на Кипр,
40. а Павел выбрал в спутники Силу, и братья поручили его милости Господней.
41. Они отправились в путь по Сирии и Киликии, укрепляя созданные там церквиПавел и Сила отправились по суше в сторону Ликаонских городов, о которых рассказывалось в гл. 14. Для этого им нужно было пройти по территории Сирии и Киликии..
Глава 16 (Деян. 16)
1. Так Павел добрался до Дербы и затем Листры, где был один ученик по имени Тимофей. Его мать была поверившей в Иисуса иудейкой, а отец был эллином.
2. О нём хорошо отзывались братья из Листры и Иконии.
3. Павел захотел, чтобы он пошёл дальше вместе с ними, и потому совершил над ним обрезание — ради иудеев, которые были в той местности, ведь все знали, что его отец эллинТимофей вырос в смешанной семье и не был обрезан, как полагалось иудею. Это могло оттолкнуть других иудеев от апостольской проповеди. Павел, который в посланиях говорил о необязательности обрезания, совершает этот обряд над Тимофеем ради успеха проповеди..
4. Проходя через разные города, они призывали верующих соблюдать решения, вынесенные апостолами и старейшинами в Иерусалиме.
5. Вера церквей всё укреплялась, число верующих ежедневно возрастало.
6. Они прошли по землям Фригии и Галатии, но возвещать Слово в Асии им не позволил Святой Дух.
7. Дойдя до Мисии, попытались отправиться в Вифинию, но дух Иисуса их туда не пустил.
8. Пройдя через Мисию, они прибыли в Троаду.
9. Там Павлу было ночью видение, ему явился некий македонянин и позвал:
— Приди в Македонию нам на помощь!Македонией тогда называлась северная часть совр. Греции и Северной Македонии. Все области, упомянутые в гл. 16 до сих пор, находятся на территории Малой Азии (совр. Турция), и, чтобы попасть из Троады (область, где располагалась легендарная Троя) в Македонию, требовалось переплыть Эгейское море.
10. После этого видения мыЛука в первый раз употребляет местоимение «мы», подчёркивая, что с этого момента он лично участвовал в описанных им событиях. решили отправиться в Македонию. Мы решили, что это Бог призывает нас нести туда Евангельскую весть.
11. Из Троады мы отплыли в направлении Самофракии, на следующий день были в НеаполеСамофракия — остров в Эгейском море; Неаполь (не путать с Неаполем в Италии) — порт на европейском берегу Эгейского моря.,
12. а оттуда отправились в Филиппы — это римская колония, главный город в той части МакедонииОснованный македонским царём Филиппом город Филиппы в то время обладал статусом римской колонии, т.е. там селились римляне (в основном — отставные солдаты), его уроженцы были римскими гражданами, и управлялся город по италийским, а не по местным законам.. В том городе мы пробыли несколько дней.
13. В субботний день мы вышли за город к реке, где, как мы полагали, собирались люди для молитвы. Там мы присели на землю и завели разговор с собравшимися женщинами.
14. Там была женщина по имени Лидия, родом из города Фиатиры, которая торговала пурпурными тканями и почитала БогаЛидия не была по происхождению еврейкой, но обрела веру в Единого Бога, формально не принимая иудаизма. Она была состоятельной женщиной: торговала роскошными пурпурными тканями и изделиями из них.. Она слушала речь Павла, и Господь открыл ей сердце, чтобы всё понять.
15. Она крестилась вместе со всем своим домом, а потом пригласила к себе:
— Если вы уверены в моей вере в Господа, то войдите в мой дом и живите там!
Так она нас убедила.
16. Однажды, когда мы шли к месту молитвы, нам повстречалась рабыня, одержимая духом-прорицателемПрорицателем — букв.: Пифоном. Так называли мифологическое существо, убитое богом Аполлоном в Дельфах; на месте его гибели прорицательницы-пифии предсказывали будущее.. Она приносила немалую прибыль своим хозяевам, предсказывая судьбу.
17. И вот она пошла вслед за Павлом и нами и всё кричала:
— Эти люди — слуги Всевышнего Бога, они возвещают вам путь спасения!
18. Так продолжалось много дней, пока Павлу это не надоело. Он обернулся и приказал духу:
— Повелеваю тебе именем Иисуса Христа её оставить!
И дух тотчас её оставил.
19. А её хозяева поняли, что пропала ожидаемая прибыль, схватили Павла и Силу и потащили их на городскую площадь к правителям.
20. Их привели к градоначальникамГрадоначальников было двое, они назывались преторами. и заявили:
— Эти люди — а они иудеи! — подстрекают наш город к мятежу!
21. Они насаждают у нас обычаи, которые нам, римлянам, не подобает принимать или им следовать.
22. К обвинениям присоединилась и толпа, и градоначальники велели сорвать с апостолов одежду и бить их палками.
23. После сильных побоев их бросили в тюрьму и велели её начальнику строго их охранять.
24. Получив такой приказ, он отвёл их внутрь и забил им ноги в колодки.
25. В полночь Павел и Сила молились Богу и пели псалмы, а остальные заключённые их слушали.
26. И тут произошло такое сильное землетрясение, что тюрьма задрожала снизу доверху, все двери тут же раскрылись, а с заключённых спали оковы.
27. Начальник тюрьмы проснулся, увидел, что двери раскрыты, и вытащил меч, чтобы покончить с собой, ведь он решил, что узники сбежалиСтражник, упустивший узника, подвергался тому же наказанию, какому должен был подвергнуться бежавший узник. Желая избежать мучений и позора, тюремщик решается на самоубийство..
28. Тут Павел громко закричал:
— Не причиняй себе вреда, мы все здесь!
29. Тот приказал принести светильник и вбежал внутрь, а там припал к ногам Павла и Силы
30. и вывел их наружу, а там спросил:
— Господа мои, что мне сделать, чтобы спастись?
31. Они ответили:
— Поверь в Господа Иисуса — и будешь спасён вместе со всем своим домом!
32. И они возвестили Слово Господне ему и всем, кто только был в его доме.
33. В это ночное время тюремщик вывел их наружу, омыл их раны, а потом принял крещение сам вместе со всеми домашними.
34. Он ввёл их в свой дом и пригласил к столу, и вся семья радовалась, что поверила в Бога.
35. На следующий день градоначальники послали к нему ликторовЛи́кторы — исполнители приговоров магистратов в Римской империи. с приказом: «Отпусти этих людей на свободу».
36. Начальник тюрьмы пересказал это повеление Павлу:
— Градоначальники прислали приказ вас отпустить, так что ступайте отсюда с миром.
37. Но Павел им ответил:
— Нас без суда прилюдно избили — а ведь мы римские граждане!Римское гражданство, которым обладали далеко не все жители империи, освобождало от телесных наказаний, а в данном случае такое наказание было совершено безо всякого суда (ср. 22:25). Как Павел оказался римским гражданином, см. 22:28, о Силе мы этого не знаем. — и бросили в тюрьму, а теперь тайно выгоняют? Нет уж, пусть они сами придут сюда и нас отпустят.
38. Ликторы пересказали градоначальникам эти слова, а те, когда услышали, что перед ними были римляне, испугались.
39. Они пришли, извинились перед апостолами, отпустили их и попросили покинуть город.
40. Когда их освободили из-под стражи, они пошли к Лидии, повидались с братьями, ободрили их и пошли дальше.
Глава 17 (Деян. 17)
1. Пройдя через Амфиполь и Аполлонию, они прибыли в ФессалоникуАмфиполь и Фессалоника (совр. Салоники) — крупные города в Македонии, центры областей этой провинции; Аполлония — небольшой город между ними. Фессалоника оказалась первым городом с большой иудейской общиной.. Там была иудейская синагога.
2. Павел, как обычно, пришёл туда к ним и три субботы подряд толковал им отрывки из Писаний.
3. Он разъяснял им и доказывал, что Христу предстояло пострадать и воскреснуть из мёртвых: «Христос — тот самый Иисус, о Котором я рассказываю вам!»
4. Некоторые из иудеев уверовали и присоединились к Павлу и Силе. Так поступили и многие из эллинов, почитавших Бога, и немалое число женщин из первых семей города.
5. Это возмутило других иудеев. Прихватив с собой с рынка несколько проходимцев, они устроили в городе беспорядки, всей толпой ринулись к дому ЯсонаВ этом доме, очевидно, остановились апостолы. Кем был Ясон, неизвестно. и потребовали выдать апостолов на суд народного собрания.
6. Но их они там не нашли и потащили Ясона вместе с некоторыми братьями к городским властям с криком:
— Весь круг земель они вверх дном перевернули, а теперь и сюда явились,
7. и Ясон их принял у себя! Все они не подчиняются Цезарю и заявляют, будто у них другой царь — Иисус!
8. Так они смутили народ и городские власти. Когда те это услышали,
9. то взяли с Ясона и остальных немало денег и отпустили их.
10. А братья этой же ночью отправили Павла и Силу в БереюБерея — небольшой город рядом с Фессалоникой.. Оказавшись там, они пошли в иудейскую синагогу.
11. Люди там оказались благороднее фессалоникийцев, они приняли Слово и день за днём старательно изучали Писания: как именно там сказано?
12. Многие из них уверовали, а ещё немало знатных женщин и мужчин из эллинов.
13. Но когда иудеи из Фессалоники узнали, что и в Берее Павел возвестил Божье слово, то явились и туда сеять раздор и подстрекать толпу.
14. Братья сразу же отправили Павла по морю дальше, а Сила с Тимофеем остались там.
15. Братья сопровождали Павла до самых Афин и вернулись обратно. Павел передал через них указание для Силы и Тимофея как можно скорее присоединиться к нему.
16. Пока Павел ожидал их в Афинах, он до глубины души возмущался, насколько этот город был полон идолов.
17. В синагоге он беседовал с иудеями и чтущими Бога, а на площади каждый день — с теми, кто ему встречался.
18. С ним спорили философы (эпикурейцы и стоикиЭпикурейцы и стоики — два различных направления греческой философии.), и одни спрашивали:
— Так что же хочет сказать этот пустомеля?
А другие отвечали:
— Похоже, это проповедник чужих божеств!
Это Павел возвещал им евангельскую весть об Иисусе и воскресении.
19. Тогда они повели Павла на АреопагАреопаг — афинский совет старейшин, собрания которого проходили на одноимённом холме. с вопросом:
— Можем ли мы узнать, что это за новое учение ты нам преподносишь?
20. Для нас это всё звучит как-то странно, и мы хотим понять, что всё это значит.
21. Ведь для всех афинян, равно как и для живущих в городе иноземцев, нет ничего приятнее, чем говорить или выслушивать что-нибудь новое.
22. Оказавшись перед Ареопагом, Павел сказал:
— Афиняне! По всему вижу, что люди вы в высшей степени богобоязненные.
23. Я ходил по вашему городу и осматривал святыни, и так я нашёл жертвенник, на котором было написано: «Неведомому богу». И теперь я возвещу вам о Том, Кого вы почитаете, даже не зная Его.
24. Бог создал этот мир и всё, что есть в нём, Он — Господь неба и земли и живёт не в рукотворных храмах.
25. Он не нуждается ни в чём таком, что могут ему предоставить человеческие руки, но Сам подаёт всем и жизнь, и дыхание, и всё прочее.
26. От одного человека он произвёл все народы, расселившиеся по лицу земли, определив заранее и сроки, и пределы их обитания,
27. чтобы они искали Бога — не найдут ли Его хоть на ощупь, ведь Он совсем недалёк от каждого из нас.
28. «Им мы живём, и движемся, и существуем!»Цитата из Эпименида Критского (VI — V вв. до н. э.). Так ведь сказали и некоторые из ваших поэтов: «мы — Его порождение»Цитата из Арата из Сол (IV — III вв. до н. э.) или Клеанфа (IV — III вв. до н. э.)..
29. А раз мы порождены Богом, нам не следует думать, будто Божество подобно золоту, серебру или камню, которым придали форму человеческие искусство и воображение.
30. Бог ныне оставляет в прошлом времена былого неведения и повелевает покаяться всем людям, где бы они ни жили,
31. поскольку Он уже назначил день, когда предаст весь круг земель истинному суду, и уже определил Человека, Который будет Судьёй, — воскресив Его из мёртвых, Бог нас в этом удостоверил.
32. Когда они услышали про воскресение из мёртвых, то одни рассмеялись, а другие сказали:
— Твой рассказ об этом мы послушаем ещё когда-нибудь.
33. На этом Павел их оставил.
34. И всё же несколько человек последовало за ним и уверовало; среди них был член Ареопага Дионисий, женщина по имени Дамарь и некоторые другие.
Глава 18 (Деян. 18)
1. После того, как Павел покинул Афины, он отправился в Коринф.
2. Там он нашёл одного иудея по имени Акила. Он был родом с Понта, но они с женой Прискиллой прибыли туда из Италии после того, как Клавдий приказал всем иудеям оставить Рим. Павел пришёл к ним,
3. жил с ними и работал вместе, ведь у них было одно и то же ремесло — они изготавливали палатки.
4. А каждую субботу он говорил в синагоге, убеждая иудеев и эллинов.
5. Когда из Македонии пришли Сила и Тимофей, Павел всецело посвятил себя проповеди иудеям о том, что Иисус и есть Христос.
6. Когда на него посыпались возражения и оскорбления, он отряхнул плащЭтот жест означал полное отделение от этих людей: даже пыль он не унесёт на своём плаще из этого места. и заявил им:
— Вы сами виновны в своей гибели, а я вашей кровью не запятнан. Теперь я отправлюсь к язычникам!
7. Оттуда он пошёл в дом одного человека по имени Тит Юст: тот чтил Бога и жил рядом с синагогой.
8. И Крисп, начальник синагоги, поверил в Господа вместе со всем своим домом, и многие из коринфян, услышав его проповедь, обретали веру и принимали крещение.
9. А Господь ночью в видении сказал Павлу:
— Не бойся, говори не умолкая!
10. Ведь с тобой Я, так что никто не причинит тебе вреда, в этом городе много Моего народа.
11. И он провёл в этом городе полтора года, наставляя их в Слове Божьем.
12. Когда проконсулом провинции Ахайя стал ГаллионАхайя — название провинции, в которую входила основная часть совр. Греции, включая Коринф. Галлион (брат философа Сенеки) одно время был наместником этой провинции., иудеи единодушно сговорились против Павла и привели его на суд,
13. утверждая, что он призывает людей почитать Бога не так, как указано в законе.
14. И ещё прежде, чем Павел раскрыл рот, Галлион сказал иудеям:
— Если бы речь шла о причинении ущерба или о злодеянии, я бы вас, иудеи, выслушал.
15. Но раз это спор о словах, именах и этом вашем законе, разбирайтесь сами: в этом я не собираюсь быть вашим судьёй.
16. Так он прогнал их из суда.
17. Все тогда набросились на старейшину синагоги Сосфена и стали его избивать прямо перед судейским креслом, но Галлиону до того не было никакого дела.
18. А Павел провёл с братьями ещё много дней, потом простился с ними и отплыл в Сирию, а с ним Прискилла и Акила. В Кенхреях он остриг волосы по данному прежде обетуКенхреи — порт Коринфа. Павел прежде дал Богу обет. Вероятно это был обет назорейства (особого служения), описанный в Чис 6. В завершение обета требовалось остричь волосы..
19. Когда они прибыли в ЭфесЭфес — крупный город на западном побережье совр. Турции., то Павел покинул тех двоих и сам пошёл в синагогу, чтобы беседовать с иудеями.
20. Его просили задержаться там подольше, но он не согласился
21. и на прощание сказал:
— Я ещё вернусь к вам, если это угодно будет Богу.
Потом он отплыл из Эфеса
22. и прибыл в Кесарию, побывал в Иерусалиме, чтобы приветствовать церковь, и вернулся в Антиохию.
23. Там он провёл некоторое время и снова отправился в путь. Обойдя постепенно всю Галатию и ФригиюГалатия и Фригия — области на территории совр. Турции, через которые Павел уже проходил (см. 16:6)., он ободрял по пути учеников.
24. А в Эфес пришёл иудей по имени Аполлос, родом из Александрии. Он был красноречив и разбирался в Писаниях,
25. был наставлен в Господнем Пути, говорил пылко и проповедовал об Иисусе правильно, но ему было известно только то крещение, которое совершал Иоанн.
26. И вот он стал смело проповедовать в синагоге. Когда Прискилла и Акила услышали его, то позвали к себе и точнее объяснили ему Путь Божий.
27. Он решил отправиться в Ахайю, и братья, чтобы его поддержать, передали ему письмо для тамошних учеников с просьбой его принять. Прибыв туда, он очень помог тем, кто принял веру по благодати,
28. ведь он у всех на виду убедительно опровергал иудеев, доказывая из Писаний, что Иисус и есть Христос.
Глава 19 (Деян. 19)
1. Пока Аполлос был в Коринфе, Павел отправился через нагорье в Эфес и нашёл там несколько учеников.
2. Он спросил их:
— Когда вы уверовали, приняли ли вы Святого Духа?
Они ему ответили:
— Мы и не слыхали, что есть Святой Дух.
3. Он переспросил:
— Какое же вы прошли крещение?
Они ответили:
— Как у Иоанна.
4. Павел сказал:
— Крещение, которое совершал Иоанн, — оно было для покаяния, и сам он говорил народу, что нужно уверовать в Того, Кто грядёт за ним, то есть в Иисуса.
5. Услышав это, они приняли крещение во имя Господа Иисуса,
6. и когда Павел возложил на них руки, то на них сошёл Святой Дух, они стали говорить на иных языкахИмеются в виду не иностранные языки, выученные обычным способом, а некие особые языки, на которых верующие говорили в экстатическом состоянии (ср. 1Кор 12:10). и пророчествовать.
7. Всего их там было около двенадцати.
8. Посещая там синагогу, он три месяца смело проповедовал, убедительно рассказывая им о Божьем Царстве.
9. Но были там и те, кто ожесточился, не поверил и перед всеми бранил Путь Иисуса. Так что Павел их оставил, забрал учеников и каждый день беседовал с ними в школе человека по имени Тиранн.
10. Так продолжалось два года, так что все жители провинции АсияРимская провинция Асия (от которой берёт название Азия как часть света) расположена на западе совр. Турции; Эфес — один из крупнейших её городов. услышали слово Господне — как иудеи, так и эллины.
11. Бог творил руками Павла удивительные чудеса:
12. стоило дать больным прикоснуться к платку или фартуку с его тела, как их оставляла болезнь и покидали злые духи.
13. И даже некоторые из бродячих иудейских заклинателей стали призывать имя Иисуса над теми, в ком был злой дух. Они говорили так: «Заклинаю вас Иисусом, Которого проповедует Павел!»
14. Так поступили и семеро сыновей Скевы, иудейского первосвященника.
15. А злой дух им в ответ заявил: «Иисуса я знаю, и Павел мне известен, а вы кто такие?!» —
16. и человек, в котором был тот злой дух, набросился на них со страшной силой и всех их поочерёдно вышвырнул из того дома нагими и избитыми.
17. Это стало известно всем иудеям и эллинам, которые жили в Эфесе, на всех них напал страх, а имя Господа Иисуса произносили с почтением.
18. Многие из уверовавших приходили к Павлу и открыто признавались в прежних своих поступках.
19. А из тех, кто занимался колдовством, многие принесли свои книги и сожгли их на глазах у всех. Когда подсчитали их общую стоимость, там оказалось книг на пятьдесят тысяч драхм.
20. Так распространялось и являло свою силу Слово Господне.
21. Когда всё это закончилось, Павел по воздействию Духа решил отправиться в Иерусалим через Македонию и Ахайю. Он сказал:
— После того, как я побываю там, мне предстоит увидеть и Рим.
22. Он отправил в Македонию двух своих помощников, Тимофея и Эраста, а сам на некоторое время остался в Асии.
23. Как раз в это время из-за Пути Иисуса в Эфесе случились сильные беспорядки.
24. Один мастер серебряных дел по имени Деметрий изготавливал из серебра изображения храма АртемидыЭтот храм был знаменит и считался одним из семи чудес света. и делился работой с другими ремесленниками.
25. И вот он собрал их всех и тех, кто занимался тем же ремеслом, и сказал:
— Все вы знаете, что это ремесло нас кормит,
26. и вы видите и слышите, как много людей переубедил этот самый Павел уже не только в Эфесе, но почти по всей Асии. Он говорит, что рукотворные боги — не боги!
27. Так ведь будет опозорена не только наша работа, но и храм великой богини Артемиды уже ничего не будет значить, она лишится своего величия — а ведь её чтит вся Асия, да и вообще весь круг земель!
28. Услышав такое, они стали яростно кричать:
— Велика Артемида Эфесская!
29. Так пришёл в смятение весь город. Эфесяне схватили македонских спутников Павла, Гая и Аристарха, и в едином порыве ринулись в театрТеатр, вмещавший всех свободных жителей города, был также местом народных собраний..
30. Павел тоже хотел пойти на это собрание, но его не пустили ученики,
31. да и некоторые из властителей Асии, с которыми он дружил, через посланников передали ему совет в театре не появляться.
32. На этом стихийном собрании каждый кричал что-то своё, а большинство вообще не знало, зачем они туда пришли.
33. Из толпы по предложению иудеев выдвинули Александра, и он сделал знак рукой, собираясь объясниться с народом.
34. Но как только те поняли, что он иудей, как все в один голос закричали:
— Велика Артемида Эфесская!
И так продолжалось часа два.
35. Наконец городской голова унял толпу. Он сказал:
— Эфесяне! Да есть ли такой человек, который бы не знал, что город Эфес — хранитель Великой Артемиды и её ниспавшего образа?В храме Артемиды находилась её статуя, которая, по легенде, была ниспослана самим Зевсом.
36. Ну а раз никто этого не отрицает, нам нужно быть осмотрительными и не делать ничего сгоряча.
37. Вы привели сюда этих людей, но ведь они ничего не украли из храма и богиню вашу не хулили.
38. А если у Деметрия и его товарищей по ремеслу есть какой-то иск, то существуют суды и есть проконсулы, вот к ним пусть и обращаются!
39. Если же у вас другое важное дело, то оно будет решено в законном народном собрании.
40. А за сегодняшнее мы рискуем быть обвинёнными в мятеже, ведь для подобной сходки нет никакой уважительной причины.
С этими словами он распустил народное собрание.
Глава 20 (Деян. 20)
1. Когда беспорядки утихли, Павел собрал учеников, ободрил их на прощание и отправился в Македонию.
2. По дороге он постоянно ободрял верующих из тех мест, по которым проходил. Так он прибыл в Элладу,
3. а там провёл три месяца. Он собирался отплыть в Сирию, но узнал, что иудеи стали готовить против него заговор, и решил вернуться через Македонию.
4. Его сопровождали Сосипатр, сын Пирра из Береи, фессалоникийцы Аристарх и Секунд, Гай из Дербы, Тимофей, а также Тихик и Трофим из Асии
5. (они отправились раньше и ждали нас в Троаде).
6. Мы отплыли из Филипп после праздника Пресных хлебов и прибыли к ним в Троаду через пять дней, и там оставались неделю.
7. В первый день недели мы собрались, чтобы преломить хлеб. Павел на следующий день собирался оттуда уйти, поэтому беседовал с людьми. Разговор затянулся за полночь,
8. но в верхней комнате, где мы собрались, было достаточно светильников.
9. Один юноша по имени Эвтих сидел на окне. Павел всё продолжал говорить, юношу сморил глубокий сон, и во сне он упал наружу с третьего этажа. Его подняли, но он был мёртв.
10. Павел спустился, лёг на него сверху и обнял со словами:
— Не тревожьтесь, душа его не покинула!
11. Затем он поднялся наверх, преломил хлеб и поел со всеми, а потом продолжил беседовать до самого рассвета.
12. А юношу отвели домой живым, что всех очень утешило.
13. Мы ещё прежде Павла сели на корабль и отправились в АссАсс — город недалеко от Троады., где должны были взять его на борт. Так он сам распорядился, собираясь идти по суше.
14. В Ассе он с нами встретился, и мы все вместе прибыли в МитиленуМитилена — город на острове Лесбос..
15. Отплыв оттуда, мы на другой день поравнялись с Хиосом, ещё через день пристали к берегу Самоса, а ещё через один прибыли в МилетХиос и Самос — острова; Милет — крупный город..
16. Павел решил миновать Эфес, а иначе бы он задержался в Асии надолго. Он старался по возможности оказаться в день Пятидесятницы в Иерусалиме.
17. Из Милета он послал в Эфес за пресвитерами тамошней церкви.
18. Они пришли, и он выступил перед ними:
— Вы же знаете, что с того самого дня, как я пришёл в Асию, я всё время жил у вас.
19. Я с постоянным смирением служил Господу и проливал слёзы из-за тех искушений, которые принесли мне козни иудеев.
20. Я не упустил ничего, что могло бы принести вам пользу, но обо всём рассказал и всему научил и принародно, и наедине по домам.
21. Я призывал иудеев и эллинов покаяться перед Богом и уверовать в Господа нашего Иисуса.
22. И вот теперь я, покорный Духу, отправляюсь в Иерусалим, даже не зная, что меня там ожидает.
23. Знаю одно: Дух Святой в каждом городе возвещает мне, что мне предстоят заключение и страдания.
24. Но собственной жизнью я не дорожу, лишь бы мне до самой последней черты исполнить то служение, которое я принял от Господа Иисуса: проповедовать Евангелие, весть о Божьей благодати!
25. Некогда я пришёл к вам с проповедью о Царстве, а теперь я точно знаю, что никто из вас больше не увидит моего лица.
26. И в этот самый день я свидетельствую перед вами, что не повинен ни в чьей гибели:
27. я не уклонялся от того, чтобы возвещать вам волю Божью.
28. Теперь сами следите за собой и за всем вашим стадом, над которым вас поставил Святой Дух, чтобы вы надзиралиНадзирали — в оригинале употреблено слово ἐπίσκοπος (букв. «надзиратель»), которое в НЗ служит синонимом слова πρεσβύτερος и обозначает руководителя местной общины (возможно, одного из нескольких). над церковью Божьей и её пасли — Бог приобрёл её ценой крови собственного СынаКрови собственного Сына — или: собственной крови..
29. Знаю, что, когда я вас покину, к вам проникнут лютые волки и ста́да они не пощадят.
30. Среди вас самих появятся люди, которые всё извратят своими речами, чтобы повести за собой учеников.
31. Так что будьте начеку, помня, как я три года днём и ночью неустанно наставлял каждого из вас, проливая слёзы.
32. Теперь я предаю вас Богу и вести о Его благодати. Она способна дать вам наставление и долю в том наследии, которое получат все, кого освятил Бог.
33. Ни от кого я не желал получить ни серебра, ни золота, ни одежды,
34. сами знаете, что вот этими руками я зарабатывал на всё, в чём нуждался я или мои спутники.
35. Так я и вам показал пример: нужно трудиться и поддерживать слабых, помня о словах Господа Иисуса, ведь Он Сам говорил: «больше блага в том, чтобы давать, а не брать»Этого изречения нет в Евангелиях..
36. Сказав это, он преклонил колени и вместе со всеми ними помолился.
37. Много тут было пролито слёз, люди обнимали и целовали Павла.
38. Их особенно огорчили сказанные им слова, что его лица они больше не увидят. Потом его проводили до корабля.
Глава 21 (Деян. 21)
1. Так мы с ними простились и отплыли прямо на остров Кос, оттуда на Родос и затем в ПатаруКос и Родос — острова; Патара — порт на побережье Ликии (совр. Западная Турция)..
2. Там мы нашли корабль, отправлявшийся в Финикию, пересели на него и поплыли дальше.
3. Держа курс на Сирию, мы миновали Кипр, оставив его по левую руку, и прибыли в Тир, где корабль должен был оставить свой груз.
4. Там мы нашли учеников и оставались у них неделю. Ученики, получив известие от Духа, отговаривали Павла идти в Иерусалим.
5. А когда закончился срок нашей стоянки, мы отправились в путь, а они вместе с жёнами и детьми проводили нас из города до порта, и там, на берегу, преклонив колени, мы вместе помолились.
6. Потом мы с ними простились и взошли на корабль, а они возвратились по домам.
7. Из Тира мы прибыли в ПтолемаидуПтолемаида — город и порт, совр. Акко в Израиле. и так завершили наше плавание. Там мы поприветствовали учеников и провели у них один день.
8. Назавтра мы отправились в путь и прибыли в Кесарию, а там пришли домой к проповеднику Евангелия Филиппу (одному из семи)Об избрании семерых помощников апостолов см. 6:1–5. Интересно, что изначально они должны были заниматься скорее хозяйственными делами, но здесь Филипп назван проповедником. и остановились у него.
9. У него было четыре незамужних дочери, которые были пророчицами.
10. Там мы оставались довольно долго, и вот пришёл из Иудеи пророк по имени Агав.
11. Он пришёл к нам, взял у Павла пояс, связал им свои руки и ноги и сказал:
— Вот что возвещает Святой Дух: именно так иудеи в Иерусалиме свяжут владельца этого пояса и предадут его в руки язычников!
12. Когда мы вместе с тамошними учениками это услышали, то стали упрашивать Павла не ходить в Иерусалим.
13. А Павел ответил:
— К чему вам плакать, к чему разрывать мне сердце? Ради имени Господа Иисуса я готов в Иерусалиме быть не только связанным, но и убитым!
14. Переубедить его мы не смогли и сказали в завершение разговора:
— Да будет воля Господня!
15. Прошло время, мы собрались и пошли в Иерусалим.
16. С нами отправились некоторые из кесарийских учеников, они отвели нас в дом человека по имени Мнасон, родом с Кипра. Он уже давно был учеником, и у него мы должны были остановиться.
17. Когда мы прибыли в Иерусалим, братья приняли нас радушно.
18. На следующий день Павел вместе с нами отправился к Иакову, собрались там и все пресвитеры.
19. Павел их приветствовал и по порядку рассказал о своём служении и обо всём, что среди язычников сделал через него Бог.
20. Они его выслушали, прославили Бога и сказали:
— Смотри, брат: многие тысячи иудеев приняли веру и все они ревностно блюдут закон.
21. А о тебе они слышали, что ты учишь всех иудеев, живущих среди язычников, отступиться от Моисеева закона, не обрезать детей и не соблюдать обычаев.
22. И что теперь? Все узна́ют, что ты сюда пришёл.
23. Сделай, как мы тебе скажем: тут у нас есть четыре человека, они некогда дали обет.
24. Присоединись к ним, соверши обряд очищения и оплати их расходы, чтобы они могли остричь волосыВ 18:18 описывалось, как подобный обет давал сам Павел (вероятно, обет назорейства описанный в Чис 6). В завершение обета требовалось принести жертвы, которые мог оплатить другой человек. В свою очередь Павел, проходя ритуальное очищение после странствий по языческим землям и перед посещением Храма, показывал, насколько строго он подходит к вопросу о ритуальной чистоте.. Так всем станет ясно, что о тебе рассказывают небылицы, а сам ты строго соблюдаешь закон.
25. Что же касается язычников, которые приняли веру, то им мы сообщили наше решение: пусть воздерживаются от пищи, принесённой в жертву идолам, от крови, мяса удавленных животных и блуда.
26. Тогда Павел присоединился к тем людям, на следующий день прошёл с ними обряд очищения и пришёл в Храм сообщить, что когда завершится срок очищенияОбряд очищения длился семь дней., то за каждого из них будет принесена жертва.
27. Положенные семь дней уже почти истекли, и тут его увидели в Храме иудеи из Асии, стали подстрекать толпу и схватили его
28. с криком:
— На помощь, израильтяне! Вот тот самый человек, который всех и повсюду настраивает против нашего народа, закона и этого Храма. А теперь он даже привёл сюда эллинов и так осквернил святость Храма!
29. До этого они видели в городе рядом с Павлом Трофима из Эфеса и решили, что он привёл его и в Храм.
30. Весь город пришёл в движение, сбежался народ, Павла схватили, выволокли из Храма и заперли за ним двери.
31. Его уже собирались убить, но трибуну римской когортыТрибун (букв. «тысяченачальник») — командир когорты, римского отряда. донесли, что весь Иерусалим охвачен волнениями,
32. и он, взяв с собой воинов во главе с центурионами, тотчас бросился туда. Толпа, увидев трибуна с воинами, прекратила бить Павла.
33. Трибун подошёл, велел взять Павла и сковать его двумя цепями, а потом спросил, кто этот человек и что он такого сделал.
34. Каждый в толпе кричал что-то своё, так что трибун в этом шуме не мог ничего разобрать и приказал отвести Павла в крепость.
35. Когда тот оказался на лестнице, толпа стала напирать с такой силой, что воинам пришлось нести его на руках,
36. а на них наседало множество народа с криком: «Смерть ему!»
37. Когда его уже почти ввели в крепость, Павел обратился к трибуну:
— Можно мне кое-что тебе сказать?
Тот сказал:
— Так ты говоришь по-гречески?
38. Значит, ты не тот египтянин, что некоторое время назад поднял мятеж и увёл в пустыню четыре тысячи разбойников?
39. Павел ответил:
— Сам я иудей, гражданин известного киликийского города Тарса. Прошу тебя, позволь мне обратиться к народу!
40. Тот разрешил, и Павел, стоя на верхних ступенях, сделал народу знак рукой. Когда настала тишина, Павел начал свою речь на еврейском языке:
Глава 22 (Деян. 22)
1. — Братья и отцы! Выслушайте, что я скажу в своё оправдание.
2. Когда они услышали, что Павел обратился к ним на еврейском языке, стало ещё тише. А он продолжил:
3. — Я сам иудей, родился в киликийском городе Тарсе, а воспитан был в этом городе у ног ГамалиилаГамалиил упомянут и в Деян 5:34.. Я был тщательно обучен отеческому закону и с таким же рвением служил Богу, как и вы сегодня.
4. А с теми, кто шёл по Пути Иисуса, я смертельно враждовал, хватал и бросал в тюрьмы мужчин и женщин.
5. Свидетель мне в том первосвященник вместе со всеми старейшинами. Взяв у них письма к собратьям в Дамаске, я отправился в этот город, чтобы и оттуда привести в оковах в Иерусалим для наказания тех, кто следовал за Иисусом.
6. И вот в полдень на дороге в Дамаск, когда я был уже недалеко от города, внезапно меня озарил яркий свет с неба.
7. Я пал на землю и услышал голос: «Савл, Савл, зачем же ты гонишь Меня?»
8. Я спросил: «Кто Ты, Господи?» И Тот сказал: «Я Иисус из Назарета, Которого ты гонишь».
9. Те, кто был со мной, видели этот свет, но не слышали, как со мной говорил тот голос.
10. Я спросил: «Господи, что мне делать?» А Господь ответил мне: «Ступай теперь в Дамаск, и там тебе будет сказано обо всём, что тебе назначено делать».
11. Это сияние славы лишило меня зрения, так что я пришёл в Дамаск, опираясь на руки своих спутников.
12. А там человек по имени Анания, благочестиво соблюдающий закон, как свидетельствовали все живущие там иудеи,
13. пришёл ко мне, встал и сказал: «Савл, брат мой, прозрей!» И я тотчас прозрел и увидел его.
14. А он сказал: «Бог наших отцов избрал тебя, чтобы ты познал Его волю, увидел Праведника и услышал слова из Его уст,
15. потому что ты станешь свидетельствовать о Нём перед всеми людьми: что ты увидел и услышал.
16. Чего же ты ждёшь? Встань, прими крещение, омойся от своих грехов, призвав Его имя».
17. Когда я вернулся в Иерусалим и молился в Храме, то мне было видение.
18. Я узрел Его, и Он мне сказал: «Поскорее покинь Иерусалим, потому что здесь твоё свидетельство обо Мне не примут».
19. Я ответил: «Господи, они же знают, что я бросал в тюрьму и избивал в синагогах тех, кто верует в Тебя,
20. и когда пролилась кровь твоего свидетеля Стефана, я стоял рядом и это одобрял, я сторожил верхнюю одежду тех, кто его убивал».
21. А Он сказал: «Ступай, я пошлю тебя далеко, к язычникам».
22. До этих слов они его слушали, а тут закричали:
— Стереть его с лица земли! Нечего такому жить!
23. И пока они кричали, разрывали свои одежды и кидали в воздух земной прахЖесты скорби или возмущения.,
24. трибун приказал его отвести в крепость и подвергнуть бичеванию, чтобы узнать: по какой причине они подняли такой крик против него?
25. Но когда его привязали ремнями к столбу, Павел спросил у стоявшего там центуриона:
— Разве можно бичевать римского гражданина, да ещё и без суда?
26. Центурион, услышав это, отправился к трибуну и заявил:
— Что же ты делаешь? Этот человек — римлянин!
27. Трибун подошёл к Павлу и спросил:
— Скажи мне, ты римлянин?
Тот ответил:
— Да!
28. Трибун ему на это сказал:
— Я приобрёл это гражданство за большую цену!
Павел ответил:
— А я родился римлянином.
29. Те, кто собирался его допрашивать, сразу же от него отстали, а трибун испугался, поняв, что заковал в цепи человека, который оказался римским гражданином.
30. На следующий день он пожелал точно узнать, в чём обвиняют Павла иудеи, освободил его и вызвал первосвященников и весь Синедрион, а Павла вывел и поставил перед ними.
Глава 23 (Деян. 23)
1. Павел заговорил, обращаясь к членам Синедриона:
— Братья! Вплоть до этого самого дня я жил перед Богом с чистой совестью.
2. Тогда первосвященник Анания приказал тем, кто стоял рядом с Павлом, ударить его по губам.
3. А Павел ему на это сказал:
— А тебя, побелённая ты стенаПобелённая стена — на первый взгляд она выглядит красиво, но может скрывать всякую нечистоту — ср. Мф 23:27. Это упрёк в лицемерии., бить будет Бог! Ты здесь сидишь, чтобы судить меня по закону, а сам незаконно приказываешь меня бить?
4. Те, кто стояли рядом, спросили:
— Ты что, оскорбляешь Божьего первосвященника?!
5. Павел ответил:
— Я ведь не знал, братья, что он первосвященник. Написано: «Правителя своего народа не злословь»Цитата из Исх 22:28..
6. Павел знал, что часть из членов Синедриона была саддукеями, а часть — фарисеями. И вот он воскликнул:
— Братья! Я фарисей и сын фарисея. Меня судят за то, что я надеюсь на воскресение мёртвых!Фарисеи верили, что умершие однажды воскреснут, а саддукеи не разделяли этой веры. Павел указывает на одно из главных вероучительных противоречий между этими двумя группами. С другой стороны, в центре его проповеди — воскресение Иисуса как пролог всеобщего воскресения, поэтому формально он прав, когда говорит это.
7. Едва он это сказал, как собрание раскололось, фарисеи и саддукеи стали спорить между собой.
8. Ведь саддукеи отрицают, что мёртвые воскреснут и что есть ангелы и духи, а фарисеи всё это признают.
9. Поднялся громкий крик, некоторые книжники из числа фарисеев встали и заявили:
— Мы не находим ничего дурного в этом человеке! А вдруг с ним беседовал некий дух или ангел?
10. Спор так разгорелся, что трибун испугался, как бы они не разорвали Павла, и приказал воинам войти, забрать его и отвести в крепость.
11. На следующую ночь перед ним предстал Господь со словами:
— Смелей! Как ты свидетельствовал обо Мне в Иерусалиме, так тебе предстоит свидетельствовать и в Риме.
12. На следующий день некоторые иудеи сговорились между собой и поклялись не есть и не пить, пока не убьют Павла.
13. Заговорщиков было больше сорока человек,
14. они пришли к первосвященникам и старейшинам со словами:
— Мы дали клятву воздерживаться от еды, пока не убьём Павла.
15. А вы вместе со всем Синедрионом предложите трибуну вывести его к вам, чтобы вы могли тщательно рассмотреть его дело. Мы будем наготове и убьём его прежде, чем он прибудет к вам.
16. Об этом заговоре услышал сын сестры Павла, он пришёл в крепость и всё ему рассказал.
17. Павел подозвал одного из центурионов и попросил:
— Отведи этого юношу к трибуну, ему есть что тому рассказать.
18. Центурион взял его, отвёл к трибуну и доложил:
— Заключённый Павел позвал меня и попросил отвести к тебе этого юношу, поскольку ему есть что тебе рассказать.
19. Трибун взял юношу за руку, отвёл в сторону и спросил:
— Так что ты мне хочешь сообщить?
20. Тот ответил:
— Иудеи сговорились попросить тебя, чтобы ты завтра отвёл Павла в Синедрион, будто бы они хотят тщательно разузнать о его деле.
21. Но ты им не верь! Более сорока человек из них устроили засаду на Павла. Они поклялись ничего не есть и не пить, пока его не убьют. Они уже в полной готовности и ждут лишь твоего распоряжения.
22. Трибун отпустил юношу, велев никому не рассказывать то, что он ему сообщил.
23. Потом он подозвал двух центурионов и приказал:
— Приготовьте двести легионеров к выступлению в Кесарию, а с ними семьдесят всадников и двести копейщиков. Выступайте через три часа после заката.
24. Приготовьте для Павла коня, чтобы в целости доставить его к наместнику ФеликсуТиберий Клавдий Феликс с 52 г. н.э. был прокуратором (наместником) провинции Иудея. Его резиденция располагалась в Кесарии..
25. Также он написал следующее письмо:
26. «Клавдий Лисий приветствует досточтимого наместника Феликса!
27. Этого человека схватили и собирались убить иудеи, но я вместе с воинами вмешался и его отбил, узнав, что он римский гражданин.
28. Желая выяснить, в чём его обвиняют, я поставил его перед иудейским Синедрионом
29. и обнаружил, что речь идёт о толковании их закона, но на нём нет вины, за которую карают смертью или заключением.
30. Когда мне стало известно, что против него готовится заговор, я сразу же отправил его к тебе и предупредил обвинителей, что им следует обратиться насчёт него к тебе».
31. Воины, как им и было приказано, взяли Павла и отвели его ночью в АнтипатридуАнтипатрида — город между Иерусалимом и Кесарией.,
32. а следующим утром вернулись в крепость, отправив его дальше с отрядом всадников.
33. Всадники прибыли в Кесарию, вручили наместнику письмо и передали ему Павла.
34. Тот прочитал письмо и спросил Павла, из какой он провинции. Узнав, что из Киликии,
35. сказал:
— Выслушаю тебя, когда явятся и твои обвинители.
Он приказал содержать Павла под стражей во дворце ИродаДворец, построенный некогда Иродом Великим, служил резиденцией римским правителям..
Глава 24 (Деян. 24)
1. Через пять дней туда прибыл первосвященник Анания со старейшинами и с неким оратором по имени Тертулл. Они представили наместнику жалобу на Павла.
2. Когда его привели, Тертулл начал обвинительную речь:
— Благодаря тебе, досточтимый Феликс, мы наслаждаемся прочным миром. Ты мудро заботишься об улучшении жизни этого народа —
3. и мы повсеместно и постоянно принимаем твою заботу с благодарностью.
4. Не стану долго тебя утомлять, но прошу выслушать нашу краткую речь с обычной твоей благосклонностью.
5. Этот человек, как мы обнаружили, источник заразы, он сеет смуту среди иудеев по всему кругу земель. Он — глава секты назореевНазореи (или назареи) — иудейское название для христиан, связанное с тем, что Иисус жил в городе Назарет..
6. Он и Храм пытался осквернить, тогда мы его задержали и собирались судить по нашему закону.
7. Но трибун Лисий грубой силой вырвал его из наших рук
8. и велел его обвинителям явиться к тебеИ собирались судить… явиться к тебе — в самых древних рукописях этих слов нет.. Допросив его, ты сможешь сам узнать обо всём том, в чём мы его обвиняем.
9. Это подтвердили иудеи, сказав, что всё так и есть.
10. Когда наместник подал ему знак, заговорил Павел:
— Я знаю, что ты уже много лет вершишь правосудие над этим народом, и это придаёт мне уверенности в моей защитной речи.
11. Ты можешь проверить, что я прибыл в Иерусалим для поклонения не более двенадцати дней назад,
12. и они не застали меня за спорами или подстрекательством народа ни в Храме, ни в синагогах, ни где-либо ещё в городе.
13. В чём они меня сейчас обвиняют, того не могут доказать.
14. Но признаю перед тобой, что следую Пути, который они называют сектой, и так служу отеческому нашему Богу, веря всему, что написано в законе и у пророков.
15. Есть у меня надежда на Бога, которую разделяют и они сами, — надежда на будущее воскресение мёртвых, и праведников, и неправедных.
16. А потому я всячески стараюсь сохранить свою совесть незапятнанной перед Богом и перед людьми.
17. Много лет не было меня здесь, и вот я пришёл, чтобы передать своему народу пожертвования и принести жертвуИ принести жертву — или: и приношения..
18. Вот они и застали меня в Храме во время обряда очищения, причём там не было ни толпы, ни беспорядков.
19. Это были какие-то иудеи из Асии, им бы следовало явиться к тебе с обвинением, если бы им было в чём меня обвинить.
20. Да пусть они сами скажут: когда я стоял перед Синедрионом, какое моё преступление они раскрыли?
21. Разве только одно — когда я там стоял, то громко провозгласил: «Вы сегодня меня судите за воскресение мёртвых!»
22. Феликс (ведь он неплохо был осведомлён о Пути Иисуса) прервал на этом заседание, сказав:
— Я решу ваше дело, когда прибудет трибун Лисий.
23. Он приказал центуриону стеречь Павла, но не притеснять его и не мешать его близким о нём заботиться.
24. Через несколько дней Феликс пришёл туда со своей женой Друзиллой (она была еврейка), вызвал Павла и выслушал его рассказ о вере во Христа Иисуса.
25. Но когда тот стал говорить о праведности, воздержанности и будущем Суде, Феликс испугался и сказал:
— Теперь ступай к себе. Будет случай, я тебя ещё позову.
26. Вообще-то он надеялся получить от Павла денег, потому вызывал его довольно часто, чтобы побеседовать с ним.
27. Так прошло два года, и Феликса сменил Порций ФестПорций Фест стал прокуратором Иудеи приблизительно в 60 г. н.э.. При этом Феликс, стараясь угодить иудеям, оставил Павла в заключении.
Глава 25 (Деян. 25)
1. Прибыв в свою провинцию, Фест через три дня отправился из Кесарии в Иерусалим.
2. Там к нему явились первосвященники и предводители иудеев с жалобой на Павла и настойчиво его
3. просили, чтобы он явил свою милость и вызвал Павла в Иерусалим (они сговорились устроить засаду и убить его на дороге).
4. Но Фест им ответил, что Павел содержится в Кесарии, куда он вскоре отправится сам.
5. — Пусть те из вас, кто могутТе из вас, кто могут — или: влиятельные люди из вашего числа., — сказал он, — отправятся вместе со мной и представят своё обвинение, если есть за этим человеком некая вина.
6. В Иерусалиме он пробыл не больше восьми-девяти дней и вернулся в Кесарию. На следующий день он сел в судейское кресло и велел привести Павла.
7. Когда тот появился, его обступили иудеи, пришедшие из Иерусалима, и стали обвинять во многих и тяжких преступлениях, но доказать их не могли.
8. Павел сказал в свою защиту:
— Я не сделал ничего дурного ни против иудейского закона, ни против Храма, ни против Цезаря.
9. Фест хотел угодить иудеям и потому предложил Павлу:
— Согласен ли ты отправиться в Иерусалим, чтобы я там рассмотрел твоё дело?
10. Но Павел ответил:
— Я предстал перед судом Цезаря, и на нём меня и должно судить, а перед иудеями я ни в чём не провинился, как ты и сам прекрасно знаешь.
11. Если я совершил некое преступление, достойное смертной казни, то готов умереть, но если я не сделал ничего такого, в чём они меня обвиняют, то никто не вправе меня им выдать. Требую, чтобы меня судил Цезарь!Римский гражданин мог потребовать, чтобы его судил лично император.
12. Фест посоветовался со своим окружением и вынес решение:
— Ты потребовал суда у Цезаря — к Цезарю ты и отправишься.
13. Прошло ещё несколько дней, и в Кесарию прибыли царь Агриппа с БереникойИрод Агриппа II, сын Ирода Агриппы I и правнук Ирода Великого, был последним правителем из династии Иродов, под его управлением были некоторые области на северо-востоке от Иудеи. Его сестра Береника, судя по иудейским источникам, была и его любовницей., чтобы поприветствовать Феста.
14. Когда они уже провели там довольно много дней, Фест сообщил царю о деле Павла:
— Здесь есть один заключённый, оставшийся ещё от Феликса.
15. Когда я был в Иерусалиме, мне на него жаловались иудейские первосвященники и старейшины, требуя сурового приговора.
16. Я им ответил, что не в обычае римлян выдавать человека на смерть прежде, чем обвиняемый встретится лицом к лицу с обвинителями и воспользуется возможностью произнести речь по сути дела в свою защиту.
17. Когда они собрались сюда, я без малейшего промедления на следующий же день сел в судейское кресло и велел привести этого человека.
18. Они его обступили, но не выдвинули обвинений ни в одном из преступлений, которых я бы ожидал.
19. У них были с ним какие-то разногласия относительно их религии и ещё об умершем Иисусе, о Котором Павел утверждал, что Он жив.
20. Я не понимал, как мне это расследовать, и спросил, согласен ли он отправиться в Иерусалим и там предстать перед судом по этому делу.
21. Но Павел потребовал, чтобы его дело представили на рассмотрение императора, так что я приказал стеречь его до тех пор, пока я не отправлю его к Цезарю.
22. Агриппа сказал Фесту:
— Я тоже хотел бы послушать этого человека.
— Завтра, — ответил тот, — ты его услышишь.
23. На следующий день Агриппа с Береникой прибыли с торжественной процессией и вошли в зал заседаний вместе с трибунами и городской знатью. По приказу Феста был приведён и Павел.
24. Фест сказал:
— Царь Агриппа и все, кто здесь собрался! Перед вами человек, по поводу которого ко мне обращалось множество иудеев и в Иерусалиме, и здесь. Они кричали, что его нельзя оставлять в живых.
25. Но я не нашёл за ним никаких преступлений, достойных смертной казни, а поскольку он потребовал суда у императора, я решил его туда и отправить.
26. Но я не знаю, что именно мне написать об этом государю, поэтому я вывел его перед вами и прежде всего перед тобой, царь Агриппа, чтобы после рассмотрения этого дела мне было что о нём написать.
27. Ведь мне кажется неразумным отправлять на суд заключённого, не разъясняя сути обвинений.
Глава 26 (Деян. 26)
1. Тогда Агриппа передал слово Павлу:
— Тебе даётся возможность рассказать о себе.
Павел протянул руку и начал речь в свою защиту:
2. — Царь Агриппа! Мне, полагаю, посчастливилось, что защищаться сегодня от тех обвинений, которые возвели на меня иудеи, я буду перед тобой,
3. тем более что ты прекрасно знаком с иудейскими обычаями и разногласиями. Потому прошу тебя выслушать меня великодушно.
4. Как я жил с юных лет, с самого начала среди собственного народа в Иерусалиме, известно всем иудеям.
5. Они издавна знают обо мне и, если пожелают, подтвердят, что я принадлежал к самому строгому направлению в нашей религии — фарисейскому.
6. И теперь я нахожусь под судом за надежду увидеть, как исполнится обещание, данное Богом нашим праотцам.
7. Все двенадцать наших племён, усердно служа Богу днём и ночью, надеются увидеть, как оно сбудется. Вот в этом-то, царь, меня и обвиняют иудеи!
8. Что же такого невероятного, по-вашему, в том, что Бог может воскресить умерших?
9. А ведь я и сам прежде считал, что должен всячески противостоять имени Иисуса из Назарета.
10. Так я и поступал в Иерусалиме: получив полномочия от первосвященников, я бросал в тюрьму многих из святого народа, а когда их приговаривали к смерти, я подавал за это свой голос.
11. По всем синагогам я постоянно карал их, принуждая к отречению. В необузданной ярости я гонялся за ними и по другим городам.
12. И вот я отправился в Дамаск (первосвященники дали мне такое поручение и полномочия),
13. а по дороге, в полдень, о царь, я увидел, как нас со спутниками озарил свет с неба, что был ярче солнца.
14. Все мы упали на землю, и я услышал голос, говоривший со мной по-еврейски: «Савл, Савл, зачем же ты гонишь Меня?»
15. Я спросил: «Кто Ты, Господи?» А Господь ответил: «Я Иисус, Которого ты гонишь.
16. А теперь поднимись, встань на ноги! Я явился тебе, чтобы сделать тебя Своим служителем и свидетелем того, что ты уже увидел и что Я тебе ещё покажу.
17. Я избрал тебя из народа Израиля и из язычниковЯ избрал тебя из народа Израиля и из язычников — или: Я сберегу тебя от народа Израиля и от язычников. — к ним Я тебя и отправляю,
18. чтобы открыть им глаза, чтобы они обратились от тьмы к свету, чтобы покорные сатане подчинились Богу, по вере в Меня получили прощение грехов и свою долю в наследии освящённого народа».
19. Так что, царь Агриппа, этому небесному видению я не воспротивился
20. и стал проповедовать покаяние сперва жителям Дамаска, а затем Иерусалима, всей страны Иудейской и даже язычникам, чтобы они обратились к Богу, явив своё покаяние на деле.
21. За это иудеи схватили меня в Храме и собирались растерзать.
22. Но я с Божьей помощью и по сей день твёрдо стою на ногах и продолжаю свидетельствовать всем от мала до велика. При этом я не говорю ничего сверх того, что заранее предсказали пророки и Моисей:
23. Христу надлежало пострадать и первым воскреснуть из мёртвых, чтобы Его весть воссияла и для народа Израиля, и для язычников.
24. Посредине этой защитной речи Фест громогласно провозгласил:
— Ты обезумел, Павел! Излишняя учёность свела тебя с ума.
25. Павел в ответ:
— Досточтимый Фест, я не безумен, и что я возвещаю — в том истина и здравомыслие.
26. О том знает и царь, которому я всё сообщаю так откровенно. Я уверен, что от него не скрылось ничего из произошедшего, ведь всё это случилось не в каком-нибудь закоулке.
27. Веришь ли ты, царь Агриппа, пророкам? Я же знаю, что веришь!
28. Агриппа ответил Павлу:
— Ты думаешь так быстро меня сделать христианином?
29. А Павел сказал:
— Быстро или медленно, но я бы молил Бога, чтобы не только ты, но и все, кто меня сегодня слушает, стали такими же, как и я сам, — разве что кроме этих оков.
30. Тогда царь поднялся, а за ним наместник, Береника и вся их свита.
31. Выйдя из зала, они стали рассуждать между собой:
— Этот человек никак не заслуживает ни казни, ни заключения.
32. Агриппа же сказал Фесту:
— Этого человека можно было бы отпустить, не потребуй он суда императора.
Глава 27 (Деян. 27)
1. Итак, было решено отправить Павла на корабле в Италию. Тогда его вместе с некоторыми другими узниками передали центуриону из императорской когортыИмператорская когорта — почётное наименование, которое давали отрядам вспомогательных войск. по имени Юлий.
2. Мы сели на корабль из АдрамиттияАдрамиттий — город на побережье Асии напротив острова Лесбос. Вероятно, этот корабль возвращался в Адрамиттий и Юлий рассчитывал там найти другой корабль, отплывающий в сторону Италии., который собирался отплыть в сторону Асии, и он отчалил. С нами был Аристарх, македонянин из Фессалоники.
3. На следующий день мы прибыли в СидонСидон — портовый город в Финикии (совр. Ливан)., и Юлий был настолько расположен к Павлу, что позволил ему навестить друзей и взять у них, что нужно для путешествия.
4. Отправившись оттуда, мы проплыли мимо Кипра с подветренной стороны, потому что ветра были встречными.
5. Далее мы пересекли открытое море напротив Киликии и Памфилии и причалили в Мирах в ЛикииМиры — портовый город в Ликии (совр. Турция)..
6. Там центурион нашёл корабль из Александрии, который направлялся в Италию, и посадил нас на него.
7. Несколько дней мы едва продвигались вперёд и добрались только до КнидаКнид — портовый город в Карии (совр. Турция).. Ветер не давал нам плыть дальше прямо, поэтому мы проплыли с подветренной стороны Крита вдоль мыса Салмона.
8. С трудом двигаясь вдоль берега, мы достигли места, которое называлось Добрые Пристани, неподалёку от города ЛасеяДобрые Пристани — небольшая гавань на Кипре..
9. Так мы потратили слишком много времени. День поста уже прошёл, и плавание становилось опаснымРечь идёт о Дне умилостивления (Йом киппур), который отмечается осенью. Поздней осенью и зимой на Средиземном море часто бывают бури, поэтому моряки старались не выходить в море.. Павел уговаривал моряков:
10. — Послушайте, я же вижу, что, если мы поплывём дальше, нас ждут опасности, причём пострадает не только груз, но и мы сами.
11. Но центурион прислушался к мнению капитана и владельца корабля, а не к словам Павла.
12. Для зимовки эта пристань была приспособлена плохо, так что большинство приняло решение отправиться дальше и, если получится, добраться до Феникса и зимовать там (Феникс — гавань на Крите, открытая с юго- и северо-востока).
13. Когда подул лёгкий южный ветер, они решили, что теперь всё получится, подняли якорь и поплыли вдоль Крита.
14. Но тут же из-за острова задул ураганный ветер по названию ЭвракилонНазвание Эвракилон переводится как «северо-восточный»..
15. Он потащил корабль, развернуться не было никакой возможности, и нас тащил ветер.
16. Нас вынесло к какому-то островку под названием Кавда, где мы едва не потеряли свою лодкуК кораблю привязывали лодку, на которой можно было высаживаться на берег или спасаться при крушении..
17. Пришлось поднять её на борт и обвязать борта судна канатами. Моряки боялись, что нас может вынести на отмели СиртаОтмели Сирта расположены у берегов Ливии, от которых корабль был ещё очень далеко. Эта деталь подчёркивает, что моряки потеряли всякую ориентацию и не ждут скорого конца бури., и спустили парусаСпустили паруса — или: бросили плавучий якорь. В любом случае моряки делают всё возможное, чтобы замедлить движение корабля.. А нас всё носила по морю
18. жестокая буря, так что пришлось сбрасывать груз за борт,
19. а на третий день избавиться даже от корабельных снастей.
20. Вот уже много дней не видно было на небе ни солнца, ни звёзд, а буря всё не утихала, так что у нас не оставалось никакой надежды на спасение.
21. Уже давно никто ничего не ел, и тогда Павел поднялся и обратился к морякам:
— Видите, стоило прислушаться к моему совету и не покидать Крита, тогда бы мы избежали этой опасности и этих потерь.
22. Но теперь я вас призываю не падать духом: хоть корабль мы и потеряем, но никто из нас не погибнет.
23. Этой ночью мне явился ангел Того Бога, Которому я служу,
24. и сказал: «Не бойся, Павел! Тебе надлежит предстать перед Цезарем, и ради тебя Бог дарует жизнь всем, кто с тобой на корабле».
25. Так что мужайтесь, друзья! Я доверяю Богу, всё будет именно так, как было мне сказано.
26. Нас вынесет на какой-нибудь остров.
27. Наступила четырнадцатая ночь, как нас носило по АдриатикеАдриатикой в те времена могли называть и часть Средиземного моря к югу от Италии.. Около полуночи моряки заметили признаки, что мы приближаемся к какой-то земле.
28. Они замерили глубину, и она оказалась двадцать саженей, а когда вскоре повторили замер, там было уже пятнадцать.
29. Опасаясь налететь на скалы, они бросили с кормы четыре якоря и молились, чтобы поскорее настал день.
30. А потом моряки стали спускать с носа корабля лодку, притворяясь, что собираются бросить ещё один якорь. На самом деле они хотели сбежать с корабля.
31. Но Павел сказал центуриону и воинам:
— Вам не удастся спастись, если они не останутся на корабле.
32. Тогда воины перерубили канаты у лодки, и она упала в море.
33. Перед самым рассветом Павел стал уговаривать всех поесть. Он говорил:
— Вот уже две недели, как вы из-за напряжённого ожидания ничего не едите и остаётесь голодными.
34. Прошу вас, примите пищу, это нужно для вашего же спасения! У вас ни один волос не упадёт с головы.
35. Сказав это, он взял хлеб, возблагодарил перед всеми Бога, преломил его и начал есть.
36. Это придало всем бодрости, так что и остальные принялись за еду.
37. Всего нас на корабле было двести семьдесят шесть душ.
38. Подкрепившись, мы стали облегчать корабль, выбрасывая в море груз зерна.
39. Наступил день, и показалась земля, но моряки её не узнавали. Зато они увидели бухту с песчаным берегом и решили, если удастся, завести в неё корабль.
40. Они обрубили якорные канаты (якоря бросили в море), развязали верёвки, скреплявшие рулевые вёсла, подняли передний парус и по ветру направились к берегу,
41. но налетели на песчаную мель. И вот нос увяз, корабль остановился, а корму разбивали сильные волны.
42. Воины хотели было перебить заключённых, чтобы они не сбежали вплавь.
43. Но центурион хотел сберечь Павла и запретил им это. Он приказал тем, кто умел плавать, броситься в воду первыми и плыть к берегу,
44. а остальным хвататься за доски и прочие обломки корабля. Таким образом все добрались до берега.
Глава 28 (Деян. 28)
1. Уже когда мы оказались в безопасности, мы узнали, что остров назывался Мальтой.
2. Тамошние варварыВарвары — общее название всех людей, на принадлежавших к античной (эллинской) культуре. приняли нас с необычайным дружелюбием. Поскольку шёл дождь и было холодно, они развели костёр и всех нас пригласили к нему.
3. Павел набрал целую охапку хвороста и бросил её в огонь, и тут из неё выползла гадюка и уцепилась за его руку.
4. Когда варвары увидели, что с его руки свисает змея, они решили меж собой так:
— Сразу видно, что этот человек — убийца. Он спасся из моря, но богиня возмездия не оставила его в живых.
5. Но Павел без малейшего вреда стряхнул змею в огонь.
6. Те ждали, что его рука распухнет или он сразу же упадёт замертво, но этого так и не дождались. Когда они увидели, что с ним ничего плохого не произошло, изменили мнение и приняли его за какого-то бога.
7. Неподалёку от того места располагалась усадьба главного на острове человека по имени Публий. Три дня он радушно принимал нас у себя.
8. Оказалось, что отец Публия в то время лежал в постели, страдая от жара и поноса. Павел вошёл к нему, помолился и возложил на него руки — и так его исцелил.
9. Когда это произошло, то и остальные жители острова, кто был болен, приходили к нему и снова обретали здоровье.
10. Они оказали нам великие почести и на прощание снабдили всем необходимым.
11. На этом острове зимовал корабль из Александрии под названием «Диоскуры»Диоскуры — в греч. мифологии близнецы Кастор и Поллукс, сыновья бога Зевса и земной женщины Леды. Считались покровителями мореплавания., на нём мы и отплыли через три месяца.
12. Мы зашли в СиракузыСиракузы — портовый город на Сицилии. и провели там три дня,
13. а оттуда вдоль берега приплыли в РегийРегий — портовый город на юге Италии, напротив Сицилии.. Через день подул южный ветер, так что уже назавтра мы были в ПутеолахПутеолы — портовый город в Италии, через который в основном и осуществлялись поставки зерна из Египта в Рим..
14. Там мы встретили братьев, они попросили остаться у них на неделю, а уже оттуда мы пошли в Рим.
15. В Риме братья услышали о нашем приходе и вышли встретить нас: кто к Аппиевому форуму, а кто к Трём тавернамАппиев форум и Три таверны — поселения на Аппиевой дороге, ведущей в Рим.. Когда Павел их увидел, то возблагодарил Бога и воспрял духом.
16. Когда мы прибыли в Рим, Павлу было дозволено жить самостоятельно, только один из воинов его стерёг.
17. Через три дня Павел созвал главных людей из местной иудейской общины и, когда они собрались, обратился к ним так:
— Братья! Хотя я ничего не сделал против нашего народа или наших отеческих обычаев, меня в Иерусалиме схватили и в оковах передали в руки римлян.
18. Они меня судили и хотели было освободить, потому что не обнаружили за мной ничего, достойного казни.
19. Но иудеи возражали, и я был вынужден потребовать суда у Цезаря, но совсем не для того, чтобы в чём-то обвинить собственный народ.
20. Вот по этой причине я и пригласил вас к себе, чтобы повидаться и поговорить с вами. Эти цепи я ношу ради надежды всего Израиля!
21. Они ему ответили:
— Мы не получали о тебе из Иудеи никаких писем, и никто из приходивших братьев не сообщил и не рассказал о тебе ничего дурного.
22. Но мы бы хотели услышать от тебя, что ты сам думаешь, ведь нам известно, что эта твоя секта повсюду вызывает возражения.
23. В особо назначенный день к Павлу в гостиницу собралось много народу, и он с утра до вечера излагал им учение о Божьем Царстве и Иисусе, убеждая свидетельствами из Моисеева закона и пророков.
24. Одних его слова убедили, другие им не поверили.
25. Когда они расходились, так и не достигнув согласия, Павел произнёс такие слова:
— Верно сказал Дух Святой нашим праотцам устами пророка Исайи:
26. «Ступай к этому народу и скажи:
Слушаете, слушаете — да не разумеете,
смо́трите, смо́трите — да не понимаете!
27. Очерствело сердце этого народа,
на ухо они туги стали,
глаза свои сомкнули —
а не то бы глазами узрели,
не то бы услышали ушами,
уразумели сердцем и ко Мне обратились,
а Я бы их исцелил»Цитата из Ис 6:9–10..
28. Так пусть вам будет известно: эта весть о Божьем спасении послана язычникам и они её услышат!
29. После этих его слов иудеи разошлись, горячо споря друг с другомВ самых древних рукописях этого стиха нет..
30. Павел два года прожил в Риме на собственном содержании. Он принимал всех, кто к нему приходил,
31. проповедовал им Божье Царство и учил о Господе Иисусе Христе смело и беспрепятственно.
Послание ИаковаПослание Иакова (Иак) стоит на первом месте среди т.н. «соборных» — оно написано не для одного конкретного человека и не для одной общины, но для всех христиан повсюду. Таким же неопределённым оказывается и происхождение Иак: неизвестно, когда, кем и по какому поводу оно было написано. Автор ничего не сообщает ни о себе, ни об адресате, ни о причинах, побудивших его написать этот текст — Послание выглядит скорее богословским и нравственным наставлением, чем личным обращением к кому-то. Кроме того, в Иак отсутствует обычное для других посланий завершение (благословения, личные приветствия и проч.) — письмо как бы обрывается внезапно. Но это, может быть, и есть логичное завершение для текста, ни к кому конкретно не обращённому.
Имя Иаков было очень распространено среди евреев того времени, высказывались разные предположения об авторстве. Традиционно считается, что текст написан Иаковом, «братом Господним» (т.е. близким родственником Иисуса Христа), который достаточно быстро занял лидирующее положение в иерусалимской общине и погиб мученической смертью в 62 г. н.э. Он многократно упоминается в Деян (12:17; 15:13–21; 21:18) и в Гал (1:19; 2:9).
Послание написано хорошим греческим языком, что не имело бы большого смысла, если бы Иаков обращался исключительно к своей общине. Можно предположить, что он наставительно говорит со всеми христианами Римской империи, передавая им веру в том виде, в каком она сложилась и существует на родине христианства. Он сосредоточивает внимание на практике христианской жизни, в тексте мало чистого богословия.
Послание известно прежде всего фразой «вера без дел мертва» (2:26), которая выглядит как яркая полемика с тезисом Павла об оправдании исключительно верой. Однако нет необходимости видеть в этом спор или даже противоречие, учитывая, что и Павел, и Иаков писали не курс догматического богословия, а практические наставления для верующих. Каждый из них подчёркивает одну из сторон христианского благовестия, и возможно, Иаков оспаривает не столько Павла, сколько примитивное понимание, которое предполагает некий автоматизм в деле спасения человека.
Основная тема Иак — жизнь общины в условиях искушений, под которыми, очевидно, следует понимать гонения на христиан. Внешнему давлению следует противопоставить внутреннее единство, которое немыслимо без заботливого отношения к каждому члену общины вне зависимости от его богатства и общественного положения.
В Иак сложно выделить составные части — темы плавно перетекают одна в другую, автор словно уговаривает свою аудиторию, задавая тему в самом начале и постоянно возвращаясь к ней. При этом в Послании чётко прослеживаются сквозные идеи: польза испытаний, превосходство Божьей мудрости над земной, соблюдение заповедей, необходимость гармонии внутри общины и заботы о бедных и др.
Глава 1 (Иак. 1)
1. Иаков, раб Бога и Господа Иисуса Христа, двенадцати израильским племенам, рассеянным по земле, желает радости!
2. Когда постигают вас разнообразные искушения, братья мои, принимайте это как великую радость.
3. Знайте: опытность в вере порождает стойкость,
4. а стойкость способствует зрелости — чтобы вы были зрелыми и цельными, чтобы ни в чём не нуждались.
5. А если кому из вас не хватает мудрости, пусть попросит у Бога, и получит — ведь Бог даёт просто, не упрекая.
6. Пусть только просит с верой и ничуть не сомневается — кто сомневается, похож на морскую волну, которую из стороны в сторону гонит ветер.
7. Пусть не думает что-то получить от Господа такой человек —
8. душа его раздвоена, на всех своих путях он неустойчив.
9. Кто из братьев в унижении — пусть хвалится высотой своего положения,
10. а кто богат — своим унижением, ведь всё это исчезнет, как цветок полевой.
11. Взошло солнце, и от жара засохла трава — вот и облетел весь её цвет, погиб прекрасный облик. Так и богача на его пути ждёт увядание.
12. Блажен, кто выдерживает искушение: за свою стойкость он получит венец жизни — так обещал Бог наградить тех, кто Его любит.
13. В искушении пусть никто не говорит: «Это Бог меня искушает». Бог неискушён во зле и Сам никого не искушает.
14. Нет, это собственные прихоти сбивают человека с пути и увлекают в ловушку — вот что такое искушение.
15. От прихоти зарождается и появляется на свет грех, и когда он совершается, то приводит к смерти.
16. Не заблуждайтесь, возлюбленные мои братья.
17. Что даётся вам доброго, что дарится вам совершенного, то приходит свыше, от Отца, порождающего всякий свет, и Он не переменится, не затмится Его сияние.
18. По собственной воле Он породил нас словом истины, чтобы среди Его творений мы были первенцами.
19. Вот что, братья мои возлюбленные: пусть каждый человек торопится слушать и не спешит говорить, не спешит гневаться,
20. ведь гнев человеческий не творит правды Божьей.
21. Так что избавьтесь от всякой грязи, от жгучей злобы и кротко примите то слово, которое прорастает в вас и способно спасти ваши души.
22. И слово это исполняйте, а не только выслушивайте — иначе обманете лишь самих себя.
23. Ведь выслушивать слово, но не исполнять — всё равно что глядеть на собственное отражение в зеркале:
24. человек узнал, каков он сам, но отошёл и тотчас забыл об этом.
25. Но кто прилежно всматривается в совершенный закон (а это закон свободы) — тот не просто забывчивый слушатель, он исполняет всё на деле. И будет блажен, кто так поступит!
26. Кто считает себя благочестивым, но не обуздал собственный язык, тот обманывает сам себя, его благочестие ничего не стоит.
27. Вот какое благочестие будет чистым и безупречным перед Богом и Отцом: помогать вдовам и сиротам в их скорбях и хранить себя от скверны этого мира.
Глава 2 (Иак. 2)
1. Братья мои, если верите в славного Господа нашего Иисуса Христа — никого не выделяйте особо.
2. Войдёт в собрание ваше роскошно одетый человек с золотыми перстнями на пальцах, войдёт и бедняк в грязной одежде.
3. Взглянете вы на роскошно одетого и скажете: «тебе будет удобно присесть здесь», а бедняку скажете: «а ты постой» или «садись тут, мне под ноги».
4. И так вы вводите разделения в общине и решаете, исходя из дурных помыслов.
5. Послушайте, братья мои возлюбленные! Бог избрал тех, кто беден в этом мире, чтобы обогатить их верой и дать им в наследие царство — Он обещал это тем, кто Его любит.
6. А вы с презрением отнеслись к бедняку! Но разве не богатые угнетают вас и тянут в суды?
7. Не они ли оскорбляют доброе имя, которое вы носите?
8. Если вы исполняете царский закон, который дан в Писании: «возлюби ближнего, как самого себя»Цитата из Лев 19:18, которую Иисус приводил как одну из важнейших в законе (Мф 19:19; 22:39 и др.)., — то поступаете прекрасно.
9. А если вы относитесь к людям с лицеприятием, то совершаете грех, и закон обличает ваше преступление.
10. Ведь кто исполнил остальной закон, но что-то одно нарушил, оказался виновным в целом.
11. Кто сказал «не блуди», сказал и «не убивай»Две из Десяти заповедей (Исх 20:13–14; Втор 5:17–18)., и если ты не блудишь, но убиваешь, ты всё равно преступник.
12. Помните, что и за свои речи, и за поступки будете судимы по закону свободы.
13. Кто не проявил милости — того и судить будут без милости, а ведь милость превыше суда!
14. Что пользы, братья мои, если кто говорит, будто имеет веру, но не подтверждает её делами? Сможет ли такая вера его спасти?
15. Допустим, брату или сестре недостаёт одежды и ежедневной пищи,
16. а кто-то из вас им скажет: «Ступайте с миром, грейтесь и питайтесь», а того, что нужно для жизни, вы им не дадите — какая от этого польза?
17. Так и вера, не подтверждённая делами, сама по себе мертва.
18. И тут кто-то скажет: у тебя есть вера, а у меня — дела. Как же ты покажешь мне свою веру, если она бездействует? А я покажу тебе свою веру своими делами.
19. Ты веришь, что Бог Един? Прекрасно! Так веруют и бесы — но это лишь ужасает их.
20. Показать ли тебе, пустой человек, что вера без дел ни на что не годна?
21. Как получил праведность праотец наш Авраам? По делам своим, когда готов был принести сына своего Исаака в жертвуЖертвоприношение Авраамом Исаака описано в Быт 22..
22. Ты же видишь, что вера его проявлялась на деле, вера достигла совершенства в его поступках.
23. Так и исполнилось сказанное в Писании: «Поверил Авраам Богу, и это вменилось ему в праведность», и был он назван другом БожьимЗдесь цитируется Быт 15:6, при этом это выражение толкуется несколько иначе, чем в Рим 4:3–9, где подчёркивается значение именно веры, а не поступков Авраама..
24. Итак, вы видите, что человек признаётся праведным по своим делам, а не только по вере.
25. Точно так же и блудница Раав была признана праведной по своим делам, когда приняла израильских разведчиков и тайно выпустила из городаИстория иерихонской блудницы Раав, принявшей у себя израильских разведчиков, рассказана в Нав 2..
26. Как тело без духа мертво, так и вера без дел мертва.
Глава 3 (Иак. 3)
1. Не нужно, чтобы многие из вас, братья, становились учителями, — знайте, что нас, учителей, судить будут строже,
2. ведь все мы допускаем много ошибок. А кто не ошибается в речах, тот совершенный человек и может обуздать себя в полной мере.
3. Так мы и коням вставляем в рот удила, чтобы подчинить их себе и управлять ими в полной мере.
4. Так и с кораблями: как они ни велики, как ни сильны ветра, что ими движут, а с помощью совсем маленького руля кормчий направляет их, куда пожелает.
5. Так и язык — малая часть тела, но многим хвалится. И малейший огонёк может поджечь груду дров.
6. Вот и язык — такой огонь. Он создаёт внутри нас целый мир неправдыОн создаёт внутри нас самих целый мир неправды — или: Он начинает приукрашивать неправду внутри нас самих. и так оскверняет нас целиком, воспламеняет всё течение нашей жизни — а сам воспламеняется от геенныГеенна — так в иудейской традиции называли ад как место посмертного наказания грешников. Это название происходит от названия долины Хинном под Иерусалимом, где сжигали отбросы и потому постоянно горел огонь..
7. Животные, какой бы они ни были природы: звери и птицы, пресмыкающиеся и морская живность, — покоряются человеческой природе или уже покорились.
8. А покорить собственный язык не в силах никто из людей. Не сдержать этого зла, и яд его смертелен!
9. Языком мы благословляем Господа и Отца — но им же и проклинаем людей, рождённых по образу Божьему.
10. Из одних и тех же уст исходит благословение и проклятие — не должно, братья, быть так.
11. Бывает ли такой источник, чтобы текла из него и сладкая, и горькая вода?
12. Не может, братья мои, смоковница приносить маслины, а виноградная лоза — смоквы, и солёный источник не даст воды пресной.
13. Есть среди вас человек мудрый и знающий? Пусть он докажет это на деле добрым поведением и кроткой мудростью.
14. Но если на сердце у вас жгучая зависть и раздоры — хвалиться вам нечем, не лгите против истины!
15. Не та это мудрость, что приходит свыше, — а земная, душевная, бесовская!
16. Где зависть да раздор — там мятеж и всякое мерзкое дело.
17. Та мудрость, которая приходит свыше, прежде всего чиста, а кроме того, она несёт мир, владеет собой, она послушна и исполнена милости, плоды её добры, она беспристрастна и непритворна.
18. Праведность мирно сеет своё семя, и оно принесёт плод тем, кто трудится ради мира.
Глава 4 (Иак. 4)
1. Откуда среди вас войны и раздоры? Разве не от того, что вы выступаете в поход за телесными удовольствиями?
2. Вы стремитесь к тому, чего не имеете, убиваете и завидуете — но так и не можете этого достичь. Вы сражаетесь и воюете — но ведь не просите, чего у вас нет.
3. А если и просите, не получаете, потому что просьба ваша дурна, вы стремитесь лишь растратить себя в удовольствиях.
4. Распутники! Разве не знаете, что дружить с этим миром — значит враждовать с Богом? Кто хочет быть другом для этого мира, становится врагом Богу.
5. Не думаете ли, что Писание зря говорит: «В нас обитает Дух, и Он нас любит до ревности»?Точного источника у цитаты нет, видимо, это общий вывод из разных мест Писания, где говорится о ревности Бога (напр., Пс 77:58; 78:5 и др.).
6. Но и благодати Он нам даёт всё больше, потому и сказано в Писании: «Бог противится горделивым, а смиренных одаряет благодатью»Цитата из Притч 3:34..
7. Итак, подчинитесь Богу и боритесь с дьяволом — тогда он убежит от вас.
8. Приблизьтесь к Богу — и Он приблизится к вам. Омойте руки, грешники, очистите сердца, двоедушные!
9. Печальтесь, плачьте и рыдайте! Смех ваш пусть превратится в плач, а радость — в сокрушение.
10. Смиритесь перед Господом — и Он возвысит вас!
11. Не наговаривайте друг на друга, братья. Кто наговаривает на брата или его осуждает, тот наговаривает на закон и его осуждает — а если ты осуждаешь закон, ты уже его не исполняешь, ты ставишь себя над ним судьёй.
12. Есть Единый Законодатель и Судья, Он может спасти или погубить. А ты кто такой, чтобы осуждать ближнего?
13. Теперь обращусь к тем, кто говорит: «Сегодня или завтра отправимся в такой-то город, там проведём год, будем торговать и получим прибыль».
14. Вы же не знаете, что произойдёт с вашей жизнью даже завтра — вы словно пар, что возник ненадолго и сразу исчез.
15. Лучше скажите так: «Если Господь пожелает, будем живы и сделаем то или это».
16. Вы же теперь хвалитесь своим высокомерием, а от такой похвальбы не бывает ничего хорошего.
17. Итак, кто знает, как поступать правильно, но не поступает, — на том грех.
Глава 5 (Иак. 5)
1. А теперь обращусь к вам, богачи: плачьте и рыдайте, ведь вас постигнут бедствия!
2. Богатство ваше сгнило, одежда изъедена молью,
3. золото и серебро заржавели, и ржавчина эта будет свидетельством против вас, пожрёт она ваши тела, как огонь. Время подошло к концу — а вы насобирали себе богатств!
4. Вы лишали платы работников, что собирали жатву на ваших полях, — и вот, эти деньги кричат о ваших преступлениях, и Господь СаваофГосподь Саваоф — это выражение заимствовано из древнееврейского, где оно означает «Господь (небесных) воинств». услышал громкий плач ваших жнецов.
5. На земле вы жили в роскоши и довольстве, вы раскормили собственные сердца — на день, когда назначено заклание!
6. Праведника вы осудили и убили — а Он не противился вамРечь может идти как о распятии Иисуса Христа, так и о разных случаях, когда богатые творили насилие над праведниками..
7. Так будьте же терпеливы, братья, ожидая пришествия Господа. Так земледелец, чтобы получить драгоценный урожай от земли, дожидается жатвы в пору осенних и зимних дождей.
8. Будьте и вы терпеливы, укрепляйте сердца ваши, ибо близко пришествие Господне.
9. Не жалуйтесь, братья, друг на друга, а не то сами будете осуждены — вот и Судья уже при дверях.
10. За пример возьмите, братья, с каким терпением переносили страдания пророки, которые говорили от имени Господа.
11. Кто сохранил стойкость, того мы считаем блаженным! Вы слышали, как терпелив был Иов, и знаете, какой конец пути дал ему Господь — Он многомилостив и сострадателен.
12. И прежде всего, братья, не клянитесь — ни небом, ни землёй, ни другой какой клятвой. Пусть ваше «да» будет действительно «да», а ваше «нет» будет «нет», иначе будете осужденыКраткий пересказ Мф 5:34–37..
13. Если кто из вас страдает — пусть молится, если благополучен — пусть поёт псалмы.
14. Если кто из вас заболел, пусть созовут пресвитеров церковных, и они, возложив на него руки, помажут его маслом во имя Господне.
15. Молитва с верой спасёт заболевшего, поднимет его Господь, и если какие совершил грехи, они будут ему прощены.
16. Так что исповедуйтесь друг другу в грехах и молитесь друг за друга, ибо много может усерднаяУсердная — или: совершить. молитва праведника.
17. Илия был такой же, как и мы, человек, но он помолился, чтобы не шёл дождь, — и не было на земле дождя три года и шесть месяцев.
18. Затем он помолился снова, и небо дало дождь, и земля произрастила урожай.
19. Братья мои, если один из вас впадёт в заблуждение, а другой наставит его на истинный путь —
20. этот человек (пусть он так и знает) вернёт грешника с ложного пути, спасёт его душу от смерти, и это перевесит множество грехов.
Первое послание ПетраПослания Петра (1 Пет и 2 Пет) издавна вызывали много вопросов с точки зрения авторства. Автор прямо называет себя Петром — это греческое имя со значением «скала» служит аналогом арамейского имени Кифа. Так Иисус Христос назвал того из апостолов, который чаще всего упоминается в Евангелиях (Мф 16:18). Он был простым галилейским рыбаком, и трудно ожидать от него стилистического изящества, а в то же время 1 и 2 Пет можно назвать самыми грамматически правильными и литературно яркими книгами во всём Новом Завете. При этом автор постоянно ссылается на Ветхий Завет и показывает свою начитанность как в иудейской, так и в эллинистической словесности.
Впрочем, автор сам указывает, что воспользовался помощью секретаря Силуана (5:12), — можно предположить, что Силуан, следуя указаниям Петра, и составил этот текст, который затем был авторизован Петром. Если принять авторство Петра, он пишет этот текст из Рима, который называет «Вавилоном» (5:13), указывая на другую языческую империю, завоевавшую в своё время Израиль. Послание могло быть составлено в начале 60-х гг., накануне гонений, предпринятых императором Нероном.
В то же время существует распространённая среди учёных точка зрения, что эти послания (особенно 2 Пет) были составлены в более позднее время другими людьми, которые приписали их апостолу Петру, чтобы придать им больше авторитета. Тогда время написания можно привязать к одному из последующих периодов массовых гонений (например, при Домициане в 80-е гг. или даже при Траяне в 110-е гг.). Это могли быть ученики Петра, которые развили и систематически изложили его идеи.
В пользу этой гипотезы говорит достаточно развитое и своеобразное богословие, которое, как предполагают её сторонники, было в таком виде разработано уже после смерти Петра. В особенности это касается развёрнутого учения о спасении, которое излагается в 3:15–22. Но поскольку у нас нет никаких независимых от Нового Завета источников по христианству этого периода, мы не можем судить, насколько сложным или, наоборот, примитивным могло быть богословие апостола Петра. Во всяком случае, мы не видим в тексте ничего такого, чего исторический Пётр явно не мог бы сказать.
Основная тема 1 Пет — страдание и его роль в спасении человека. Автор подчёркивает, что оно для верующих не только неизбежно, но и благотворно, если они страдают невинно, а не в наказание за собственные преступления. Одновременно он провозглашает принципы полной лояльности по отношению к государственной власти (2:13–14) и подчинения рабов хозяевам, какими бы они ни были (2:18). В этом и будет состоять подражание Христу, Который пострадал безвинно и никак не противился страданиям (2:21).
Глава 1 (1Пет. 1)
1. Пётр, апостол Иисуса Христа, — избранникам, рассеянным по провинциям, где они проживают: в Понте, Галатии, Каппадокии, Асии и ВифинииОсновные римские провинции Малой Азии (совр. Турция)..
2. Пусть умножатся среди вас благодать и мир от Бога Отца! Он познал вас с самого начала, освятил Духом, чтобы вы были Ему послушны, и окропил жертвенной кровьюОкропил жертвенной кровью — намёк на кропление кровью жертвенного животного после жертвоприношения, что означало заключение Завета с Богом (ср. Исх 24:5–8). Иисуса Христа!
3. Благословен Бог и Отец Господа нашего Иисуса Христа! По великой Своей милости Он, когда воскрес из мёртвых Иисус Христос, и нас возродил к живой надежде,
4. чтобы мы получили удел, чуждый всякой скверны, неподверженный распаду и гибели. Он ожидает вас на небесах —
5. а вас, если веруете, охраняет Божья сила, и спасение, которое вам уготовано, станет явным в последний час.
6. Радуйтесь этому, даже если сейчас и приходится вам некоторое время пострадать от разных искушений.
7. Зато после испытаний ваша вера окажется ценнее золота — ведь и его испытывают огнём, хотя оно не вечно! И когда явится Иисус Христос, вера принесёт вам похвалу, славу и честь.
8. Вы любите Его, хотя не видели прежде, и верите в Него, хотя и теперь не видите, — так пусть будет ваша радость славной, её не выразить словами.
9. Так вы приближаетесь к спасению ваших душ — в этом цель вашей веры.
10. Об этом спасении старались разузнать пророки, они пророчествовали о благодати, которая вас ожидала.
11. Их устами приносил своё свидетельство Христов Дух, и они пытались определить, к какому времени оно относится, как именно должен пострадать Христос и какая слава придёт вслед за этим.
12. Им было открыто, что это служение доверено им не ради них самих, но ради вас. И теперь это ясно объявили вам те, кто научил вас Евангелию при содействии Духа Святого, посланного с неба, — а ведь даже ангелы желали бы прикоснуться к этой тайне.
13. Так что соберитесь с мыслями, будьте трезвы и всю надежду возложите на благодать, которая будет вам дана, когда явится Иисус Христос.
14. Будьте как послушные дети, не поддавайтесь прежним прихотям, как во времена, когда вы этого не знали.
15. Тот, кто вас призвал, — свят, и вы будьте святы во всех своих поступках, как и написано:
16. «будьте святы, ибо Я свят»Цитата из Лев 11:44..
17. Вы зовёте Отцом Бога, Который судит каждого по его делам, невзирая на лица, — так странствуйте по этой временной жизни в трепетном почтении к Нему.
18. Вы же знаете: от отцов вам досталась бренная жизнь, и от неё искупило вас не серебро и золото, которые не вечны,
19. но драгоценная кровь Христа — Агнца безупречного и непорочного.
20. Так было определено прежде сотворения мира, а произошло в последние времена при вашем участии.
21. И вы в единении со Христом верны Богу, Который воскресил Его из мёртвых и прославил, так что веру и надежду вы возлагаете на Бога.
22. Будьте послушны истине и так очистите ваши души, стремитесь к непритворной братской любви, старайтесь любить друг друга от чистого сердца.
23. Вы заново рождены для новой жизни, и её породило не семя смертного человека, а бессмертное Слово неизменно Живого Бога.
24. Ибо «все люди — трава, вся слава их — что цветы на траве. Увянет трава, и цветок облетит,
25. а слово Божье сохранится вовеки»Цитата из Ис 40:6–8.. Вот какая благая весть вам возвещена!
Глава 2 (1Пет. 2)
1. Так что теперь распроститесь со всякой злобой, со всяким коварством, лицемерием, завистью и злословием
2. и, как новорождённые младенцы к чистому молоку, устремитесь к бесхитростному Слову. Оно даст вам вырасти и обрести спасение —
3. ведь вы распознали, как благ ГосподьЦитата из Пс 33:9..
4. Вы приступаете к Нему — к Камню Живому, Который люди отвергли, а Бог избрал и оценил.
5. Из вас самих, как из камней живых, пусть будет выстроен духовный Храм, а вы станьте священнослужителями и приносите, благодаря Иисусу Христу, угодные Богу духовные жертвы.
6. Ведь в Писании сказано: «Кладу я на Сионе камень, во главу угла — камень избранный и ценный, и кто доверится ему — стыдиться не будет!»Цитата из Ис 28:16.
7. Для вас, кто поверил, он действительно ценен, а для неверных это «камень, который отвергли строители, но он лёг в основание угла»Цитата из Пс 117:22.
8. и «камень, о который споткнутся, скала, из-за которой впадут в соблазн»Цитата из Ис 8:14.. Спотыкаются они потому, что не верят Слову, как и было предопределено.
9. А вы — избранный род, царственное священство, святое племя и особый Его народЦитата из Исх 19:6 с дополнением. Этот текст пересказывается и в других местах ВЗ (напр., Ис 61:6).. Ваша доля — возвещать, как великолепен Бог, Который призвал вас из тьмы к Своему дивному свету.
10. Прежде не были вы народом, а теперь народ Божий, прежде не знали милости — а теперь помилованыКраткий пересказ Ос 2:23..
11. Возлюбленные, я призываю вас держаться подальше от плотских желаний, которые осаждают душу, — вы в этом мире странники и чужаки.
12. Вы живёте среди язычников, так проявляйте себя с лучшей стороны, и тогда те, кто сейчас оговаривает вас и называет злодеями, в день Пришествия увидят ваши добрые дела и прославят Бога.
13. Подчиняйтесь, ради Господа, всем, кому положено среди людей: будь то царь как верховный правитель
14. или наместники, которых царь назначает, чтобы они карали злодеев и награждали тех, кто творит добро.
15. Воля Божья — в том, чтобы вы своими добрыми делами прекратили пересуды людей безрассудных и несведущих.
16. Вы свободны, но перед Богом вы рабы, так что не делайте свободу прикрытием для порока.
17. Всех уважайте, братство любите, Бога бойтесь, царя чтите.
18. Слуги, подчиняйтесь со всем трепетом своим господам, причём не только добрым и кротким, но и суровым.
19. Ведь это благодать — сознательно, ради Бога переносить незаслуженные страдания!
20. Что похвального в том, чтобы сносить побои за свои грехи? Но если вы творите добро и терпите за это страдания, это благодать от Бога.
21. К этому вы и призваны — так и Христос пострадал за вас и оставил вам пример, чтобы вы следовали по Его стопам.
22. Он не сотворил греха, «не оказалось лукавства у Него на устах»Здесь пересказывается Ис 53 с цитатами и толкованиями, которые однозначно относят это пророчество к Иисусу Христу, совершившему заместительную жертву во искупление грехов всех людей.,
23. на брань не отвечал Он бранью, терпел страдания и не угрожал в ответ, но предоставил воздаяние Праведному Судье.
24. Это Он в собственном теле вознёс наши грехи на крестное древо, чтобы мы скончались для грехов и ожили для праведности — так «раной Его вы исцелились».
25. Все вы «были как заблудшие овцы», а теперь обратились к Пастырю и Наставнику ваших душ.
Глава 3 (1Пет. 3)
1. И вы, жёны, точно так же подчиняйтесь мужьям — и если какие-то из них непокорны Божьему Слову, жёны своим поведением могут обратить их к вере, даже и без Слова,
2. когда мужья присмотрятся к их чистому и богобоязненному образу жизни.
3. Пусть их украшают не замысловатая причёска, не золотые уборы, не нарядная одежда,
4. а то, что у человека в сердце, — неувядающая от времени кротость и спокойствие духа, они-то и ценны перед Богом.
5. Так украшались в прежние времена святые женщины, которые возлагали надежду на Бога и подчинялись собственным мужьям.
6. Так Сарра покорялась Аврааму и называла его господиномСм. Быт 18:12. — и вы действительно её дочери, если творите добро без робости и страха.
7. Точно так же и вы, мужья, относитесь с пониманием к женскому полу как к более хрупкому сосуду. Оказывайте им честь, ведь благодатная жизнь даруется им наравне с вами, — и тогда ничто не будет препятствовать вашим молитвам.
8. Наконец, все будьте единодушны, сострадайте, любите братьев, будьте милостивы, смиренны,
9. не воздавайте злом за зло и бранью за брань, а лучше благословляйте — к тому вы и призваны, чтобы получить в удел благословение.
10. Так что «кто любит жизнь, хочет видеть благие дни — пусть удержит язык свой от зла, уста свои — от лукавых речей,
11. пусть уклоняется от зла и творит благо, ищет мира и стремится к нему.
12. Ибо смотрит Господь на праведных, открыт Его слух к их мольбе, но обратится Господь против тех, кто творит зло»Цитата из Пс 33:13–17..
13. Кто же причинит вам вред, если сами вы устремлены ко благу?
14. А если придётся даже пострадать за праведность, вы блаженны и «не бойтесь, чего другие боятся, не трепещите»!Цитата из Ис 8:12, в следующем стихе пересказывается с изменениями Ис 8:13.
15. Сохраняйте свято в своих сердцах Господа Христа. Всегда будьте готовы дать ответ тому, кто станет расспрашивать вас о вашей надежде, —
16. только мягко, осторожно, и чтобы совесть ваша была чиста. Тогда те, кто вас обвиняют, будут пристыжены — окажется, что они клевещут на вашу добрую жизнь в единстве со Христом!
17. Лучше пострадать, если на то будет воля Божья, за добрые дела, чем за злые.
18. Ведь и Христос единожды пострадал за грешников — Праведный за неправых, чтобы вас привести к Богу. Тело Его было убито, но Он вернулся к жизни в Духе.
19. Именно в Духе Он отправился на проповедь к заточённым в темницу духам.
20. Когда-то были они непокорны — ещё во дни Ноя Бог терпеливо дожидался, пока тот построит ковчег, но в нём спаслись по водам немногие, всего восемь душЭто одно из самых загадочных мест во всём НЗ. Вероятнее всего, имеется в виду, что Христос между смертью и Воскресением проповедовал неким духам. Это могут быть души умерших людей, которые были неверны в своей земной жизни, но теперь получили возможность для покаяния, или злые духи, восставшие против Бога, которым Христос возвестил о Своей окончательной победе (ср. Быт 6:2, где подобная проблема возникает с толкованием выражения «сыны Божьи»). Под восемью душами имеются в виду сам Ной, трое его сыновей и их жёны. История Ноя рассказана в Быт 6–8. Ср. 2Пет 2:5..
21. Так был заранее дан образ нынешнего крещения, которое есть не омовение телесной нечистоты, но чистосердечное обращение к БогуЧистосердечное обращение к Богу — варианты понимания: (1) просьба от чистого сердца; (2) просьба очистить совесть; (3) обещание жить по совести.. Оно приводит вас ко спасению, потому что Христос воскрес,
22. взошёл на небеса и сел по правую руку от Отца и покорились Ему все ангелы, власти и силы.
Глава 4 (1Пет. 4)
1. Итак, тело Христа подверглось страданиям — так возьмите на вооружение Его образ мыслей, ведь чьё тело страдает, тот перестал грешить.
2. И дальше живите, сколько осталось, уже не по человеческим прихотям, а по воле Божьей.
3. Довольно вы уже времени, как водится у язычников, предавались распутству и всяким прихотям, пьянству, разгулу, попойкам и непотребному служению идолам.
4. Потому другим и странно, что вы больше не участвуете в их бесстыдных делах, которыми они никак не насытятся, за то они вас и бранят.
5. Но они ответят перед Тем, Кому предназначено судить живых и мёртвых.
6. Для того Евангелие достигло и мёртвых: пусть они, как люди, будут осуждены за свою жизнь по законам плоти, но оживут духовно, как желает БогПо-видимому, имеется в виду возможность покаяния для умерших — ср. 3:19..
7. Скоро всему настанет конец — так мыслите здраво и трезво, как и требуется для молитвы.
8. Прежде всего, преданно любите друг друга, ведь любовь перевесит множество грехов.
9. Будьте друг ко другу гостеприимны и не ворчите,
10. ведь Божья благодать разнообразна, каждый из вас наделён особым даром — чтобы ей распорядиться, делитесь дарами меж собой.
11. Если уж говорить, то изречения Божьи, если служить — с той силой, которую подаёт Бог, чтобы во всём прославить Бога через Иисуса Христа, Ему слава и сила во веки веков. Аминь!
12. Возлюбленные, не удивляйтесь, что терпите испытание огнём, — в этом искушении нет ничего для вас удивительного.
13. И если вы становитесь причастны страданиям Христовым, радуйтесь — тогда будете радоваться и ликовать, когда откроется Его слава.
14. Если терпите оскорбления за имя Христово, вы блаженны, ведь славный Дух Божий пребывает с вами.
15. Лишь бы кто из вас не пострадал в наказание за убийство, или воровство, или злодеяние, или посягательство на чужое!Посягательство на чужое — или: вмешательство в чужие дела.
16. А тому, кто страдает как христианин, нечего стыдиться — пусть славит Бога за эту участь!
17. Время начаться суду, причём с народа Божьего. И если он начинается с вас — какой же конец ждёт тех, кто не поверил Божьему Евангелию!
18. «И если праведный едва обретает спасение, где же окажется нечестивец и грешник?»Цитата из Притч 11:31 в греч. переводе.
19. Так что когда вы по воле Божьей страдаете, предайте души ваши Творцу — ведь Он верен! — и творите добро.
Глава 5 (1Пет. 5)
1. Я и сам пресвитер и свидетель Христовых страданий, я причастен и той славе, которой только предстоит открыться, — и потому умоляю пресвитеров
2. пасти стадо Божие, надзирать над ним не по принуждению, а с охотой, не ради прибыли, а с усердием.
3. Не становитесь господами над народом Божьим, а будьте образцом для тех, кого пасёте, —
4. и когда явится Верховный Пастырь, вы получите неувядаемый венец славы.
5. А вы, младшие, в свою очередь подчиняйтесь пресвитерам. Все будьте скромны по отношению друг ко другу, ведь Бог «гордым противится, а смиренным подаёт благодать»Цитата из Притч 3:34 в греч. переводе..
6. Смиренно преклонитесь под могучую Божью руку, и настанет срок, когда Он вас возвысит.
7. Предоставьте Ему все свои заботы, ведь Он заботится о вас!
8. Будьте трезвы и бдительны — ваш противник дьявол бродит, как рычащий лев, ищет, кого поглотить.
9. Боритесь с ним, будьте стойки в вере и знайте, что подобные страдания выпадают на долю вашего братства по всему миру.
10. Всякая благодать — от Бога, Он вас призвал к вечной Своей славе через Христа и после недолгого страдания восстановит, укрепит, усилит и утвердит,
11. и Его держава — вовеки! Аминь.
12. Я вкратце написал вам это при помощи Силуана, которого считаю верным вашим братом, чтобы ободрить вас и засвидетельствовать: это и есть истинная Божья благодать. Её и держитесь!
13. Приветствуют вас из ВавилонаВавилоном называется Рим (подобный языческому Вавилону). Марк — скорее всего, спутник и помощник Петра, написавший Евангелие от Марка (вероятно, со слов Петра). община избранных и сын мой Марк.
14. Приветствуйте друг друга святым поцелуем. Мир всем вам во Христе!
Второе послание ПетраО происхождении 2-го Послания Петра (2 Пет) можно сказать примерно всё то же, что было сказано о проблемах с 1 Пет, но при этом придётся добавить: оно всегда вызывало больше всего споров и сомнений, а в первые века даже не входило в списки канонических книг Нового Завета.
Основная тема Послания — борьба со лжеучителями. Оно во многом сходно с Иуд, и многие считали, что 2 Пет — своего рода пересказ этого другого послания с упором на некоторые особые идеи, прежде всего на отсроченное Второе пришествие Христа (3:3–9). Сам факт, что автор так подробно и эмоционально об этом рассуждает, считают доказательством поздней датировки: в середине I в., с точки зрения этих исследователей, ещё не имело смысла говорить об «отсроченном» Пришествии. В 3:4 автор, по-видимому, утверждает, что первое поколение христиан уже умерло. Однако и эта гипотеза опирается исключительно на наши предположения.
Если считать автором Петра, Послание, видимо, было написано в Риме в начале 60-х гг. вскоре после 1 Пет. Исследователи, которые считают текст псевдоэпиграфом (т.е. полагают, что имя Петра было добавлено для придания тексту авторитета), предлагают разные датировки и локализации. Наиболее разумным в этом случае выглядит предположение, что послание было написано в первой половине II в. в Риме или Малой Азии.
Одна из самых необычных для всей Библии черт Послания (которую тоже часто приводят как доказательство поздней датировки) — указание на неверное прочтение посланий Павла (3:15–16). С одной стороны, это подразумевает, что по меньшей мере некоторые из Павловых посланий в это время уже широко известны и по-разному интерпретируются. С другой — они могли широко разойтись по разным общинам всего за десяток лет.
Поскольку автор настаивает на том, что он и есть апостол Пётр и лично присутствовал при событии Преображения (1:16–18), вопрос об авторстве 2 Пет часто становится ключевым в дебатах о достоверности Нового Завета в целом.
Стиль 2 Пет настолько же изыскан, как и стиль 1 Пет (что тоже может объясняться помощью некоего образованного помощника, который составил окончательный текст Послания, как Силуан в 1 Пет 5:12), но есть и отличия. Так, это Послание обращает большое внимание на небиблейские источники, особенно в том, что касается судьбы падших ангелов (2:4). Впрочем, вполне вероятно, что именно об этом говорится и в 1 Пет 3:19. Иными словами, находить ли в этих двух книгах различия или сходства — зависит от общих установок исследователя.
Глава 1 (2Пет. 1)
1. Симеон Пётр, раб и апостол Иисуса Христа, — тем, кто принял ту же драгоценную веру, что и мы. Праведен Бог наш, как и Спаситель Иисус Христос!
2. Пусть умножатся у вас благодать и мир, всё полнее познавайте Бога и Иисуса, Господа нашего!
3. Он даровал нам Божественной силой всё, что требуется для благочестивой жизни, открыл нам Того, Кто нас призвал Своей славой и добродетелью.
4. Так мы получили от Него величайшие и драгоценные обещания, так что теперь вы можете быть причастны Божественной природе и избежать гибели — ведь именно к ней влекут этот мир его желания.
5. А теперь уж вы сами прояви́те усердие: к вере вашей добавьте добродетель, к добродетели познание,
6. к познанию воздержанность, к воздержанности стойкость, к стойкости благочестие,
7. к благочестию дружелюбие, а к дружелюбию — любовь.
8. Если эти качества проявляются в вас и растут, они не оставят вас без действия и без плода на пути познания Господа нашего Иисуса Христа.
9. А кому их недостаёт, тот близорук и просто слеп: он забыл, что прежние его грехи уже прощены.
10. Тем более постарайтесь, братья, делами подтвердить, что вы призваны и избраны, — и если будете так поступать, никогда не споткнётесь,
11. и вам будет широко открыт вход в вечное царство Господа нашего и Спасителя Иисуса Христа.
12. Потому я постоянно буду вам об этом напоминать, хотя вы и так это знаете и твёрдо держитесь истины, которую приняли.
13. Я считаю правильным вам это напоминать и так ободрять вас, пока обитаю в шатре смертного тела.
14. Я ведь знаю, что очень скоро мне предстоит переселиться из этого шатра, как открыл мне и Господь наш Иисус Христос.
15. Так что постараюсь, чтобы и после моего ухода вы почаще об этом вспоминали.
16. Когда мы повествовали вам, какая сила явилась в пришествии Господа нашего Иисуса Христа, это не был пересказ чьих-то изощрённых россказней — нет, мы сами стали свидетелями Его величия.
17. От Бога Отца Он принял честь и славу, ведь это о Нём произнёс голос великолепный и славный: «Он — Сын Мой возлюбленный, к Нему Я благоволю»Речь идёт о Преображении (Мф 17:5; Мк 9:7 и Лк 9:34–35)..
18. Этот голос прозвучал с небес, его слышали и мы, кто был вместе с Ним на святой горе.
19. Есть у нас самое надёжное пророческое слово, и вы прекрасно делаете, что прислушиваетесь к нему. Оно как светильник, который светит в мрачной тьме, пока не разгорится день и не взойдёт в ваших сердцах утренняя звезда.
20. Прежде всего знайте, что никакое пророчество нельзя истолковать самому пророкуСамому пророку — или: самостоятельно.:
21. ведь пророчество приходило не по воле человека — оно от Бога, его произносили люди по действию Духа Святого.
Глава 2 (2Пет. 2)
1. Впрочем, бывали в народе и лжепророки, как и среди вас будут лжеучителя. Они протащат к вам свои губительные ереси, отрекутся от Владыки, Который их приобрёл за выкуп, — так они навлекут на себя скорую гибель.
2. И многие последуют за собственным распутством, и из-за таких людей Путь истиныПуть истины — одно из самоназваний раннего христианства. подвергнется поруганию.
3. В поисках наживы они станут подкупать вас притворными речами — но на самом деле они давно осуждены, не избежать им погибели.
4. Ведь Бог даже ангелов не пощадил, когда они согрешили, — заключил их в преисподнюю в оковах мрака и держит там для будущего судаВероятно, речь идёт о том же, о чём сказано в 1Пет 3:19. Под восставшими против Бога духами, вероятно, имеются в виду те «сыны Божьи», о которых сказано в Быт 6:2..
5. Он не пощадил и прежний мир и сохранил лишь восьмерых, включая НояВосьмерых, включая Ноя — имеются в виду сам Ной, трое его сыновей и их жёны. История Ноя рассказана в Быт 6 – 8. Ср. 1Пет 3:20. — вестника праведности, когда навёл потоп на мир, населённый нечестивыми.
6. И города Содом и Гоморру Бог осудил на уничтожение и испепелил — в пример и назидание нечестивцам.
7. Но избавил от гибели праведника ЛотаИстория городов Содома и Гоморры и Лота, племянника Авраама, рассказана в Быт 19., которому опостылело жить среди преступного разврата:
8. мучительно было этой праведной душе видеть и слышать изо дня в день беззаконные дела.
9. Да, Господь умеет избавлять праведников от искушений, а неправых Он держит под стражей до дня Суда.
10. И прежде всего тех, кто движим грязными плотскими желаниями, кто презирает власти, — эти самоуверенные наглецы не боятся бранить прославленныхНе вполне понятно, идёт ли речь о непочтительности к небесным силам (и, возможно, к Самому Господу) или к земным авторитетам и властям, будь то руководство церковными общинами или (что менее вероятно) римские власти..
11. Ангелы превосходят таких людей силой и мощью, но даже они не выносят им обвинительного приговора от имени Господа.
12. Эти люди ругают то, чего не понимают, — они как бессмысленные животные, которые по своей природе родятся, чтобы их ловили и губили. И погибнут они так же, как те животные.
13. За свою неправду они получат, что за неё причитается. Они находят удовольствие в забавах при свете дня, и когда они пируют с вами — лишь забавляются собственным обманом вам в осквернение и насмешку.
14. У них перед глазами только распутство и непрерывные грехи, они охотятся за незрелыми душами, а сердца их привычны к жадности, и ждёт их проклятие.
15. Оставив прямой путь, они заблудились и подражают Валааму, сыну ВосораИстория Валаама, который подрядился за плату проклясть Израиль, рассказана в Чис 22. Ему помешала и обличила его ослица, на которой он ехал., который пожелал прибыли от неправедного пророчества.
16. И кто же обличил его в беззаконии? Бессловесное животное под седлом заговорило человеческим голосом и остановило безумие пророка.
17. Эти люди — пересохшие источники, гонимые бурей облака, мрак и тьма уготованы им.
18. Они произносят напыщенную чушь и ловят на приманку телесных желаний тех, кто едва начал отходить от жизни во лжи.
19. Они обещают таким свободу, но сами они рабы погибели, ведь всякий становится рабом того, кто его победил.
20. Такие люди познали Господа нашего и Спасителя Иисуса Христа, отошли было от грязи этого мира — но снова запутались и попали к ней в плен, что для них ещё хуже прежнего.
21. Лучше бы им было никогда не знать пути праведности, чем познать, а потом отказаться от переданной им святой заповеди.
22. Вот какая поговорка точно к ним подходит: «пёс к своей блевотине вернулся»Цитата из Притч 26:11.. И ещё: «отмыли свинью — пошла в грязи валяться».
Глава 3 (2Пет. 3)
1. Возлюбленные! Я пишу вам вот уже второе послание с напоминаниями — призываю вас очистить своё сознание.
2. Помните слова, которые прежде сказали святые пророки, и заповедь Господа и Спасителя, которую вы приняли от апостолов.
3. Прежде всего знайте, что в последние дни появятся глумливые насмешники, которые будут поступать по собственным прихотям
4. и говорить: «Так что насчёт обещанного пришествия Христа? Вот и бывшие до нас отцы уже умерли, а всё остаётся, как было от сотворения мира»Можно понять это выражение в двух смыслах. Либо с того момента, как люди вообще стали умирать, в мире ничего существенно не изменилось, либо всё остаётся прежним, хотя старшее поколение первых христиан уже умерло, так и не дождавшись Второго пришествия..
5. Но они намеренно забывают, что небеса, как и земля, некогда были созданы Божьим Словом из воды и при помощи водыВ рассказе о сотворении мира (Быт 1:6–10) вода упомянута прежде неба и суши, которые появляются после того, как по Божьему слову вода сначала разделяется на две части, а потом её нижняя часть собирается вместе., —
6. потому-то прежний мир и погиб в водах потопаНоев потоп описан Быт 6 – 8..
7. А нынешние небеса и землю ожидает гибель в огне: пока то же Божье Слово сберегает их до дня, когда нечестивые будут осуждены и погибнут.
8. При всём том не забывайте, возлюбленные, что у Господа один день — как тысяча лет, а тысяча лет — как один деньПересказ Пс 89:5..
9. Господь не медлит исполнить обещанное, хотя некоторым это и кажется промедлением. Нет, это Он проявляет к вам великое терпение: Он не желает, чтобы кто-то погиб, но хочет всех привести к покаянию.
10. День Господень придёт как ворКраткий пересказ Мф 24:43–44 и Лк 12:39–40., и тогда небеса с грохотом исчезнут, основания мираОснования мира — или: небесные тела. сгорят и распадутся, и ни земли, ни всего, что на ней, уже не будетНи земли, ни всего, что на ней, уже не будет — в рукописях встречаются разные варианты, которые сводятся к двум основным идеям: земля будет уничтожена или земля предстанет перед судом..
11. Да, всё это будет уничтожено — какую же вы должны тогда вести святую и благочестивую жизнь,
12. если с нетерпением дожидаетесь дня Божьего пришествия, когда небеса сгорят в огне, а основания мираОснования мира — или: небесные тела. расплавятся от жара!
13. А мы по Его обещанию ожидаем «новых небес и новой земли»Ссылка на Ис 65:17., где будет обитать праведность.
14. Так что, возлюбленные, в ожидании этих событий постарайтесь, чтобы Он застал вас без пятна и порока, в мирном состоянии духа,
15. и считайте для себя спасительным великое терпение Господа. Возлюбленный брат наш Павел по дарованной ему мудрости вам об этом тоже писал —
16. он говорит об этом во всех посланиях. Есть там некоторые неясности, и их извращают, как и остальные Писания, люди невежественные и нетвёрдые в вере — к собственной своей погибели.
17. Итак, возлюбленные, вы всё знаете заранее. Берегитесь, чтобы вам не увлечься преступным обманом и не отпасть от своей твердыни.
18. Пусть возрастает данная вам благодать и познание Господа нашего и Спасителя Иисуса Христа — слава Ему и ныне, и в день вечности!
Первое послание ИоаннаАвтором Посланий Иоанна (1 Ин, 2 Ин и 3 Ин), как и Евангелия от Иоанна (Ин) и Откровения (Откр), традиционно считается Иоанн Богослов, апостол и любимый ученик Христа. Однако уже в древности было свидетельство Паппия Иерапольского о том, что помимо апостола среди первых христиан был некий пресвитер или старец с таким же именем (оно было достаточно распространено).
При отсутствии внешних свидетельств трудно сказать однозначно, принадлежат ли все эти тексты или некоторая их часть апостолу и какой могла быть история их написания, — возможно, некоторые из них прошли редакцию или были записаны учениками апостола уже после его смерти. Их можно приблизительно датировать концом I в., а местом написания предположить западную часть Малой Азии, но возможны и другие варианты.
Если говорить о свойствах самого текста, то 1 Ин, безусловно, очень похоже на Ин, хотя есть и незначительные отличия в стилистике. Вполне разумно будет предположить, что у них один и тот же автор. Особенность (в отличие от 2 Ин и 3 Ин) прежде всего в том, что у него нет ни введения, ни заключения, ни сколь-нибудь явной структуры — оно состоит из плавно перетекающих друг в друга утверждений, несколько основных идей повторяются на протяжении всего Послания. 1 Ин можно назвать одним из самых, если не самым лиричным текстом Нового Завета — это касается не только развёрнутого обращения к отцам и детям (2:12–14), но и всего текста. Вообще оно выглядит скорее как записанная проповедь (может быть, соединение нескольких проповедей, произнесённых в разное время), нежели как письмо от конкретного автора конкретному адресату.
Вероятно, автор 1 Ин спорит с учением, которое позднее назовут докетизмом: оно принижает значение воплощения, земной жизни, смерти и воскресения Иисуса, считая их чем-то вроде иллюзии. Но точное содержание тех лжеучений, с которыми спорит автор, мы не можем установить. В любом случае он говорит о реальности евангельской истории и причисляет себя к её очевидцам.
В 1 Ин содержится (5:7), пожалуй, самое значительное текстологическое разночтение во всём Новом Завете — знаменитое упоминание Троицы, которое появилось только в поздних рукописях и не содержалось, насколько мы можем судить, в изначальном тексте (подробнее см. примечание к этому стиху).
Глава 1 (1Ин. 1)
1. Что было с самого начала — то мы слышали, своими глазами видели, наблюдали и своими руками осязали, и потому возвещаем Слово Жизни.
2. Эта Жизнь была нам явлена, мы видели её и свидетельствуем о ней. Мы возвещаем вам вечную Жизнь, ту, которая была у Отца и явилась нам, —
3. мы видели её и слышали, и возвещаем о том вам, чтобы и вы вместе с нами стали ей причастны. А мы причастны Отцу и с Ним Его Сыну Иисусу Христу.
4. И об этом мы пишем вам, чтобы наша радость обрела полноту.
5. Вот какую весть услышали мы от Него и передаём теперь вам: Бог есть свет, и тьмы в Нём нет никакой.
6. И если мы скажем, что причастны Ему, а сами будем ходить во тьме — это будет означать, что мы лжём и не творим истины.
7. Если же мы ходим во свете (как Он — во свете), то едины друг с другом и кровь Его Сына Иисуса очищает нас от всякого греха.
8. А если мы скажем, что нет в нас греха, то обманываем сами себя и нет в нас истины.
9. Но если признаем наши грехи — Он может отпустить их и очистить нас от всякой неправды, ведь Он верен и праведен.
10. А если мы скажем, что не согрешали, то выставляем Его лжецом и нет в нас Его слова.
Глава 2 (1Ин. 2)
1. Дети мои, пишу вам это, чтобы вы не грешили. А если кто и согрешит, есть кому ходатайствовать за нас перед Отцом — праведному Иисусу Христу.
2. Он загладил наши грехи, и не только наши, но и всего мира.
3. Как нам узнать, познали ли мы Его? По тому, соблюдаем ли мы Его заповеди.
4. Кто говорит «я Его познал», а заповеди Его не соблюдает, тот лжец, и нет в нём истины.
5. А кто соблюдает Его слово, в том Божья любовь поистине достигла совершенства — вот как мы узнаём, с Ним ли мы.
6. Кто утверждает, что пребывает с Ним, тот и поступать должен, как поступал Он.
7. Возлюбленные, я пишу вам не новую заповедь, а прежнюю, которая была у вас с самого начала; слово, которое вы слышали, — это прежняя заповедь.
8. Впрочем, напишу вам и новую заповедь — Он Сам откроет в вашей жизни её истинность. Тьма проходит, и свет истины уже начинает сиять.
9. И кто говорит, что пребывает с Ним, но ненавидит брата своего, тот и теперь во тьме.
10. А кто любит брата своего, тот пребывает во свете, и нет в нём соблазна.
11. Но кто брата ненавидит, тот во тьме: он ходит во тьме и не видит, куда идёт, ибо тьма лишила его зрения.
12. Пишу вам, дети, потому что именем Его прощены вам грехи.
13. Пишу вам, отцы, потому что вы познали Того, Кто был от начала. Пишу вам, юноши, потому что вы победили лукавогоЛукавый — здесь: другое имя дьявола..
14. Я написал вам, дети, потому что вы познали Отца. Я написал вам, отцы, потому что вы познали Того, Кто был от начала. Я написал вам, юноши, потому что вы сильны, и слово Божье пребывает в вас, и вы победили лукавого.
15. Не люби́те этот мир и всё то, что есть в нём. Кто любит этот мир, в том нет любви к ОтцуЛюбви к Отцу — или: Отцовской любви..
16. Что есть в этом мире? Плотские прихоти, похотливые взгляды и надменное поведение — всё это не от Отца, а от самого мира.
17. Но мир проходит вместе со своими прихотями, а кто творит волю Божью, будет жить вовек.
18. Дети, настал последний час! Вы слышали, что придёт антихрист, — так уже появилось много антихристов, потому мы и узнали, что настал последний час.
19. Они покинули нас, но они и не были нашими — ведь если бы были, то остались бы с нами. Так и стало ясно, что все они не были нашими.
20. А вы все приняли помазание от Святого и обладаете знанием.
21. Я не писал вам, будто истина вам неведома, — я написал, что вы знаете её и что всякая ложь непричастна истине.
22. А кто такой лжец? Разве не тот, кто отрицает, что Иисус есть Христос? Он и есть антихрист, он отрицает и Отца, и Сына.
23. Ведь всякий, кто отрицает Сына, теряет и Отца, а кто признаёт Сына, сохраняет и Отца.
24. Что вы слышали с самого начала, пусть остаётся с вами. Если вы сохраните, что слышали с самого начала, то и вы останетесь вместе с Сыном и с Отцом.
25. И вот что Он вам обещал — жизнь вечную!
26. Всё это я написал вам о тех, кто вводит вас в заблуждение.
27. А что до вас — то помазание, которое вы приняли от Бога, остаётся на вас, и нет нужды, чтобы кто-то вас учил. Его помазание учит вас всему, оно истинно, нет в нём лжи. Как оно научило вас, так и оставайтесь с ним.
28. И теперь, дети, оставайтесь с Ним — и когда Он явится, мы будем смелы, и Его пришествие не заставит нас стыдиться.
29. И раз вы познали, что Он праведен, то знайте и вот что: всякий, кто творит правду, рождён от Него.
Глава 3 (1Ин. 3)
1. Смотрите, какой любовью одарил нас Отец: мы называемся детьми Божьими, мы и есть Его дети! Потому этот мир и не признаёт нас — ведь он и Его не познал.
2. Теперь мы — возлюбленные Божьи дети, но ещё не ясно, чем мы станем. Однако знаем: когда Он явитсяОн явится — или: это станет ясно., мы увидим Его таким, каков Он есть, и станем Ему подобны.
3. И всякий, кто возлагает надежду на Него, очищает себя — ведь Бог чист.
4. Кто творит грех, тот творит и беззаконие, ведь грех и есть беззаконие.
5. Вы знаете: Христос явился, чтобы уничтожить грехи, и нет в Нём греха.
6. Кто с Ним, тот не грешит, а кто грешит, тот Его не увидел, Его не познал.
7. Дети, пусть никто вас не вводит в заблуждение: кто творит правду, праведен сам, как и Бог праведен.
8. А кто творит грех, тот от дьявола, ведь дьявол с самого начала грешит. Для того и явился Сын Божий, чтобы разрушить дела дьявола.
9. Всякий, кто рождён от Бога, не творит греха, ведь в нём частица Божья — не может он грешить, если рождён от Бога.
10. Вот как распознаются дети Божьи и дети дьявола: кто не творит правды, тот не от Бога, и тот, кто не любит своего брата, — тоже.
11. Вот какую весть слышали вы с самого начала: чтобы мы любили друг друга.
12. Не как Каин, который был от лукавого и убил своего брата. И отчего убил? Потому что дела его были лукавы, а дела его брата — праведны.
13. Так что не удивляйтесь, братья, если этот мир вас ненавидит.
14. Мы знаем, что перешли от смерти к жизни, потому что мы любим братьев — а кто не любит, со смертью не расстался.
15. Всякий, кто ненавидит брата своего, — убийца, а вы знаете, что никакой убийца не обладает вечной жизнью, он не может её сохранить.
16. Вот как мы познали Божью любовь: Он за нас положил свою душу, и мы будем готовы положить душу за братьев.
17. Если кто живёт, как принято в этом мире, и, когда видит своего брата в нужде, закрывает от него своё сердце, — как может Божья любовь остаться в таком человеке?
18. Дети, будем любить не только на словах, одним языком, но будем на деле проявлять истинную любовь!
19. И так мы поймём, что и сами принадлежим истине, и успокоим перед Богом своё сердце.
20. Если осуждает нас собственное сердце — Бог больше сердца и знает всёЭтот стих можно понять в двух противоположных смыслах: Бог знает больше нас и может успокоить нашу совесть, или же если нас осуждает совесть, то Бог тем более осудит нас..
21. А если, возлюбленные, сердце нас не осуждает, мы и перед Богом можем быть смелы.
22. И если соблюдаем Его заповеди и творим, что Ему угодно, то чего ни попросим — получим от Него.
23. И вот в чём Его заповедь: чтобы мы верили во имя Его Сына Иисуса Христа и любили друг друга. Вот какую заповедь дал Он нам!
24. И кто соблюдает Его заповеди — тот с Ним, и Бог пребывает с таким человеком. А что Он пребывает с нами — об этом мы узнаём по действию Духа, Которого Он нам дал.
Глава 4 (1Ин. 4)
1. Возлюбленные, не всякому духу верьте! Испытывайте, от Бога ли эти духи, ведь в мире появилось много лжепророков.
2. Вот как вы узнаете, от Бога ли этот дух: всякий дух, который признаёт, что Иисус есть Христос, явившийся в человеческом теле, — от Бога.
3. А всякий дух, который не признаёт Иисуса, — не от Бога, он от антихриста. Вы ведь слышали, что придёт антихрист, и теперь он уже в этом мире.
4. Вы, дети, принадлежите Богу и уже таких победили. Тот, Кто с вами, — Он больше того, кто действует в этом мире.
5. Эти люди принадлежат этому миру и потому говорят от его имени, и мир их слушает.
6. А мы принадлежим Богу, и кто знает Бога, слушает нас — а кто не от Бога, тот нас не слушает. Вот каким образом отличаем мы дух истины от духа обмана.
7. Возлюбленные, будем же любить друг друга, ибо любовь — от Бога, и кто любит — тот рождён от Бога и познает Бога.
8. А кто не любит, тот не познал Бога, ибо Бог есть любовь.
9. И вот в чём проявилась в нас Божья любовь: Бог послал в мир Своего единородного Сына, чтобы в единстве с Ним мы обрели жизнь.
10. Любовь эта вовсе не в том, что мы возлюбили Бога, а в том, что Сам Он возлюбил нас и послал Своего Сына как искупительную жертву за наши грехи.
11. Возлюбленные, если так полюбил нас Бог, то и мы должны любить друг друга.
12. Бога никто никогда не видел, но, если мы любим друг друга, Бог пребывает с нами и любовь Его достигает в нас совершенства.
13. Так мы и узнаём, что мы с Ним, а Он с нами, — по Духу, Которым Он нас наделил.
14. Мы видели сами и свидетельствуем, что Отец послал Сына как Спасителя мира.
15. И кто признаёт, что Иисус есть Сын Божий, с таким человеком пребывает Бог, и он — с Богом.
16. И мы узнали, как любит нас Бог, и уверовали в эту любовь. Бог есть любовь, и кто пребывает в любви, тот пребывает с Богом, и Бог пребывает с ним.
17. Любовь действует среди нас и становится настолько совершенной, что и в день Суда мы можем быть смелы, — каков Он в этом мире, таковы и мы.
18. А страха в любви нет: совершенная любовь изгоняет страх, ведь страх подразумевает наказание. Кто боится, тот не достиг совершенной любви.
19. Бог возлюбил нас первым — так будем любить и мы!
20. И если кто скажет: «Бога я люблю», а брата ненавидит — это лжец. Если он не любит брата, которого видел, — не может он любить Того, Кого не видел.
21. Вот какая заповедь есть у нас от Бога: кто Его любит, пусть любит и своего брата.
Глава 5 (1Ин. 5)
1. Всякий, кто верит, что Иисус есть Христос, рождён от Бога. И кто любит Родителя, любит и рождённого от Него.
2. И если мы любим Бога и исполняем Его заповеди, то знаем, что любим и детей Божьих.
3. В том и состоит Божья любовь, чтобы соблюдать Его заповеди, а заповеди Его не тяжелы.
4. Всё, что рождено от Бога, побеждает этот мир. И наша победа, уже одержанная над этим миром, — вера наша.
5. И кто же побеждает этот мир? Тот, кто верит, что Иисус есть Сын Божий.
6. И Он, Иисус Христос, пришёл в этот мир, пройдя через воду и через кровь. Да, не только через воду, но через воду и кровь, и свидетельствует о том Дух, а Дух и есть истина.
7. Трое есть свидетелейЗдесь — самое известное во всём НЗ текстуальное расхождение: некоторые поздние рукописи добавляют упоминание Отца, Сына и Святого Духа. Однако нет никаких оснований предполагать, что эти слова содержались в тексте Послания изначально. По-видимому, здесь имелось в виду, что крещение Иисуса в воде, Его кровавая смерть на кресте и явленное в Нём действие Святого Духа свидетельствуют о Нём как о Сыне Божьем.:
8. Дух, вода и кровь, — и эти три свидетеля сходятся.
9. Мы принимаем и свидетельство людей, но Божье свидетельство больше. Оно в том, что Бог свидетельствовал об Иисусе как о Своём Сыне.
10. Кто верит в Сына Божьего, хранит это свидетельство в себе самом. А кто не верит Богу, тот Его выставил лжецом — ведь он не поверил в свидетельство, которое Бог дал о Своём Сыне.
11. Вот каково это свидетельство: Бог даровал нам жизнь вечную, и эта жизнь — в Его Сыне.
12. Кто принял Сына, принял и жизнь, а у кого нет Сына Божьего — нет и жизни.
13. Всё это я написал вам, чтобы вы знали: у вас есть жизнь вечная — у тех, кто верует во имя Сына Божьего.
14. И вот насколько же мы можем быть смелы перед Ним: чего ни попросим у Него по Его воле, Он выслушивает насПо Его воле, Он выслушивает нас — или: Он по Своей воле выслушивает нас..
15. И раз мы знаем, что Он выслушивает любые наши просьбы, то знаем: мы уже получили, чего просили.
16. А если кто увидит, что брат его согрешает, но не тем грехом, который ведёт к смертиК смерти — по-видимому, здесь различаются грехи, приводящие к окончательной духовной смерти (отречение от веры), и те, которые проистекают из обычной человеческой слабости., — пусть попросит о брате, и будет тому дана жизнь. Это сказано о тех, кто согрешает не смертным грехом. Бывает и смертный грех, и чтобы просить о таком человеке, я не говорю.
17. Всякая неправда есть грех, но грех бывает и не смертный.
18. Мы знаем, что всякий, кто рождён от Бога, не грешит. Рождённый от Бога хранит себя, и лукавый не прикоснётся к нему.
19. Мы знаем, что мы — Божьи, а весь мир погряз во зле.
20. Мы знаем, что явился Сын Божий, что Он даровал нам разумение — познавать Того, Кто есть истинаТого, Кто есть истина — или: что истинно.. И мы на стороне этой истины — с Сыном Его Иисусом Христом, а Он есть истинный Бог и жизнь вечная.
21. Дети, остерегайтесь идолов!
Второе послание Иоанна2-е и 3-е Послания Иоанна (2 Ин и 3 Ин), самые краткие книги Нового Завета, построены, в отличие от 1 Ин, по всем правилам эпистолярного жанра. 2 Ин обращено к церковной общине (Госпоже), и едва ли можно понять, имеется ли в виду конкретная поместная община, и если да, то какая. Себя автор называет старейшиной (пресвитером), что даёт подтверждение гипотезе о возможном авторстве пресвитера Иоанна, упомянутого Паппием Иерапольским (см. введение к 1 Ин). Если же считать автором апостола Иоанна, как гласит традиция, то все три Иоанновых Послания были написаны примерно в одно время, в конце I в.
2 Ин и 3 Ин достаточно поздно вошли в канон Нового Завета и долго не цитировались, что нетрудно объяснить их краткостью и относительной вторичностью по сравнению с 1 Ин.
Глава 1 (2Ин. 1)
1. Я, старейшинаСтарейшина — или: пресвитер. Так автор Послания называет себя. — пишу избранной ГоспожеИзбранная Госпожа — церковная община, а её члены называются детьми. и её детям, которых я поистине люблю, и не только я, но и все, кто познал истину.
2. Эта истина пребывает среди нас и останется с нами навек.
3. Да будут с нами благодать, милость, мир от Бога Отца и от Иисуса Христа, Отчего Сына — в истине и любви.
4. Как обрадовался я, найдя среди твоих детей тех, кто поступает по истине! Такую заповедь и получили мы от Отца.
5. И теперь прошу тебя, Госпожа: будем любить друг друга! Пишу это для тебя не как новую заповедь, а как ту, которая была у нас с самого начала.
6. И любовь — в том, чтобы мы поступали по заповедям Его. Именно эту заповедь слышали вы с самого начала — по ней и поступайте.
7. Да, многие обманщики покинули нас ради этого мира — они не признали Иисуса Христа, пришедшего в человеческом теле. Вот каков обманщик и антихрист!
8. Сами следите за собой, чтобы не погубить заработанного нами, но получить плату сполна.
9. Всякий, кто рвётся занять первое место, но не придерживается учения ХристоваРвётся занять первое место, но не придерживается учения Христова — или: не придерживается учения Христова, а выходит за его пределы., чужд Богу — а кто придерживается учения, тот и с Отцом, и с Сыном.
10. Если кто приходит к вам, но учит по-другому, не пускайте его в дом и не приветствуйте.
11. Ведь кто приветствует такого человека, приобщается к его делам, а они порочны.
12. Я много мог бы вам сказать, но не хочу обходиться бумагой и чернилами — надеюсь скоро оказаться у вас и поговорить лицом к лицу, и тогда наша радость обретёт полноту.
13. Приветствуют тебя дети избранной твоей Сестры.
Третье послание ИоаннаО 3-м Послании Иоанна (3 Ин) может быть сказано всё то же самое, что и о 2 Ин, с одной поправкой: это личное письмо одному из руководителей общин по имени Гай (мы ничего о нём не знаем). В то же время наставления носят настолько общий характер, что под Гаем, по сути, можно понимать вообще любого руководителя общины. Упомянутые по имени Диотреф и Димитрий тоже, по сути, выглядят как стандартные фигуры, соответственно, недостойного и достойного члена общины — своего рода демонстрация способа, как к таким людям относиться и как о них говорить.
Глава 1 (3Ин. 1)
1. Я, старейшина, пишу возлюбленному ГаюГай — очевидно, один из руководителей христианских общин. Ничего достоверного об этом человеке мы не знаем. Это имя было очень распространено, не исключено, что перед нами собирательный образ., которого воистину люблю.
2. Возлюбленный! Молюсь, чтобы был ты во всём благополучен и здоров — как и душа твоя благополучна.
3. Как я был рад, когда пришли братья и принесли о тебе истинное свидетельство: и ты поступаешь по истине.
4. А ещё большую радость доставила мне весть, что и мои дети поступают по истине.
5. Возлюбленный, ты проявляешь свою веру в делах по отношению к братьям, даже и незнакомым тебе.
6. Они свидетельствовали перед всей церковью о твоей любви, и ты прекрасно поступишь, если по-божески, достойно снабдишь их на дальнейшую дорогу.
7. Ведь они отправились в путь ради имени Его и ничего не брали у язычников.
8. Мы должны поддерживать таких людей, тем самым мы тоже потрудимся ради истины.
9. Я кое-что написал для церкви, но нас не принимает ДиотрефДиотреф — об этом человеке тоже ничего не известно достоверно. По-видимому, это влиятельный человек из некой другой общины — не той, которой руководил Гай., который стремится быть у них на первом месте.
10. Так что я, если приду, напомню ему о его собственных делах: он своими злыми речами нас порочит. Но и этого ему недостаточно: он и сам не принимает братьев, и не даёт их принять тем, кто хочет, — даже изгоняет таких из церкви.
11. Возлюбленный! Подражай не злу, а добру. Кто творит добро, тот от Бога, а кто творит зло — тот Бога не видал.
12. О ДимитрииДимитрий — ещё один не известный нам сегодня человек. дают доброе свидетельство все, в том числе и сама истина, и мы тоже свидетельствуем, а ты знаешь, что наше свидетельство истинно.
13. Я много мог бы тебе сказать, но не хочу обходиться бумагой и чернилами —
14. надеюсь скоро тебя увидеть и поговорить лицом к лицу.
15. Мир тебе! Друзья приветствуют тебя! И ты приветствуй друзей, всех поимённо.
Послание ИудыИмя Иуда, как и Иаков, было широко распространено, поэтому трудно однозначно сказать, кто автор Послания Иуды (Иуд). Он называет себя «Иудой, братом Иакова» (ст. 1), и традиция видит в нём родного брата Иакова (предполагаемого автора Иак, см. введение к этой книге), близкого родственника Иисуса и руководителя иерусалимской общины. Иуд тесно связано по смыслу и стилю с 2 Пет, что ещё больше осложняет вопрос авторства: один из авторов несомненно знал и использовал текст другого, но трудно сказать, кто был первым.
Время и место написания остаются неизвестными, особенно в связи с проблемой авторства. Если признать автора братом руководителя иерусалимской общины, можно предположить Иерусалим и середину I в., но некоторые исследователи датируют Иуд достаточно поздним временем, иногда даже началом II в.
Основная идея Иуд — борьба со лжеучителями. Судя по тому, как их характеризует автор, речь идёт о проповеди распущенности и вседозволенности, но что-то более конкретное сказать трудно.
Иуд написано изящным и образным языком. Оно в большей степени, чем прочие книги Нового Завета, связано с апокрифическими текстами. В ст. 9 пересказывается апокриф «Вознесение Моисея», а в ст. 14–15 цитируется книга Еноха — автор, по сути, относится к ним с таким же почтением, как авторы других посланий относятся к каноническим книгам. Их, кстати, Иуд напрямую не цитирует. Послание также вошло в канон среди последних, и нередко статус его вызывал споры.
Глава 1 (Иуд. 1)
1. Иуда, раб Иисуса Христа и брат Иакова, приветствует тех, кого возлюбил Бог Отец, кого призвал и кого хранит Иисус Христос.
2. Пусть будут среди вас изобильны милость, мир и любовь!
3. Возлюбленные! Я хотел было рассказать вам об общем для всех вас спасении. Но теперь приходится писать вам, чтобы напомнить: твёрдо стойте за ту самую веру, которая раз и навсегда была дана святой общине верующих.
4. К вам проникли некие обманщики, которым давно уже вынесен приговор. Они нечестиво променяли благодать Бога нашего на распутство и отвергают Единого Владыку и Господа нашего Иисуса Христа.
5. Теперь напомню всё, что вам уже отлично известно: Иисус спас Свой народ из земли Египетской, а тех, кто не поверил Ему, затем погубил.
6. Даже ангелов, которые изменили своему служению и бросили свою обитель, ждёт в Последний день великий суд, а до тех пор Бог содержит их в нерушимых оковах, во тьмеВидимо, указание на ангелов, которые способствовали грехопадению людей накануне Всемирного потопа и были заключены Господом в некую темницу, — этот сюжет встречается в апокрифических книгах. См. также 1Пет 3:19, где речь может идти об этом..
7. Примером также служат Содом и Гоморра с окрестными городами: они охотно предались разврату, к тому же противоестественному, и за это на них пролился огонь вечной кары.
8. Погружённые в сновидения, они точно так же оскверняют свои тела, отвергают всякую власть и поносят тех, кто достоин славыТочно не известно, идёт ли речь о церковных руководителях, гражданских начальниках или даже об ангелах — а возможно, обо всех них сразу..
9. Даже архангел Михаил, когда спорил с дьяволом после смерти Моисея о его теле, не решался вынести обвинительного приговора, но сказал: «Пусть Господь запретит тебе!»
10. А эти люди торопятся обвинять других, не разобравшись. Разбираются они лишь в том, что по природе объединяет их с бессловесными животными, и это служит им для разврата.
11. Горе им! Они пошли по пути братоубийцы Каина; как прорицатель Валаам, ищут наживы, ждёт их гибель, как мятежника КорахаИстория пророка Валаама рассказана в Чис 22, история мятежа, который возглавил Корах (в Синодальном переводе Корей) — в Чис 16..
12. Когда вы собираетесь на вечери любви, такие люди служат вам соблазном: хоть и пируют с вами как пастыри, но лишь беззастенчиво насыщают себя самих. Они — как безводные облака, носимые ветрами, как осенние бесплодные деревья, вырванные с корнем, — так и их ждёт вторая смерть!Так и их ждёт вторая смерть — или: так и они вернулись к смерти. Вторая смерть — окончательная гибель, которая ждёт грешников после физической смерти.
13. Или как бурные морские волны, вспененные собственным бесстыдством, как блуждающие светила — им навеки уготована кромешная тьма!
14. Это их имел в виду пророк Енох в седьмом поколении от Адама, когда говорил: «Пришёл Господь с воинствами Своих святых,
15. чтобы судить всех, обличить каждого за нечестивые поступки, какие кто совершил, и за злословие, которым поносили Его нечестивые грешники»Цитата из апокрифической 1-й Книги Еноха (1:9), автором которой считается ветхозаветный праведник Енох..
16. Они — недовольные всем мятежники, они следуют своим прихотям, говорят дерзко, а ради выгоды льстят.
17. А вы, возлюбленные, помните, что говорили прежде апостолы Господа нашего Иисуса Христа:
18. они предупреждали, что в последние времена появятся наглецы, которые будут следовать своим нечестивым прихотям.
19. Такие люди сеют раздоры, они движимы не Духом, а порочными наклонностями собственной души.
20. А вы, возлюбленные, ищите опоры в святейшей вашей вере, молитесь при содействии Святого Духа,
21. храните себя в любви Божьей и ожидайте, чтобы милость Господа нашего Иисуса Христа ввела вас однажды в жизнь вечную.
22. К тем, кто колеблется, проявляйте милость,
23. а других спасайте, как будто выхватывая из огня, относитесь к ним и с милостью, и с опаскойОтноситесь к ним и с милостью, и с опаской — или: явите им и свою милость, и страх Божий.. Даже одежда их может быть запятнана греховным поведением, сторонитесь её как скверны.
24. Но есть Тот, Кто может уберечь вас от падений, чтобы вы радостно предстали перед Его славой, свободные от всякого порока, —
25. Единый Бог, Он даровал нам спасение в Иисусе Христе, Господе нашем. Прежде всех веков были с Ним слава и величие, сила и могущество — с Ним они ныне, и во все века. Аминь!
Послание РимлянамПослание Римлянам (Рим), вместе с Гал, 1 и 2 Кор, относится к числу основных посланий апостола Павла. Это самое длинное и сложное из всех посланий. Вероятно, Павел диктовал его своему сотруднику Тертию, который и записал Послание (16:22); это могло произойти зимой 57–58 гг. перед путешествием Павла в Македонию, Малую Азию и Иерусалим (Деян 20:1 – 21:15). Иногда его датируют самым концом 50-х гг., когда Павел был в заключении в Риме.
Община христиан в столице империи к тому моменту существовала уже порядка десяти лет (ср. Рим 15:22–23), а возможно, и дольше, и была основана не Павлом. Её часто связывают с апостолом Петром, но достоверных сведений о его проповеди в Риме нет, а весть о христианстве могла быть принесена в Рим самыми разными людьми.
Основы этой общины, возможно, заложили христиане из иудеев — именно им адресуются многочисленные ссылки на Ветхий Завет в Послании (например, 1:17; 3:1–21; 4:3; 7:7; 8:36; 13:9; 15:3, 9–12, 21), мессианские толкования происхождения Иисуса от Давида (15:12, ср. 1:3), учение об искупительной жертве (3:25), рассуждение об авторитете Авраама (гл. 4) и обсуждение будущего Израиля (гл. 9–11). Впрочем, большинство христиан Рима составляли бывшие язычники, особенно после изгнания иудеев при Клавдии на рубеже 40–50-х гг. К ним обращено сравнение с дикой маслиной в 11:13, 17–24. Смешанный характер общины виден и по обращениям в 1:5–7, 13–15; 15:7–9.
Ко времени написания Послания Павел уже завершил миссионерские путешествия в восточном Средиземноморье и планировал отправиться в Испанию (15:23–24). Кроме того, христианская община в столице империи имела особое значение: Павел стремился объяснить римской общине самые главные положения своей веры и внутреннего устройства общины, а заодно и суть своего апостольства. Павел явно добивался единства римских христиан — о некоторых проблемах он мог узнать, в частности, от Акилы и Прискиллы (16:3). Не исключено, что он стремился привести свои взгляды в систему перед поездкой в Иерусалим (15:25), где ему предстоял спор с враждебно настроенными иудеями (ср. Деян 21:20–21, 27–28) и общиной под руководством Иакова.
Павел приводит основной тезис (1:16–17): праведность Божья выражается в оправдании Им грешных людей, прежде всего иудеев, но также и язычников, через веру в Иисуса Христа. Тезис подкрепляется словами Писания о том, что праведник спасается верой (1:16–17, ср. Быт 15:6 и Авв 2:4). В качестве доказательства от обратного он также приводит положение, что ни один человек не может быть оправдан через дела закона, поскольку грешен и виновен перед Богом (1:18–32), и даже иудеи не могут исполнять закон в совершенстве (гл. 2).
Оправдание, которое люди получают во Христе, дарует им мир с Богом, надежду увидеть Его славу и излияние Его любви через спасительную жертву Христа (5:1–11). Павел проводит аналогию между Христом и Адамом: когда Адам преступил заповедь, в мир пришла смерть как следствие греха и обрела силу надо всем человечеством; послушание Христа, в свою очередь, привело «многих» ко спасению (5:12–21). Далее апостол рассуждает о крещении, в котором человек освобождается от рабства греху: поскольку наше «я» распято со Христом и погребено вместе с Ним через крещение в Его смерть — как Он воскрешён из мёртвых, так и наша жизнь обновляется (6:1–11). Несмотря на то, что грех ещё действует в этой жизни, верующие должны не становиться его рабами, а вести новую жизнь, достойную полученного от Бога оправдания (6:12–23).
В Послании Павел часто использует риторические вопросы (например, 2:3–4; 3:1–9; 4:1; 6:1–3, 15–16; 8:31–35; 11:1), приёмы судебной риторики (например, 1:18–3:20), положения семейного права (7:1–6), а также увещания и советы практического характера (12:1–15:7). Он использует слова и обороты из области социальных и деловых отношений (например, термины для выкупа пленника или раба: «искупление» в 3:24 и 8:23) и иудейского культового языка (3:25, 15:16). Одна из ключевых идей — сопоставление Адама и Христа, а также роли, которую они сыграли в духовной истории человечества (5:12–21).
Торжественное заключение в конце главы 15 (15:33) как бы отделяет главу 16 от остального Послания. Можно предположить, что 16-я глава изначально не входила в состав Послания, но надёжных аргументов для этого нет.
Глава 1 (Рим. 1)
1. Я, Павел, раб Христа ИисусаХристос (греч. Χριστός, букв. «Помазанник») — праведный Царь, посланный Богом. По-русски также используется слово «Мессия», оно происходит от евр. «Машиах» с тем же значением., призван быть апостоломАпостол (греч. ἀπόστολος) — «посланник, посол»., избран возвещать Божье ЕвангелиеЕвангелие — на греч. яз. «благая весть» (об Иисусе Христе и спасении, которое Он принёс верующим в Него).,
2. предсказанное в священных Писаниях пророками.
3. Оно возвещает о Сыне Божьем: по плоти он потомок ДавидаТолько из рода Давида могли происходить законные цари Израиля.,
4. а что Он — Сын Божий, показало действие духа святости и воскресение из мёртвых Господа нашего Иисуса Христа.
5. От Него мы приняли благодать и апостольство, чтобы во всех народах люди принимали веру в Него,
6. в том числе и вы, кто призван Иисусом Христом.
7. Итак, я приветствую всех тех в Риме, кто возлюблен Богом, кто призван и свят: благодать и мир вам от Бога, Отца нашего, и Господа Иисуса Христа.
8. Прежде всего благодарю Бога моего через Иисуса Христа за всех вас, ведь вера ваша известна по всему мируРим — столица огромной империи, включавшей почти все известные тогда страны, из Рима известия расходились по всей её территории..
9. Я служу Богу всем своим духом ради Евангелия Его Сына, и Он мне Свидетель: я непрестанно помню о вас
10. и в моих молитвах всегда прошу, чтобы было мне дано вас благополучно посетить, если Богу это угодно.
11. Стремлюсь повидаться с вами и поделиться духовным даром, чтобы вас укрепить,
12. а точнее — чтобы нам взаимно утешиться верой: мне вашей, а вам — моей.
13. Не стану скрывать от вас, братья: вот уже сколько раз хотел я отправиться к вам, чтобы увидеть плоды своего служения у вас, как и у других народов. Но ещё остаются к тому препятствия.
14. А я в долгу перед эллинами и варварамиВарварами, в отличие от эллинов, называли людей, не принадлежащих к греко-римской культуре., перед мудрецами и невеждами
15. и, конечно же, очень бы желал проповедовать Евангелие и вам — тем, кто в Риме.
16. А Евангелия я не стыжусь, в нём — сила Божья во спасение всякому верующему, сперва иудею, а потом и эллинуЭллины, т. е. люди греко-римской культуры, были в массе своей язычниками..
17. В Евангелии открывается праведность Бога — от веры и ради веры!Возможные понимания: человек обретает спасение только верой; вера одних рождает спасительную веру в других; верность Христа замыслу Отца принесла людям спасение. — как и написано: «праведный жив будет верой»Цитата из Авв 2:4..
18. Это ведь очевидно: люди попирают истину нечестием, но Бог с небес покарает всякое людское нечестие и неправду.
19. Людям известно всё, что только может быть известно о Боге, ведь Он Сам это им открыл.
20. А что невидимо — как Его вечная сила и божественность, — то от создания мира открывается человеку в размышлении о сотворённом Богом мире. Так что нет у людей оправдания:
21. познав Бога, они не воздали Ему как Богу славу и благодарность, но предались пустым рассуждениям, их неразумные сердца погрузились во мрак.
22. Называя себя мудрецами, они поглупели,
23. славу нетленного Бога променяли на идолов в виде тленных людей, птиц, зверей и пресмыкающихся.
24. Потому и Бог позволил им оставаться в нечистоте, такой желанной для них, и они сами оскверняли собственные тела.
25. Они променяли истину Божью на ложь, они поклонялись и служили сотворённым вещам вместо Творца — благословен Он вовеки, аминь!Слово «аминь» на евр. яз. означает «истинно», это слово (особенно если оно повторяется) подчёркивает, что всё сказанное — не просто точка зрения, но истина от Бога.
26. Из-за этого Бог оставил их на волю постыдных страстей. Их женщины ударились в разврат, к тому же противоестественный,
27. и точно так же мужчины ложились уже не с женщинами, их страстно тянуло друг ко другу. Мужчины вступали в позорную связь с мужчинами — так они сами заслуженно наказывали себя за отступничество.
28. Они не видели пользы в познании Бога — и Бог позволил им творить непотребства, каких они сами безрассудно пожелали.
29. Вот что у них в изобилии: всякая неправда, злодейство, жадность и порок, зависть, убийство, вражда, ложь, коварство и сплетня,
30. ругань, богохульство, гордость и надменность. В злых делах они изобретательны, родителям непокорны;
31. они неразумны, ненадёжны, безжалостны и беспощадны.
32. Зная, что такие дела достойны смертного приговора от Бога, они не только сами так поступают, но и других подговаривают.
Глава 2 (Рим. 2)
1. Так что нет тебе оправдания, кем бы ты ни был, человек, если ты судишь другого. За что судишь его, за то и сам будешь осуждён, ведь и сам поступаешь точно так же.
2. А для тех, кто так поступает, мы знаем, есть истинный Божий суд.
3. Ты осуждаешь за подобные поступки других, а сам поступаешь точно так же — думаешь ли ты избежать Божьего суда?
4. Ты пренебрегаешь Его великой благостью, снисходительностью и терпением, не понимая: Он благ и ведёт тебя к покаянию?
5. Твоё сердце упрямо и далеко от раскаяния, и так ты готовишь себе кару в День гнева. Тогда откроется праведный Божий суд,
6. Он «каждому воздаст по делам его»Пс 61:13; Притч 24:12..
7. Кто упорно творит добро в поисках славы, чести и нетления, тех ждёт жизнь вечная,
8. а кто строптиво не покоряется истине и упорно творит неправду, тех — гневная кара.
9. Скорбь и страдание ожидают всякого, кто творит зло (сначала иудея, а потом и эллина);
10. слава, честь и благополучие — всякого, кто творит добро (сначала иудея, а потом и эллина).
11. У Бога любимчиков нет!
12. Одни грешили, не имея закона, беззаконно и погибнут; другие грешили под властью закона, по нему и будут осуждены:
13. для Бога праведны не те, кто закон слушает, а те, кто его исполняет.
14. У язычников нет закона, но когда они поступают по естественному закону, то даже при отсутствии закона они — сами для себя закон.
15. Тогда ясно, что требования закона записаны у них в сердцах. О том же свидетельствует и их совесть, которая мысленно то оправдывает, то осуждает их.
16. Так будет и в день, когда Бог через Христа Иисуса станет судить людей, раскрывая тайное, — об этом говорит Евангелие, которое я возвещаю.
17. Или же ты зовёшься иудеем, полагаешься на закон и хвалишься близостью к Богу?
18. Ты знаешь Его волю, закон научил тебя разбираться, как будет правильней поступить?
19. Ты убеждён, что ты — поводырь для слепых, свет для сидящих во тьме,
20. воспитатель для неразумных, учитель для несмышлёных и что закон даёт тебе образец истинного познания?
21. Так что же ты учишь других, а сам ничему не научился? Проповедуешь против воровства — а сам воруешь;
22. говоришь, что нельзя блудить, — а сам предаёшься блуду; презираешь идолов — и при этом расхищаешь святыни.
23. Ты хвалишься законом, а сам, нарушая его, бесчестишь Бога,
24. как и написано: «из-за вас Божье имя в поругании у язычников»Цитата из Ис 52:5 и Иез 36:22..
25. ОбрезаниеОбрезание крайней плоти — главный отличительный признак израильтян (евреев) как избранного Богом народа. идёт тебе на пользу, если ты соблюдаешь закон, если же ты его нарушил — хоть и обрезан, но снова стал необрезанным.
26. А если кто необрезанный будет соблюдать повеления закона, разве это не то же самое, как если бы он был обрезан?
27. Так что человек, который не прошёл телесного обрезания, но исполнил закон, будет судить тебя: ты преступил закон, хотя было у тебя и Писание, и обрезание.
28. Иудей — не тот, кто выглядит иудеем; имеет значение не то обрезание, которое заметно на теле.
29. Иудей — тот, кто внутренне таков, кто носит печать обрезания не в буквальном смысле, а в духовном — на сердце. Такому похвала от Бога, а не от людей!
Глава 3 (Рим. 3)
1. Так что же за преимущество быть иудеем, в чём же польза обрезания?
2. Во всех смыслах она огромна! Прежде всего — именно иудеям были доверены Божественные Писания.
3. Ну и что, если некоторые из них оказались невернымиВидимо, речь идёт об иудеях, отвергнувших Иисуса Христа., — разве их неверность сделает и Бога неверным?
4. Ни в коем случае! Бог остаётся истинным, а всякий человек — лжецом, как и написано: «праведен будешь Ты в словах Своих, на суде Своём Ты победишь».
5. Что же тогда получается: наша неправда показывает праведность Бога? Может, тогда Божья кара людям несправедлива (если рассуждать по-человечески)?
6. Ни в коем случае! Тогда как бы Он мог судить мир?
7. А если моя ложь раскрывает величие Божьей истины и прославляет Бога, разве можно меня тогда осуждать как грешника?
8. Может, «станем делать зло, чтобы вышло добро»? По утверждению некоторых клеветников, именно этому мы и учим — но такое можно только осуждать.
9. Так что же — значит, мы, иудеи, впереди всех прочих? Да ничуть! Мы ведь уже показали, что как иудеи, так и эллины угнетены грехом,
10. как и написано:
«Нет праведника ни одного,
11. нет никого разумного, и никто не ищет Бога.
12. Все совратились, негодны все поголовно,
вплоть до последнего человека,
и никто не творит добра.
13. Речи их — что смрад из гроба,
лишь обман у них на языке,
на губах у них — яд гадюки,
14. на устах у них — горечь проклятий.
15. Ноги сами несут их кровь проливать,
16. где они пройдут — там пагуба и беда,
17. а мирные пути неведомы им,
18. нет страха Божьего пред глазами у них»Объединённые цитаты из Пс 13:1–3; 5:10; 139:4; 9:28; 35:2, а в ст. 15–17 — пересказ Ис 59:7–8..
19. Мы же знаем: к тем, кто подчинён закону, обращены все требования закона. Так что нечего тут говорить: весь мир подлежит Божьему суду.
20. Никто из людей не достигнет праведности перед Ним соблюдением закона, закон даёт человеку лишь представление о грехе.
21. О праведности Бога свидетельствуют закон и пророки, а теперь она открылась и помимо закона.
22. Верность Иисуса Христа ОтцуВерность Иисуса Христа Отцу — или: вера в Иисуса Христа. открывает эту праведность всем верующим, без различия.
23. Все они согрешили и лишились славы Божьей,
24. но их искупил Христос Иисус — и так Он наделил их праведностью. Такой дар получили они по Его благодати.
25. Бог по Его вере принял Его кровавую смерть как жертву во очищение людских греховБог по Его вере принял Его кровавую смерть как жертву во очищение людских грехов — или: Бог принял Его кровавую смерть как жертву, смывающую грехи тех, кто поверил в Него.. Так Бог явил Свою праведность, прощая совершённые прежде грехи.
26. Тогда Он терпел их, а теперь явил Свою праведность: Сам Он праведен и делает праведным человека, поверившего в Иисуса.
27. Чем же нам теперь хвалиться? Нечем. Поводов для похвальбы не оставил нам закон, который говорит о делах? Нет, не он, а вера.
28. Мы ведь понимаем, что человек обретает праведность по вере, а не по соблюдению закона.
29. Конечно же, Бог Един не только для иудеев, но и для язычников тоже!
30. Тот же Самый Бог наделит праведностью и обрезанного по его вере, и необрезанного — тоже благодаря вере.
31. Так что же, мы верой упраздняем закон? Ни в коем случае! Напротив, мы закон подтверждаем.
Глава 4 (Рим. 4)
1. Что же сказать об Аврааме, нашем предке по плоти?
2. Если Авраам стал праведником за свои дела, ему есть чем хвалиться, но только не перед Богом.
3. А что говорит Писание? «Поверил Авраам Богу, и это вменилось ему в праведность»Быт 15:6. Авраам ответил на Божий призыв и последовал Его воле, так он с самого начала встал на путь праведности. В Иак 2:20–26 та же история толкуется с иной точки зрения: именно дела показали веру Авраама..
4. Это работник получает плату по договору, а не по благодати.
5. Но праведником здесь признаётся верующий — не по трудам, а по вере в Того, Кто может сделать из нечестивца праведника.
6. Так и Давид говорит о блаженстве человека, которого Бог счёл праведником не по его поступкам:
7. «Блаженны те, чьи беззакония прощены и чьи грехи покрыты,
8. блажен муж, которому Господь не вменит греха»Цитата из Пс 31:1–2..
9. А это блаженство — оно связано с обрезанием или нет? Мы уже говорили: «Аврааму вера вменилась в праведность».
10. И когда же это случилось: до того, как Авраам был обрезан, или после? Нет, ещё до тогоО призвании Авраама (включая и слова о его праведности) рассказывает 15-я гл. Бытия, а о его обрезании — только 17-я..
11. Обрезание для него стало знаком, запечатлевшим праведность, полученную им по вере ещё прежде обрезания. И так он стал предком для всех необрезанных, кто принимает веру, и эта вера вменяется им в праведность.
12. Затем он стал и предком всех обрезанных, если они не просто обрезаны, но и идут по следам отца нашего Авраама, а для него вера была прежде обрезания.
13. Аврааму и его потомству было обещано, что они унаследуют весь мир — и это не по закону, а благодаря праведности, которая от веры.
14. Если наследство причитается по закону, тут не во что было бы верить и нечего обещать.
15. Закон приводит в действие кару, но если нет закона, то нет и понятия о преступлении.
16. Итак, обещание даётся тому, кто верит, — это благодатный дар. Оно надёжно для всякого потомства Авраама, нашего общего отца, — не только тем, кто следует закону, но и тем, кто разделил его веру,
17. как и написано: «отцом множества народов сделал Я тебя»Цитата из Быт 17:5.. Авраам поверил в Бога, Который возвращает жизнь мёртвым и осуществляет то, чего ещё нет, — и вот кем Авраам стал перед Богом.
18. Когда не было никакой надежды, он надеялся и верил, что станет предком многих народов, ведь ему было сказано: «столь многочисленным будет потомство твоё»Цитата из Быт 15:5. Речь идёт о вере Авраама в то время, когда он ещё оставался бездетным..
19. Вера его не иссякла, хотя он и знал, что он, столетний старик, неспособен к зачатию, как и его жена Сарра не могла выносить дитя.
20. Но он не сомневался в Божьем обещании, не терял веры, а укреплялся ей, воздавая славу Богу,
21. в убеждении, что Бог может исполнить обещанное.
22. И это было вменено ему в праведность.
23. «Вменено в праведность» — так написано не только о нём,
24. но и о нас. То же будет и с нашей верой в Господа: Он воскресил из мёртвых Иисуса,
25. Который предан был смерти за наши преступления и воскрес ради нашей праведности.
Глава 5 (Рим. 5)
1. Бог, по вере делая нас праведниками, заключает с нами мир при посредничестве Господа нашего Иисуса Христа.
2. Это благодаря Ему вера открывает нам доступ к благодати и мы утверждаемся в ней. Мы надеемся быть причастными славе Божией, этим мы можем похвалиться,
3. но и не только этим — хвалимся и нашими скорбями. Мы ведь знаем: скорби порождают терпение,
4. терпение — опыт, а опыт — надежду.
5. Эта надежда не заставит нас краснеть! Нам дарован Святой Дух, и Он проливает на наши сердца Божью любовь.
6. Ещё когда мы были немощны, Христос в назначенное время умер за нас, нечестивых.
7. Едва ли кто умрёт за праведника — впрочем, за хорошего человека, может, кто и решится умереть.
8. Но Христос умер за нас, ещё когда мы были грешниками, и так Бог явил Свою любовь к нам.
9. Тем более теперь мы будем избавлены от заслуженной Божьей кары, когда Его кровь сделала нас праведниками.
10. Прежде мы враждовали с Богом, но примирились с Ним в смерти Его Сына — после примирения мы тем более будем спасены Его жизнью!
11. Но и этого мало: через Господа нашего Иисуса Христа мы обрели примирение с Богом и можем этим хвалиться.
12. Через одного Адама в мир пришёл грех, а за грехом смерть. Так грех одного человека сделал смертными всех людейТак грех одного человека сделал смертными всех людей — или: Подобно этому одному человеку согрешили и все люди, став смертными.,
13. ведь грех был в мире и прежде закона. Хотя при отсутствии закона грех не считается таковым,
14. но смерть царствовала от Адама и до законодателя Моисея даже над теми, кто сам не преступал повелений Божьих, как АдамАдам в Эдемском саду нарушил прямое повеление Бога. Пока не был дан закон через Моисея, то и невозможно было говорить о нарушении закона потомками Адама — и всё равно они умирали. Если смерть есть следствие греха, значит, грех действовал прежде, чем был дан закон. — прообраз Грядущего.
15. Но благодать Христова оказалась совсем не такой, каким было Адамово преступление закона. Великое множество людей погибло из-за преступления одного человека, но благодать Божья для множества ещё изобильнее. Бог дал людям благодатный дар через другого Человека, Иисуса Христа.
16. Этот дар не похож на былой грех: некогда один согрешил, и все были осуждены — а теперь при множестве грехов все оправданы!
17. Когда один человек преступил закон, в мире воцарилась смерть — тем более будут жить и царствовать те, кто получают изобильную благодать и дар праведности благодаря одному Иисусу Христу.
18. Итак, преступление одного человека привело к осуждению всех людей, но праведность Одного точно так же дарует праведность и жизнь всем людям.
19. Из-за непослушания одного человека многие стали грешниками, и так же из-за послушания одного Человека многие стали праведниками.
20. Когда появился закон, стало очевидно, как много преступлений, но, когда умножился грех, благодать оказалась ещё изобильнее.
21. Как смерть возвела на престол грех, так и праведность Иисуса Христа, Господа нашего, возводит на престол благодать, чтобы нам обрести вечную жизнь.
Глава 6 (Рим. 6)
1. Что же дальше? Продолжим грешить, чтобы благодать была ещё изобильней?
2. Ни в коем случае! Для греха мы мертвы — как же нам теперь в нём жить?
3. Разве вы не знаете, что когда все мы крестились во имя Иисуса Христа, то приобщились Его смерти?
4. В крещении мы все, словно умершие, были похоронены с Ним, чтобы обрести новую жизнь, как и Отец воскресил Христа из мёртвых, явив Свою славу.
5. Мы прошли через подобие Его смерти — нас ждёт и подобие Его воскресения.
6. Мы знаем, что наша падшая природа умерла, наше подвластное греху тело умерло с Ним на кресте, чтобы нам больше не быть рабами греха:
7. кто умер, более в грехе не повинен.
8. Если мы умерли со Христом, то веруем, что и жить будем вместе с Ним.
9. И мы знаем, что после воскресения из мёртвых Христос уже не умирает, смерть уже не имеет силы над Ним.
10. Он умер — единожды умер для греха, и Он жив — жив для Бога.
11. Так и вы считайте себя мёртвыми для греха и живыми для Бога в единении со Христом Иисусом.
12. Пусть грех не царствует в смертном вашем теле, не подчиняйтесь его прихотям.
13. Не позволяйте греху превращать ваши тела в орудия греха. Вы умерли, но теперь живы, так отдайте себя Богу, пусть ваши тела будут у Него орудиями праведности.
14. А грех над вами уже не властен: вы подчинялись закону, но теперь живёте по благодатиВерующий во Христа освобождается от той логики, в которой живёт человек при Моисеевом законе: заповедь — грех как её нарушение — вина и наказание. Умерев для греха и освободившись от вины, верующий начинает жить по благодати..
15. Что же теперь? Раз мы уже не подчинены закону, но живём по благодати, станем грешить? Ни в коем случае!
16. Сами знаете: кому вы себя отдали в послушание и рабство, тому вы стали послушными рабами. Вы послушны либо греху, что ведёт к смерти, либо Богу — к праведности.
17. Благодарение Богу: вы были рабами греха, но теперь от всего сердца преданы принятому вами учению.
18. Освободившись от греха, вы стали рабами праведности.
19. Я объясняю это на примерах из человеческой жизни, потому что человек слаб. Прежде вы сами отдали свои тела нечистоте и беззаконию (вот и получалось беззаконие), а теперь отдайте их в рабство праведности, тогда они станут святыми.
20. Когда вы были рабами греха, то были «свободны» от праведности.
21. И что же вам это принесло? Урожай, которого стыдитесь, а следствие его — смерть.
22. Теперь, освободившись от греха и став рабами Бога, вы собираете урожай святости, он приведёт вас к вечной жизни.
23. Расплата за грех — смерть, но Бог дарует вам жизнь вечную во Христе Иисусе, Господе нашем.
Глава 7 (Рим. 7)
1. Разве вам не известно, братья (я говорю тем, кто чтит законКто чтит закон — иудеи и, возможно, примкнувшие к ним язычники, которые тоже начали соблюдать повеления Моисеева закона.), что закон властен над человеком, лишь пока тот жив?
2. Закон отдаёт жену во власть мужа, но, когда муж умирает, жена освобождается от его власти.
3. Если ещё при жизни мужа она будет с другим мужчиной, это разврат, но если муж умер, она свободна от его законной власти и может выйти за другого мужчину, в этом нет разврата.
4. Так и вы, братья мои, умерли для закона, когда умер на кресте Христос. Он воскрес из мёртвых, и теперь вы принадлежите Ему — так мы принесём урожай Богу.
5. Ещё когда мы жили по-старому, в наших телах действовали греховные страсти, принося урожай смерти (об их греховности говорил закон).
6. Для всех старых цепей мы умерли, мы избавлены от власти закона. Мы служим Богу не по древней букве, а по-новому, духовно.
7. Что же дальше? Закон — это грех? Ни в коем случае! Но я знаком с понятием греха только потому, что есть закон. Я не знал бы греховных желаний, если бы закон мне ничего не запрещал.
8. Но есть заповедь, и вот грех порождает во мне всяческие желания — а без закона и грех бы ничего не значил.
9. Ведь и мы, израильтяне, когда-то жили без закона, но потом были даны заповеди, и они вызвали к жизни грех,
10. а мы как бы умерли. Заповедь, как оказалось, послужила мне не к жизни, а к смерти:
11. грех, отталкиваясь от заповеди, совратил меня и погубил.
12. А ведь закон свят, и заповедь свята, праведна и блага.
13. Что же, благо оказалось для меня смертельным? Ни в коем случае! Нет, это грех обратил благо во вред, на то он и грех. Так заповедь подчёркивает греховность греха.
14. Мы ведь знаем, что закон — духовен, а я человек из плоти, я продан в рабство греху.
15. Сам не понимаю своих поступков: чего желаю, того не делаю, а творю то, что мне ненавистно.
16. Когда я делаю, чего не желаю, становится видно, в чём польза закона.
17. И это уже не я сам действую, но живущий во мне грех.
18. Я же знаю, что внутри меня, в моём теле, не живёт благо: пожелать блага я могу, но сотворить — нет.
19. Я не делаю желанных для меня благих дел, а вот нежеланные мне злые делаю.
20. Если же я творю то, чего сам не желаю, это действую не я сам, а живущий во мне грех.
21. Вот какой открыл я закон: когда я желаю сделать что-то благое, выходит только зло.
22. В глубинах сердца я радуюсь закону Божьему,
23. но в теле моём замечаю другой закон, враждующий с законом моего разума. Я порабощён греховным законом — тем, который в моём теле.
24. Несчастный я человек! Кто же избавит меня от этого смертельного тела?
25. Благодарю Бога — Он совершает это через Иисуса Христа, Господа нашего! Сам по себе мой разум служит закону Божьему, но моё тело — закону греховному.
Глава 8 (Рим. 8)
1. Тем, кто един со Христом, — нет осуждения!
2. Духовный закон жизни во Христе Иисусе освободил тебя от закона греха и смерти.
3. Закон, говорящий о телесных вещах, был бессилен это сделать, но Бог принял как жертву за грех смерть собственного Сына (Его тело было подобно нашим греховным телам). Так по воле Божьей человеческое тело понесло наказание за грех.
4. Нашей жизнью руководит уже не плоть, а дух, и именно так в нашей жизни достигает своей полноты правосудный закон.
5. Человек, живущий ради своего тела, стремится к плотскому, а духовный человек — к духовному.
6. Но плоть приближается к смерти, а дух — к жизни и миру.
7. Что желанно для плоти, направлено против Бога, всё это против Божьего закона, да и не может быть иначе.
8. Кто следует за своими плотскими желаниями, тот не может угодить Богу.
9. Но вы живёте не для плоти, а для духа, если только Дух Божий живёт в вас. А кто не имеет Духа Христова — не причастен Ему.
10. Но если есть в вас Христос, то тело ваше мертво для греха, а дух жив для праведностиДля греха… для праведности — или: из-за греха… из-за праведности..
11. Бог воскресил из мёртвых Иисуса, и если в вас обитает Его Дух, то Воскресивший Христа из мёртвых оживит и ваши мертвенные тела посредством обитающего в вас Духа.
12. Итак, братья, мы в долгу не перед плотью, чтобы ей подчиняться.
13. Если вы живёте по плоти, вас ждёт смерть, но если духом умертвите плотские дела, будете жить.
14. Кем движет Дух Божий, те сыны Богу.
15. Дух, которого вы приняли, ведёт не к рабству для прежнего страха, он делает нас сынами Божьими, с ним мы и восклицаем: «АвваАвва — арамейское слово, означающее «отец» (ср. Мк 14:36 и др.). Отче!»
16. Этот дух и свидетельствует вместе с нашим духом, что мы — дети Божьи.
17. А детям принадлежит наследство: так и мы наследуем БогуХристиане получают то, что Бог обещал дать Своему народу как неотъемлемое наследие. вместе со Христом. Если мы причастны Его страданиям, то станем причастными и славе.
18. Думаю, страдания нынешнего времени — ничто в сравнении с той славой, которая будет явлена среди нас.
19. Весь сотворённый мир с величайшим нетерпением ожидает, что будет открыто через сынов Божьих.
20. Ведь творение не по своей воле покорилось смертной пустоте — оно было принуждено к этому. Но у него осталась надежда,
21. что оно однажды будет освобождено от рабства смерти, и этому послужат свобода и слава детей Божьих.
22. Мы ведь знаем, что всё творение и поныне стенает и страдает.
23. В том числе мы сами втайне страдаем, хоть Дух и начал действовать в нас. Мы ожидаем, когда Бог примет нас как Своих детей, а наши тела будут искуплены.
24. В этой надежде — наше спасение, а надежда может быть лишь на невидимое: если видишь ясно, то уже не нужно надеяться.
25. Если мы надеемся на невидимое, значит, терпеливо этого ожидаем.
26. И тогда Дух приходит на помощь нашей немощи: мы сами не знаем, о чём нужно молиться, но Дух Сам просит за нас, и не пересказать, о чём Он вздыхает.
27. Богу открыты сердца, Он знает и помышления Духа, когда Тот заступается перед Ним за святой Его народ.
28. Мы знаем, что всё служит ко благу любящим Бога — тем, кого Он призвал по Своему замыслу.
29. Бог издавна признал их и предназначил, что они уподобятся Его Сыну, и Тот станет Первенцем среди многих братьев.
30. Кого Он издавна признал, тех и призвал, а кого призвал, тех и оправдал, а кого оправдалОправдал — или: наделил праведностью, принял как праведников., тех и прославил.
31. Что же сказать сверх того? Если Бог за нас, кто против нас?
32. Если Он не пожалел Единственного Своего Сына и предал в жертву за нас, неужели не приобщит нас к тому, что дарит Сыну?
33. Кто обвинит избранников Божьих, когда Бог их оправдывает?
34. Кто обвинит, когда Христос Иисус умер, а затем и воскрес, и теперь заступается за нас, сидя по правую руку от Бога?
35. Неужели отлучат нас от любви Христовой скорби, притеснения и гонения, или голод и нагота, или смертельная угроза?
36. Как написано: «За Тебя погибаем мы всякий день, мы словно овцы для заклания»Цитата из Пс 43:23..
37. Но при всём том Бог возлюбил нас и дарует нам победу.
38. Я убеждён: ни смерть, ни жизнь, ни ангелы, ни иные начальства, никакие силы ни в настоящем, ни в будущем,
39. ни в выси, ни в глуби — словом, ничто из сотворённого не сможет нас разлучить с любовью Божьей в единении с Христом Иисусом, Господом нашим.
Глава 9 (Рим. 9)
1. Истину говорю во Христе, не лгу, и о том же свидетельствует моя совесть в Духе Святом:
2. велика моя печаль, непрестанно сердечное мучение.
3. Лучше бы отлучёнОтлучён — букв. анафема. Это слово обозначало в ВЗ предмет, животное или даже человека, который отдавался в жертву Богу и потому уничтожался. В НЗ означает обычно того, кто проклят и отлучён от общины верующих. от Христа был я сам вместо братьев моих, родных мне по плоти,
4. то есть израильтян. Это их принимает Бог как сыновей, им даны и слава, и заветыЕщё до Моисея Господь заключал заветы со Своими избранниками, прежде всего с Ноем и Авраамом., через них пришёл закон, им вверено служение, им даны обетования;
5. у них отцы, от них по плоти Христос. И надо всеми БогИ надо всеми Бог — или: И Он есть Бог надо всеми; или: И Он надо всеми. Бог…, благословенный вовеки, аминь!
6. И всё же слово Божье не пропало впустую. Не все, кто израильтяне по происхождению, израильтяне и по сути.
7. Также не все дети Авраама назвались его потомством, но «от Исаака родится славное твоё потомство»Цитата из Быт 21:12. У Авраама были и другие дети, но только Исаак стал наследником обетований, данных Аврааму Богом..
8. То есть не все, кто родился от него по плоти, становятся детьми Божьими, а только те, к кому относится обетование Божье.
9. Обетование было таким: «В это же время приду к тебе, и будет у Сарры сын»Цитата из Быт 18:14..
10. Более того: Ревекка зачала от нашего предка Исаака двух близнецов, Иакова и Исава.
11. Бог по Своей собственной воле избрал одного из них ещё прежде, чем они родились и сделали нечто доброе или дурное, —
12. выбор совершился не по их заслугам, Бог Сам призвал одного из них. Ревекке было сказано: «старший будет рабом младшему»Цитата из Быт 25:23. Первым из двух близнецов родился Исав, но в дальнейшем первородство перешло к Иакову, а с ним и Божьи обетования..
13. Так и написано: «Иакова я возлюбил, а Исава отверг»Цитата из Мал 1:2–3..
14. Что же нам на это сказать: выходит, что Бог несправедлив? Ни в коем случае!
15. Моисею Он сказал: «кого помиловать — помилую, и кого пожалеть — пожалею»Цитата из Исх 33:19. Бог проявляет милость к человеку по собственному выбору, а не по его заслугам..
16. Не человеческое намерение или старание решает всё, а милость Божья.
17. Писание говорит фараону: «Я определил, что именно на тебе явлю Мою силу и так возвещу имя Моё по всей земле»Цитата из Исх 9:16. В повествовании об исходе израильтян из Египта говорится о том, что Господь ожесточил сердце фараона, он не отпускал израильтян, и потому были явлены Божьи чудеса..
18. Он, кого пожелает, милует, а кого пожелает — ожесточает.
19. Ты скажешь мне: «За что же Ему тогда порицать человека, если тот не может воспротивиться Его воле?»
20. Человек, а кто ты такой, чтобы спорить с Богом? Скажет ли изделие мастеру: «почему ты создал меня таким?»Цитата из Ис 29:16 и 45:9.
21. Разве не властен гончар над глиной, разве не может из одного куска сделать сосуд и для почётного употребления, и для низкого?
22. Бог пожелал явить Свой гнев и показать Своё могущество, но долго и терпеливо щадит сосуды, достойные гибельной кары,
23. и так покажет великую Свою славу на сосудах, которым уготовал милость и славу.
24. И это мы, кого Он призвал не только из числа иудеев, но и из язычников,
25. как говорит и Осии: «назову не Мой народ — Моим народом, а нелюбимую — любимой.
26. На том самом месте, где было сказано им: “вы — не Мой народ”, там назовут их сынами Бога Живого»Цитата из Ос 2:23 и 1:10..
27. А Исайя так восклицает об Израиле: «будь сыны Израилевы числом как песок морской, спасётся лишь остаток;
28. приговор окончательный и решительный свершит Господь на земле»Близкий к тексту пересказ Ис 10:22–23..
29. И как ещё предрёк Исайя: «Если бы Господь Саваоф не оставил нам потомства, стали бы мы как Содом, уподобились бы Гоморре»Цитата из Ис 1:9. Господь Саваоф — «Господь (небесных) воинств», с использованием евр. слова..
30. Что же выходит? Язычники, не стремившиеся к праведности, обрели ту праведность, которая даётся по вере,
31. а Израиль, добивавшийся праведности исполнением закона, по закону её не достиг.
32. Почему? Потому что ждал её не от веры, а от дел, и споткнулся о камень преткновения,
33. как и написано: «Я кладу на Сионе камень, о который споткнутся, скалу, из-за которой соблазнятся, но кто уверует в Него — тому не придётся краснеть»Близкий к тексту пересказ Ис 28:16..
Глава 10 (Рим. 10)
1. Братья, чего желает моё сердце, о чём молюсь Богу — это спасение израильтян.
2. Свидетельствую им, что их вера в Бога ревностна, но неразумна:
3. не знают они праведности Божьей и стремятся утвердить собственную, а Божьей праведности не покоряются.
4. А ведь закон устремлён ко ХристуВо Христе исполняется то, о чём говорил закон, и потому закон подходит в Нём к своему завершению., чтобы всякий верующий достиг праведности.
5. О праведности, которая от закона, Моисей пишет: «человек, исполнивший закон, им и будет жив»Цитата из Лев 18:5..
6. А праведность, которая от веры, призывает: «не говори в сердце своём: “Кто бы взошёл на небо (чтобы свести оттуда Христа)
7. или сошёл бы в бездну (чтобы вывести Христа из мира мёртвых)?”»Пересказ с пояснениями Втор 30:12–13. Эти цитаты Павел относит ко Христу, поскольку именно Он исполняет закон, приводит его к завершению..
8. И что же говорится в Писании? «Близко к тебе это слово, на устах твоих и в сердце твоём»Цитата из Втор 30:14..
9. То есть будешь спасён, если исповедуешь устами своими Господа Иисуса и поверишь сердцем своим, что Бог Его воскресил из мёртвых.
10. Вера в сердце приводит к праведности, исповедание устами — ко спасению.
11. Ведь Писание говорит: «Кто верует в Него, тому не придётся краснеть»Цитата из Ис 28:16..
12. Здесь нет различия между иудеем и эллином, один у всех Господь. Он щедро одаривает тех, кто призывает Его,
13. ибо «всякий, кто призовёт имя Господне, будет спасён»Цитата из Иоил 2:32..
14. Смогут ли призвать Его те, кто не уверовал? Смогут ли уверовать те, кто о Нём не слышал? Смогут ли услышать, если им никто не возвестит?
15. А как станут возвещать, если никто их не пошлёт на проповедь? Потому и написано: «Как прекрасны шаги благовестника!»Цитата из Ис 52:7.
16. Но не все прислушались к евангельской вести. Исайя говорит: «Господи, кто поверил тому, что от нас услышал?»Цитата из Ис 53:1.
17. Итак, вера приходит от услышанной вести, а весть — от слова Христова.
18. И я спрошу: неужели израильтяне этого не слышали? Быть не может, когда «по всему миру раздаётся голос их и до пределов круга земель речи их»Цитата из Пс 18:5..
19. Снова спрошу: разве израильтяне не знали? Ещё Моисей говорил: «вызову у Моего народа ревность через тех, кто сам не народ, раздражение — через народ неразумный»Цитата из Втор 32:21..
20. Исайя тоже сказал прямо: «нашли Меня те, кто и не искал, Я открылся тем, кто и не спрашивал обо Мне»Цитата из Ис 65:1..
21. А об израильтянах он говорит: «Что ни день, простираю Я руки к народу непокорному и своевольному»Цитата из Ис 65:2..
Глава 11 (Рим. 11)
1. Теперь спрошу: неужели Бог отверг Свой народ? Ни в коем случае! Я ведь и сам израильтянин из племени Вениамина, ведущий род от Авраама.
2. Не отверг Господь народ, который издавна признал как Свой. Разве не знаете, что рассказывает Писание о пророке Илии?Далее идёт сокращённый пересказ 3Цар 19:10–18. Он жаловался Богу на Израиль:
3. «Господи, пророков Твоих перебили, жертвенники разрушили, остался один я, но и моей смерти они желают».
4. Что же было ему сказано в ответ? «Я сохранил Себе семь тысяч мужей, не преклонивших колена перед Ваалом».
5. Так и в нынешнее время сохранился по Божьей благодати избранный остаток —
6. а если по благодати, то уже не по заслугам, иначе это не была бы благодать.
7. Что получается? Чего искал Израиль, того он не получил. Впрочем, получили избранные, а прочие ожесточились,
8. как написано: «Бог наслал на них дух, усыпивший их, и теперь глаза их не видят и уши не слышат вплоть до сего дня»Составная цитата из Втор 29:4 и Ис 29:10..
9. И Давид говорит: «Да будет их застолье западнёй и сетью, соблазном и возмездием для них самих;
10. да помрачатся глаза их, да лишатся они зрения, да будет всегда согбенна их спина»Цитата из Пс 68:23–24..
11. Теперь спрошу: израильтяне оступились, чтобы окончательно пасть? Ни в коем случае! Но их падение служит спасению язычников — а тогда и в них самих пробудится ревность.
12. Если даже падение израильтян обогатило мир, а их отступничество пошло на пользу язычникам, насколько же больше богатства принесёт их полное обращение!Полное обращение — или: полнота. Речь в любом случае идёт о том, что все израильтяне обратятся ко Христу, но конкретное выражение можно понимать по-разному: они дополнят число верующих, исполнят волю Божью, после их обращения наступит полнота благодати и т.д.
13. А вам, тем, кто из язычников, скажу так: я апостол среди язычников и прославляю моё служение.
14. Надеюсь, что сумею пробудить ревность в моих соплеменниках и спасти некоторых из них.
15. Если их отпадение ведёт мир к примирению с Богом, то их возвращение будет не чем иным, как воскресением из мёртвых!
16. Если освящена часть закваски, то и всё тесто, если свят корень — то и ветвиИзраильский народ подобен тесту, часть которого посвящена Богу (то есть из него будет выпечен священный хлеб), или корню, от которого произошло подлинное богопочитание, достигшее и язычников..
17. Может, некоторые из ветвей садовой маслины и отломились, а ты, дикий побег, был привит на их место. Ты соединился с корнем маслины, питаешься её соками —
18. так не хвались перед природными её ветвями! Если вдруг станешь хвалиться, так ведь не ты держишь корень, а корень тебя.
19. Ты скажешь: «те ветви отломились, чтобы я был привит».
20. Хорошо, они отломились из-за неверия, а ты держишься верой: так не гордись, а опасайся.
21. Если Бог не пощадил природных ветвей, то и тебя не пощадит.
22. Посмотри, насколько Бог благ и насколько суров: к павшим суров, а к тебе Бог благ, пока ты сам останешься в благости, — иначе будешь отвергнут.
23. Но и природные ветви, если уверуют, будут привиты обратно, ведь Бог может снова привить их.
24. Если ты, ветвь дикого дерева, был вопреки происхождению привит к садовой маслине, тем более они привьются к природному своему стволу.
25. Братья, я хочу раскрыть вам эту тайну, чтобы у вас не было повода для гордости: часть израильтян ожесточилась только на время. А когда к народу Божьему присоединится полное число язычников,
26. тогда и весь Израиль будет спасён. Так и написано: «Грядёт с Сиона Избавитель, Он отвратит нечестие от народа Иакова!
27. Заключу с ними такой завет, когда удалю их грехи»Цитата из Ис 59:20–21 и 27:9..
28. К Евангелию те израильтяне пока враждебны — это ради вас, но они остаются возлюбленными Божьими избранниками — это ради их предков.
29. Божьи дары и Его призвание уже не подлежат отмене.
30. Вы некогда были неверны Богу, а теперь помилованы — этому помогла их неверность.
31. Теперь неверны они, чтобы помилование получили вы, а потом и они были помилованы.
32. Так Бог всех погрузил в неверность, чтобы всех затем помиловать.
33. О бездна богатства, и премудрости, и ве́дения Божьего! Как непостижимы решения Его и неисповедимы пути Его!
34. «Кто же познал замысел Господень и кто стал советником Ему?
35. Или кто дал Ему взаймы, чтобы потребовать от Него уплаты?»Составная цитата из Ис 40:13 и Иов 41:3.
36. Всё от Него, и через Него, и для Него, слава Ему вовеки. Аминь!
Глава 12 (Рим. 12)
1. В ответ на милости Божьи призываю вас, братья, отдать Ему тела ваши как жертву живую, святую и богоугодную — осмысленно служить Ему.
2. Не приспосабливайтесь к текущим обстоятельствам, но внутренне меняйтесь, обновлённым разумом постигайте: в чём воля Божья, что угодно Ему, что будет благом и совершенством.
3. Дана мне благодать, и я призываю каждого из вас не думать о себе больше, чем следует, но рассуждать здраво, а верой Бог наделил каждого по его мере.
4. Как в едином теле у нас есть разные части и все они действуют по-разному,
5. так и мы вместе — тело Христово, а по отдельности, друг для друга — его части,
6. и благодатные дарования у нас разные. Одному поручено пророчество в соответствии с его верой;
7. а кто служит — тому служение; кто учит — тому учение;
8. кто убеждает других — тому убеждение. И если кто раздаёт, пусть делает это щедро, если начальствует — то старательно, если благотворит — то с радостью.
9. Любовь не лицемерит! Отвернитесь от зла, твёрдо держитесь добра,
10. любите друг друга как братья, ставя на первое место один другого.
11. Господу служите с неустанным рвением и пламенным духом,
12. надежде радуйтесь, страдание терпите, усердно молитесь.
13. Внутри святой общины верующих делитесь с нуждающимися, старайтесь быть гостеприимными,
14. и благословляйте преследователей — благословляйте, а не проклинайте.
15. Радуйтесь с теми, кто радуется, и плачьте с теми, кто плачет.
16. Меж собой будьте согласны и без гордости уступайте тем, кто ниже васУступайте тем, кто ниже вас — или: беритесь за чёрный труд.. Не считайте себя слишком разумными.
17. Никому не воздавайте злом за зло, но ищите добра по отношению ко всем людям.
18. Если возможно с вашей стороны, будьте в мире со всеми людьми.
19. Не мстите за себя, возлюбленные, предоставьте это Богу, ведь написано: «Отмщение — за Мной, и Я воздам»Изменённая цитата из Втор 32:35., так говорит Господь.
20. «Но если голоден твой враг, накорми его, если жаждет — напои. Поступая так, ты собираешь горящие угли ему на голову»Цитата из Притч 25:21–22..
21. Не дай злу одолеть тебя, сам одолевай зло добром.
Глава 13 (Рим. 13)
1. Всякий человек пусть подчиняется существующим властям. Не бывает властиРечь идёт о принципе власти, а не о её конкретных носителях. Греч. слово ἐξουσία означает не только политическую, но и любую другую власть как способность нечто совершать в этом мире (ср. Рим 9:21), а её даёт только Бог. Так могут называться и ангельские силы (ср. Эф 1:21)., кроме как от Бога: существующие власти Богом установлены,
2. и кто противится власти, тот против установленного Богом порядка и достоин за это осуждения.
3. Начальники страшны тем, кто творит не добрые, а дурные дела. Хочешь не страшиться власти? Твори добро, и получишь от неё похвалу,
4. она служит Богу тебе на благо. А если творишь зло — бойся, не зря она, служа Богу, носит меч и карает злодеев.
5. Так что необходимо ей подчиняться, и не только из страха наказания, но и по совести.
6. Кто облечён властью, содействуют Богу. Потому вы и платите им подати.
7. Так что кому причитается налог — отдавайте налог, кому подать — подать, кому пошлина — пошлину; кого положено, страшитесь, и кого положено — чтите.
8. Пусть никто не будет никому ничего должен, кроме долга взаимной любви: кто любит, тот исполнил и остальной закон.
9. Заповеди «не блуди, не убивай, не воруй, не пожелай чужого»Сокращённое изложение той части Десяти заповедей, которая касается отношения к ближнему (см. Исх 20:13–17; Втор 5:17–21). и какая ещё ни есть заповедь — они все заключаются в словах «возлюби ближнего, как самого себя»Цитата из Лев 19:18..
10. Любовь не творит зла ближнему, полнотаПолнота — или: исполнение. закона — в любви.
11. Так и поступайте, понимая, какое настало время: пришла пора нам пробудиться, и спасение ближе к нам, чем когда мы уверовали.
12. Ночь проходит, близится день — отбросим дела тьмы, возьмёмся за оружие света!
13. При дневном свете будем идти прямой дорогой без попоек и пирушек, без распутства и обжорства, без вражды и зависти.
14. Облекитесь во Христа Иисуса и не потакайте своим плотским прихотямНе потакайте своим плотским прихотям — или: заботу о теле не превращайте в потакание прихотям..
Глава 14 (Рим. 14)
1. Чья вера не крепка, того принимайте, не споря о мнениях.
2. Кто-то верит, что можно есть всё, а немощный вкушает только овощиМясо животных, принесённых в жертву языческим богам, частично поступало и на рынок. Некоторые христиане не хотели есть никакого покупного мяса, чтобы случайно не оскверниться такой пищей..
3. Ты ешь всё? Так не презирай того, кто не ест мясного. Не ешь мясного? Так не суди того, кто ест, ведь его принял Бог.
4. Кто ты такой, чтобы осуждать чужого раба? Это перед своим Господином он устоял или пал — а если пал, во власти Господа снова поднять его, и так Он и сделает.
5. Кто-то проводит различия между днями календаря, а кто-то обо всех днях судит одинаковоРечь идёт о праздничных, постных и прочих памятных днях календаря.. Пусть каждый решает по собственному разумению.
6. Кто выделяет особые дни, ради Господа их выделяет; кто ест мясное, ест пред Господом и благодарит Бога, и кто воздерживается от такой еды, воздерживается пред Господом и благодарит Бога.
7. Никто из нас не живёт сам по себе и никто сам по себе не умирает:
8. если мы живём, то живём для Господа, и если умираем, умираем для Господа. Так что живём мы или умираем, мы — Господни.
9. Для того Христос умер и ожил, чтобы господствовать над мёртвыми и живыми.
10. Что же ты тогда судишь своего брата? Что же ты своего брата презираешь? Ведь все мы предстанем перед Божьим престолом,
11. как написано: «Жив ЯЖив Я — формула клятвы., говорит Господь, каждый преклонит предо Мной колено, каждый собственным языком принесёт исповедание Богу»Цитата из Ис 45:23 и 49:18..
12. Так что каждый из нас сам о себе даст отчёт Богу.
13. Давайте прекратим судить друг друга! Рассудите лучше, как бы вам не поставить брату преграды или соблазна.
14. Я твёрдо знаю, и это убеждение — от Господа Иисуса: не существует пищи, нечистой изначально, она лишь считается нечистой, и только для того, кто так думает.
15. Если твоя еда огорчает брата, ты уже поступаешь не по любви — не губи своей едой человека, за которого умер Христос!
16. Что для вас добро, то пусть для других не станет поводом к ругани.
17. Божье Царство — это не пища и не питьё, но праведность, мир и радость в Духе Святом.
18. И кто так служит Христу, тот угоден Богу и в почёте у людей.
19. Так что будем стремиться к миру и ко взаимной помощи.
20. Ради пищи не губи Божьего дела: вся она чиста, но плохо, когда твоя еда соблазняет другогоСоблазняет другого — или: тебя соблазняет..
21. Лучше уж не есть мяса, не пить вина и не делать ничего такого, что послужит к падению твоего брата.
22. Есть у тебя вера? Пусть будет она при тебе и перед Богом. Блажен, кто не осуждает себя за свой выбор,
23. а кто ест и при этом сомневается, уже осуждён, потому что поступает не по вере. А всё, что не по вере, — грехСледующие 3 стиха (24–26) имеются в Синодальном переводе («Могущему же утвердить вас, по благовествованию моему и проповеди Иисуса Христа, по откровению тайны, о которой от вечных времён было умолчано, но которая ныне явлена, и через писания пророческие, по повелению вечного Бога, возвещена всем народам для покорения их вере, Единому Премудрому Богу, через Иисуса Христа, слава во веки. Аминь».), но отсутствуют в древних рукописях..
Глава 15 (Рим. 15)
1. Мы, сильные, должны брать на себя немощи слабых и заботиться не о себе самих.
2. Каждый из вас пусть позаботится о ближнем ради его блага и наставления.
3. Ведь и Христос заботился не о Себе, как написано: «они оскорбляли Тебя, и на меня пали эти оскорбления»Цитата из Пс 68:10..
4. И всё, что сказано в ПисанииВ Писании — или: выше в этом послании., написано ради нашего наставления, чтобы мы, вдохновляясь написанным, надеялись и терпели.
5. Терпение и вдохновение приходят от Бога, да дарует Он вам взаимное согласие в рассуждениях о Христе Иисусе,
6. чтобы единодушно, едиными устами вы прославляли Бога — Отца Господа нашего Иисуса Христа.
7. Поэтому принимайте друг друга, ведь и Христос принял вас, приобщив Божьей славе.
8. Вот о чём я говорю: Христос послужил израильскому народу ради Божьей истины, чтобы подтвердить обетования, данные его предкам,
9. и чтобы прочие народы могли славить Бога за Его милость, как и написано: «Потому принесу исповедание Тебе среди народов и имени Твоему воспою»Цитата из Пс 17:50 или 2Цар 22:50..
10. И ещё говорится: «Возрадуйтесь, племена, вместе с народом Его»Цитата из Втор 32:43..
11. И ещё: «Хвалите Господа, все племена, да восхвалят Его все народы»Цитата из Пс 116:1..
12. И ещё говорит Исайя: «От корня ИессееваИессей — отец царя Давида. взойдёт побег, он поднимется, чтобы править племенами, на него народы будут уповать»Цитата из Ис 11:10..
13. Надежда приходит от Бога, да наполнит Он вас мирной радостью в вашей вере, чтобы надежда ваша возрастала силой Святого Духа.
14. И сам я уверен в вас, братья мои: вы причастны благу и обладаете всяким знанием, так что можете сами наставлять друг друга.
15. А я писал вам так прямо, чтобы немного вам об этом напомнить, ведь мне дана от Бога благодать —
16. служить Христу Иисусу среди язычников. Как священник в Храме, так я служу ради Божьего Евангелия, чтобы эти народы, освящённые Духом Святым, принесли Богу угодный Ему дар.
17. Иисус Христос дал мне чем хвалиться — служение Богу.
18. Я решусь говорить лишь о том, что совершил через меня Христос словом и делом, чтобы привести к вере язычников,
19. силой знаков и чудес, силой Духа Божьего. От Иерусалима и даже до провинции ИллирикИллирик — римская провинция на побережье Адриатического моря (от совр. Хорватии до Албании). исполнялось Евангелие Христово,
20. и я предпочитал проповедовать его не там, где уже возвещалось имя Христа, чтобы не заниматься строительством на чужом фундаменте.
21. Так ведь и было написано: «кому не возвещали о Нём — те увидят, кто не слышал — те узнают»Цитата из Ис 52:15..
22. Потому я так долго и не мог к вам прибыть.
23. Но теперь мне уже незачем задерживаться в этих краях, а я уже много лет очень хочу к вам прийти.
24. Когда я отправлюсь в Испанию, надеюсь по дороге повидать вас, а затем, когда мы хоть отчасти насытимся общением с вами, вы проводите меня дальше.
25. Теперь я отправляюсь в Иерусалим, чтобы послужить тамошней святой общине.
26. Верующие Македонии и АхайиМакедония и Ахайя — римские провинции на территории совр. Греции и Македонии. Христиане этих провинций собрали средства для своих единоверцев в Иерусалиме. приняли благое решение помочь беднякам иерусалимской святой общины.
27. Да, они приняли такое решение, но ведь они должники иерусалимлян: раз другие народы приобщились духовным дарам израильтян, то должны помочь им материально.
28. Доставив это приношение в Иерусалим, я посещу вас и отправлюсь в Испанию.
29. И знаю, что приду к вам не иначе как с изобильной Христовой благодатью.
30. Призываю вас, братья, ради Господа нашего Иисуса Христа и ради любви духовной вместе со мной молиться Богу,
31. чтобы неверующие не помешали мне в Иудее, чтобы моё служение в Иерусалиме было угодно святой общине
32. и чтобы мне с радостью прийти к вам и отдохнуть вместе с вами, если это угодно Богу.
33. Бог, дарующий людям мир, да будет со всеми вами. АминьНа этом, возможно, заканчивался изначальный текст Послания. Следующая глава — личные приветствия, они могли составлять приложение к Посланию..
Глава 16 (Рим. 16)
1. Представляю вам Фиву, сестру вашу и служительницуВозможно, Фива исполняла некое особое служение в своей церкви (была диакониссой), а возможно, речь идёт о служении в самом широком понимании этого слова. церкви КенхрейскойКенхрея — порт города Коринфа в Греции (расположен на восточной стороне Коринфского перешейка).:
2. примите её так, как подобает людям святого Господнего народа принимать друг друга, и предоставьте ей всё, что может ей у вас понадобиться. Она и сама была радушной хозяйкой для многих, и для меня тоже.
3. Привет Приске и АкилеПрискилла (сокращённо Приска) и Акила — христианская супружеская пара, вынужденная переехать из Рима в Коринф и помогавшая Павлу. О них рассказано в Деян 18., они вместе со мной трудились ради Христа Иисуса —
4. ради меня они рисковали собственной головой, и благодарен им не только я, но и все церкви из бывших язычников.
5. С ними приветствуйте и домашнюю их церковьДомашняя церковь — видимо, община, собиравшаяся у них в доме.. Привет любимому моему Эпенету, он стал первым плодом, который провинция Асия взрастила для Христа.
6. Привет Марии, она много потрудилась для вас.
7. Привет Андронику и ЮнииОб упомянутых здесь и далее людях практически ничего не известно. Юния могла быть супругой Андроника, но это имя могло быть на самом деле и мужским (Юний)., моим соплеменникамСоплеменникам — или: родственникам., они были со мной в заключении, они известны среди апостолов и стали Христовыми ещё прежде меня.
8. Привет Амплиату, которого я люблю в Господе.
9. Привет Урбану, он трудился со мной ради Христа, и Стахию, которого я люблю.
10. Привет Апеллесу, вера его во Христа оказалась испытанной. Привет домашним Аристовула.
11. Привет соплеменникуСоплеменнику — или: родственнику. моему Иродиону. Привет тем из домашних Наркисса, кто верен Господу.
12. Привет Трифену и Трифосу, они потрудились для Господа. Привет возлюбленной Персиде, она много потрудилась для Господа.
13. Привет Руфу, которого избрал Господь, и его матери — она и мне мать.
14. Привет Асинкриту, Флегонту, Эрму, Патрову, Эрмию с их братьями.
15. Привет Филологу и Юлии, и Нирею с сестрой, и Олимпану со всей святой общиной.
16. Приветствуйте друг друга святым поцелуем! Вас приветствуют все церкви Христовы.
17. Призываю вас, братья, внимательно отнестись к людям, которые сеют среди вас расколы и заставляют отклониться от принятого учения. Таких людей нужно избегать,
18. они служат не Господу нашему Христу, а собственному животу. Гладкими и красивыми речами они сбивают с пути простодушные сердца.
19. Ваше послушание известно всем, так что я радуюсь за вас и желаю вам быть мудрыми в благих делах и не иметь никакого опыта в дурных.
20. И Бог, дарующий людям мир, вскоре бросит сатану вам под ноги. Благодать Господа нашего Иисуса с вами.
21. Приветствует вас ТимофейТимофей — явно тот самый, к кому обращены два Послания Тимофею. Его история рассказана в Деян 16 – 19., он трудится вместе со мной, и соплеменники мои Луций, Ясон и СосипатрВозможно, это те самые люди, которые упомянуты в Деяниях: Луций (13:1), Ясон (17:5–9) и Сопатер (вариант имени Сосипатр, в 20:4), но точно это не известно. Об этих людях и о тех, кто упомянут далее, у нас точных сведений нет..
22. Приветствую вас и я, ТерцийТерций служил Павлу секретарём и записывал текст под его диктовку., под диктовку записавший это послание ради Господа.
23. Приветствует вас Гай, который так гостеприимно принял и меня (Павла), и всю церковь. Приветствует вас ЭрастЭраст, сотрудник Павла, упоминается в Деян 19:22 и 2Тим 4:20., городской казначей, и брат КвартО Кварте достоверно ничего не известно. В наиболее древних рукописях ст. 24 отсутствует..
25. Слава Богу, Который может укрепить вашу веру в проповеданное мной Евангелие, весть об Иисусе Христе. Теперь открывается таинство: с древних времён оно было сокрыто,
26. а затем явилось в пророческих писаниях, и вот по велению вечного Бога стало известным всем народам, чтобы они покорились вере.
27. Единому Мудрому Богу — через Христа Иисуса — слава во веки веков! Аминь.
Первое послание КоринфянамГород Коринф расположен на перешейке между материковой Грецией и полуостровом Пелопоннесом. В 146 г. до н.э. Коринф был взят и разгромлен римлянами, а в 44 г. до н.э. Юлий Цезарь основал там римскую колонию. При императоре Августе Коринф стал столицей провинции Ахайя, он был крупным торговым и промышленным центром, в котором уживались различные культуры и религии. В частности, здесь находилось несколько храмов богини любви Афродиты, при которых проводились разного рода обряды, включавшие иногда и сексуальные оргии. В городе была еврейская община со своим внутренним самоуправлением, численность которой существенно возросла после изгнания евреев из Рима при императоре Клавдии. Также в нём проживали представители других народов.
Нет сомнений, что Послание писал Павел, но нет уверенности, был ли текст изначально единым. Возможно, в его состав входят два или три письма, написанных Павлом христианам Коринфа. Скорее всего, Послание написано в Эфесе (пусть даже не за один приём), где Павел прожил около трёх лет в середине 50-х гг. В Послании он чаще обсуждает проблемы, характерные для языческой среды: идолопоклонство (1 Кор 6:9; 8:7; 12:2), участие в языческих праздниках (гл. 8–10), обращение в светские суды (6:1–7), блуд (6:13–20) и брак как средство избежать блуда (гл. 7).
Наиболее важными он считает вопросы отношений между полами (гл. 7) и пищи, символически пожертвованной идолам (гл. 8). В том и другом случае он убеждает умерить экстремизм и перед лицом скорого Второго пришествия Христа убеждает всех людей оставаться в том состоянии, в котором они были призваны. В 10:2, 16–21 он говорит о крещении и Евхаристии — самое раннее свидетельство об этом таинстве.
Также Павел обсуждает духовные дары. По-видимому, дар овладения незнакомыми языками (который мы сегодня не можем себе представить в точности) считался у коринфян наиболее важным и приводил к разделениям (14:1–33). Павел достаточно мягко критикует этот подход и уводит обсуждение в другую сторону.
Особое беспокойство Павла вызывало, видимо, нежелание части общины принимать его авторитет. После того как в 52 г. апостол покинул Коринф, туда пришли другие миссионеры (например, Аполлос). В результате их деятельности община разделилась на фракции (1:12). Их проповедь опиралась, вероятно, на обычное для эллинистической культуры противопоставление духовного и материального начал. Такой дуализм мог вести к двум крайностям: или аморальному поведению, или чрезмерному аскетизму. Кроме того, коринфяне чрезвычайно высоко ценили различные мистические переживания и некое духовное знание, доступное лишь избранным (ср. 1:5; 8:1, 7, 10–11; 12:8; 13:2).
По-видимому, около 56 г. Павел, находясь в Эфесе, получил тревожные новости из Коринфа, которые могли прийти через «домашних Хлои» (1:11). Эти известия были затем подтверждены письмом от самих коринфян (7:1) и сообщениями Стефана, Фортуната и Ахаика (16:17). После этого апостол написал Послание (или письма, вошедшие в его состав) как отклик на возникшие проблемы. Поэтому, в отличие от Гал и Рим, которые выстроены вокруг одной темы, основная часть 1 Кор состоит из ответов на волновавшие коринфян вопросы, изложенных без строгой системы.
Помимо обычных риторических приёмов, таких как риторические вопросы (4:7; 9:1), антистрофа (13:11), параллелизм (1:25–28; 7:29–31; 15:47–49); хиазм (5:2–5), Павел использует метафоры из области атлетических игр (9:24, 26) и примеры из повседневной жизни (9:7). Толкуя Ветхий Завет, Павел использует приёмы, характерные для иудейской традиции (ссылка на события Исхода в 10:1–11, ср. 2 Кор 3:7–18), и даёт своеобразное толкование на библейский рассказ о творении (15:38–39).
Глава 1 (1Кор. 1)
1. Павел, по воле Божьей — избранный апостол Христа Иисуса, и брат Сосфен пишут
2. Божьей церкви, находящейся в Коринфе. Вы освящены Христом Иисусом, вы призваны и святы; вам и всем, кто повсеместно призывает имя Господа нашего Иисуса Христа — и своего, и нашего Господа, —
3. благодать и мир от Бога Отца нашего и Господа Иисуса Христа.
4. Всегда благодарю за вас Бога моего: вам дана через Христа Иисуса Божья благодать,
5. Он обильно наделил вас всем: и всяким словом, и всяким знанием.
6. Вы уверенно приняли свидетельство о ХристеСвидетельство о Христе — или: свидетельство Христово. Речь идёт или о той проповеди, которую принёс коринфянам апостол Павел, или о Евангелии (Благой вести), возвещённом Самим Христом.,
7. и теперь у вас нет недостатка ни в каком благодатном даре. Вы ожидаете явления Господа нашего Иисуса Христа,
8. и Он окончательно укрепит вас, чтобы в день пришествия Господа нашего Иисуса Христа вы оказались безупречными.
9. Верен Бог, призвавший вас в общину собственного СынаВ общину собственного Сына… — или: к общению с собственным Сыном… Иисуса Христа, Господа нашего!
10. И я призываю вас, братья, именем Господа нашего Иисуса Христа: будьте все единогласны друг с другом. Пусть среди вас не будет расколов, оставайтесь в единстве: сообща выносите суждение, сообща принимайте решение!
11. Мне о вас, братья мои, сообщили домашние Хлои: среди вас пошли распри.
12. Вот я о чём: каждый из вас говорит «Я Павлов», «Я Аполлосов», «Я Кифин», «А я Христов»Аполлос — один из проповедников, см. Деян 18:24 и далее. Кифа — апостол Пётр (оба его имени означают «камень»: Кифа на арам., Пётр — на греч. яз., см. Мф 16:18)..
13. Что, Христос разделился? Или Павел за вас был распят? Или во имя Павла вы крестились?
14. Благодарю Бога, что я никого из вас не крестил, разве что Криспа и Гая,
15. и теперь никто не скажет, что вы крещены во имя моё.
16. Да, я ещё крестил домашних Стефана, а впрочем, уж и не помню, крестил ли кого ещё.
17. Ведь Христос отправил меня не крестить, а возвещать ЕвангелиеЕвангелие — на греч. яз. «благая весть» (об Иисусе Христе и спасении, которое Он принёс верующим в Него).. И если бы я стал это делать при помощи мудрых речей, крест Христов оказался бы лишним.
18. Погибающим слово о кресте кажется безумным, но для тех, кто обретает спасение, то есть для вас, в нём сила Божья.
19. Так и написано: «погублю мудрость мудрецов и разум разумных отвергну»Цитата из Ис 29:14..
20. Где же теперь мудрец? Где грамотей? Где тот, кто был искусен в спорах нынешнего века? Бог выставил мирскую мудрость безумием.
21. Этот мир по-своему мудр, но не познал Бога в Его премудрости. И благая воля Бога — спасти тех, кто поверит в безумство проповеди.
22. И вот иудеи в её подтверждение требуют чудес, эллиныЭллины, т.е. люди греко-римской культуры, были в массе своей язычниками. ищут мудрых доказательств,
23. а мы проповедуем Христа распятого — для иудеев это скандалСкандал — или: соблазн; или: западня., для язычников безумие.
24. Но для тех, кто ответил на призыв нашей проповеди, будь он из иудеев или эллинов, Христос — Божья сила и Божья мудрость.
25. Что выглядит безумным, то у Бога превосходит человеческую мудрость, а что немощным — человеческую силу.
26. На своём примере видите, братья, кого призывает Бог: по обычным меркам не много среди вас мудрых, не много могучих, не много благородных.
27. Но Бог избрал в этом мире тех, кто выглядел безумцами, — и так пристыдил мудрецов; и немощных в этом мире избрал Бог, чтобы постыдить силачей;
28. и незнатных в этом мире, и униженных избрал Бог — людей ничтожных вместо выдающихся.
29. И пусть не хвалится никакой человек перед Богом.
30. И вас Он соединил со Христом Иисусом, Который и стал вашей божественной мудростью, праведностью, освящением и искуплением,
31. как и написано: «кто хвалится, пусть хвалится в Господе»Сокращённая цитата из Иер 9:24..
Глава 2 (1Кор. 2)
1. Когда я пришёл к вам, братья, возвестить таинство Божье, не было в моих словах ни блеска, ни мудрости.
2. Я решил, что у вас буду помнить только об одном Иисусе Христе, и притом о распятом.
3. В немощи, страхе и великом трепете предстал я пред вами.
4. Проповедуя, я стремился не убедить вас в мудрости, но явить Дух и его силу,
5. чтобы вы поверили не в человеческую мудрость, а в Божью силу.
6. Мудрость мы возвещаем среди людей зрелых, но эта мудрость — не такая, как в этом мире, не такая, как у его властителей, ведь их скоро не станет.
7. Мы возвещаем сокровенную и таинственную мудрость Божью. Бог прежде сотворения мира предназначил её к нашей славе,
8. и никто из властителей этого мира её не познал, а если бы познали, то не распяли бы Господа Славы.
9. Но, как написано: «глаз не видел, и ухо не слышало, и не приходило на сердце человеку, что приготовил Бог любящим Его»Изменённая цитата из Ис 64:4..
10. А нам Бог открыл это в Духе, ибо Духу открыто всё, даже Божьи глубины.
11. Кто из людей может узнать, что сокрыто в человеческом сердце? Только дух самого этого человека. Так и сокрытый Божий замысел не познал никто, кроме Божьего Духа.
12. Дух, который мы приняли, принадлежит не этому миру, но исходит от Бога, и мы знаем, что́ Бог даровал нам.
13. Мы не произносим заученных речей, мудрых по человеческим меркам, но преподносим учение Духа, ведь людям духовным и говорить нужно о духовномВедь людям духовным и говорить нужно о духовном — или: ведь о духовном и говорить нужно по-духовному..
14. Человек душевный не принимает того, что даётся Духом Божьим, для него это безумие, он не знает того, о чём можно судить только духовно.
15. А духовный человек судит обо всём, но о нём судить никто не может.
16. Ибо «кто познал разум Господень, чтобы советовать Ему?»Цитата из Ис 40:13. А нам дан разум Христа.
Глава 3 (1Кор. 3)
1. Я, братья, не мог говорить с вами как с людьми духа, а только как с людьми плоти, для Христа вы были как младенцы.
2. Я питал вас молоком, а не твёрдой пищей, которую вы не могли переварить. Впрочем, и теперь не можете,
3. вы всё ещё живёте по законам плоти. Если среди вас зависть и распри, разве вы не по ним живёте, разве поступаете не по человеческому обыкновению?
4. Когда один говорит: «Я следую за Павлом», а другой: «Я за Аполлосом», — вы такие же, как и все люди.
5. И кто такой Аполлос? А кто Павел? Всего лишь служители, они привели вас к вере, кому как дал Господь.
6. Я посадил семена, Аполлос поливал ростки, а урожай вырастил Бог.
7. Неважно, кто посадил и кто поливал, — важно, что урожай от Бога.
8. Кто сажал и кто поливал — они заодно, и каждый получит собственную награду за свой труд.
9. Мы оба — работники у Бога, а вы — Божья нива, вы Божье строение.
10. По данной мне Божьей благодати я как мудрый архитектор заложил фундамент, а строил на нём другой. Но каждый пусть смотрит, как строить:
11. никто не может заложить иного фундамента, кроме того, что уже заложен, — а это Иисус Христос.
12. Строит ли кто на этом основании из золота, серебра, драгоценных камней или из дерева, сена и соломы —
13. труд каждого станет виден в День Господень, когда разгорится пламя. Это пламя испытает на прочность труд каждого человека,
14. и чья постройка выдержит, тот получит награду.
15. А чей труд сгорит, тот потерпит урон, но сам он спасётся, как бывает на пожаре.
16. Разве вы не знаете, что вы — Божий Храм и в вас обитает Божий Дух?
17. Если кто разорит Божий Храм, того разорит Бог, ибо Божий Храм свят — а вы и есть тот Храм.
18. И пусть никто сам себя не обманывает: кто из вас хочет быть мудрым для этого мира, пусть станет безумным, чтобы оказаться мудрым.
19. Ведь мудрость этого мира для Бога — безумие, как написано: «Он ловит мудрецов на их же хитрости»Цитата из Иов 5:13..
20. И ещё: «Господь знает рассуждения мудрецов: они бесполезны!»Цитата из Пс 93:11.
21. Так что пусть никто не называет с гордостью человеческих имён, всё и так ваше:
22. будь то Павел, или Аполлос, или Кифа, будь то мир, или жизнь, или смерть, будь то настоящее или будущее — всё это принадлежит вам,
23. а вы — Христу, а Христос — Богу.
Глава 4 (1Кор. 4)
1. Вот как должен всякий человек воспринимать нас: мы служители Христа, нам доверено управление в том, что касается таинств Божьих.
2. Что же ещё требуется от такого управителя, как не верность?
3. Меньше всего для меня значит, как судите обо мне вы или вообще люди, да и сам я о себе не сужу.
4. Ничего дурного за собой не знаю, но и праведником себя не называю, и пусть обо мне судит Господь.
5. Да и вы ни о ком не судите прежде времени, пока не придёт Господь: Он осветит сокрытое во тьме и откроет намерения сердец — и каждый тогда получит от Бога похвалу по заслугам.
6. Всё это, братья, я говорил ради вашей пользы и о себе самом, и об Аполлосе. Так на нашем примере вы поймёте, что значит выражение: «ничего сверх написанного»Видимо, поговорка или цитата из не дошедшего до нас источника. Павел постоянно подтверждает всё, о чём говорит, цитатами из Писания и призывает коринфян не приписывать ни ему, ни Аполлосу собственных учений, не основанных на Писании., и не станете одного человека ставить выше другого.
7. Чем же ты таким выделяешься? Что есть у тебя такого, что не дано тебе свыше? А раз дано, к чему хвалиться этим как своим достижением?
8. Всего у вас уже есть в достатке, вы уже так богаты, вы и без нас стали царями! О если бы и вправду вы стали царями, чтоб и нам царствовать с вами заодно!
9. Полагаю, что нас, апостолов, Бог поставил на последнее место, и ждёт нас смерть на виду у всего мира — и ангелов, и людейОбраз взят из практики триумфальных процессий римских полководцев и императоров: в самом её конце вели пленников, которых затем могли отправить на гладиаторскую арену для убийства на потеху публике..
10. Ради Христа мы стали безумными, а вы обрели во Христе мудрость, мы немощны, а вы сильны, вы в почёте, а мы в позоре.
11. Мы ведь и теперь терпим голод и жажду, скитаемся без одежды и получаем побои,
12. занимаемся тяжким ручным трудом. Нас бранят, а мы благословляем, преследуют — а мы терпим,
13. бесчестят — а мы отвечаем приветливо. Мы стали для этого мира словно отбросы, нас и теперь все отвергают.
14. Пишу это не к тому, чтобы вас пристыдить, а чтобы объяснить это вам, любимые мои дети!
15. Может, у вас и тысячи наставников во Христе, но не много у вас отцов, а я, проповедуя Евангелие, родил вас к новой жизни для Христа Иисуса
16. и потому призываю вас мне подражать.
17. Для того я и отправил к вам ТимофеяТимофей — помощник Павла, к которому обращены два Послания Тимофею. Его история рассказана в Деян 16 – 19., моего возлюбленного сына, верного Господу, чтобы он рассказал, как я следую за Христом Иисусом. Именно это я и объясняю повсюду в каждой из церквей.
18. Я никак не доберусь до вас, вот некоторые у вас и возгордилисьПавел имеет в виду некоторых членов коринфской общины, которые в его отсутствие стали относиться к нему надменно, с пренебрежением..
19. Но скоро я к вам приду, если будет угодно Господу, и проверю, чего стоят эти гордецы не на словах, а на деле,
20. ведь Божье Царство не в словах, а в действиях.
21. А вы как хотите: чтобы я пришёл к вам с розгойС розгой — или: с жезлом. Имеется в виду жезл или посох как символ власти, но одновременно и как инструмент наказания непокорных. или с любовью, с кротким духом?
Глава 5 (1Кор. 5)
1. Пришли известия, что у вас происходит разврат — да такой, какого нет и у язычников: один человек живёт с женой своего отцаВЗ прямо запрещал подобную связь: Лев 18:8 и 20:11, ср. Амос 2:7. Такой запрет присутствовал в римском законодательстве и во многих других языческих культурах..
2. Вы всё гордитесь — не лучше ли вам с плачем изгнать от вас того, кто так поступает?
3. Что до меня, то хоть моё тело и не среди вас, но духом я с вами, и вместе с вами я вынес приговор тому, кто так поступает.
4. Соберитесь во имя Господа Иисуса, с вами будет мой дух и сила Господа нашего Иисуса,
5. и предайте такого человека сатане. Его будет ждать телесная смерть, но так его дух будет спасён в День ГосподеньРечь идёт об изгнании из общины. Такой человек возвращается полностью в этот мир, где он будет жить по своим плотским желаниям, под властью сатаны и в ожидании погибели. Павел, тем не менее, не теряет надежды на его конечное спасение, хотя не уточняет, как это может произойти..
6. Нечем вам тут хвалиться: разве не знаете, что малая закваска сквашивает всё тесто?
7. Избавьтесь от старой закваски, чтобы стать новым тестом! Вы должны быть пресными хлебами ПасхиПасха — иудейский праздник в воспоминание об исходе израильтян из Египта., ведь наше пасхальное жертвоприношение принесено — это ХристосЗдесь описано празднование ветхозаветной Пасхи, перед которой надлежит очистить дом от всякого квасного хлеба (Исх 12:15), а во время праздника есть только пресный хлеб (Исх 12:18–20). Христос совершил пасхальное жертвоприношение на Голгофе, и теперь христиан ждёт новая жизнь, в которой нет места никаким прежним грехам и порокам..
8. Отпразднуем же нашу Пасху без прежней закваски, без закваски порока и злодейства, но с пресными хлебами чистоты и истины!
9. Я велел вам в посланииВидимо, речь идёт о предыдущем послании Павла коринфянам, не дошедшем до нас. не общаться с развратниками.
10. Конечно, имелись в виду не все развратники этого мира или хапуги, грабители, идолопоклонники — а не то надлежало бы вам оставить этот мир.
11. Теперь я уточняю: не общайтесь с тем, кто называется братом, но при этом развратник, хапуга, идолопоклонник, клеветник, пьяница или грабитель, — с таким не садитесь вместе за стол!
12. К чему мне судить посторонних? И вы ведь судите только своих,
13. а тех, кто вне общины, пусть судит Бог. «Изгоните порочного из своей среды!»Цитата из Втор 17:7.
Глава 6 (1Кор. 6)
1. И если кто из вас что имеет против другого, как смеет он обращаться за правосудием не к святому Божьему народу, а к нечестивым язычникам?Члены коринфской общины, если возникали споры и тяжбы, обращались в обычный суд вместо того, чтобы решить свои разногласия внутри общины. В конце прошлой главы Павел говорил о том, что не стоит христианам судить людей, не принадлежащих к церкви, здесь он требует, чтобы христиане и сами не прибегали к суду таких людей.
2. Разве не знаете, что святому народу предстоит судить весь мир? А если вам подсуден весь мир, неужели вы недостойны быть судьями в мелких делах?
3. Разве не знаете, что мы будем судить и ангелов? Что и говорить о житейских делах!
4. А вы в житейских спорах избираете таких судей, которые для церкви ничего не значат.
5. Хочу вас пристыдить: неужели нет среди вас никого достаточно мудрого, чтобы рассудить спор собратьев?
6. А то ведь брат судится с братом, и притом у неверных.
7. Если вы судитесь друг с другом — в этом уже ваше поражение. Чем судиться, может, лучше стерпеть обиду? Может, лучше понести ущерб?
8. А вы сами обижаете и наносите ущерб, и притом братьям по вере!
9. Разве не знаете, что нечестивые не имеют доли в Божьем Царстве? Не обманывайте себя: ни развратники, ни идолопоклонники, ни распутники, ни гомосексуалисты (ложись они снизу или сверху)В оригинале использованы два слова, которые, по-видимому, означали пассивных и активных гомосексуалистов. Первое из них традиционно не переводится, а заимствуется в греч. форме: малакии, — причём толкуется оно по-разному. Иногда эти слова понимаются как указание на разного рода половую распущенность или сексуальную эксплуатацию.,
10. ни воры, ни хапуги, ни пьяницы, ни клеветники, ни грабители не имеют доли в Божьем Царстве.
11. Да и среди вас были точно такие же, но теперь вы омыты Духом нашего Бога и приняты как святые и праведные во имя Господа Иисуса Христа.
12. Всё мне позволено, но не всё полезно. Да, всё мне позволено, но ничто не должно управлять мнойВера во Христа освобождает человека от множества ритуальных ограничений ветхозаветного закона, но она не даёт ему права на распущенность и вседозволенность. Здесь можно увидеть диалог с адресатами письма: «Вы говорите, всё мне позволено? Да, но не всё полезно…».
13. Пища нужна для желудка, и желудок нужен для пищи, но Бог и то и другое уничтожит. И тело нужно не для разврата, а для Господа, как и Господь — для тела.
14. А Бог и Господа воскресил, и нас воскресит Своей силой.
15. Разве не знаете, что ваши тела — части тела Христова? Отняв у Христа часть тела, можно ли присоединить её к телу блудницы? Ни в коем случае!
16. Разве не знаете: кто соединился с блудницей, стал с ней одним телом, как сказано: «двое станут одной плотью»Цитата из Быт 2:24, истолкованная расширительно: вступая в сексуальную связь, двое становятся единым телом..
17. А тот, кто соединился с Господом, един с Ним в духе.
18. Избегайте разврата! Всякий прочий грех, который совершает человек, происходит вне его тела, а развратник грешит против собственного тела.
19. Разве не знаете, что ваши тела — храм Святого Духа, Который обитает в вас по воле Божьей? Вы уже не принадлежите себе,
20. ведь Христос выкупил вас, уплатив великую ценуХристос Своей крестной смертью искупил верующих от власти греха и смерти., — так прославьте Бога в собственном теле!
Глава 7 (1Кор. 7)
1. Теперь насчёт того, что вы мне написали: мол, хорошо человеку не прикасаться к женщине.
2. Во избежание разврата у каждого мужчины пусть будет своя жена, и у каждой женщины свой муж,
3. и пусть муж исполняет супружеские обязанности по отношению к жене, и точно так же — жена по отношению к мужу.
4. Тело жены принадлежит уже не ей, а мужу, и точно так же тело мужа принадлежит не ему, а жене.
5. Не избегайте друг друга, разве что по уговору на время, которое хотите посвятить молитве, а потом снова будьте вместе, чтобы сатана не искушал вас, изголодавшихся.
6. Это с моей стороны позволение, а не требование.
7. Я бы хотел, чтобы все люди были подобны мне, но у каждого своё дарование от Бога: у одного такое, а у другого иное.
8. Неженатым и вдовам скажу так: лучше бы им оставаться одинокими, как и я сам.
9. Если же у них так не получится, пусть вступают в брак, ведь лучше состоять в браке, чем пылать страстью.
10. А женатым прикажу уже не от себя, но как определил ГосподьПавел пересказывает слова Иисуса (ср. Мф 5:32; 19:9; Мк 10:11–12; Лк 16:18). Он особо подчёркивает, что те же самые нормы относятся и к женщинам, поскольку в греческом обществе того времени развод могла потребовать и жена. Даже состоявшийся развод, по словам Павла, не даёт христианину возможности вступить в новый брак.: жена пусть не бросает мужа,
11. если же бросит, пусть остаётся одинокой или примиряется с мужем. И муж пусть не покидает жены.
12. Об особых случаях скажу от себя, а не от имени Господа: если у кого из братьев жена неверующая, но желает жить вместе с ним, пусть он её не бросает.
13. И если у женщины неверующий муж и он желает жить с ней, пусть она не бросает мужа.
14. От верующей жены и неверующий муж приобщается к святости, и неверующая жена — от нашего собрата по вере. Иначе бы дети их считались нечистыми, а так они святы.
15. Если же неверующий хочет расстаться, пусть уходит, наши брат или сестра не связаны в подобных случаях. Но Бог призвал вас к миру!
16. Как знать, жена, не ты ли приведёшь мужа ко спасению? И не ты ли, муж, приведёшь ко спасению жену?
17. Каждый пусть остаётся в том состоянии, каким наделил его Господь, в каком призвал его Бог. Такое наставление я даю во всех церквях.
18. Если кто был призван обрезанным, пусть не избавляется от обрезанияОбрезание крайней плоти — главный отличительный признак израильтян (евреев) как избранного Богом народа. В античных источниках описана целая хирургическая операция, которая по возможности устраняла следы обрезания. К ней могли прибегать те, кто не хотел выглядеть обрезанным, чтобы полностью считаться своим у необрезанных греков (ср. 1Мак 1:14–15)., кто призван необрезанным — пусть не делает обрезания.
19. И обрезание — ничто, и необрезание — ничто, всё в соблюдении заповедей Божьих.
20. В каком звании был призван человек, пусть в нём и остаётся.
21. Ты был призван рабом? Пусть тебя это не заботит, впрочем, если можешь освободиться, воспользуйся такой возможностьюВпрочем, если можешь освободиться, воспользуйся такой возможностью — или: и даже если можешь освободиться, лучше послужи. Этому совету Павла дают разные толкования, вплоть до противоположных: лучше освободись / лучше оставайся рабом..
22. Кого Господь призвал в положении раба, тот становится в Господе свободным. Точно так же кого Господь призвал свободным, тот становится рабом Христа.
23. Вы были куплены за великую цену — не становитесь рабами людей!
24. И в каком положении кто был призван, братья, пусть в нём и остаётся пред Богом.
25. Насчёт девушек нет у меня наставления от Господа, выскажу лишь собственную мысль — ведь я, по милости Господа, верен Ему.
26. Итак, я считаю, что в нынешнее сложное время человеку лучше оставаться в прежнем своём положении.
27. Связан ты браком? Так не ищи развода. Остался без жены? Так не ищи жены.
28. Впрочем, если и женишься, не согрешишь, и девушка, если выйдет замуж, не согрешит. Но жизнь в браке, как у прочих людей, будет полна скорбей, а мне вас жаль.
29. Вот что скажу вам, братья: близится срок, времени мало, и женатые пусть будут словно неженатые,
30. а кто скорбит — словно и не скорбит, а кто радуется — словно и не радуется, а кто покупает — словно и не владеет ничем.
31. Чем бы ни пользовались вы в этом мире — словно и нет для вас в том пользы, ибо мир в его нынешнем виде подходит к концу.
32. Хочу, чтобы не было у вас забот. Неженатый заботится о Господнем, как Господу угодить, —
33. а у женатого обычные мирские заботы, как угодить жене,
34. разрываясь на части. Так и незамужняя женщина или девушка заботится о Господнем, о святости телесной и духовной, а у замужней обычные мирские заботы, как угодить мужу.
35. Всё это я говорю ради вашей пользы, не налагая на вас ограничений, — пусть ничто не мешает вам преданно служить Господу, как и подобает.
36. Если же кто считает неприличным, чтобы его повзрослевшая дочьДочь — или: невеста. Соответственно, это совет либо отцам, либо женихам девушек, которые достигли брачного возраста. оставалась незамужней, — пусть поступает по своему желанию, в её замужестве не будет ничего греховного.
37. Но он поступит лучше, если от всего сердца, по собственному выбору, а не по необходимости, сдерживая желания собственного сердца, решит сохранить её девственность.
38. И тот, кто устраивает брак своей дочериУстраивает брак своей дочери — или: вступает в брак со своей невестой., поступает хорошо, но кто воздерживается от брака — ещё лучше.
39. Жена привязана к мужу лишь на время, пока он жив, а после его кончины свободна выйти за кого хочет, лишь бы и он веровал в Господа.
40. Но если останется как есть, в этом для неё будет больше блаженства. Таково моё мнение, а я полагаю, что и во мне есть Дух Божий.
Глава 8 (1Кор. 8)
1. Что касается мяса, принесённого идолам в жертву, — да, нам известно, что все мы обладаем знаниемВероятно, и здесь Павел пересказывает слова самих коринфян, считавших, что они обладают неким особым знанием. Что именно они имели в виду, точно не известно, но впоследствии возникла секта гностиков («знающих»), для которых особое, передаваемое лишь посвящённым знание становилось высшей целью и оправданием любому их поведению.. Только знание кружит голову, а любовь — созидает.
2. Если кто думает, что обладает знанием, тот ещё ничего не познал, как следует знать.
3. Но кто любит Бога — того знает Бог.
4. Так вот, насчёт мяса, принесённого в жертву: нам известно, что идол в этом мире ничто и нет никакого бога, кроме Единого.
5. Если кого-то и называют богами на небе или на земле (а ведь немало таких богов и таких господ!),
6. для нас Един Бог Отец: всё произошло от Него, и мы живём для Него. Един и Господь Иисус Христос: всё произошло при Его посредстве, и мы в том числе.
7. Но такое знание есть не у всех: некоторые по привычке и теперь ещё считают мясо, которое было пожертвовано идолам, языческой пищей. Когда они его едят, по неопытности своей чувствуют упрёки совестиМясо, которое продавалось на рынке, могло перед тем быть символически пожертвовано идолам. На самом деле это ничего не значит, но если человек привык мыслить в таких категориях, он может испытывать муки совести, поев такого мяса..
8. Пища не приблизит нас к Богу: если не станем есть, ничего не лишимся, и если станем, ничего не приобретём.
9. Но смотрите, чтобы ваша независимость не послужила к падению неопытных.
10. Когда кто-то увидит, как ты, «обладая знанием», садишься за стол в языческом святилище, неопытный человек может принять это как разрешение для собственной совести: есть принесённое в жертву идолам можно!
11. Так твоё «знание» погубит неопытного брата — а ведь за него умер Христос.
12. Вы, согрешая против братьев и раня их неопытную совесть, грешите против Христа.
13. И если такая пища соблазняет брата моего, лучше мне вовек не есть мяса, чем соблазнить брата.
Глава 9 (1Кор. 9)
1. Разве я не свободен? Разве я не апостол? Не видел ли я Иисуса, Господа нашего? И вы — не мой ли труд ради Господа?
2. Если для других я и не апостол, то уж для вас — точно он, а вы — доказательство моего апостольства перед Господом.
3. И вот что я скажу в ответ своим обвинителям:
4. разве у нас нет права получать пропитание за свой труд?
5. Разве нет у нас права приводить с собой жену, сестру по вере, как другие апостолы, как братья Господни и как Кифа?Апостол мог рассчитывать, что община будет содержать его за свой счёт вместе с семьёй, как Кифу — апостола Петра или братьев Господних — родственников Иисуса. Но сам Павел оставался неженатым и самостоятельно зарабатывал средства на жизнь.
6. Или только мы с ВарнавойВарнава — спутник и помощник Павла (см. Деян 4:36–37; 13:1–3 и др.). лишены права не работать?
7. Но какой же воин выступает в поход за свой счёт? Кто, насадив виноградник, не попробует его плодов? Кто, пася стадо, не питается молоком от этого стада?
8. Говорю это не просто по человеческому рассуждению, именно так утверждает и закон.
9. В Моисеевом законе написано: «не надевай намордника волу, когда он молотит»Цитата из Втор 25:4. При обмолоте зерна использовались животные, которые тянули по рассыпанным колосьям специальные молотильные сани. Закон даёт такому животному неотъемлемое право есть вволю то самое зерно, которое оно молотит, и, по мнению Павла, этот принцип относится скорее к трудовым отношениям среди людей: нельзя отнимать у работника право самому пользоваться плодами своей работы. Он как апостол, создавший общину в Коринфе, имеет полное право получать от неё содержание, но этим правом не пользуется.. Неужели Бог заботится о волах?
10. Не о нас ли скорее это сказано? Конечно, это написано о нас, ведь надежда на прибыль должна быть и у того, кто пашет, и у того, кто обмолачивает урожай.
11. Мы сеяли среди вас духовные семена — великое ли дело получить за это долю материального урожая?
12. Если другие обладают у вас правами, то мы — тем более. Но мы этими правами не пользовались и сами переносили все трудности, чтобы не ставить преград Евангелию Христову.
13. Разве не знаете, что служители Храма питаются тем, что принесено в Храм, и те, кто служит при жертвеннике, получают часть приносимых жертв?
14. Так Господь определил, чтобы те, кто возвещает Евангелие, тоже получали пропитание за Евангелие.
15. Но я этим правом не пользовался, и теперь пишу вам не чтобы потребовать чего-то для себя — нет, я скорее умру! Вот та похвала, которой меня никто не лишит.
16. Что я проповедую Евангелие, в этом для меня похвалы нет, это надлежащий мой долг, и горе мне, если бы не проповедовал.
17. Если бы я делал это по своей воле, была бы мне награда, а если не по своей — я лишь исполняю служение.
18. За что же мне тогда награда? За то, что я проповедую Евангелие безвозмездно и не пользуюсь правами, которые мне даёт евангельская проповедьСама проповедь для Павла — всего лишь исполнение долга или порученного ему служения, а не заслуга. Но, как воин в походе или земледелец на сборе урожая, он вправе рассчитывать на полное обеспечение, и тот факт, что он не пользуется таким обеспечением от христианской общины, уже является заслугой..
19. Я свободен по отношению ко всем людям, но сам сделал себя рабом для всех, чтобы привлечь как можно больше людей.
20. Для иудеев я был как иудей, чтобы привлечь иудеев; для исполняющих Моисеев закон, хотя сам я ему не подвластен, я был как исполняющий закон, чтобы привлечь тех, кто ему подвластен.
21. Хотя Божий закон мне не чужд и я следую Христову закону, но для язычников, у которых нет Моисеева закона, я был как один из них, чтобы привлечь тех, у кого нет закона.
22. Для слабых я был слаб, чтобы привлечь слабых, для всех я стал всем, чтобы спасти, кого можно.
23. Всё я делаю ради Евангелия, чтобы и мне быть ему причастным.
24. Разве не знаете, что на соревнованиях все бегуны участвуют в забеге, но лишь один получает награду?
25. Всякий, кто вышел на состязание, напрягает все силы. Только атлеты получают венок, который увянет, а мы — неувядаемый.
26. Потому и я бегу не бесцельно, выхожу на поединок не для того, чтобы колотить руками воздух.
27. Я закаляю и подчиняю своё тело, чтобы, принося весть другим, сам не оказался бы никчёмным.
Глава 10 (1Кор. 10)
1. Не хочу оставлять вас в неведении, братья: при Исходе наши праотцы все были под тенью облака и все прошли через море —
2. в облаке и море все они приняли крещение во имя МоисеяРечь идёт об исходе израильтян из Египта: Господь являлся им в виде столпа облачного и огненного (Исх 13:21–22), а затем провёл их через море, спасая от преследования египтян (Исх 14:22). То и другое Павел описывает тем же словом, что и христианское крещение (букв. «погружение»), но сходство здесь не только в том, что облако и море состоят из воды, как и в крещении человек погружается в воду. Под водительством Моисея израильтяне отделились от египтян и родились как новый народ, служащий Богу, и точно так же христиане, принимая крещения во имя Отца, Сына и Святого Духа, отделяются от прежней жизни и греховного мира и входят в Божий народ — Церковь Христову..
3. Все они ели одну и ту же пищу, дарованную ДухомДуховная пища — манна, посланная Богом израильтянам во время их странствий в пустыне (Исх 16:14–18).,
4. и все пили воду, дарованную ДухомДуховное питьё — во время странствий в пустыне израильтяне дважды пили воду, чудесным образом проистекавшую из скалы (Исх 17:6; Чис 20:11). Павел трактует эту скалу типологически, как прообраз Христа.. Они пили из скалы, которая сопровождала их, а эта скала есть Христос.
5. Но для многих из них воля Божья не была благой, и они остались лежать в пустыне.
6. Всё это и для нас стало прообразом, чтобы мы не жаждали зла, как это было с ними.
7. Не становитесь идолопоклонниками, подобно некоторым из них, как написано о золотом тельце: «народ сел есть и пить, а потом начал веселиться»Цитата из Исх 32:6. Речь идёт о том, как израильтяне устроили празднество в честь золотого тельца, пока Моисей беседовал с Богом на горе Синай..
8. И блудить не станем, как те из них, что впали в блуд, и так в один день погибли двадцать три тысячиПересказ событий, описанных в Чис 25:1–9: израильтяне стали блудить с моавитянками и участвовать в их языческих обрядах. Числа сообщают, что погибло 24 тысячи человек, но часть из них была убита ревнителями из числа самих израильтян, а 23 тысячи могли погибнуть от мора, насланного Господом..
9. Не станем искушать Христа, как некоторые из них искушали Бога и погибли от змеиных укусовПересказ событий, описанных в Чис 21:5–6: израильтяне стали возмущаться, что им надоела манна, и Бог наслал на них ядовитых змей..
10. И не ропщите, как некоторые из них стали роптать и пали жертвами ангела-губителяВидимо, отсылка к событиям, описанным в Чис 16: часть израильтян выступила против Моисея и Аарона и негодовала против Бога, выведшего их из Египта. Губителем здесь может называться ангел, посланный Богом для их истребления (ср. Исх 12:23)..
11. Всё произошедшее с ними стало прообразом и было записано нам в назидание — а при нас череда веков подходит к завершениюВысшая точка истории этого мира — смерть и воскресение Христа, с них земная история идёт к своему завершению..
12. И кто уверен, что твёрдо стоит на ногах, пусть остерегается, как бы ему не пасть.
13. Искушения, постигшие вас, обычны для людей. Бог верен Своим обещаниям и не позволит вам пережить искушение свыше ваших сил; при всяком искушении он даст и выход, чтобы его было можно перенести.
14. А потому, возлюбленные мои, избегайте идолослужения.
15. Обращаюсь к тем, кто понимает: сами рассудите, что я говорю.
16. Чаша благословения — та, над которой мы произносим благословение, — разве не приобщает она нас крови Христовой? И хлеб, который мы преломляем, разве не приобщает нас телу Христову?Речь идёт о Евхаристии, в которой особенно наглядно проявляется единство Церкви как тела Христова.
17. Хлеб един, и все мы — единое тело, сколько бы нас ни причащалось от единого хлеба.
18. Посмотрите на тех, кто по рождению принадлежит к израильскому народу: все, кто вкушают жертвенное мясо, — священники, служащие у жертвенникаСогласно ветхозаветному закону, определённые виды жертвенной пищи могли есть только священники и только внутри святилища (Лев 6:16 и др.). В христианской общине, где все участвуют в Евхаристии, священным статусом обладают все (ср. 1Пет 2:9)..
19. К чему я это говорю? Не к тому, что принесённое в жертву идолу или же сам идол что-то значат.
20. Но те, кто приносят такие жертвы, приносят их бесамВо Втор 32:17 также утверждается, что языческие жертвы приносятся бесам., а не Богу, и я не хочу, чтобы у вас было с бесами хоть что-то общее.
21. Не можете вы пить и от чаши Господней, и от бесовской чаши, не можете участвовать и в трапезе Господней, и в бесовской трапезе.
22. Зачем нам дразнить Господа? Разве мы сильнее Его?
23. Всё позволительно, но не всё полезно; всё позволительно, но не всё поучительно.
24. И пусть каждый ищет пользы не для себя, а для другого.
25. Всё, что продаётся на рынке, ешьте без расспросов и со спокойной совестьюПрямой ответ на вопрос: можно ли есть мясо с рынка, если оно куплено у язычников, которые перед продажей могли символически принести его в жертву своим идолам? С точки зрения Павла, само по себе такое мясо ничуть не отличается от любого другого, но плохо, если кто-то подумает, что христиане участвуют в языческих ритуальных трапезах. Поэтому в ситуациях, когда этот вопрос значим и чувствителен для других, лучше воздержаться от такого мяса.,
26. «ибо Господня земля и всё, что наполняет её»Цитата из Пс 23:1: всё в мире принадлежит Господу, а не идолам, и христианин может, благодаря Господа, принимать любую пищу..
27. Если позовёт вас к себе кто из неверующих и вы примете приглашение, ешьте всё, что предложат, без расспросов и со спокойной совестью.
28. Но если кто скажет вам: «эта пища была принесена в жертву идолу», — не ешьте ради того, кто объявил, и ради спокойной совести.
29. Я имею в виду не вашу собственную совесть, а совесть того, кто это увидит. Зачем мою свободу предавать суду совести другого человека?Павел не видит для себя греха в том, чтобы съесть пищу, которую язычники считают жертвенной. Но если против такого подхода протестует совесть другого человека, то Павел, пользуясь своей свободой у него на глазах, смутит его, он может осудить поступок Павла, и такой ситуации лучше избежать.
30. Я с благодарностью принимаю пищу — а так меня станут бранить ровно за то, за что я сам благодарю!
31. Итак, едите ли вы, пьёте ли, делаете ли что иное, делайте всё во славу Божию.
32. Пусть не будет от вас огорчений ни иудеям, ни эллинам, ни церкви Божьей.
33. Так и я угождаю всем, стремясь не к собственной пользе, но к тому, чтобы спаслось как можно больше людей.
Глава 11 (1Кор. 11)
1. Вы подражайте мне, как я — Христу.
2. Похвалю вас, что помните обо мне и сохраняете как предание то, что я передал вам.
3. Но хочу, чтобы вы знали: всякому мужу глава — Христос, а глава жене — муж. Глава Христа — это Бог.
4. Всякий муж, который молится или пророчествует с покрытой головой, позорит себяВ той культуре покрытая голова была символом подчинения земному авторитету (подобно тому, как сегодня в армии солдат обязан постоянно носить головной убор). Мужчина-христианин во время молитвы был подчинён только Христу и потому не должен был носить этого знака..
5. И всякая жена, которая молится и пророчествует с непокрытой головой, позорит себя — точно так же, как если бы она была обритойДля замужних женщин действовала обратная логика: в знак подчинения мужу они оставались в головных уборах. Бритьё головы считалось для женщин величайшим позором..
6. Если уж жена не покрывает голову, то пусть обреет её, а если позорно для неё обрить или состричь волосы, пусть покрывает их.
7. Мужчина не должен покрывать голову, поскольку в нём явлены образ и слава Бога. А в жене — слава мужа,
8. ведь не муж произошёл от жены, но жена от мужа,
9. и не муж был создан для жены, но жена для мужаЧеловек был с самого начала сотворён как образ и подобие Бога (Быт 1:26–27), при этом Быт 2:21–24 рассказывает, что первым был сотворён Адам, и лишь затем — Ева как его помощница, и притом из его ребра..
10. Потому жене подобает иметь на голове покрывало как знак своего подчинения, пусть хотя бы для ангеловДля ангелов — даже если коринфяне считают эти правила условностями, они всё равно должны их соблюдать пусть даже не для людей, но для ангелов, которые видят их постоянно..
11. Впрочем, у Господа не бывает ни жена отдельно от мужа, ни муж отдельно от жены:
12. как женщина произошла от мужчины, так и мужчина рождается от женщины, и всё это от Бога.
13. Сами рассудите, подобает ли жене молиться Богу с непокрытой головой?
14. Не учит ли нас сама природа, что для мужа отращивать волосы — бесчестье?В то время у мужчин были приняты короткие стрижки, и это касается как греков и римлян (эллинов), так и иудеев.
15. Но если жена отращивает волосы, это для неё честь, и волосы даны ей как покрывало.
16. А если кто любит поспорить, то другого обычаяДругого обычая — или: обычая спорить. нет ни у нас, ни в других церквях Божьих.
17. С этими объяснениями я покончил, и вот за что вас не похвалю — что от ваших собраний больше вреда, чем пользы.
18. Во-первых, я слышал, что на ваших церковных собраниях бывает, что все врозь, чему я отчасти верю.
19. Да, среди вас должно быть место разногласиям, чтобы стало видно, кто из вас опытней.
20. Но когда вы собираетесь за одним столом, никакая это не Господня трапезаРечь идёт о Евхаристии, которая тогда выглядела как братский ужин: помимо благословения чаши и преломления хлеба, члены общины ели ту пищу, которую приносили с собой. Очевидно, что за таким столом становились очень хорошо видны социальные различия: одним не хватало еды, а другие позволяли себе всякие излишества.:
21. каждый из вас принимается за собственную еду, и вот один остаётся голодным, а другой пьянствует.
22. Разве нет у вас своих домов, где можно есть и пить вволю? Что же вы позорите Божью церковь презрительным отношением к беднякам? Что же сказать вам? Похвалить вас? Нет, за это не похвалю!
23. Я принял это от Самого Господа и передал вамСр. Лк 22:14–20, а также Мф 26:26–29 и Мк 14:22–25.: в ночь перед тем, как Господь Иисус был предан, Он взял хлеб,
24. с благословением его разломил и сказал: «Это тело Моё, отданное ради вас; делайте так и вы в воспоминание обо Мне».
25. И точно так же взял чашу после трапезы со словами: «Эта чаша — Новый Завет, его знаменует пролитие Моей кровиВетхий Завет был заключён между Богом и народом Израиля и скреплён кровью жертвенных животных. Кровь, пролитая Иисусом Христом на кресте, заключила Новый Завет между Богом и теми, кто пожелает в него войти. Евхаристия, впервые совершённая во время Тайной вечери накануне ареста и распятия Христа, стала моментом заключения этого Завета. Её постоянное повторение в христианских общинах означает соучастие всех христиан в той самой Тайной вечери.; делайте так всякий раз, когда будете пить в воспоминание обо Мне».
26. И всякий раз, когда вы едите этот хлеб и пьёте эту чашу, вы возвещаете смерть Господню — и так будет, пока Он не придёт вновь.
27. И кто станет вкушать этот хлеб и пить чашу Господню недостойно, будет виновен перед Телом и Кровью Господа.
28. Пусть человек сначала испытает себя, и тогда вкушает от этого хлеба и пьёт из этой чаши.
29. Ведь если кто станет есть и пить, не признавая в этом хлебе Тела, будет есть и пить себе в осуждение.
30. Оттого у вас так много больных и слабых и умерло немало людей.
31. Если бы мы сами судили себя, то избежали бы Божьего суда.
32. Но и Господь Своим приговором воспитывает нас, чтобы нам не быть окончательно осуждёнными вместе с этим миром.
33. Так что, братья мои, когда сходитесь для трапезы, дожидайтесьДожидайтесь — или: принимайте. друг друга,
34. а если кто голоден, пусть поест дома, чтобы вам не оказаться осуждёнными. Всё прочее устрою, когда приду.
Глава 12 (1Кор. 12)
1. Что касается воздействия разных духов, не стану, братья, оставлять вас в неведении.
2. Вы помните, что, когда ещё были язычниками, вас словно бы что-то влекло к бессловесным идолам.
3. Хочу, чтобы вы знали: если кто произносит проклятие Иисусу, он не может такого говорить под воздействием Божьего Духа, и никто не может сказать «Господь Иисус», кроме как Духом СвятымДухи бывают разные: некоторые из них привлекают людей к поклонению идолам. Многие языческие культы тоже вводили людей в состояние транса, в котором они действовали по внушению некоторых духов. Какой дух движет человеком, видно по тому, принимает ли он Иисуса как своего Господа..
4. Дух Один и Тот же, а Его дарования бывают различны,
5. как и Господь Один и Тот же, а служения Ему различны.
6. Действуя по-разному, Один и Тот же Бог совершает всё это во всех людях.
7. И в каждом даровании Дух проявляется по-своему ради общей пользы.
8. Одному даётся слово мудрости, а другому — слово познания от Того же Духа,
9. иному вера в Том же Духе. Кому-то дарована Единым Духом способность исцелять,
10. кому-то — способность творить чудеса, кому-то — пророчествовать, кому-то — различать духов, кому-то говорить на иных языкахИмеются в виду не иностранные языки, выученные обычным способом, а некие особые языки, на которых верующие говорили в экстатическом состоянии. Сказанное на таких языках нуждалось в истолковании. Судя по тому, как много Павел здесь говорит о языках, коринфские христиане особенно ценили это дарование., а кому-то — истолковывать эти языки.
11. Всё это действия Того же Единого Духа, который наделяет каждого особым даром по Своему выбору.
12. Тело у человека одно, но состоит из многих частей. И хотя этих частей много, они составляют единое тело — так и с Телом Христовым.
13. Мы все были крещены единым Духом и стали единым Телом, будь то иудеи или эллины, рабы или свободные. Все мы напоены единым Духом!
14. И в этом Теле не одна часть, но много.
15. Если вдруг нога скажет: «Раз я не рука, то не имею отношения к телу», — что, она из-за этого перестанет быть частью тела?
16. Если вдруг ухо скажет: «Раз я не глаз, то не имею отношения к телу», — что, оно из-за этого перестанет быть частью тела?
17. Если бы всё тело было глазом, как бы оно слышало? А если бы всё было ухом, как бы оно обоняло?
18. Так что Бог расположил все части в теле, каждую из них, как пожелал.
19. А если бы все части были одинаковы, как бы получилось тело?
20. Так что частей много, а тело — одно.
21. Глаз не вправе сказать руке: «ты мне не нужна», или голова ногам: «вы мне не нужны».
22. Совсем наоборот, именно те части тела, которые кажутся немощными, и есть самые необходимые,
23. и о тех частях тела, которые кажутся неприличными, мы больше всего заботимся. Неприглядные части мы старательно прикрываем,
24. а приятные на вид части нашего тела не нуждаются в этом.
Бог так соразмерно устроил тело, чтобы наибольшая забота доставалась тем, кому она нужна,
25. и чтобы не было в теле разделений, но его части одинаково заботились друг о друге.
26. Если страдает одна часть тела, с ней страдают и остальные, а если прославляется одна часть, с ней радуются и остальные.
27. Вы — тело Христово, каждый из вас — его часть.
28. И Бог поставил в церкви разных людей: во-первых, апостолов, во-вторых, пророков, в-третьих, учителей, затем чудотворцев, затем тех, кому даровано исцелять, кто помогает нуждающимся, кто ведёт дела, кто говорит на иных языках.
29. Разве все апостолы? Все пророки? Все учители? Все чудотворцы?
30. Разве всем даровано исцелять? Все говорят на иных языках? Или все способны истолковать сказанное?См. комментарий к 12:10.
31. Стремитесь получить самые большие дарования!
А теперь я покажу вам, какой путь лучше всех.
Глава 13 (1Кор. 13)
1. Пусть даже я говорю на языках человеческих и ангельских, но если нет во мне любви — я лишь грохочущая медь, звенящие кимвалыКимвалы — ударный инструмент, предшественник современных тарелок..
2. Пусть владею пророческим даром, пусть ведомы мне все тайны и всякое знание и вера моя такова, что могу и горами двигать, но если нет во мне любви — я ничтожен.
3. Пусть раздарю всё своё имущество и даже тело отдам в жертву, чтобы была мне похвала, но если нет во мне любви — не пойдёт мне это на пользу.
4. Любовь терпелива, любовь благожелательна. Она не завидует, не хвалится и не гордится,
5. не бесчинствует, не самоутверждается, не возмущается, не помнит зла,
6. не радуется неправде, но разделяет радость об истине.
7. Всё она переносит, всему верит, на всё надеется и всё терпит.
8. Любовь никогда не иссякнет, даже если пророчества упразднятся, и языки умолкнут, и знания больше не будетЗдесь перечисляются духовные дары (см. гл. 12), которые, судя по всему, особенно почитались в коринфской общине..
9. Мы теперь знаем лишь отчасти и пророчествуем отчасти,
10. а когда придёт совершенство, не останется ничего частичного.
11. Когда я был младенцем, то говорил по-младенчески, мыслил по-младенчески и по-младенчески рассуждал. Но когда стал взрослым, оставил младенческие привычки.
12. Так и мы видим сейчас как в мутном зеркале, но однажды всё увидим лицом к лицу. Теперь я знаю Его лишь отчасти, но однажды познаю так, как и Он познал меня.
13. И пребывают с нами вера, надежда и любовь, трое их, но больше прочих — любовь.
Глава 14 (1Кор. 14)
1. Стремитесь к любви и ищите духовных даров, прежде всего — пророческого дара.
2. Кто говорит на ином языке, говорит не для людей, а для Бога. Он под воздействием Духа говорит таинственно, но никто этого не понимает.
3. А кто пророчествует, тот наставляет, ободряет и утешает людей.
4. Если кто говорит на ином языке, он наставляет только сам себя, а кто пророчествует, наставляет всю церковь.
5. Хочу, чтобы все вы говорили на языках, но ещё лучше — чтобы вы пророчествовали. Пророчествовать важнее, чем говорить на языках, ведь вся церковь может получить наставление, только если кто-то будет сказанное на языках разъяснять.
6. Если я теперь приду к вам и стану говорить на языках, как это вам поможет — ведь мои слова не дадут вам ни откровения, ни познания, ни пророчества, ни наставления?
7. Возьмём неодушевлённые инструменты, будь то флейта или арфа: если не придать игре на флейте или арфе отчётливого звучания, как можно будет различить мелодию?
8. И если военная труба издаст невнятный звук, кто станет готовиться к битве?
9. И если ваш язык не произносит вразумительные слова, как можно понять сказанное? Так вы будете бросать сказанное на ветер.
10. Сколько бы ни оказалось в мире языков, всякий из них понятен тем, кто им владеет!
11. Но если я не знаю строя этой речи, она для меня — варварское бормотание и сам я для говорящего — варварСлово «варвар» изначально означало «человек с невнятной речью» (бар-бар — звукоподражание)..
12. Так и с вами, искатели духовных даров: стремитесь получить те из них, которые окажутся наставительными для всей церкви.
13. Кто говорит на ином языке, пусть молится о даре истолкования.
14. Ведь если моя молитва звучит на ином языке, дух мой участвует в молитве, но разум остаётся безучастным.
15. Что же из этого следует? Стану молиться духом, но помолюсь и разумом; стану воспевать Бога духом, но воспою и разумом.
16. А когда ты духом произносишь благословение — как самый простой из вас человек скажет в ответ на твоё благословение «аминь», если он даже не понял сказанного?Все члены общины, произнося слово «аминь», присоединяются к молитвам и благословениям, чтобы те стали обращением всей общины к Богу.
17. Может быть, твоё благословение было прекрасным, но другому оно не принесло наставления.
18. Благодарю Бога, я говорю на иных языках больше, чем все вы!
19. Но в церкви лучше скажу пять слов своим разумом, наставляя и других, нежели тысячи слов на ином языке.
20. Братья, не рассуждайте по-младенчески! Да, будьте младенцами в отношении зла, но рассуждайте по-взрослому.
21. В Законе написано: «Иными языками, иными устами будут говорить этому народу, но и тогда не послушают Меня»Изменённая цитата из Ис 28:11–12., — говорит Господь.
22. Так что способность говорить на иных языках даётся как знамение для неверующих, а вовсе не для верующих. А пророчество, наоборот, даётся верующим, а не тем, кто неверен.
23. Когда вся церковь соберётся воедино, и все начнут говорить на иных языках, и войдёт кто-то из людей простых или неверующих, разве он не скажет, что вы обезумели?
24. А если все станут пророчествовать и войдёт неверующий или простой человек, ото всех вас он услышит обличение, ото всех — порицание,
25. тайные помышления его сердца станут явными, и он падёт на землю, поклонится Богу и возгласит: «Воистину Бог среди вас!»Пересказ пророчеств Ис 45:14 и Зах 8:23.
26. Так что же, братья? Когда вы собираетесь, у каждого есть или псалом, или наставление, или откровение, или иной язык, или его толкование: и всё пусть будет наставительно!
27. И на ином языке пусть говорят не более двух, самое большее — трёх из вас, и кто-нибудь один пусть разъясняет.
28. Если же некому разъяснять, на языках лучше будет говорить наедине с собой и с Богом, а в церкви молчать.
29. И пророчествуют пусть только двое или трое, а остальные пусть рассуждают о сказанном.
30. И если, пока говорит один, откровение придёт ещё к кому-то из присутствующих, говорящий пусть умолкнет.
31. Вы все можете пророчествовать по очереди, чтобы все получили и наставление, и ободрение.
32. Духи, внушающие пророчества, сами подчиняются пророкам,
33. ведь от Бога исходит не смута, но мирДаже такой дар, как пророчество, регулируется самим человеком, который может пророчество прервать, когда его продолжение будет неуместно. Всё, что даёт людям Бог (в том числе и дар пророчества), должно приводить не к хаосу, а к гармонии и миру.. Как принято и во всех церквях святого Божьего народа,
34. женщины пусть в церкви молчат. Им не дозволяется говорить, ведь закон ставит их в подчинённое положениеВ ВЗ все священнодействия и обрядовые действия были доверены только мужчинам. Кроме того, подчинение жены мужу было установлено уже для Адама и Евы (Быт 3:16)..
35. Если же они хотят что-нибудь узнать, пусть дома расспросят собственных мужей, а говорить в церкви для женщины — позор.
36. Разве только от вас исходит слово Божие? Или к вам одним оно пришло?Коринфская церковь существует не сама по себе, а в единстве с другими общинами, которым точно так же открывается Бог. Поэтому принятые решения и практику своей жизни они должны согласовывать с этими общинами.
37. Если кто считает себя пророком или духовным человеком, пусть признает: что я написал вам, это заповедь Господня.
38. А если кто об этом не знает, на него самого не стоит обращать внимания.
39. Итак, братья мои, стремитесь пророчествовать, но и не препятствуйте никому говорить на иных языках.
40. Только пусть всё будет благообразно и чинно.
Глава 15 (1Кор. 15)
1. Напоминаю вам, братья, о Евангелии, которое я возвестил вам, а вы приняли и укрепились в нём.
2. От него к вам и приходит спасение, если держитесь моей Благой Вести, если не зря уверовали.
3. Прежде всего я передал вам то, что и сам принял: Христос умер за наши грехи по Писаниям,
4. был погребён и воскрес в третий день по Писаниям,
5. явился КифеКифа — апостол Пётр (см. Лк 24:34, где тоже говорится об особом явлении Христа именно ему)., а затем и всем двенадцати апостоламСтрого говоря, апостолов было одиннадцать вместе с Кифой-Петром, т.к. Иуда покончил с собой (см. Мф 28:16–17; Лк 24:36 и Ин 20:19–20).,
6. а потом явился более чем пятистам братьям сразуВозможно, именно это явление предсказано в Мф 26:32; 28:7–10 и др.. Большинство из них и поныне остаются с нами, а некоторые скончались.
7. Потом Он явился ИаковуУпомянутый здесь Иаков — брат Господень, т.е. родственник Иисуса и глава иерусалимской общины (в число двенадцати апостолов не входил)., затем и всем апостолам.
8. А после всех явился и мне, недостойному последышуПоследыш — букв. «недоносок» или «выкидыш». Павел называет так себя (возможно, цитируя своих оппонентов), поскольку не был со Христом во время Его земной жизни и прежде, чем стать апостолом, был гонителем христианства: Павел «родился для Христа» не в должное время..
9. Я ведь самый меньший из апостолов и не достоин даже называться апостолом, поскольку преследовал Церковь Божью.
10. Но благодать Божья сделала меня тем, кто я теперь, и Его благодать действовала во мне: я потрудился более всех остальных, впрочем, не сам я, но благодать Божья со мной.
11. Но кто бы ни проповедовал так — я или они, — именно так вы и уверовали.
12. И если звучит весть о воскресении Христа из мёртвых, как же некоторые из вас говорят, что мёртвые не воскресают?
13. Ведь если мёртвые не воскресают, то и Христос не воскрес,
14. а если Христос не воскрес, напрасна тогда наша проповедь, напрасна и вера ваша.
15. И окажется, что мы принесли ложное свидетельство о Боге: мы засвидетельствовали, что Бог воскресил Христа, а ведь Он Его не воскрешал, если мёртвые не воскресают.
16. Если мёртвые не воскресают, то и Христос не воскрес!
17. Если же Христос не воскрес, ни к чему ваша вера, вы всё ещё во грехах своих,
18. да и те, кто скончались с верой во Христа, погибли.
19. И если бы мы надеялись на Христа только в этой жизни, то были бы самыми несчастными из людей!Христос не обещает своим последователям богатства, славы, успеха в этой жизни, главные цели христиан — в вечности.
20. Но Христос воскрес из мёртвых — первенец из всех почивших!Первенец — букв. «начаток урожая» (первый плод, который приносится Богу). Воскресение Христа даёт надежду на вечную жизнь после физической смерти и всем, кто верит Ему и следует за Ним.
21. Через одного человека пришла смерть, и воскресение мёртвых — через другого человека:
22. как Адам, все умирают, как Христос, все оживут.
23. Каждый на своём месте: первенец — Христос, а когда Он придёт — те, кто со Христом.
24. Затем настанет конец этому миру, когда Христос передаст царство Богу и Отцу, упразднив всякое начальство, и власть, и силуРечь может идти как о небесной иерархии (ср. Рим 8:38), так и о земных правителях..
25. Ему предстоит царствовать, «пока не повергнет врагов к ногам Своим»Цитата из Пс 109:1. Возможно, имеется в виду, что это действие совершит Бог: пока Бог не повергнет врагов к Его стопам.,
26. и последний враг, который будет уничтожен, — это смерть.
27. Ведь Бог «всё покорил Ему под ноги»Цитата из Пс 8:7., и если сказано «всё покорил» — ясно, что Сам Покоритель подчинён не был.
28. И когда Бог всё подчинит Своему Сыну, тогда и Сам Сын покорится Богу, Который отдал под Его начало весь мир. И так Бог станет всем и во всех.
29. И что же тогда делают те, кто крестится за мёртвых? Если мёртвые вообще не воскресают, зачем и креститься за них?Возможно, Павел имеет в виду практику, когда человек принимал крещение за своего умершего родственника или друга в надежде изменить его посмертную участь. При этом Павел нигде такую практику не одобряет. Также может иметься в виду мученическая смерть, на которую верующие идут в надежде на воскресение.
30. А мы зачем постоянно терпим опасности?
31. Я ежедневно умираю — клянусь моей гордостью за вас, братья, ведь я могу вами похвалиться во Христе Иисусе, Господе нашем.
32. Если в Эфесе я сражался со зверямиВидимо, Павел имеет в виду свою борьбу с опасными и жестокими противниками в городе Эфесе, откуда он и пишет Послание (ср. 16:8). ради человеческой выгоды — в чём тут она для меня? Если мёртвые не воскресают, что остаётся? «Станем есть и пить, ибо завтра умрём»Поговорка, отражающая образ мышления человека, не заботящегося о своей посмертной участи (также она приводится в Ис 22:13)..
33. Но не обманывайтесь: «речи дурные портят добрые нравы»Цитата из комедии «Таис» Менандра..
34. Мыслите по-настоящему трезво и не грешите, а то ведь некоторым Бог неведом — говорю это, чтобы вас пристыдить.
35. Но кто-нибудь спросит: как же мёртвые воскресают? В каком теле они вернутся к жизни?
36. Неразумный! Семя, которое ты бросаешь в почву, не оживёт, если не умрёт.
37. И при посеве ты бросаешь в землю не то, что вырастет, а лишь голое семечко, пшеничное или какое ещё может там оказаться.
38. А Бог придаст растению такое тело, какое пожелал, — своё растение из каждого семени.
39. И тела у разных живых существ различны: одни у людей, другие у зверей, третьи у птиц, четвёртые у рыб.
40. Так бывают тела небесные и тела земные, и своя слава у небесных, и у земных своя.
41. Своя слава у солнца, своя слава у луны и своя слава у звёзд, и звезда от звезды отличается славой.
42. Так и с воскресением мёртвых: сеется тело умирающее, вырастает тело бессмертноеВоскресение подобно тем переменам, которые происходят с посеянным семенем: умирает и погребается земное, смертное тело, а то, которое получает человек после воскресения, на него не похоже.;
43. сеется униженное, вырастает славное; сеется слабое, вырастает могучее;
44. сеется тело душевное, вырастает тело духовное. Ведь если есть тело душевное, то есть и духовноеНынешнее, земное наше тело живо, пока в нём есть душа. Но помимо души существует дух, и тело, в котором будет жить дух, будет сильно отличаться от нынешнего..
45. Так и написано: «стал первый человек, Адам, душой живой», а Христос как Последний Адам стал духом животворящимРасширенная цитата из Быт 2:7. Адам как первый человек постоянно сравнивается с Христом как «последним Адамом», с Которого начинается новое человечество..
46. Но первым возникло не духовное тело, а душевное, духовное уже потом.
47. Первый человек взят от земли, он из праха, а другой человек, Христос, сошёл с неба.
48. Каков земной, таковы и земные, каков небесный — таковы и небесные,
49. и как мы носили образ земного, так будем носить и образ небесного.
50. Вот что скажу вам, братья: плоть и кровь не способны получить долю в Божьем Царстве, и не смертное тело обретёт бессмертие.
51. Открою вам тайну: не все мы скончаемся, но все мы изменимся
52. в один миг, во мгновение ока в конце времён под звук трубы: она затрубит, и мёртвые воскреснут в нетленных телах, а наши тела изменятся.
53. Нынешнему тленному телу предстоит стать нетленным, смертному — стать бессмертным.
54. И когда нынешнее тленное тело станет нетленным и смертное станет бессмертным, тогда сбудется написанное слово: «Смерть поглощена победой!»Цитата из Ис 25:8.
55. «Где, смерть, твоя победа? Где, смерть, твоё жало?»Цитата из Ос 13:14 (несколько изменённая и, вероятно, переосмысленная — Осия в контексте своей книги не говорит о победе над смертью).
56. Жало смерти — это грех, а грех берёт силу от законаПодробнее эту мысль Павел развивает в Послании Римлянам (особенно начиная с 5:13): именно Моисеев закон называет определённый поступок грехом и запрещает его, таким образом, совершивший этот поступок человек однозначно становится виновным..
57. Благодарение Богу, эта победа для нас добыта Господом нашим Иисусом Христом!
58. Так что, братья мои возлюбленные, стойте твёрдо, непоколебимо, умножайте постоянно ваши труды ради Господа и знайте, что ваши старания Господь не оставит без награды.
Глава 16 (1Кор. 16)
1. Что касается сбора средств для святой иерусалимской общиныРечь идёт о сборе пожертвований для нуждающейся иерусалимской общины., даю вам такое же распоряжение, что и церквям Галатии:
2. в первый день недели пусть каждый из вас сам откладывает, сколько ему позволяют средства. И когда я приду, уже не нужно будет устраивать сбора.
3. Когда я окажусь у вас, то выбранных вами людей отправлю с сопроводительными письмами отнести ваше даяние в Иерусалим.
4. Если же будет уместно отправиться и мне, мы пойдём вместе.
5. Я отправлюсь к вам, когда обойду Македонию, ведь я собираюсь пройти по Македонии.
6. Поживу у вас, если получится, или даже перезимую, а потом вы отправите меня в дальнейший мой путь.
7. Не хочу, чтобы мы сейчас повидались мимоходом, — я надеюсь провести у вас некоторое время, если Господь позволит.
8. В ЭфесеВидимо, из Эфеса (города в Малой Азии) Павел и пишет эти строки. я останусь до ПятидесятницыПятидесятница — иудейский праздник на пятидесятый день после Пасхи, который вошёл и в христианский календарь.,
9. здесь открыта широкая дверь, и есть успех, но и противников много.
10. Когда придёт к вам ТимофейВ 4:17 Павел предупреждает, что отправил в Коринф своего помощника Тимофея. К нему обращены два Послания Тимофею; его история рассказана в Деян 16 – 19., постарайтесь, чтобы его пребывание у вас было безопасным: он совершает Божий труд, как и я.
11. Пусть никто не относится к нему пренебрежительно, а потом с миром отправьте его обратно ко мне. Мы вместе с братьями ждём его.
12. Что касается брата АполлосаАполлос упомянут в 1:12 как один из авторитетнейших для коринфской общины христиан. О его истории см. Деян 18:24 и далее., я долго уговаривал его отправиться к вам вместе с другими братьями, но он никак не хотел. Он придёт, когда представится случай.
13. Будьте бдительны, стойки в вере, мужественны и крепки.
14. И пусть всё у вас будет с любовью.
15. Братья, вы ведь знаете дом Стефана — ведь это первое приношение Господу от провинции АхайяСтефан со своими домашними стали первыми христианами в провинции Ахайя (южная часть Греции), к которой относился и Коринф (ср. 1:16)., эта семья посвятила себя служению святому Божьему народу. Призываю вас
16. тоже подчиняться таким людям и всем, кто старательно трудится вместе с нами.
17. Я рад приходу Стефана, Фортуната и Ахаика, рядом с ними не так остро чувствуется разлука с вами.
18. Они успокоили и мой дух, и ваш. Цените таких людей.
19. Приветствуют вас все церкви провинции АсииАсия — римская провинция на западе совр. Турции, в которую входил и город Эфес, где писалось Послание.. Горячо приветствуют вас в Господе Акила и Приска вместе с домашней своей церковьюАкила и Приска — христианская супружеская пара, вынужденная переехать из Рима в Коринф и помогавшая Павлу. О них рассказано в Деян 18. Домашняя церковь — видимо, община, собиравшаяся у них в доме..
20. Приветствуют вас все братья. Приветствуйте друг друга святым поцелуем!
21. Особое приветствие моей собственной рукой, от ПавлаПредшествующий текст Павел диктовал секретарю, а здесь пишет собственноручно, ставя под письмом свою подпись.:
22. если кто не любит Господа, да будет предан анафемеАнафема — это слово обозначало в ВЗ предмет, животное или даже человека, который отдавался в жертву Богу и потому уничтожался. В НЗ означает обычно того, кто проклят и отлучён от общины верующих.. Марана-фа!Марана-фа — арамейское выражение, означающее «Господь грядёт».
23. Благодать Господа Иисуса с вами,
24. и любовь моя со всеми вами во Христе Иисусе.
Второе послание КоринфянамВместе с Посланием Филиппийцам Второе послание Коринфянам (2 Кор) относится к наиболее личным и эмоциональным посланиям Павла. В Послании не затрагиваются те основные вопросы, о которых шла речь в 1 Кор. Меняется тон Послания, что выдаёт глубокое волнение автора. Основной темой 2 Кор становятся отношения между Павлом и коринфскими христианами.
Как и 1 Кор, Послание не вызывало серьёзных разногласий относительно авторства, но его целостность под вопросом: возможно, оно составлено из нескольких разных текстов. Впрочем, оно дошло до нас именно в этой форме и его можно рассматривать как единый, хоть и сложно организованный текст.
Скорее всего, Послание тоже написано в Эфесе, возможно, в 57 г. О характеристике коринфской общины см. введение к предыдущему посланию. После его написания до Павла через Тимофея, побывавшего в Коринфе, дошли новости о том, что ситуация в коринфской общине остаётся неблагоприятной, возможно, из-за действовавших в ней проповедников, настроенных к нему враждебно (11:12–15). Павел отправился из Эфеса в Коринф, однако этот визит — второй из трёх — оказался неудачным. Вернувшись в Эфес, Павел написал коринфянам суровое письмо (2:3–4; 7:8), не дошедшее до нас. Впрочем, оно могло быть включено в одно из двух Посланий Коринфянам.
Послание было написано в ответ на их реакцию в 57-м г. Павел, видимо, посетил Коринф в третий раз следующей зимой, перед тем как идти в Иерусалим через Македонию, Филиппы и Троаду (см. Деян 20:2–6). В частности, коринфяне приглашались к участию в сборе пожертвований для иерусалимских христиан.
Павел использует много риторических приёмов, характерных для судебных речей: похвалу (1:12–15), рассказ о невзгодах и успехах (4:8–10; 6:3–10; 11:22–32; 12:7–10). Он охотно пускает в ход сарказм и иронию, прежде всего в «похвале неразумного» (11:16–12:10). Кроме того, Павел применяет и методы, характерные для иудейской традиции: мидраш в гл. 3, апокалиптический мотив в 12:1–4 и др.
Глава 1 (2Кор. 1)
1. Павел, по воле Божьей апостол Иисуса Христа, и брат Тимофей пишут Божьей церкви, находящейся в Коринфе, и всем в провинции Ахайя, кто принадлежит к святому Божьему народу:
2. благодать вам и мир от Бога, Отца нашего, и Господа Иисуса Христа.
3. Благословен Бог и Отец Господа нашего Иисуса Христа — милосердный Бог, дающий нам всякое утешение Отец.
4. Он утешает нас во всех скорбях, чтобы и мы могли утешать всех скорбящих, когда сами получаем утешение от Бога.
5. И чем больше наши страдания за ХристаЗа Христа — или: подобные страданиям Христа., тем больше утешение, которое мы получаем через Христа.
6. Что мыЗдесь Павел говорит о себе и своих ближайших сотрудниках. страдаем — это для вашего утешения и спасения, а что утешаемся — это чтобы и вы, терпеливо перенося страдания, подобные нашим, тоже получили утешение.
7. Мы крепко надеемся на вас и знаем, что едины с вами как в страданиях, так и в утешении.
8. Не хотим оставлять вас в неведении, братья, о той скорби, которая нас постигла в провинции Асия: на нас легла безмерная тяжесть, свыше сил, так что мы и остаться в живых уже не надеялись.
9. Сами себя мы считали приговорёнными к смерти и полагались уже не на себя, но на Бога, Который и мёртвых воскрешает.
10. Это Он избавил нас от столь близкой смерти — избавит и впредь! Что Он избавит — на то вся наша надежда,
11. и вы присоединяйтесь к молитве за нас. По молитвам многих людей нам была дарована милость, и пусть ещё больше людей благодарят Его за это!
12. Вот чем можем похвалиться, и порукой в том наша совесть: в этом мире, а прежде всего по отношению к вам, мы вели себя с простотой и искренностью пред Богом, следуя не человеческой мудрости, а Божьей благодати.
13. В наших письмах нет ничего недоступного для чтения или понимания, и я надеюсь, что вы всё поймёте до конца.
14. Да ведь отчасти вы уже нас понимаете, и в день пришествия Господа нашего Иисуса вы будете хвалиться нами, а мы — вами.
15. В этом я уверен, и потому собирался прийти к вам ещё раньше, чтобы дважды обрадовать вас своим приходом.
16. Я хотел сначала побывать у вас по дороге в Македонию, из Македонии снова вернуться к вам, а от вас уже отбыть в Иудею.
17. Так я и собирался поступить, но вышло иначе — не из-за моего непостоянства. Разве я, как бывает у людей, сам не знаю, чего хочу, и выходит у меня то «да, да», то «нет, нет»?
18. Бог — верный свидетель, что мы не говорим вам то «да», то «нет».
19. Мы вместе с СильваномСильван — видимо, тот же человек, что и Сила (краткая форма имени), спутник Павла, о котором рассказано в Деян 15 – 18. и Тимофеем возвестили вам о Божьем Сыне Иисусе Христе, и Он не менял «да» на «нет». В Нём только «да»!
20. В Нём «да» — всему, что было обещано Богом. Потому и мы через Него отвечаем «аминь», прославляя Бога.
21. А Бог укрепляет нас с вами во Христе, Он отметил вас
22. печатью помазания и вложил в сердца Духа как залог обещанных даров.
23. И я призываю в свидетели Бога и ручаюсь собственной душой: я не прибыл до сих пор в Коринф лишь потому, что пожалел вас.
24. В том, что касается веры, мы не собираемся быть вашими начальниками, пусть лучше наш совместный труд будет вам в радость — а в вере вы твёрды.
Глава 2 (2Кор. 2)
1. Так сам я решил: лучше мне не приходить теперь, чтобы не огорчать вас.
2. А если я вас огорчу, кто же обрадует меня? Только тот, кого я огорчил!
3. Об этом я вам тогда и писалРечь явно идёт о ещё одном письме Павла коринфской общине, которое до нас не дошло. Видимо, в нём он сурово обличал коринфян., чтобы мой приход не заставил меня из-за вас огорчиться, а ведь вы должны бы меня порадовать. На вас я полагаюсь: моя радость — она и для всех вас радость.
4. Я писал тогда с великой горечью и тяжёлым сердцем, обливаясь слезами, но писал не чтобы вас огорчить, а чтобы поведать вам, как огромна моя любовь к вам.
5. Впрочем, один человек действительно причинил огорчение, но не мне, а в некоторой мере всем вам — я не преувеличиваю.
6. Довольно с него того наказания, которому большинство из вас его подвергло.
7. Лучше его теперь простить и утешить, чтобы чрезмерная печаль его не погубила,
8. так что я призываю вас проявить к нему любовь.
9. Для того-то я вам и написалНаписал — то самое не дошедшее до нас письмо с обличениями. Видимо, Павел имел причины сомневаться, что община примет его обличения и исполнит требования, но теперь основания для сомнений исчезли., чтобы на деле убедиться: во всём ли вы будете послушны.
10. Кого вы простите, того прощаю и я. Так что я ради вас от имени Христа простил того, кого было за что прощать,
11. чтобы сатана нас не перехитрил, ведь нам небезызвестны его умыслы.
12. Когда я принёс в ТроадуТроада — область на западе совр. Турции вокруг города Трои. ЕвангелиеЕвангелие — на греч. яз. «благая весть» (об Иисусе Христе и спасении, которое Он принёс верующим в Него). Христово и Господь распахнул для меня двери,
13. дух мой всё же не знал покоя, потому что не нашёл там брата моего ТитаТит — помощник Павла, к которому обращено Послание Титу., так что я простился с ними и отправился в Македонию.
14. Благодарение Богу: Он всегда проводит нас в триумфальном шествии Христа-победителя и повсюду через нас Он распространяет, словно аромат благовоний, знание о СебеДвойной образ: служение апостолов сравнивается с триумфальной процессией полководца, одержавшего великую победу, и одновременно — с ветхозаветным благоуханным жертвоприношением Богу. Но себе и своим помощникам Павел отводит не роль победителей или священников: скорее, они пленники, которых ведут в этой триумфальной процессии, и ладан, который сжигают на алтаре. Это, конечно, связано со скорбями и опасностями, о которых так много говорилось в начале Послания..
15. Мы — Христово благовоние в жертву Богу и среди тех, кто получает спасение, и среди тех, кто погибает.
16. Для одних этот запах смертелен и ведёт к смерти, для других живителен и даёт жизнь. И как же нам оказаться пригодными для такого служения?
17. Мы, в отличие от многих, не приторговываем Словом Божьим, а говорим искренне, от Бога, пред Богом, во Христе.
Глава 3 (2Кор. 3)
1. Что же нам с вами, заново теперь знакомиться? Или нам нужно, как некоторым, приносить вам рекомендательные письма или получать их от вас?
2. Наше письмо — вы сами, оно начертано в ваших сердцах и всем людям доступно для чтения и понимания.
3. Вы сами показываете, что вы — послание, которое начертал Христос (а мы Ему прислуживали), но не чернилами, а Духом Бога Живого, и не на каменных таблицах, а прямо на живых сердцах.
4. В чём мы уверены — так это в Боге, благодаря Христу.
5. Нет, сами мы не можем себя считать на что-то годными, наша пригодность — от Бога.
6. Это Он удостоил нас служения Нового Завета, не буквального, а духовного, ведь буква убивает, а Дух оживляетВетхозаветный закон при буквальном понимании лишь указывает на виновность человека (см. подробнее Рим 2 – 5). Новый Завет даёт человеку возможность выйти из этого состояния и примириться с Богом для вечной жизни в Его Царствии..
7. Моисей служил Богу по мертвенному закону, записанному буквами на камнях, и это служение было настолько славным, что израильтяне не в состоянии были смотреть на лицо Моисея, на котором сияла слава, и всё же это сияние угасалоВ Исх 34:29–35 описано, как сияло лицо Моисея после его встречи с Богом, так что ему даже пришлось закрывать лицо от прочих израильтян. Однако дальше повествование к этому сиянию не возвращается, так что можно предположить, что со временем оно угасло. В любом случае смертен был сам Моисей, и закон, который был через него дан, касался в значительной мере вещей временных и тленных — эта слава оказалась временной..
8. Насколько же более славным должно оказаться духовное служение!
9. Если славным было служение, осуждающее человека, насколько же богаче славой служение, делающее его праведным!
10. Что прославлялось тогда, больше уже не прославляется — нынешняя слава затмила прежнюю.
11. Угасло сияние былой славы — насколько же славнее то, что остаётся!
12. Вот на что мы надеемся, и велика наша смелость.
13. Некогда Моисей покрывал своё лицо, потому что израильтяне не могли вынести вида сияния, которое само тускнело.
14. Но разум их окаменел: вплоть до сего дня то самое покрывало наброшено для них на Ветхий Завет, и, читая, они не могут понять его смысл, а снимается покрывало только ХристомРечь идёт об иудеях, которые читают ветхозаветные тексты, но не понимают их глубинного смысла, потому что не признают Иисуса Христа..
15. И сегодня, когда читаются книги Моисея, покрывало лежит на их сердцах;
16. но если обращаются к Господу — покрывало снимается.
17. Ведь Господь — это Дух, а где Дух Господень, там свобода.
18. А мы все с непокрытым лицом видим отражение славы Господней и преображаемся по Его образу, и слава всё возрастает. Это от Господа, и Он — Дух.
Глава 4 (2Кор. 4)
1. Так что мы не унываем: нам по милости Божьей дано столь великое служение.
2. Нет у нас ничего такого, что пришлось бы со стыдом скрывать, мы не прибегаем к хитрости и не извращаем Слова Божьего — мы открываем истину, мы перед Богом позволяем совести всякого человека судить о нас.
3. Если же наше Евангелие для кого-то по-прежнему скрыто под покрывалом, это покрывало — только для тех, кто погибаетСр. 3:14–15 — «покрывало» не даёт проникнуть в подлинный смысл ВЗ..
4. Разум неверных ослепил тот, кого в этом мире принимают за богаТ.е. сатана., чтобы не просветил их свет славного Христова Евангелия, а Христос — это образ Бога.
5. Ведь мы проповедуем не самих себя, а Господа Иисуса Христа. Сами мы, благодаря Иисусу, — ваши рабы.
6. Бог некогда сказал: «из тьмы воссияет свет»Пересказ Быт 1:3., — и теперь Он просветил наши сердца светом познания Божьей славы, явленной в Иисусе Христе.
7. Вот какое сокровище хранится в наших телах, словно в глиняных сосудах; эта величайшая сила — от Бога, а не от нас самих.
8. Отовсюду нас теснят, но мы не сломлены; мы в нужде, но не в отчаянии;
9. нас гонят, но мы не одиноки, унижают — но мы не погибли.
10. Постоянно, где бы мы ни были, в нашем теле умирает Иисус, чтобы и жизнь Иисуса проявилась в нашем теле.
11. Мы живы, но нас постоянно предают на смерть ради Иисуса, но так и жизнь Иисуса проявится в смертном нашем теле.
12. Так что смерть действует в нас, а жизнь — в вас.
13. У нас один и тот же дух веры, как и написано: «я веровал и потому говорил»Цитата из Пс 115:1., — и мы веруем и потому говорим.
14. Мы знаем: Кто воскресил Господа Иисуса, и нас вместе с вами воскресит с Иисусом и поставит пред Собой.
15. Всё это происходит ради вас, чтобы всё больше людей принимали благодать и множили благодарность во славу Божью.
16. Так что мы не унываем: если человеческое наше естество подвержено распаду, то внутренняя сущность обновляется изо дня в деньЧеловеческое тело смертно, подвержено страданиям и старению, но личность человека бессмертна и постоянно совершенствуется..
17. Нынешние наши малые скорби лишь увеличивают для нас вечную славу,
18. и наши взоры устремлены не к заметному, а к незримому: заметное временно, незримое вечно.
Глава 5 (2Кор. 5)
1. Ведь мы знаем: на земле мы обитаем в шатре, который разрушится, но есть у нас жилище от Бога — нерукотворный вечный дом на небесах.
2. А пока мы здесь — стонем, желая попасть в небесную нашу обитель.
3. Даже лишившись нынешней одежды, там мы не окажемся нагимиПо-видимому, речь идёт о том, что в посмертном существовании верующие, лишившись земных тел, не окажутся бестелесными, а получат новые тела от Бога (ср. 1Кор 15:35–54). Но можно это понять и так: мы не окажемся в позорном положении, из-за которого нас могут извергнуть из Царства во внешнюю тьму (ср. Мф 22:11–13)..
4. А в нынешнем шатре мы стонем под гнётом, но не о том мечтаем, чтобы лишиться прежнего жилища, а чтобы вселиться в новое, чтобы жизнь поглотила всё, чему суждено умереть.
5. Именно для этого и создал нас Бог, давший нам Духа как залог.
6. Наша решительность — от понимания, что в этом теле мы только гостим, а дома мы у Господа,
7. ведь путь нам указывает вера, а не то, что видим глазами.
8. Наша решительность — от желания поскорее вернуться из этого тела домой к Господу,
9. и потому стремимся, дома ли мы или пока в гостях, быть Ему угодными.
10. Все мы должны явиться на суд Христов, чтобы каждый получил по заслугам за совершённое им в телесной жизни, будь то доброе или злое.
11. Понимая, что значит бояться Господа, мы убеждаем людей — а Богу мы открыты, и надеюсь, что открыты и вашей совести.
12. Мы не собираемся заново вам представляться, но даём вам повод похвалиться нами перед теми, для кого важна похвала напоказ, а не от сердца.
13. Скажете, мы не в себе? Это для Бога. Или в здравом уме? Это для васПолемика с теми, кто считал Павла и его сотрудников безумцами..
14. Нами движет любовь Христова, и мы рассуждаем так: если Один умер за всех — умерли всеВидимо, речь идёт о том, что все верующие ещё при жизни умерли для греха и ведут теперь новую жизнь..
15. Он умер за всех, чтобы живые жили уже не для себя, но для Того, Кто умер за них и был воскрешён.
16. Отныне ни о ком мы уже не судим, как принято у людей: если раньше мы так и воспринимали Христа, теперь наше восприятие изменилось.
17. И кто во Христе — тот заново сотворён: прежнее миновало, возникло новое.
18. Всё это от Бога: Он примирил нас с Собой посредством Иисуса Христа и поручил нам служить примирителями.
19. Да, именно Бог во Христе примирил с Собой весь мир, не вменяя людям их преступлений, а нам Он доверил рассказывать об этом примирении.
20. Мы — посланники Христа, и через нас Бог обращается с призывом к людям. Мы просим от имени Христа: «Примиритесь с Богом!»
21. Того, Кому грех был неведом, Бог ради нас сделал жертвой за грехТого, Кому грех был неведом, Бог ради нас сделал жертвой за грех — или: Того, Кому грех был неведом, Бог поставил на место, назначенное греху; или: На Того, Кому грех был неведом, Бог возложил наш грех., чтобы нам обрести в Нём Божью праведность.
Глава 6 (2Кор. 6)
1. И поскольку мы содействуем БогуСодействуем Богу — или: трудимся вместе с вами., обращаемся к вам с призывом, ведь не впустую получили вы Божью благодать!
2. Писание говорит: «в нужное время Я услышал тебя, в день спасения помог тебе»Цитата из Ис 49:8.. Благоприятное время — прямо сейчас, день спасения — нынешний день!
3. Чтобы наше служение не вызывало упрёков, мы никому ничем не досаждаем.
4. Мы постоянно выступаем как Божьи служители: переносим скорби, нужду и страдания,
5. побои, заключение и нападения; трудимся, бодрствуем и постимся,
6. сохраняем чистоту, знание и доброту, всё переносим в Святом Духе и нелицемерной любви,
7. со словом истины и силой Божьей. Оружие праведности у нас в правой и левой рукеВ правой руке воин держал меч или другое оружие для нападения, а в левой — щит для обороны.:
8. пусть славят или бесчестят, пусть злословят или хвалят; пусть считают лжецами — но мы верны;
9. пусть мы безвестны — но мы знамениты; пусть погибаем — но вот, живём; пусть и наказывают, но не до смерти;
10. пусть огорчают, но мы всегда радуемся; пусть в нищете, но обогащаем многих, пусть нет у нас ничего — но мы обладаем всем!
11. Мы откровенно говорили с вами, коринфяне, сердце наше раскрыто для вас:
12. мы не заперты для вас, но вы от нас запираетесь изнутри.
13. Ответьте нам тем же, обращаюсь как к детям: раскройтесь и вы!
14. Не впрягайтесь в одну упряжку с неверными: может ли праведность быть вместе с беззаконием? Что общего у света со тьмой?
15. В чём Христос соглашается с Велиаром?Велиар — одно из названий сатаны, заимствованное из евр. яз. Более нигде в НЗ не встречается. В чём верующий един с неверным?
16. Как совместить Храм Божий с идолами? А ведь мы — храм Бога Живого, как и сказал Бог:
«Поселюсь среди них и останусь с ними,
буду их Богом, а они — Моим народом.
17. А от этих — уйдите, удалитесь, — говорит Господь, —
нечистого не касайтесь, тогда Я приму вас,
18. стану вам Отцом, а вы Мне — сыновьями и дочерями, —
говорит Господь Вседержитель»Составная цитата из разных мест ВЗ (иногда с изменениями): Лев 26:12; Иез 37:27; Ис 52:11; 2Цар 7:14..
Глава 7 (2Кор. 7)
1. Вот сколько нам, возлюбленные, обещано — так очистим себя от всякой грязи плотской и духовной, страшась Бога и стремясь к совершенной святости.
2. Впустите же нас к себе! Никого мы не обижали, никого не разоряли, никого не обирали.
3. Говоря это, не хочу никого осуждать: я ведь уже сказал, что вы в наших сердцах, умирать ли нам или жить.
4. Перед вами я вполне откровенен, вами вполне могу похвалиться, и какие бы ни приходили скорби, этого утешения мне достаточно, этой радостью я насыщен.
5. И даже когда мы пришли в МакедониюМакедония — римская провинция, в которой Павел побывал по дороге в Коринф (ср. 1:16)., не было намСр. 2:13, где говорится, что в Троаде, где Павел был до Македонии, его духу не было покоя. В Македонии к собственному беспокойству добавились внешние опасности, но подробнее Павел здесь об этом не рассказывает. никакой передышки: снаружи нападали на нас, изнутри терзали страхи.
6. Но Бог утешает сокрушённых — и дал Он нам утешение, когда пришёл ТитТит — помощник Павла, см. 2:13. Видимо, он был личным посланником Павла к коринфской общине.:
7. утешителен был не только сам его приход, но и то, что он передал от вас. Он поведал нам о вашей тоске, о вашем сожалении, о ревности, с которой вы вступились за меня, к великой моей радостиРечь идёт о горячем желании коринфской общины восстановить прежде испорченные добрые отношения с Павлом, а также, возможно, о том, как она встала на защиту Павла перед какими-то не названными здесь его противниками..
8. Что я опечалил вас в прошлом письмеИмеется в виду не дошедшее до нас письмо Павла коринфской общине с обличениями (ср. 2:3)., об этом не жалею. Впрочем, сначала я пожалел, но теперь вижу, что если моё письмо и опечалило вас, то лишь на время.
9. Теперь я обрадован, но не вашей печалью, а вашим покаянием, к которому она привела: вы опечалились перед Богом, а от нас вы не понесли никакого ущерба.
10. Та печаль, которая перед Богом, приводит к покаянию и затем к спасению, о чём не придётся жалеть; а обычная в этом мире печаль приводит к смерти.
11. Посмотрите: именно эта ваша печаль перед Богом породила в вас такое усердие: вы и извинялись, и негодовали, и страшились, и тосковали, и сурово наказывали порок. Всем этим вы показали, что в этом деле чисты.
12. Я писал вам тогда не ради того, кто нанёс обиду или кому она была нанесенаВ этом письме явно разбиралась некая конфликтная ситуация, и её виновник принадлежал к коринфской общине. Мы точно не знаем, что именно там произошло, но возможно, обида была нанесена самому Павлу., но желал увидеть ваше усердие по отношению к нам перед Богом
13. и, увидев, вполне утешился. И ещё важнее этого утешения было для нас радостное известие от Тита: встреча со всеми вами дала ему духовный покой.
14. Прежде я ему расхваливал вас, и теперь не стыжусь: прежде мы говорили вам только истину, так и наша похвала перед Титом оказалась истинной.
15. Он сердечно привязан к вам и вспоминает, как все вы были послушны, как принимали его со страхом и трепетомСо страхом и трепетом — выражая своё полное подчинение и глубокое уважение к Титу и к пославшему его Павлу..
16. Радуюсь, что во всём могу положиться на вас.
Глава 8 (2Кор. 8)
1. Сообщаем вам, братья, о благодати Божьей, которая была дана церквям в Македонии:
2. они испытывают великую скорбь — но переполнены радостью, они в глубокой нищете — но изобилуют запасами щедрости.
3. Свидетельствую, что они добровольно собрали дары, и не по своим силам, а сверх сил,
4. и настойчиво просили нас это принять, — лишь бы быть причастными к благодати и служению святому Божьему народу.
5. Они не только дали то, на что мы надеялись, но сначала самих себя предали Богу и нам по воле Божьей.
6. Потому мы и поручили Титу завершить у вас начатый таким образом сбор даровСбор даров — здесь и далее в этой главе используется то же греч. слово, что и для обозначения благодати Божьей. В данном случае речь идёт о сборе пожертвований для нуждающихся христиан в Иерусалиме и окрестностях..
7. А у вас всё в изобилии: вера, и слово, и знание, всяческое старание и наша к вам любовь, так что и вы можете принести изобильный благой дар.
8. Я не даю вам такого повеления, но проверяю, заставит ли старание других и вас проявить свою любовь.
9. Вам известен благой дар Господа нашего Иисуса Христа: Он ради нас обменял Своё богатство на нищету, чтобы обогатить вас этой Своей нищетой.
10. Такую подскажу вам мысль: вы первыми не только взялись за сбор пожертвований, но и замыслили его ещё в прошлом годуВидимо, именно в Коринфе за год до того начали собирать средства для нуждающихся.. Так что вам будет уместно
11. теперь довести это дело до конца с той же готовностью, с которой вы за него взялись, смотря по вашим возможностям.
12. Готовность поделиться принимается исходя из того, что у вас есть, а не из того, чего нет.
13. Не годится, чтобы другим было облегчение, а вам скорбь, пусть будет равномерно.
14. В данном случае ваше изобилие восполнит их нехватку, а их изобилие восполнит вашу нехватку, и пусть будет всем в равной мере,
15. как и написано: «у кого много — не было избытка, а у кого мало — недостатка»Цитата из Исх 16:18, где речь идёт о сборе манны во время странствований израильтян в пустыне..
16. Благодарю Бога, вложившего и Титу в сердце такое же усердие о вас:
17. я его об этом просил, но он и сам стремился отправиться к вам.
18. С ним мы посылаем и другого братаПавел нигде не называет имени этого брата, это мог быть евангелист Лука, Варнава или Аристарх., которого по всем церквям хвалят за проповедь Евангелия.
19. К тому же церкви назначили его, чтобы он сопровождал нас при сборе пожертвований, который мы проводим во славу Божью и по вашему усердию.
20. Распоряжаясь щедрыми дарами других людей, мы стараемся не дать повода нас в чём-то обвинитьКак избранный представитель нескольких общин, этот брат может засвидетельствовать, что никакая часть пожертвований не была присвоена или потрачена не по назначению. Кроме того, он должен помочь Титу доставить средства в Иерусалим — дорога была долгой и опасной.,
21. ведь мы стремимся творить добро не только перед Господом, но и перед людьми.
22. С ними мы послали ещё одного братаО другом спутнике Тита нам совсем ничего не известно.: мы в разных обстоятельствах не раз убеждались в его усердии, а теперь, когда он уверен в вас, будет ещё усерднее.
23. Что до Тита, мы с ним вместе трудимся ради вашей пользы, а что до братьев — церкви отправили их к вам во славу Христа.
24. Перед всеми церквями проявите по отношению к ним свою любовь и покажите, что не напрасно мы вами хвалились.
Глава 9 (2Кор. 9)
1. Впрочем, ни к чему мне писать вам о служении святому Божьему народу,
2. я же знаю ваше усердие. Потому я и хвалил вас перед македонскими общинами: мол, Ахайя была готова ещё в прошлом году, — так что ваше рвение передалось многим.
3. Итак, я послал этих братьев, и пусть на деле не выйдет так, что мы вас хвалили зря. Как я говорил, вам надо приготовиться,
4. а не то, когда к вам вместе со мной придут македоняне, они застанут вас неготовыми, и будет нам стыдно за былую уверенность, не говоря уже о вас.
5. Потому я счёл необходимым призвать братьев отправиться к вам заранее и всё устроить, чтобы пожертвования были уже приготовлены, как обещано, и именно как дары, а не как поборы.
6. Кто сеет скупо, пожнёт скупой урожай, а кто сеет с благословенной щедростью, у того урожай будет благословенным.
7. Словом, каждый пусть даёт по велению сердца, без печали и не по принуждению, ибо «кто даёт с радостью, того любит Бог»Цитата из Притч 22:8 в версии Септуагинты..
8. Бог властен даровать вам всякую благодать в изобилии, чтобы везде и всегда вы имели в изобилии всё, что потребуется для всякого доброго дела.
9. Как написано: «он всё растратил, раздал нищим, и праведность его пребывает вовек»Цитата из Пс 111:9..
10. Бог подаёт «семя сеятелю и хлеб в пищу»Цитата из Ис 55:10., и вам подаст, что сеять, и произрастит, как колос, вашу праведность —
11. всем вы будете богаты, во всём щедры, и за вас люди будут благодарить Бога.
12. Ваше участие в этом служении общему делу не только поможет нуждающимся святым общинам, но и умножит благодарность Богу от многих людей.
13. Люди прославят Бога, когда это служение покажет, как послушны вы Евангелию Христову: вы на деле следуете тому, во что верите, когда щедро делитесь с ними и с остальными.
14. О вас станут они молиться, к вам их привлечёт обильно проявившаяся в вашей жизни Божья благодать.
15. Благодарение Богу за Его неописуемый дар!
Глава 10 (2Кор. 10)
1. Сам я, Павел, обращаюсь к вам с Христовой кротостью и умеренностью: когда я у вас, то скромен, а издалека так резок!
2. Прошу вас, не заставляйте меня быть резким, когда приду к вам, — а ведь я решился обойтись сурово с теми, кто счёл, будто мы поступаем по законам плоти.
3. Хоть и живём во плоти, но не по её законам сражаемся,
4. и оружие, с которым мы вступаем в сражение, не плотское — оно Божье и способно рушить твердыни. Мы опрокидываем умственные построения
5. и рушим высокие стены, которые стоят на пути к познанию Бога, мы берём в плен сознание всякого человека, покоряя его Христу,
6. мы готовы покарать любое непокорство, когда покорность ваша станет полной.
7. Вы смо́трите только на внешность. Кто-то убеждён, что он — на стороне Христа? Пусть сам тогда поразмыслит: насколько он на стороне Христа, настолько же и мы.
8. Даже если я и слишком хвалюсь той властью, которую Господь дал нам для созидания, а не для вашего разорения, — не стыдно мне это делать.
9. Впрочем, пусть вам не кажется, что я запугиваю вас письмами,
10. а то говорят: мол, письма его суровы и сильны, а когда приходит сам — слаб, и слова его ничтожны.
11. Пусть знает, кто так говорит: мыМы — возможно, это риторический приём и Павел имеет в виду только себя. и на деле окажемся такими же, каковы в письмах, присланных издалека.
12. Мы не решаемся себя равнять или даже сравнивать с людьми, которые выставляют себя напоказ. Они меряют себя собственной меркой, сравнивают себя с самими собой, ничего при этом не понимая.
13. А мы положим предел нашей похвале — тот самый предел, который отмерил нам Господь, включая и вас, коринфян, тоже.
14. И не скажешь, будто мы стараемся и на вас распространить свою власть, а сами до вас так и не добрались, — нет, мы у вас побывали с Евангелием Христовым.
15. Мы хвалимся не безмерно и не чужими трудами, но надеемся, что вера ваша будет всё возрастать, по мере этого и наши пределы широко раздвинутся
16. и мы станем проповедовать Евангелие далее Коринфа, и не станем хвалиться тем, что в чужих пределах сделали другиеКоринф — самый дальний город из тех, где проповедовал Евангелие на тот момент Павел, и он надеется понести проповедь дальше. В то же время он критикует неизвестных нам недоброжелателей, которые приписывали себе его успехи в Коринфе и, возможно, в других местах..
17. «Кто хочет хвалиться — пусть хвалится Господом!»Краткий пересказ Иер 9:24.
18. Ведь Господу угоден не тот, кто сам себя ставит на видное место, а тот, кого Он поставит.
Глава 11 (2Кор. 11)
1. Нужно вам немного потерпеть мою неразумностьС такого самоуничижения Павел начинает речь в свою защиту: может быть, на фоне чьей-то мнимой мудрости он и выглядит неразумным, но коринфяне могут задуматься о той роли, которую Павел сыграл в жизни их общины. — а впрочем, вы и те́рпите.
2. Я вас ревную ревностью Божьей, ведь я вас, как чистую деву, просватал Единому Мужу — Христу.
3. Некогда змей хитростью обольстил Еву, и боюсь, как бы не совратил он и ваше сознание, которое теперь в простоте и чистоте обращено ко Христу.
4. Если кто придёт и станет проповедовать иного Христа, чем мы проповедовали, или вместо принятого вами Духа предложит принять иного, или услышите вы иное Евангелие — вы будете к такому вполне терпимы!
5. Полагаю, что ничем не уступаю этим «чрезвычайным апостолам»Речь идёт о противниках Павла, которые не хотели с ним делиться своим апостольским достоинством..
6. Может быть, в слове я не силён — но силён знанием, и постоянно, разными способами это вам показывал.
7. Может быть, я согрешил, ставя себя ниже вас, когда бесплатно проповедовал вам Евангелие Божье?
8. Другие церкви я обирал, получая от них содержание за то, что служил вамДругим общинам пришлось содержать Павла во время его служения в Коринфе..
9. А когда был у вас, то даже в тяжёлое время никого не обременял: нужду мою восполнили братья, пришедшие из Македонии, а я следил и буду следить, чтобы не быть вам в тягость.
10. Есть истина Христова во мне, она подтвердит, что по всей провинции Ахайе могу этим хвалиться.
11. Отчего же так? Оттого ли, что не люблю вас? Видит Бог: люблю!
12. Так поступаю и буду поступать. Тем, кто лишь ищет повода похвалиться, не дам повода утверждать, будто они ничем не отличаются от нас.
13. Такие люди лишь притворяются Христовыми апостолами, но на самом деле не таковы, и трудятся они нечестно.
14. Неудивительно, ведь и сам сатана может притвориться светлым Божьим ангелом,
15. так великое ли дело, если его служители притворятся служителями праведности? Но ждёт их конец, который они заслужили своими делами.
16. Снова скажу: не считайте меня неразумным, а уж если сочтёте, то и примите таким, какой я есть, а я пока немного похвастаюсь.
17. И что стану говорить, скажу не от Господа, но как если бы я неразумно увлёкся похвальбой.
18. Раз уж многие по-человечески хвастаются — похвастаюсь и я,
19. ведь вы, разумные люди, охотно те́рпите неразумных:
20. те́рпите, когда кто вас порабощает, объедает, распоряжается вами или, важничая, хлещет по лицу.
21. Со стыдом признаюсь, что тут я бессилен. Но если кто-то дерзает такое делать, то и я — говорю как неразумный — имею к тому не меньше оснований.
22. Они евреи? Я тоже. Израильтяне? Я тоже. Потомки Авраама? Я тоже.
23. Служители Христовы? В безумии скажу: тем более я, я больше трудился, больше бывал в заключении, претерпел куда больше побоев, часто был на краю гибели.
24. От иудеев я пять раз получил по сорок ударов без одногоСорок ударов без одного — максимальное телесное наказание, к которому прибегали иудеи. Закон ограничивал наказание сорока ударами (Втор 25:3), на практике выносились именно такие приговоры, чтобы не нарушить закон, если экзекутор собьётся со счёта и случайно нанесёт лишний удар.,
25. трижды бит римскими палкамиОдин из таких случаев описан в Деян 16:22–23., единожды — камнямиОписано в Деян 14:19., трижды я терпел кораблекрушениеОдно кораблекрушение описано в Деян 27, но это событие имело место после написания Послания. О чём именно говорит здесь Павел, неизвестно., и целые сутки меня носило по открытому морю.
26. Постоянно я в пути, где опасностью грозят реки, опасностью — разбойники, опасностью — свои и опасностью — чужие; опасность в городе и опасность в пустыне, опасность в море и опасность от тех, кто притворяется братьями.
27. А я в трудах и терзаниях, постоянно без сна, без пищи и питья, постоянно пощусь и мёрзну, раздетый.
28. А ко всему тому ежедневно приходится мне заботиться обо всех церквях.
29. Если кто обессилел — то и я без сил; но если кто впал в соблазн — я весь в огне!
30. И если уж нужно хвалиться — похвалюсь собственной слабостью.
31. Бог, Отец Господа Иисуса, вовеки благословенный, знает, что я не лгу:
32. в Дамаске наместник царя АретыЦарь Арета — набатейский царь Харитат IV, который в то время управлял Дамаском по поручению римлян. сторожил городские ворота, чтобы меня схватить,
33. но меня посадили в корзину и спустили из окна в городской стене на верёвкеПавла посадили в большую корзину и спустили её на верёвке из окна дома, примыкавшего к городской стене (ср. Ис Нав 2:15). В Деян 9:30 говорится о том, как христиане помогли Павлу бежать из Дамаска, но никакие подробности там не приводятся., и так я избежал его рук.
Глава 12 (2Кор. 12)
1. Приходится мне хвалиться, хоть это и не полезно — так что перейду к видениям и откровениям Господним.
2. Знаю одного человека-христианина, и вот он четырнадцать лет тому назад был вознесён до третьего неба — не знаю, в теле или вне тела, это знает БогПавел говорит здесь о том, как он 14 лет назад получил некоторое особое откровение и мистическое переживание, природу которого он не в состоянии описать..
3. Да, я знаю этого человека, хотя не знаю, было это в теле или вне тела, — Бог знает,
4. и он был вознесён до самого рая и слышал неизреченные слова, которые человеку невозможно пересказать.
5. Вот им похвалюсь, а собой хвалиться не стану — разве что собственными слабостями.
6. Впрочем, если и стану хвалиться, скажу правду и не окажусь неразумным. Но я сдержусь, и пусть каждый сам судит обо мне по тому, что сам видит или слышит от меня.
7. Чтобы я при таких великих откровениях не возомнил о себе лишнего, в плоть мою вонзилось жало — ангел сатаны мне на мучение, чтобы я не возомнил о себеВидимо, речь идёт о каком-то физическом недуге, угнетавшем и мучившем Павла..
8. Трижды я просил Господа удалить его от меня,
9. но Тот отвечал: «довольно с тебя Моей благодати — Моя сила полнее проявляется в твоей слабости». Так что охотнее всего стану хвалиться своими слабостями, и пусть вселяется в меня сила Христова.
10. Потому я доволен и слабостями, и обидами, и нуждами, и преследованиями, и страданиями ради Христа, ведь когда я слаб — именно тогда я силён.
11. Я дошёл до неразумия — вот к чему вы вынудили меня. Это вам следовало бы вступиться за меня, ведь я ни в чём не уступаю этим «чрезвычайным апостолам»См. примеч. к 11:5., каким бы ничтожным ни казался.
12. Признаки моего апостольства на деле были видны среди вас: моё постоянное терпение, знамения и чудеса как проявления силы Божьей.
13. Чего не хватило вам по сравнению с другими церквями? Разве только одного: я ничем не обременил вас — так простите мне эту обиду!
14. Итак, я собираюсь в третий раз навестить вас и опять не буду вам обузой: мне нужно не ваше имущество, а вы сами. Не детям подобает копить для родителей, но родителям для детей,
15. и я охотно буду тратиться и всего себя потрачу ради ваших душ, пусть даже вы и не любите меня так горячо, как я люблю вас.
16. Или может, хоть я и не налагал на вас поборов, но хитрил и что-то выманивал у вас обманом?
17. Неужто те, кого к вам посылал, забрали у вас что-нибудь для меня?
18. Я убедил Тита отправиться к вам и с ним послал ещё одного брата — разве Тит что-то забрал у вас? Не один ли Дух нами движет, не одним ли путём мы идём?
19. Пожалуй, вы сочтёте, что я оправдываюсь перед вами. Но я говорю перед Богом и во Христе, и всё это, братья, ради вашего назидания.
20. Боюсь, как бы мой приход не показал мне то, чего видеть у вас не хочу: вражду, зависть, гнев, раздоры, злословие, перешёптывания, надменность и смуты… Боюсь, как бы и от меня вы не получили то, чего не хотите,
21. и тогда Бог сделает этот мой приход для меня унизительным. Тогда придётся мне оплакать многих, кто согрешил, но так и не покаялся в былых делах: в нечистоте, блуде и распутстве.
Глава 13 (2Кор. 13)
1. В третий раз отправляюсь к вам: «показаниями двух или трёх свидетелей подтверждается всякое дело»Цитата из Втор 19:15..
2. Ещё когда я был у вас во второй раз, то уже говорил и повторю ещё раз издалека — и тем, кто согрешил, и всем остальным: когда приду снова — жалеть не стану!
3. Вы ищете подтверждения, что через меня говорит Христос? По отношению к вам Он не бессилен, а действует в вас!
4. Хотя Он и был распят бессильным, но силой Божьей жив. Так и мы в единении с Ним бессильны, но силой Божьей будем живы по отношению к вам.
5. Себя проверяйте: твёрды ли вы в вере, — испытывайте себя. Неужели вы самих себя не узнаёте? В вас — Иисус Христос, если только вы на что-то годны.
6. Надеюсь, и о нас вы узна́ете, на что годны мы.
7. Молимся Богу, чтобы вы не творили никакого зла, и вовсе не для того, чтобы показать собственную пригодность: лишь бы вы творили добро, а нас пусть считают никчёмными.
8. Но что мы делаем, то можем делать не против истины, а только ради истиныВидимо, Павел имеет в виду, что, если коринфяне будут жить истинно христианской жизнью, он не сможет их ничем огорчить, но если нет — ему придётся ради истины быть с ними суровым..
9. Мы радуемся, когда сами бессильны, лишь бы вы были сильны, — о том и молимся, чтобы вы исправились.
10. Я и пишу всё это издалека, чтобы, когда буду с вами, не пришлось наказывать вас, пользуясь властью, которую дал мне Господь для созидания, а не для разорения.
11. В заключение скажу: радуйтесь, братья, исправляйтесь, постоянно ободряйте друг друга в единомыслии и мире, и да будет с вами Бог, дающий любовь и мир.
12. Приветствуйте друг друга святым поцелуем! Приветствуют вас все святые общины.
13. Благодать Господа Иисуса Христа, любовь Божья и общение Святого Духа со всеми вами.
Послание ГалатамВместе с посланиями Римлянам и Коринфянам Послание Галатам (Гал) входит в число основных текстов Павла, с которыми сравниваются все остальные. Возможно, здесь Павел из-за особого отношения к адресатам отступил от обычной практики диктовки и написал Послание собственноручно (6:11). Однако о месте и времени написания и о конкретных адресатах сказать намного сложнее.
Согласно 4:13, к моменту написания Павел уже посетил своих адресатов не менее двух раз, но не вполне ясно, кого именно Павел называет галатами (3:1). С одной стороны, речь могла идти об индоевропейском народе (родственном кельтам или галлам), с конца III в. до н.э. населявшем Галатию — географическую область в центре Малой Азии, севернее Ликаонии. Главным городом Галатии была Анкира (совр. Анкара, столица Турции). Однако Галатией называлась также и гораздо более обширная область — римская провинция, куда входила не только собственно Галатия, но и Фригия, Писидия, Ликаония. В «Галатийской стране» Павел побывал во время своего второго путешествия в 50 г. (Деян 16:6). По-видимому, именно тогда Павел и основал галатийские церкви. В начале третьего путешествия (54 г.) он, пробыв некоторое время в Антиохии, снова посетил эти места (Деян 18:23). Споры о том, какая именно часть Галатии имеется в виду, не находят однозначного решения.
Намного яснее то, чем вызвано написание Послания. После отъезда Павла в Галатию приехали другие миссионеры с иной проповедью, расходящейся с учением Павла (1:7). Суть разногласий — в вопросе о необходимости соблюдать Моисеев закон христианам нееврейского происхождения. Поскольку закон не может помочь в борьбе с делами плоти, обрезание не имеет силы во Христе и не может принести язычникам оправдания (5:6). Вера во Христа должна выразиться не в делах закона, но в любви, проявляющейся в жизни верующего. Сам же закон — лишь временное средство, имевшее значение только до прихода Христа, страж и «детоводитель» ко Христу (3:23–25).
Кроме того, Павел был вынужден высказаться и в защиту своего достоинства, поскольку противники старались его дискредитировать лично. Послание по жанру — апология (защитная речь на суде), в которой также присутствуют элементы автобиографии и пастырского наставления. Павел пишет в страстной манере, сводит к минимуму приветствия и благословения, часто допускает резкость по отношению к оппонентам (1:9). При этом Павел чередует жёсткие (3:1) и мягкие (1:11; 3:15; 4:15–16, 19–20) выражения, нарочитое изумление (1:6), иронию и сарказм (2:6), а также угрозы (1:8–9; 5:10, 15) и обвинения (5:4; 6:12–13), увещания и вразумляющие советы (6:1–10).
Именно в Послании Галатам (4:21–31) яснее, чем во всех прочих книгах Нового Завета, приводится аллегорический метод толкования Ветхого Завета: наложница Авраама Агарь как земной Иерусалим и гора Синай, на которой был дан закон, а его жена Сарра — как небесный Иерусалим и матерь всем детям обетования.
Глава 1 (Гал. 1)
1. Я, Павел, стал апостолом не по выбору людей и не по их воле, но по воле Иисуса Христа и Бога Отца, Который Его воскресил из мёртвых.
2. Вместе со всеми братьями говорю церквям Галатии:
3. благодать вам и мир от Бога Отца нашего и Господа Иисуса Христа,
4. Который отдал жизнь во искупление наших грехов, чтобы избавить нас от нынешнего порочного мира. Такова воля Бога и Отца нашего —
5. Ему слава во веки веков, аминь.
6. Христос призвал вас Своей благодатью, но вы, к моему удивлению, так скоро покидаете Его ради иного «евангелия».
7. А впрочем, иного нет — есть только люди, которые смущают вас, стремясь извратить Христово ЕвангелиеЕвангелие — на греч. яз. «благая весть» (об Иисусе Христе и спасении, которое Он принёс верующим в Него)..
8. Но если бы мы сами или даже ангел с неба стал возвещать вам иное «евангелие», чем возвестили мы прежде, — ответом пусть будет анафемаАнафема — это слово обозначало в ВЗ предмет, животное или даже человека, который отдавался в жертву Богу и потому уничтожался. В НЗ означает обычно того, кто проклят и отлучён от общины верующих..
9. Мы это уже говорили, и снова повторю: если кто будет возвещать вам не то Евангелие, которое вы приняли, тому — анафема!
10. У кого я ищу одобрения — у людей или у Бога? Может, стремлюсь понравиться людям? Если бы я стремился понравиться людям, то не был бы рабом Христовым.
11. Хочу, чтобы вы знали, братья: Евангелие, которое я возвестил, — не человеческое изобретение.
12. Не человек мне его передал, не человек ему научил — его мне открыл Иисус Христос.
13. Вы же слышали, как я следовал иудейской религии, когда изо всех сил гнал и губил церковь Божью.
14. Что до иудейской религии — в ней я усердствовал больше многих сверстников и соплеменников, следовал отеческим своим преданиям с чрезмерной ревностью.
15. Но Бог избрал меня от чрева матери и призвал Своей благодатью. По Своей благой воле
16. Он открыл мне Своего Сына, чтобы я возвещал Его Евангелие среди народов, и я не стал тогда советоваться со смертными людьми.
17. Я не пошёл в Иерусалим к тем, кто стал апостолами прежде меня, но отправился в АравиюАравией тогда могла называться вся территория, населённая арабскими племенами или подконтрольная арабским царям (включая город Дамаск). и затем возвратился в ДамаскДамаск — именно там произошло обращение Павла (Деян 9:1–22). При этом в Деян 9:26 говорится, что из Дамаска Павел (Савл) отправился в Иерусалим. Этому противоречию предлагались разные объяснения, но Павел в любом случае здесь говорит не о своём месте жительства, а о том, что не стал получать от апостолов какого-то разрешения, чтобы начать проповедь о Христе..
18. Потом, спустя три года, я пошёл в Иерусалим познакомиться с ПетромПётр — здесь и далее в оригинале стоит арамейский вариант его имени Кифа (Ин 1:42). и пробыл у него дней пятнадцать.
19. Никого другого из апостолов я не видел, разве только Иакова, брата ГосподняИаков, брат Господень — один из близких родственников Иисуса (не входил в число двенадцати апостолов), который играл очень важную роль в иерусалимской общине (ср. Деян 12:17 и 15:13)..
20. И в том, что я вам пишу, Бог свидетель, нет обмана.
21. Затем я отправился в провинции Сирию и КиликиюКиликия — римская провинция на юго-востоке совр. Турции, откуда, из города Тарса, происходил и сам Павел (Деян 9:11). Его путешествие в Киликию упомянуто в Деян 9:30.,
22. а в Христовых церквях Иудеи лично меня не знали.
23. Они только слышали: тот, кто прежде их гнал и губил евангельскую веру, теперь её проповедует —
24. и за меня прославляли Бога.
Глава 2 (Гал. 2)
1. Через четырнадцать лет я снова отправился в Иерусалим вместе с Варнавой, а ещё взял с собой ТитаВозможно, речь идёт об участии Павла в соборе, описанном в Деян 15. Варнава и Тит — спутники и помощники Павла. О Варнаве см. Деян 4:36–37; 13:1–3 и др., а Тит — адресат Послания Титу..
2. Я отправился туда, получив откровение, и рассказал иерусалимской общине — а в особенности самым почтенным из них, — какое Евангелие возвещаю среди язычников. Неужели все мои прежние или нынешние труды были впустую?
3. Со мной в Иерусалиме был Тит: хоть он и эллин, там его не принуждали к обрезаниюТит, не будучи по происхождению евреем, не был обрезан, как все иудеи в знак их завета с Богом. Тем не менее иерусалимская община, состоявшая в основном из обрезанных иудеев, не считала обрезание обязательным и для него..
4. А теперь к нам пробрались некоторые лжебратья, они пришли подсматривать за свободой, которая нам дана во Христе, они желают нас поработить.
5. Но мы ничуть им не поддались и не подчинились, сберегая евангельскую истину для вас.
6. Там были особо уважаемые люди — насколько заслуженно, мне нет разницы, ведь Бог не взирает на человеческие лица, — так вот, эти люди не возложили на меня лишних обязательств.
7. Напротив, они увидели: мне доверено проповедовать Евангелие необрезанным, как Петру — обрезанным.
8. Божья рука видна была как в апостольском служении Петра среди обрезанных, так и в моём среди язычников.
9. Иаков, Пётр и Иоанн, которых считают столпами, убедились, какая мне дана благодать, и подали нам с Варнавой руку помощи в нашем общем деле: мы трудимся для язычников, они — для иудеев.
10. Они лишь просили помнить о бедныхВидимо, речь идёт о просьбе собирать средства для иерусалимской общины (о таких сборах см., в первую очередь, 2Кор 8–9)., и я старался это исполнить.
11. Когда Пётр пришёл в Антиохию, я в лицо высказал ему, в чём он был виноват:
12. сначала он ел за одним столом с уверовавшими из числа язычников, а когда пришли некоторые люди от Иакова, он из опасения перед иудеями от этих верующих отделился и отказался от совместных трапезДля иудеев совместная трапеза с язычниками была осквернением, и некоторые члены иерусалимской общины (во главе её стоял Иаков) сохранили такое правило даже в отношении своих единоверцев из числа бывших язычников. Подобный спор описан в Деян 10–11, особенно см. 11:2–3..
13. Так же лицемерно повели себя и другие из числа иудеев, и даже Варнаву это сбило с пути.
14. Я увидел, что они отошли от евангельской истины, и сказал КифеКифа — арамейский вариант имени Пётр. в присутствии всех: «Ты сам родом иудей, но живёшь не по-иудейски — зачем же ты принуждаешь так жить тех, кто из язычников?»
15. Мы сами по происхождению — иудеи, а не грешники из числа язычников.
16. Но мы знаем, что человека делает праведником не соблюдение закона, а только вера Иисуса ХристаИисуса Христа — или: в Иисуса Христа. Есть два основных понимания этого выражения: человека делает праведником его личная вера во Христа, или же вера и верность Отцу, проявленная Христом, служит к оправданию всех людей.. И мы уверовали во Христа Иисуса, чтобы праведниками нас сделала вера Христова, а не соблюдение закона, ведь соблюдением закона не достигнет праведности никто из людей.
17. Если мы ищем праведности во Христе, а сами оказываемся грешниками, что же тогда, Христос служит греху? Ни в коем случае!
18. Если я вернулся к закону, от которого прежде отказался, я поставил себя в положение преступникаЕсли христиане надеются обрести праведность путём соблюдения закона, который всё же так или иначе нарушают, то они сами ставят себя в положение преступников, виновных в нарушении закона, а жертва Христа оказывается для них напрасной..
19. Ведь я по закону умер для закона, чтобы жить для Бога, я распят вместе с Христом.
20. И живу уже не я — это Христос живёт во мне. Если я и живу пока во плоти, то живу лишь верой в Сына Божьего, Который возлюбил меня и предал Себя на смерть ради меня.
21. Не отвергну я Божьей благодати: ведь если праведность достигается путём закона, то Христос умер напрасно!
Глава 3 (Гал. 3)
1. Кто же вас, неразумные галаты, околдовал? А ведь Иисус Христос был виден вам так ясно, словно Его прямо на ваших глазах и распяли!
2. Одно только хочу у вас узнать: вы приняли Духа путём соблюдения закона — или когда уверовали в услышанную весть?
3. Вы настолько неразумны, чтобы, начав с духовного, завершать плотским?
4. Вы столько претерпели — и всё впустую? Если так, то впустую!
5. А Бог, Который наделяет вас Духом и совершает среди вас чудеса, смотрит на соблюдение закона или на вашу веру в услышанную весть?
6. Так и написано: «поверил Авраам Богу, и это вменилось ему в праведность»Цитата из Быт 15:6. Авраам ответил на Божий призыв и последовал Его воле, так он с самого начала встал на путь праведности..
7. Вы ведь знаете, что сыновьями Авраама становятся благодаря вере.
8. И Писание предвидело, что Бог по вере оправдает язычников, и заранее возвестило Аврааму: «через тебя получат благословение все народы»Цитата из Быт 12:3..
9. Это благословение получают по вере вместе с верным Авраамом.
10. Кто полагается на соблюдение закона, на того падает проклятие, ведь написано: «Проклят всякий, кто не сохраняет всего написанного в книге закона и не соблюдает этого»Цитата из Втор 27:26. Никто не может безупречно соблюсти все требования закона и потому оказывается подвержен этому проклятию..
11. Также ясно сказано, что закон никого не сделает праведником перед Богом: «праведный жив будет верой»Цитата из Авв 2:4..
12. И что закон основан не на вере: «кто сотворит всё это, этим и жив будет»Цитата из Лев 18:5. В этой цитате Павел видит путь исполнения заповедей, отличный от пути веры, о котором сказано в предыдущей цитате..
13. А Христос искупил нас от этого проклятия, Он Сам принял проклятие за нас, ведь написано: «проклят всякий, кто повешен на дереве»Цитата из Втор 21:23..
14. Итак, народы получили Авраамово благословение через Христа Иисуса, а мы получаем обещанные дары Духа по вере.
15. Братья, скажу по-простому: если некий человек составит завещание, никто другой не может ни убавить от него, ни к нему прибавить.
16. Так и Божьи обещания были даны Аврааму и семени его, и не сказано «семенам», как если бы речь шла о многих, но в единственном числе: «и семени твоему»Цитата из Быт 12:7., — то есть Христу.
17. И вот что скажу: завет, составленный Богом, не может быть четыреста тридцать лет спустяИмеется в виду срок, прошедший от завета Бога с Авраамом до дарования закона Израилю через Моисея. В Быт 15:13 упоминаются четыреста лет рабства в Египте, но к этому, видимо, добавлены годы, проведённые Моисеем в пустыне ещё прежде Исхода. объявлен недействительным по закону, и данное Богом обещание неотменимо.
18. Если бы это наследие передавалось по закону, то не нужно было бы ничего обещать, но Авраама Бог наделил именно обещанием.
19. А что же закон? Он был дан позднее, чтобы указать на преступления, на время, пока не прорастёт то обещанное семя Авраама, причём ангелы передали закон через посредникаПосредником в даровании закона выступил Моисей..
20. Но там, где действует один, не бывает посредников — а Бог Един.
21. Так что же, закон противоречит Божьим обещаниям? Ни в коем случае! Если бы нас возрождал к жизни тот закон, который некогда дал Бог, то и праведниками мы становились бы по закону.
22. Писание определило: всё подчинено греху, но благодаря вере Иисуса ХристаБлагодаря вере Иисуса Христа — или: по вере в Иисуса Христа (ср. 2:16). тем, кто уверовал, даётся обещание.
23. И пока не настало время веры, мы были под стражей закона, он сохранял нас ради будущего откровения веры.
24. Закон сделался нашим воспитателем, он вёл нас ко Христу, чтобы нам стать праведниками благодаря вере.
25. Но когда настало время веры, мы уже не подчинены воспитателю.
26. Все вы — дети Божьи по вере Христовой:
27. все вы, крестившись во Христа, приняли облик Христа.
28. Вы уже не делитесь на иудеев и эллинов, рабов и свободных, мужчин и женщин — вы все едины во Христе Иисусе.
29. И если вы Христовы, разве вы не семя Авраама, не наследники всего, что было ему обещано?
Глава 4 (Гал. 4)
1. Приведу другой пример: наследнику принадлежит всё имущество в доме, но пока он во младенчестве — ничем не отличается от раба,
2. до назначенного отцом срока он остаётся под властью воспитателей и управителей.
3. Так и мы, пока оставались младенцами, были подчинены элементарным и материальным правиламВидимо, имеются в виду требования Моисеева закона, касающиеся материальных и малозначительных сторон жизни (в оригинале — стихии этого мира). Также здесь могут иметься в виду в целом материальные или духовные составляющие мира, в котором мы живём.,
4. а когда пришла полнота времени, Бог послал собственного Сына. Он родился от женщины и был подчинён законуИисус родился иудеем и потому был подчинён закону.,
5. чтобы искупить подчинённых закону, чтобы нас усыновил Бог.
6. А раз вы теперь сыны Богу, Он вселил в наши сердца дух Своего Сына, и Тот обращается к Нему как к Отцу: «Авва!»
7. Так что ты уже не раб, а сын, и если сын, то по Божьей воле и наследник.
8. Когда вы не знали Бога, оставались рабами «богов», которые на самом деле не боги.
9. Теперь вы знаете Бога и, более того, Бог вас познал — как же вам теперь возвращаться к материальным началам, немощным и убогим?См. 4:3. Хотите снова стать их рабами?
10. Вы следите за днями и месяцами, отмеряете сроки и годыРечь идёт о соблюдении праздников, постов и, возможно, «субботних» лет иудейского календаря.,
11. и я уже боюсь, что впустую трудился ради вас.
12. Умоляю вас, братья: будьте как я, ведь и я стал подобен вам. Вы ничем меня не обидели:
13. вы знаете, что когда я начал проповедовать у вас Евангелие, телесно был слаб,
14. и это стало для вас испытанием. Но вы не отнеслись ко мне с презрением или отвращением, а приняли меня словно ангела Божьего, словно Иисуса Христа.
15. Куда же делся ваш былой восторг? Тогда, свидетельствую, вы бы вырвали свои глаза и отдали мне, если бы только могли.
16. Неужто теперь я стал вашим врагом, говоря вам правду?
17. Есть те, кто испытывают к вам дурную ревность, стремятся вас оторвать от нас и склонить на свою сторону.
18. Добро бы они склоняли вас к хорошим делам постоянно, а не только когда я с вами…
19. Дети мои, я снова рождаю вас в муках, чтобы образ Христов был запечатлён на вас!
20. Хотел бы я оказаться сейчас среди вас и поговорить иным тоном, а то уж и не знаю, что о вас думать.
21. Скажите мне вы, кто желает подчиняться закону: вы что, не слушаете закон?
22. Там написано, что у Авраама было двое сыновей: один от служанки Агари, а другой — от свободной Сарры.
23. Тот, который от служанки, родился по плоти, а тот, который от свободной — по Божьему обещанию.
24. Толкуя иносказательно, это два завета: Агарь — это завет, заключённый на горе Синай, от него рождаются рабами.
25. Ведь Агарь — гора Синай в Аравии, она соотносится с нынешним Иерусалимом, он в рабстве, как и его детиТ.е. иудеи, соблюдающие данный на Синае закон. В то время Иерусалим, как и вся Иудея, был порабощён римлянами, а Павел видит здесь указание также и на духовное рабство — подвластность «стихиям мира», т.е. материальным и временным правилам и ограничениям..
26. А небесный Иерусалим свободен, он — мать для всех нас,
27. как написано: «Ты бесплодна была и не рожала, родовых мук прежде не знала, но радуйся, ликуй что есть силы: множество детей теперь у одинокой — больше, чем у замужней!»Цитата из Ис 54:1.
28. И вы, братья, — дети, рождённые по обещанию, как Исаак.
29. И как тогда рождённый по плоти Измаил преследовал рождённого по духу ИсаакаНасмешка Измаила над Исааком (Быт 21:9) сравнивается с гонениями, которые иудеи устроили на христиан., так происходит и теперь.
30. Что же говорит Писание? «Изгони служанку и её сына, ибо сын служанки не станет наследником вместе с сыном свободной»Цитата из Быт 21:10..
31. Так что, братья, будем сыновьями не служанки, но свободной.
Глава 5 (Гал. 5)
1. Христос вывел нас на свободу — так оставайтесь свободными и не впрягайтесь вновь в рабское ярмо!
2. И я, Павел, заявляю вам: если совершаете обрезание, не будет вам никакой пользы от Христа.
3. А также свидетельствую всякому человеку, который совершает обрезание, что он принимает обязательство исполнять весь закон.
4. Вы, все, кто ждёт праведности от закона, отпали от Христа, отказались от благодати,
5. а мы надеемся обрести праведность от Духа и по вере.
6. Ни обрезание, ни его отсутствие ничего не значат во Христе — а только вера, и она проявляется в любви.
7. Вы начали свой забег прекрасно — кто же преградил вам путь послушания истине?
8. Нет, такое внушил вам не Тот, Кто вас призвал!
9. Малая доля закваски сквашивает всё тестоНебольшое количество смутьянов способно сбить с пути всю общину..
10. Но я, благодаря Господу, уверен в вас: вы не измените своих убеждений, а кто смущает вас, понесёт наказание, кто бы то ни был.
11. За что было бы меня теперь гнать, братья, если бы я по-прежнему проповедовал обрезание? И проповедь креста тогда никого не вводила бы в соблазнНекогда Павел был ревностным исполнителем закона и к тому же призывал всех остальных иудеев, но, когда он уверовал во Христа, его отношение к закону изменилось: теперь он проповедовал крестную смерть и воскресение Христа ради спасения всех людей. Именно за такую проповедь его преследовали иудеи, считавшие его вероотступником..
12. Но пусть те, кто сеет среди вас смуту, сами будут отсечены!Будут отсечены — или: себя оскопят.
13. Вы же призваны к свободе, братья! Только пусть эта свобода не превратится в потворство плотским желаниям. Вы лучше с любовью служи́те друг другу,
14. ведь закон полностью заключается в одном изречении: «люби ближнего своего, как самого себя»Цитата из Лев 19:18..
15. Если же вы друг друга грызёте и пожираете, смотрите, как бы окончательно не погубить друг друга.
16. Говорю вам: поступайте по велению Духа, тогда не будете исполнять плотских желаний.
17. Ведь чего желает плоть, то противно Духу, а чего желает Дух, противно плоти. Они постоянно противятся друг другу, потому вы и не ведёте себя так, как хотели бы.
18. Но если вами движет Дух, вы уже не подчинены закону.
19. Что творит плоть, известно: это блуд, нечистота, распутство,
20. идолослужение, колдовство, ссоры, вражда, ревность, гнев, раздоры, разделения, расколы,
21. зависть, пирушки, попойки и тому подобное. Предупреждаю вас, как уже предупреждал: те, кто творит подобное, Божьего Царства не наследуют.
22. А плод Духа — любовь, радость, мир, терпение, благость, доброта, вера,
23. кротость, воздержанность — и в законе ничего нет против этого.
24. Кто принадлежит Христу, те распяли свою плоть с её страстями и желаниями.
25. И если мы живём по Духу, то и поступать давайте по Духу,
26. не будем тщеславными, не будем ни раздражать друг друга, ни завидовать.
Глава 6 (Гал. 6)
1. Братья, если впадёт человек в какое-нибудь искушение, то вы как люди духовные исправьте его в духе кротости, только осмотрительно, чтобы самим не согрешить.
2. Носите тяготы друг друга, и так исполните Христов закон.
3. И если кто много о себе думает, а на самом деле он никто, то лишь обманывает сам себя.
4. Пусть каждый проверяет, что делает сам, и тогда похвалу он получит сам по себе, а не в сравнении с другим:
5. так каждый понесёт собственную ношу.
6. А кто получает наставление, пусть делится добром с тем, кто его наставляет.
7. Не обманывайтесь: Бога не проведёшь, что посеет человек, то и пожнёт.
8. Кто взял для своего сева семена плотской жизни, пожнёт от неё урожай, ведущий к смерти; а кто духовные семена — пожнёт от Духа жизнь вечную.
9. Будем творить добро, не опуская рук, и если не бросим начатого, получим в своё время урожай.
10. При любой возможности будем обходиться по-хорошему со всеми, а прежде всего со своими единоверцами.
11. Видите крупные буквы — это пишу я собственной рукой!Павел пользовался помощью секретаря, а в конце письма делал приписку своей рукой. Крупными буквами он писал, возможно, из-за слабого зрения (ср. 4:15).
12. К обрезанию вас принуждают те, кто стремится лишь хорошо выглядеть в глазах людей. Они это делают, чтобы их не гнали за проповедь Христова крестаСоблюдение иудейского обычая обрезать крайнюю плоть позволяло оппонентам Павла сохранять приемлемые для них отношения с иудейскими общинами..
13. Сами они, хоть и обрезанные, не соблюдают закона, но вас побуждают к обрезанию, чтобы хвалиться вашей плотью.
14. А мне так нечем будет похвалиться, разве что крестом Господа нашего Иисуса Христа: на нём распят для меня этот мир, а я — для этого мира.
15. И ни обрезание, ни его отсутствие ничего не значат — Бог творит нас заново.
16. И кто поступает по этому правилу, те получают мир и милость и становятся Израилем БожьимНовый Израиль определяется уже не Моисеевым законом, Бог творит его заново, принимая людей из всех народов, уверовавших во Христа..
17. И пусть впредь никто не доставляет мне лишних забот — мою принадлежность Иисусу доказывают шрамы на моём телеШрамы на моём теле — возможно, следы побоев, которым был подвергнут Павел за проповедь Иисуса (в сравнении с обрезанием как знаком принадлежности к иудейскому народу)..
18. Благодать Господа нашего Иисуса Христа да будет с духом вашим, братья. Аминь!
Послание ЭфесянамЭфес, древний и крупный город, изначально греческий полис, а в это время — столица богатейшей римской провинции Асия, был одним из культурных, политических и экономических центров Римской империи и славился храмом Артемиды, который в древности считался одним из семи чудес света (Деян 19:27). Город был населён по преимуществу греками и эллинизированными представителями различных малоазийских народов, но жило здесь и немало евреев, многие из которых, как видно из Деян 19:18–20, уверовали во Христа.
Впрочем, город в Послании к Эфесянам (Эф) упоминается только один раз (1:1), причём далеко не во всех рукописях присутствует его название; ни разу не говорится о положении дел в эфесской общине. Можно предположить, что Эф, подобно Соборным посланиям, обращено не только к этой общине, а сразу к нескольким. Если же Послание действительно вначале было адресовано только жителям этого крупнейшего города, вполне вероятно, что впоследствии оно должно широко разойтись и по окрестным городам.
Среди учёных Нового времени нередко возникали сомнения относительно авторства Эф, поскольку в нём не упоминаются ни какие-либо обстоятельства жизни, ни проблемы церковной общины, к которой обращается автор, оно отличается своеобразием стиля и лексики. Мысль о схождении Христа во ад (4:9) отсутствует в других Посланиях апостола и могла быть заимствована из 1 Пет. Говоря о спасении через благодать, автор указывает на уже совершившееся искупление (2:5–8), о чём Павел ранее не говорил. Кроме того, Эф в богословском и литературном отношении тесно связано с Кол, аутентичность которого также подвергалась сомнению.
Были выдвинуты различные предположения о том, кто мог написать Эф. Существует гипотеза, что оно написано одним из учеников Павла, своими словами изложившим его идеи. Есть и теория, согласно которой Эф было составлено одновременно с Кол кем-то из помощников Павла под его непосредственным руководством. Наиболее радикальные критики полагают, что Эф могло быть написано учениками Павла уже после его смерти. Впрочем, в любом случае в Эф ничто не вступает в непримиримое противоречие с теми посланиями, которые несомненно принадлежат Павлу.
Одна из основных тем Эф — единство нового человечества во Христе и вытекающее из него учение о Церкви (экклезиология), которое изложено в этом послании полнее и чётче, чем во всех остальных. Прежнее человечество было разделено, новое призвано к единству и полноте. Границы ветхозаветного Израиля — избранного народа, с которым Бог заключил договор (Завет) — раздвигаются до границ всего человечества: отныне всякий уверовавший может стать полноправным членом народа Божьего, т.е. Церкви, которая есть Тело Христово. Церковь описывается в Послании как вселенский организм: его глава — Христос, его члены — верующие. Уже сейчас они освобождены от абсолютной власти зла, но окончательное искупление ещё ожидает их: когда земная история завершится, зло будет окончательно побеждено, и наступит Царство Божье.
Основная часть Послания выглядит скорее как стройный богословский трактат, нежели как личное письмо. В Эф довольно много повторов и параллельных конструкций, что, с одной стороны, составляет характерную черту эллинистической эпидейктической риторики (восхваление великих деяний божества или героя), а с другой — напоминает ветхозаветный поэтический язык. Первая часть — молитвы и благословения — особенно пышна и цветиста, в ней употребляются самые разнообразные стилистические приёмы. Здесь есть и некоторые элементы ветхозаветных молитв, и разветвлённые построения в духе эллинистической риторики, с множеством повторов и параллельных элементов. Вторая часть Эф в стилистическом отношении несколько проще: она состоит по преимуществу из прямых наставлений и повелений, выраженных достаточно простым и однозначным языком.
Глава 1 (Еф. 1)
1. Павел, по воле Божьей апостол Христа Иисуса, пишет тем, кто в Эфесе принадлежит к святой общине верных Христу Иисусу:
2. благодать вам и мир от Бога, Отца нашего, и Господа Иисуса Христа.
3. Благословен Бог и Отец Господа нашего Иисуса Христа! Он благословил нас всяким духовным благословением небесного мира во Христе —
4. прежде сотворения мира Бог уже избрал нас, чтобы мы жили перед Ним в любви святыми и непорочными.
5. Бог заранее определил, что по Собственной благой воле примет нас как сыновей в единении с Иисусом Христом,
6. а мы восхвалим славную Его благодать, которой Он одарил нас через возлюбленного Своего Сына.
7. Его кровь даровала нам искупление и отпущение грехов по изобильной Его благодатиКлючевое положение для всего богословия Павла: крестная смерть Иисуса Христа послужила искуплению грехов всех людей и их примирению с Богом.,
8. которой Он щедро нас наделил со всякой мудростью и разумением.
9. Бог открыл нам Свой таинственный замысел по Своей благой воле: она была изначально связана со Христом и прежде сокрыта,
10. а когда полностью настало назначенное Богом время, Он поставил Христа во главе целого мира: всего, что на небе и на земле.
11. Благодаря Ему и мы получили предназначенную нам от Бога участь. Он всё совершает по собственному замыслу, и Он пожелал,
12. чтобы мы восхваляли Его славу, возложив надежду на Христа.
13. Благодаря Ему и вы услышали слово истины, ЕвангелиеЕвангелие — на греч. яз. «благая весть» (об Иисусе Христе и спасении, которое Он принёс верующим в Него). вашего спасения, уверовали в Него и были, как обещано, отмечены печатью Святого Духа.
14. Это залог нашей будущей участи: мы будем окончательно искуплены от зла, чтобы восхвалять Его славу.
15. Поэтому и я, услышав о вашей вере в Господа Иисуса и любви ко всему святому Божьему народу,
16. непрестанно благодарю за вас Бога, поминая вас в своих молитвах.
17. Пусть Бог Господа нашего Иисуса Христа, Отец славы, даст вам дух мудрости и откроет путь познания Бога,
18. пусть сделает зрячими ваши сердца, чтобы вы поняли, на что Он призывает вас надеяться. Как богата славой участь, которую Он назначил Своему народу,
19. как безмерно велика Его мощь, она с могучей силой действует в нас, верующих!
20. Бог проявил её во Христе, когда воскресил Его из мёртвых и посадил в небесном мире по правую руку от Себя,
21. превыше всякого начала, власти, силы, господства и вообще всего, что может быть названо не только в этом веке, но и в будущем.
22. Он «всё положил Ему под ноги»Цитата из Пс 8:7., а Его поставил надо всем, главой церкви.
23. Он всё наполняет Собой, и тело Его всецело присутствует здесьНаполняет Собой, и тело Его всецело присутствует здесь — или: исполняет Сам, и Его воплощение — это церковь. — это церковь.
Глава 2 (Еф. 2)
1. Когда-то вы по своим преступлениям и грехам были мертвы:
2. вы ходили путями, обычными для этого века и мира, подчинялись правителю воздушных духовПравитель надземных духов — так здесь называется сатана, который распоряжается в поднебесном мире и командует злыми духами. По представлениям иудеев того времени, эти духи обитали в воздушном пространстве между небом и землёй. — этот дух и поныне действует в тех, кто непокорен.
3. И мы все когда-то принадлежали к их числу, следовали плотским желаниям, поступали по внушению нечистых помыслов и, как и прочие, естественным образом навлекали на себя Божий гнев.
4. Но Божья милость изобильна, а любовь его к нам велика,
5. и хотя мы и были мертвы по своим преступлениям, Бог оживил нас, как и Христа. Вы спасены благодатью!
6. Он нас воскресил и посадил в небесном мире со Христом Иисусом,
7. чтобы показать в грядущих веках, как безмерно велики Его благодать и доброта к нам, проявленные через Христа Иисуса.
8. Спасение даётся вам по вашей вере как благодать, это не ваше достижение, а дар Божий,
9. и не по заслугам, так что хвалиться тут нечем.
10. Мы — Его творение, Бог заново создал нас в единении со Христом Иисусом, чтобы нам заниматься добрыми делами, для которых Он нас и предназначил.
11. Итак, помните: вы когда-то были по плоти язычниками, иудеи вас называли «необрезанными», ведь они гордятся, что их плоть обрезана человеческими рукамиДля иудеев обрезание крайней плоти было главным знаком принадлежности к Божьему народу, Израилю. Но телесное обрезание ещё не гарантирует тех отношений с Богом, в которые должен вступить всякий, кто к этому народу действительно принадлежит..
12. В то время вы были без Христа и чужды израильскому обществу, к вам не относились Божьи заветы и связанные с ними обещания, не на что было вам надеяться, безбожникам в этом мире.
13. А теперь в единении со Христом Иисусом вы, кто прежде был далёк от Бога, стали Ему близки благодаря крови Христовой.
14. Примирение состоялось в Его телесной смерти, Он соединил обрезанных и необрезанных воедино и разрушил разделявшую их стену вражды.
15. Он упразднил закон с его заповедями и правилами, создал нового человека из двух разделённых половин, утвердив между ними мир.
16. В церкви как в едином теле Он восстановил общение с Богом для тех и других — умерев на кресте, он в Себе Самом умертвил их вражду с БогомКрестная смерть Христа позволила грешным людям (безотносительно к тому, происходили они из язычников или из иудеев) примириться с Богом..
17. Он пришёл с благой вестью о мире вам, кто был далеко, и тем, кто был вблизи.
18. И так мы, дальние и ближние, получили в Едином Духе доступ к Отцу.
19. Итак, вы уже не чужаки, не иноземцы, но сограждане святым и свои для Бога.
20. Вы утверждены на том самом основании, которое заложили апостолы и пророки, а его краеугольный камень — Иисус Христос.
21. На Нём держится всё здание, которое строится как святой Храм для Господа —
22. и вы сами под воздействием Духа становитесь домом, где обитает Бог.
Глава 3 (Еф. 3)
1. Ради этого и я, Павел, стал узником Христа Иисуса за вас, кто был язычником.
2. Вы, конечно, слышали, что это служение среди вас доверено мне Божьей благодатью.
3. Я уже кратко писал о таинстве, которое было открыто мне в откровении,
4. и вы, прочтя это, сможете узнать, как я понимаю таинство Христово.
5. Прежним поколениям людей оно не было известно, а теперь Дух открывает его апостолам и пророкам:
6. язычники составляют единое тело с иудеями, они получают такое же обещанное Богом наследство в единении со Христом Иисусом и благодаря Евангелию.
7. Я сам стал его служителем — такой дар Божьей благодати был мне дан по действию Его силы.
8. Мне, наименьшему из всех святых, была дана эта благодать: нести язычникам евангельскую весть о непостижимом Христовом богатстве
9. и просвещать всех, раскрывая таинственный Божий замысел, который прежде всех времён был сокрыт у Бога, Творца вселенной.
10. Теперь благодаря церкви эта многогранная Божья мудрость стала известна началам и властям небесного мираРечь идёт об ангелах (ср. 1:21).,
11. извечный Божий замысел сбылся, благодаря Христу Иисусу, Господу нашему.
12. Это Его вераЕго вера — или: вера в Него. позволяет нам уверенно и смело приступать к Богу.
13. Потому прошу вас не унывать из-за тех скорбей, которые ради вас выпали на мою долю — они служат вашей славе.
14. Ради этого преклоняю колени перед Отцом,
15. от Которого получает имя всякий род на небесах и на земле
16. и Чья слава так велика — я молю Его наделить вас силой. Пусть Дух укрепит ваше внутреннее естество
17. и Христос по вашей вере вселится в ваши сердца. Пусть любовь станет для вас твёрдым основанием и корнем,
18. и вы сумеете вместе со всем Божьим народом понять всю ширь и даль, всю высь и глубь —
19. познать любовь Христову, которая превыше всякого знания. И пусть Бог наполнит вас всем, что есть у Него.
20. А Богу, Который может совершить неизмеримо больше, чем всё, о чём мы просим или помышляем, и Чья сила действует в нас —
21. слава Ему в церкви через Христа Иисуса на все поколения во веки веков, аминь.
Глава 4 (Еф. 4)
1. Итак, я, узник ради Господа, призываю вас вести себя достойно того призыва, который был к вам обращён:
2. будьте во всём скромными, кроткими и терпеливыми, поддерживайте друг друга в любви
3. и старайтесь сохранять духовное единство в вашем мирном союзе.
4. Он — единое тело, и Дух один, и вы призваны к общей надежде.
5. Единый Господь, единая вера, единое крещение,
6. Единый Бог и Отец для всех нас: Он превыше всего, Он пребывает и действует во всём.
7. И каждому из нас дана благодать по мере дара Христова.
8. Потому и сказано: «взошёл Он на высоту, пленил пленных и людей наделил дарами»Неточная цитата из Пс 67:19. Эти слова понимаются здесь как указание на победу Христа над силами ада, которую Он одержал Своей смертью..
9. Вот что означает слово «взошёл»: прежде Он сошёл в самые глубины земли.
10. Да, Он туда сошёл, и Он же взошёл превыше всех небес, чтобы всё наполнить Собой.
11. И одним Он даровал быть апостолами, другим пророками, третьим евангелистами, а иным — пастырями и учителями,
12. чтобы подготовить Божий народ для дела служения, чтобы созидать церковь как тело Христово.
13. И так мы все придём к единству веры и познания Сына Божьего, станем взрослыми людьми, и мерой нашей зрелости станет взрослость Христа.
14. Тогда мы уже не будем младенцами, нас не будут носить волны, не будет кружить ветер очередного лукавого человеческого учения, изобретённого хитрецами для обмана.
15. Мы будем держаться истины и с любовью всё приводить к Одному — ко Христу как ко главе всего.
16. От Него всё тело церкви приобретает соразмерность и крепость, его части связаны друг с другом и друг друга поддерживают: каждая действует по-своему, и так тело растёт, так церковь сама себя созидает в любви.
17. Вот что скажу, вот что перед Господом объявлю вам: перестаньте вести себя как язычники с их суетными мыслями:
18. их рассудок помрачён, их невежество и ожесточение сердец не позволяют им жить с Богом.
19. Дойдя до бесчувствия, они предались разврату, ненасытно творят всякие мерзости.
20. Но не этому научил вас Христос!
21. Вы, конечно, и слышали о Нём, и учились у Него, ведь истина — в Иисусе.
22. Вы должны отказаться от своего былого поведения и прежней сущности — обманчивые желания влекли вас тогда к гибели.
23. Начните мыслить по-новому, духовно,
24. станьте другими людьми, созданными Богом как Его подобие в праведности и истинной святости.
25. А потому откажитесь от лжи, «говорите друг другу истину»Цитата из Зах 8:16., ведь мы друг для друга — части одного тела.
26. «Даже во гневе не грешите»Цитата из Пс 4:5., пусть ваш гнев утихнет прежде, чем зайдёт солнце,
27. не оставляйте места дьяволу.
28. Кто крал, впредь пусть не крадёт, а лучше пусть потрудится, пусть творит собственными руками добро, и тогда ему будет чем поделиться с нуждающимся.
29. Пусть не срывается с ваших уст никакое скверное слово, а лишь хорошее, полезное для назидания и благодатное для слушателей.
30. И не огорчайте Святого Божьего Духа — вы отмечены Его печатью до дня окончательного искупления.
31. Отгоните от себя всякую злобу, раздражение, гнев, крики и ругань вместе со всем, что есть злого.
32. Будьте друг к другу добры, сострадательны и прощайте друг друга, как и Бог во Христе вас простил.
Глава 5 (Еф. 5)
1. Итак, подражайте Богу как Его возлюбленные дети
2. и поступайте по любви, ведь и Христос возлюбил нас и предал Себя в жертву за нас — благоуханное приношение, угодное Богу.
3. И пусть даже речи у вас не будет ни о каком распутстве, нечистоте или жадности — не пристало это святым,
4. как не пристали и постыдные разговоры, глупости и шутовство: лучше благодарите Бога.
5. Вот что вам надо твёрдо знать: кто погряз в распутстве, скверне или стяжательстве (это всё равно что служение идолам), не будет иметь своей доли в Христовом и Божьем Царстве.
6. Пусть никто не обманывает вас пустыми словами: такие поступки навлекают гнев Божий на непокорных —
7. не становитесь же их сообщниками!
8. Прежде вы были тьмой, но теперь, благодаря Господу, вы — свет, так ведите себя как дети света.
9. А плод света — всё, что есть доброго, праведного и истинного.
10. Старайтесь понять, что угодно Господу,
11. и не участвуйте в бесплодных делах тьмы, а лучше обличайте их:
12. стыдно и упоминать, что такие люди вытворяют тайно.
13. Но всё, что становится явным, видится при свете:
14. ничего нельзя увидеть без света. И потому сказано: «Восстань, спящий, воскресни из мёртвых, и осветит тебя Христос»Откуда эта цитата, неизвестно, в Библии таких слов нет..
15. Следите внимательнее за своими поступками, чтобы они были не безумными, а мудрыми.
16. Дорожите временем, ведь времена теперь лихие.
17. Потому не будьте неразумны, исследуйте, в чём воля Господня.
18. Не злоупотребляйте вином, оно размывает границы, лучше наполняйтесь Духом.
19. Друг с другом общайтесь псалмами, гимнами и духовными песнями, воспевая и восхваляя в сердцах ваших Господа,
20. всегда и за всё благодарите Бога и Отца во имя Господа нашего Иисуса Христа.
21. Подчиняйтесь друг другу в страхе Христовом:
22. жёны — собственным мужьям, словно Господу.
23. Ведь муж — глава жене, как Христос — Глава церкви и Спаситель тела.
24. И как церковь подчиняется Христу, так и жёны пусть во всём подчиняются своим мужьям.
25. Мужья, любите своих жён, как и Христос возлюбил церковь и предал Себя за неё.
26. Он освятил её Своим словом и очистил в купели крещения,
27. Он поставил её перед Собой славной церковью, святой и безупречной, без пятна, порока или чего-либо подобного.
28. Так и мужья должны любить своих жён, как собственные тела — кто любит свою жену, по сути любит себя самого.
29. Не бывало такого, чтобы кто-то относился к собственному телу с пренебрежением, всякий питает и согревает его, как и Христос церковь:
30. она — Его тело, а мы — его части.
31. Сказано: «Потому оставит человек отца и мать и соединится с женой, и двое станут единой плотью»Цитата из Быт 2:24..
32. Велико это таинство — я имею в виду брак Христа и церкви!
33. Так и вы все до единого должны каждый любить свою жену, как самого себя, а жена пусть относится к мужу с почтительным страхом.
Глава 6 (Еф. 6)
1. Дети, слушайтесь своих родителей ради Господа, как вам и подобает.
2. «Почитай отца твоего и мать твою» — это первая заповедь, которую сопровождает обещание:
3. «тогда будет тебе благо и долголетие на земле»Цитата из Исх 20:12 или Втор 5:16. Среди Десяти заповедей именно эта содержит обещание блага для тех, кто её исполняет..
4. Родители, а вы не злите своих детей, растите их, не забывая о воспитании и наставлении Господнем.
5. Рабы, со страхом и трепетом в простоте сердечной слушайтесь своих господ по плоти как Самого Христа,
6. не с показной угодливостью, а как рабы Христовы, исполняя от всей души волю Божью.
7. Ваше добровольное служение — не ради людей, а ради Господа,
8. ведь вы знаете, что за всякое благое дело каждый получит награду от Господа, будь то раб или свободный.
9. Господа́, а вы относитесь так же к рабам, оставьте угрозы и помните, что над ними и над вами Один на небе Господь, а Он не выбирает любимчиков.
10. Что касается всего прочего, пусть Господь укрепит вас Своей мощью и силой,
11. и наденьте на себя Божье вооружение, чтобы устоять против уловок дьявола.
12. Мы сражаемся не с людьми из плоти и крови, но с началами, властями и правителями этого мира тьмы, с духовными силами зла на небесахНа небесах — т.е. не в материальном, а в духовном мире..
13. Так что примите вооружение Божье, чтобы выстоять в трудный час и стойко всё преодолеть:
14. стойте, опоясавшись истиной и надев броню праведности,
15. обуйтесь в готовность нести евангельскую весть о мире,
16. а ко всему тому возьмите щит веры, которым сможете погасить все горящие стрелы лукавогоЩиты, обтянутые кожей и политые водой, использовались для защиты от горящих стрел..
17. Примите также шлем спасения и меч духовный, то есть Слово Божие.
18. Во всякое время творите всевозможные молитвы и прошения в Духе, бодрствуйте, неустанно молитесь за весь Божий народ
19. и за меня, чтобы дано мне было говорить открыто и свободно возвещать евангельскую тайну,
20. чтобы я смело проповедовал её, как и подобает — я ведь и в тюрьме служу её посланником.
21. Чтобы вы тоже узнали, что происходит со мной и как мои дела — всё вам расскажет ТихикТихик — спутник и помощник Павла с таким именем упомянут в Деян 20:4., наш возлюбленный брат и верный служитель Господа.
22. Я затем его к вам и отправил, чтобы он вам всё о нас рассказал и придал бодрости вашим сердцам.
23. Братьям — мир, любовь и вера от Бога Отца и Господа Иисуса Христа.
24. Благодать со всеми, чья любовь к Господу нашему Иисусу Христу нетленна!
Послание ФилиппийцамХристианская община в Филиппах (городе на границе между Македонией и Фракией) была основана Павлом во время второго миссионерского путешествия (Деян 16:12–40; 20:6; 1 Фес 2:2). Это первая христианская община в Европе. Город Филиппы основан Филиппом, отцом Александра Македонского, в 357–358 гг. до н.э. на месте фракийского города Кренидес, в 12 км от берега Эгейского моря, и получил имя своего основателя. После войн с Римом во II в. до н.э., когда на территории Македонии была создана римская провинция, Филиппы стали важной сторожевой заставой на Эгнатиевой дороге, соединявшей Рим со странами Востока. После победы Октавиана над Марком Антонием в битве при Акции в 31 г. до н.э. город стал римской колонией с особыми гражданскими привилегиями для жителей (ср. Деян 16:12, 21). Население Филипп состояло преимущественно из римлян, хотя в городе жили также греки и иудеи.
Несмотря на гонения и даже тюремное заключение, Павлу удалось основать в Филиппах небольшую церковь (Деян 16:14–40) из бывших язычников, этой общине он и адресует дружеское послание. Одна тема легко сменяется другой, как в непринуждённой дружеской беседе. Большая часть Послания посвящена практическим аспектам христианской жизни, а не богословским вопросам. Автор делится с читателями своими внутренними переживаниями (1:18–24), описывает свою жизнь (3:5–6) и обстоятельства, в которых он теперь находится (1:12–13), называет своих друзей и сотрудников (2:19, 25; 4:2–3), рассказывает о помощи, оказанной ему общиной филиппийцев (4:15–16, ср. Деян 17:1–9; 2 Кор 8:1–5).
Особое место занимает так называемый «христологический гимн» (2:6–11) — один из важнейших богословских текстов Нового Завета. В нём Павел подробно говорит о воплощении и страдании Христа, а также о прославлении Его как Сына Божьего. Поэтому часть современных исследователей, признавая автором Павла, считает, что Флп составлено из нескольких отдельных частей, написанных Павлом в разное время и искусственно объединённых.
Согласно 1:7, 13, 14, 16, в момент написания Послания Павел находился в заключении, поэтому традиционно Флп вместе с Эф, Кол и Флм относят к т.н. «посланиям из уз». Церковное предание утверждает, что Флп было отправлено из Рима. Действительно, согласно Деян 28:30, Павел провёл в Риме под домашним арестом не менее двух лет. Он содержался под охраной воинов (Деян 28:16), но имел возможность общаться с местными иудеями и с теми, кто искал встречи с ним, а также переписываться с церквями, проповедовать и учить о Христе (Деян 28:17, 30–31). Впрочем, в 1:26 и 2:12 Павел имеет в виду, что со времени основания церкви в Филиппах не возвращался туда, хотя из Деян 16:12 и 20:1–6 следует, что он дважды посещал этот город в период между основанием общины и путешествием в Рим.
Итак, местом написания Флп мог быть не Рим, а Кесария (где, согласно Деян 23:35, Павел содержался в претории Ирода) или Эфес. Датировка Послания зависит от того, какую из этих теорий принять. Если Павел написал Флп в Риме, то Послание следует датировать началом 60-х гг., если в Эфесе или Коринфе — соответственно серединой или концом 50-х гг.
Христиане Филипп сохраняли тесную связь с Павлом и не раз поддерживали его материально (Флп 4:15–16). Можно сказать, что это была его любимая община, с которой он поддерживал тесные личные отношения. Кроме того, Павел стремился оградить филиппийцев от различных опасностей (1:28 и далее; 3:2; 18–19) и уберечь от тех проповедников, которые настаивали на соблюдении Моисеева закона (3:2–21).
Глава 1 (Флп. 1)
1. Павел и Тимофей, рабы Иисуса Христа, пишут всей святой общине Христа Иисуса в городе Филиппы, вместе с епископами и диаконамиЕпископы — руководители христианской общины (в НЗ, вероятно, то же, что пресвитеры), диаконы — их помощники.:
2. благодать вам и мир от Бога, Отца нашего, и от Господа Иисуса Христа.
3. Благодарю Бога моего всякий раз, когда вспоминаю о вас!
4. В любой молитве я постоянно поминаю и всех вас с радостью,
5. ведь вы общаетесь с нами ради Евангелия с самого начала и до сих пор.
6. Бог начал совершать среди вас Своё благое действие, и я уверен, что Он завершит его до дня пришествия Христа Иисуса.
7. Так мне и следует обо всех вас думать, ведь вы — в моём сердце. В тюрьме ли я, защищаю ли Евангелие и утверждаю его — все вы со мной, и общая у нас благодать.
8. Бог мне свидетель: люблю вас горячо любовью Иисуса Христа!
9. И вот о чём я молюсь: пусть непрерывно возрастает ваша любовь, а с ней и познание, и полнота чувств,
10. чтобы вы делали правильный выбор, были чисты и безупречны в день Христов,
11. приносили обильный плод праведности — той, которая приходит от Иисуса Христа — к славе и хвале Божьей.
12. Хочу, братья, чтобы вы знали: что произошло со мнойРечь идёт о заключении Павла, благодаря которому он смог проповедовать Евангелие представителям римских властей., то послужило на пользу Евангелию.
13. Что я в заключении ради Христа, об этом стало известно всем, кто в преторииПреторий — резиденция римского императора или наместника, где также находилась его личная стража и содержались узники. «В претории» можно понять как «при императорском дворе», если речь идёт именно о Риме, но вполне возможно, что Послание было написано в другом городе, и тогда здесь имеется в виду наместник вместе со своим ближайшим окружением., и всем остальным,
14. так что большинству братьев это моё заключение только добавило уверенности в Господе, а значит — решимости и бесстрашия в проповеди Слова.
15. Есть, впрочем, и такие, кто проповедует из зависти и склочности, но остальные возвещают Христа от чистого сердца.
16. Одни занимаются проповедью с любовью, понимая, что я нахожусь в тюрьме ради защиты Евангелия,
17. а другие сеют раздоры, говорят о Христе нечисто и хотят добавить мне страданий в заключении.
18. И что с того? Они возвещают Христа, и будь то искренне или лишь для вида — я рад этому! И я буду радоваться,
19. ведь я знаю, что это окажется спасительным и для меня по вашей молитве, и поддержит меня дух Иисуса Христа.
20. Я твёрдо уверен в своей надежде, что мне ни за что не придётся стыдиться, но как теперь, так и всегда тело моё ясно и открыто послужит величию Христа, будь я жив или мёртв.
21. Ведь жизнь для меня — Христос, а смерть — приобретение.
22. Пока живу в этом мире, мой труд приносит плоды, но я даже не знаю, что выбрать,
23. и колеблюсь между тем и другим. Сам бы я желал покинуть мир и быть со Христом, ведь это гораздо лучше,
24. но для вас полезнее, чтобы я оставался в этом мире.
25. Так что знаю наверняка: я ещё надолго останусь со всеми вами, в помощь вам и на радость вашей вере.
26. И когда я снова появлюсь у вас, пусть найдётся ещё больше причин вас похвалить, благодаря Христу Иисусу и с моей помощью.
27. Лишь бы только вы проводили жизнь, достойную Христова Евангелия! И тогда, приду ли я к вам лично, чтобы повидаться с вами, или буду издали получать о вас известия, — я буду знать, что вы храните духовное единство и единодушно боретесь за веру евангельскуюРечь идёт о проповеди Евангелия, которая встречала активное противодействие не названных здесь противников. Прежде с этим сталкивался Павел (Деян 16:19–24), а теперь нечто похожее происходит и с основанной им общиной в Филиппах.,
28. не страшась никаких угроз противников. Для них это будет знаком гибели, а для вас — спасения. Сам Бог
29. ради Христа вам даровал не только в Него верить, но и пострадать за Него.
30. Вы ведёте ту самую борьбу, которую видели на моём примере — да и теперь слышите обо мне.
Глава 2 (Флп. 2)
1. И если только нашли вы для себя во Христе опору, а в любви — утешение, если только есть у вас духовное общение, сострадание и милосердие —
2. сделайте мою радость полной! Пусть у вас будет общий образ мыслей и общая любовь, будьте единодушны и единомысленны,
3. без всяких раздоров и тщеславия. Пусть каждый скромно ставит других выше себя,
4. пусть каждый заботится не о своей выгоде, а о пользе других,
5. и размышляйте меж собой так же, как размышлял Христос Иисус.
6. Он в Божьем образе пребывал, но не замышлял Он присвоить равенство с БогомНо не замышлял Он присвоить равенство с Богом — или: не присвоил Он лишнего, считая Себя равным Богу. Точный смысл этого важнейшего выражения понять трудно: либо Павел говорит, что в земной жизни Христос был подчинён Богу и не добивался равенства, либо имеет в виду, что Христос сознавал Своё равенство с Богом и в этом был прав. В любом случае здесь говорится о единении с Богом и величии Христа, чему противопоставляется «образ раба» в следующем стихе.:
7. Он Сам унизил Себя, принял образ раба, уподобился человеку, на вид — как любой из людей.
8. Он смирил Сам Себя, послушный Отцу во всём, вплоть до смерти — смерти на кресте.
9. Потому Бог и возвысил Его и превознёс Его имя превыше прочих имён,
10. чтобы перед именем Иисуса все преклонили колени на небесах, на земле и в преисподней,
11. чтобы каждый язык открыто признал Иисуса Христа Господом во славу Бога Отца.
12. Возлюбленные, вы ведь всегда были послушны, не только когда я был с вами, но и ещё более теперь, когда я далеко! Трудитесь со страхом и трепетом над собственным спасением,
13. ведь это Бог по Своей благой воле порождает в вас такое желание и производит действие.
14. Что бы вы ни делали, обходитесь без ропота и препирательств,
15. и так будете непорочными и чистыми детьми Божьими, безупречными среди этого лживого и развращённого рода, сияя в мире, как светильники.
16. Вы обладаете словом жизни, этим я и смогу похвалиться в день Христов: значит, не зря я участвовал в забеге, не зря трудился.
17. Кровь моя проливается на жертвенник в общем служении вашей веры, но я радуюсь и радость эту разделяю со всеми вами —
18. порадуйтесь об этом и вы, чтобы эта радость стала нашей общей.
19. Надеюсь с помощью Господа Иисуса вскоре послать к вам Тимофея, чтобы узнать о ваших делах и ободриться.
20. Нет у меня никого, кто заботился бы о вас так искренне, как Тимофей, —
21. все прочие стараются ради самих себя, а не ради Иисуса Христа.
22. Его надёжность вам известна, ведь он служил Евангелию вместе со мной, как сын рядом с отцом.
23. Вот его я и надеюсь послать сразу, как только узнаю, что будет со мной дальше.
24. Но Господь даёт мне уверенность, что и сам скоро приду к вам.
25. Пока я счёл необходимым отправить к вам Эпафродита — он мне брат, он трудится и сражается вместе со мной, и это вы послали его послужить вместе со мной, когда возникла нужда.
26. Ведь он горячо тосковал обо всех вас, когда узнал, что вы услышали о его болезни.
27. Да, он был болен и даже при смерти, но Бог помиловал его, и не только его, но и меня — не прибавил мне новой печали к прежним.
28. Я с большой охотой отправил его к вам, пусть эта встреча вас обрадует — это облегчит и мои печали.
29. Примите его ради Господа со всей возможной радостью, высоко цените таких людей:
30. ради дела Христова он был на краю гибели, рисковал жизнью, лишь бы исполнить служение, которого мне от вас недоставало.
Глава 3 (Флп. 3)
1. Да и вообще, братья мои, радуйтесь в Господе — мне не трудно писать вам об этом снова и снова, а вам это полезно.
2. Остерегайтесь псов, остерегайтесь злых «исполнителей закона»Злых «исполнителей закона» — или: тех, кто творит зло., остерегайтесь «отсекания плоти»Речь идёт о тех, кто требовал от христиан неукоснительного исполнения Моисеева закона, включая обрезание крайней плоти, — такое поведение «отсекало» верующих от Христовой благодати..
3. Обрезанные — это на самом деле мы, кто служит Божьему Духу и хвалится Иисусом Христом, а не те, кто полагается на плотское обрезание.
4. Впрочем, на него мог бы полагаться и я — уж если кто другой на него полагается, я тем более:
5. я был обрезан на восьмой день, и родом я израильтянин из колена Вениаминова. Я — еврей из евреев, закон я соблюдал как фарисейФарисеи — одна из основных религиозных групп в Иудее того времени. Настаивали на строгом исполнении мельчайших положений Закона и считали себя праведниками, отделёнными от простого народа.,
6. а по собственному рвению гнал церковьПавел говорит о своей жизни до обращения, см. Деян 8:1–3., и что до той праведности, которая определяется законом, я безупречен.
7. Но все эти собственные выгоды в сравнении с Христом я счёл потерей!
8. Вообще всё я считаю потерей по сравнению с тем, что намного лучше: познать Христа Иисуса, Господа моего! Ради Него всё я счёл хламом и отбросил, лишь бы приобрести Христа,
9. лишь бы оказаться вместе с Ним. Моя праведность — не та, что происходит от закона, но та, что даётся верой Христовой, эта праведность от Бога и по вере.
10. Это значит: познать Христа и силу Его воскресения, приобщиться к Его страданиям, умереть подобно Ему,
11. чтобы и мне достигнуть воскресения из мёртвых.
12. Не то чтобы я этим уже обладал или достиг совершенства, но я стремлюсь этим обладать, как и мной обладает Христос Иисус.
13. Братья, я не считаю, что всё уже в моих руках. Я забываю о том, что бросил позади, и тянусь к тому, что впереди, —
14. устремляюсь к цели, чтобы получить свыше награду, к которой призывает меня Бог во Христе Иисусе.
15. Вот как следует об этом думать нам, если хотим быть совершенными. Если же кто из вас думает иначе, Бог вам откроет глаза.
16. Впрочем, чего мы достигли, того и будем придерживаться.
17. Подражайте мне, братья, и смотрите на тех, кто на деле следует нашему примеру.
18. А ведь многие — и я об этом часто вам говорил, а теперь повторяю даже и со слезами — поступают как враги креста Христова.
19. Ждёт их погибель, поклоняются они желудку как богу, хвалятся своим позором и думают только о земном.
20. А наше гражданство принадлежит небесамГород Филиппы был римской колонией, горожане обладали почётным статусом римских граждан, хотя проживали далеко от Рима. Так и христиане живут в этом мире, но обладают «небесным гражданством»., откуда мы ждём Спасителя — Господа Иисуса Христа.
21. Он преобразит наше униженное тело по образу Своего прославленного тела действием Своей силы, способной всё Себе подчинить.
Глава 4 (Флп. 4)
1. Итак, возлюбленные мои и желанные братья, радость моя и моя награда — твёрдо стойте в Господе, возлюбленные!
2. Призываю Эводию, призываю Синтиху к единомыслию в Господе.
3. Да, прошу и тебя, мой верный сотрудникСотрудник — или: Сизиг (тогда это собственное имя)., помочь им обеим: они вели борьбу за Евангелие вместе со мной, Климентом и всеми, кто мне содействовал, — имена их записаны в Книге жизниО людях, угодных Господу, говорилось, что их имена записываются в небесную Книгу жизни и эти записи будут прочитаны на последнем Суде..
4. Всегда радуйтесь в Господе! И снова скажу: радуйтесь!
5. Пусть все люди знают ваш кроткий нрав. Господь близко!
6. Ни о чём не переживайте, но всегда в просительной молитве с благодарностью открыто приносите Богу свои прошения.
7. Мир от Бога превосходит все наши представления, он сохранит сердца ваши и мысли в единении со Христом Иисусом.
8. Да и вообще, братья, размышляйте лишь о том, что истинно, что почтенно, что праведно, что чисто, что пригодно и что благозвучно, в чём есть добродетель и в чём похвала.
9. Чему научились, что приняли, что слышали и что я вам показал — вот то и делайте, и Бог, дающий мир, будет с вами.
10. Господь дал мне великую радость: снова расцвела ваша забота обо мне. Конечно, вы хотели проявить её и прежде, но у вас не было случая.
11. Говорю об этом не потому, что нуждаюсь: я научился довольствоваться тем, что у меня есть.
12. Знакома мне бедность, знакомо и изобилие, я прошёл через всякие обстоятельства, будь то сытость или голод, изобилие или нужда.
13. Всё мне по силам — есть Тот, Кто укрепляет меня.
14. И всё же хорошо вы поступили, проявив участие, когда я страдаю.
15. Сами ведь знаете, филиппийцы: когда я отправился из МакедонииМакедония — римская провинция (совр. северная Греция и республика Северная Македония), где был расположен город Филиппы. дальше на проповедь Евангелия, никакая другая церковь сначала не приняла участия в сборе и распределении средствХристианские общины собирали средства для других, нуждающихся общин, а также помогали апостолам (см. 2Кор 8:1–5). — только вы.
16. И в ФессалоникуФессалоника — крупнейший город Македонии (совр. Салоники в Греции), где Павел проповедовал после Филипп (Деян 17:1–14). вы и раз, и другой мне посылали, что требовалось.
17. Но мне от вас требуются не дары — я добиваюсь, чтобы вы приносили плоды, полезные вам самим.
18. У меня есть всё и даже более того, я получил от Эпафродита ваши дары как благоуханную жертву, приятную и угодную Богу.
19. И мой Бог сполна наделит вас всем, в чём вы нуждаетесь, — от славного Своего богатства, через Иисуса Христа.
20. Богу и Отцу нашему слава во веки веков! Аминь.
21. Приветствуйте каждого, кто принадлежит к святой общине Христа Иисуса, — а вас приветствуют те братья, кто здесь со мной.
22. Приветствует вас вся святая община, а в особенности те, кто служит в доме ЦезаряРечь может идти не только об императорском дворце в Риме (Цезарь — титул императора), но и о резиденциях наместников в других городах..
23. Благодать Господа Иисуса Христа да будет с духом вашим.
Послание КолоссянамГород Колоссы располагался во Фригии (совр. Турция) примерно в 150 км от Эфеса. Это был крупный торговый город с большой иудейской общиной, которая поддерживала связи с Палестиной (ср. Деян 2:10). Из Кол 2:1 следует, что Павел, скорее всего, лично не посещал церквей Ликийской равнины. В течение двух лет центром его миссии был приморский Эфес (ср. Деян 19:10), а в окрестные регионы он посылал своих сотрудников (ср. Деян 19:26), поэтому вполне вероятно, что христианская церковь в Колоссах была основана Эпафрасом (см. Кол 1:6–7) в середине 50-х гг.
Послание Колоссянам (Кол) наряду с Эф, Флп и Флм традиционно считается «посланием из уз», однако существуют разные точки зрения на то, где именно оно написано. По церковному преданию, Павел отправил его из Рима в самом начале 60-х гг., где провёл в заключении около двух лет (см. Деян 28:30); однако существует мнение, что оно было написано в Эфесе или Кесарии в середине или конце 50-х гг. Как и в случае с Флп, формально Кол написано от имени Павла и Тимофея (Кол 1:1), но фактически автором мог быть только Павел. Высказывались также сомнения в авторстве Павла, а некоторые считают, что только часть Послания принадлежит апостолу, а остальное написано кем-то из его учеников около 80 г. Есть также мнение, что Кол написано одним из ближайших последователей апостола, изложившим своё понимание идей Павла, — например, Тимофеем или Эпафраcом.
Существуют сильные аргументы и в пользу аутентичности Кол: оно входило в ранние сборники и списки новозаветных текстов, на него ссылались раннехристианские авторы. Лжеучение, с которым боролся автор Послания, могло быть одним из ранних проявлений гностицизма, зародившегося ещё во времена апостола. Самым сильным аргументом в пользу авторства Павла служит тесная связь Кол с Флм, достоверность которого практически не опровергается (подробнее см. введение к Флм).
Эпафрас (глава колосской общины?) посетил находившегося в заключении Павла (ср. Флм 23) и принёс ему новости о ликийских церквях, в том числе сообщил, что в Колоссах появилось опасное лжеучение. Судя по всему, в этом учении умалялось значение личности Христа (ср. Кол 1:15–19). Апостол предостерегает колосских христиан «от умствований (философии) и пустого обольщения» (Кол 2:8). Мы не знаем точно, в чём заключались эти лжеучения, но по тексту можно судить, что колоссяне уделяли особое внимание соблюдению ветхозаветных праздников, а также пищевых запретов и обрезания (Кол 2:11, 16, 21).
Особое место занимает в Кол «христологический гимн» (1:15–20). В нём говорится о личности Христа до воплощения, описывается Его роль в сотворении мира, в примирении Бога и человека. Не исключено, что Павел использовал уже известный колоссянам поэтический текст, несколько дополнив его.
Христологическое учение апостол согласует с повседневным христианским поведением. Жизнь верующих сокрыта со Христом, и все их помышления должны сосредоточиться на небесном, а не на земном (3:1–3). Необходимо отвергнуть прежний образ жизни с её пагубными страстями (3:5–9), а образцом и целью новой жизни служит Христос (3:10–11). Христианское поведение проявляется в милосердии, любви, мире и благодарности, познании Слова Божьего и других добродетелях (3:12–17). Павел даёт наставления жёнам и мужьям (3:18–19), детям и родителям, рабам и господам (3:20–4:1), а также общие наставления для христиан (4:2–6).
Стилистика Кол близка к Эф и сильно отличается от других Павловых текстов. Язык Послания несколько тяжеловесен, в Кол используется немало слов, характерных не столько для Павла, сколько для гностических и философских текстов.
Глава 1 (Кол. 1)
1. Павел, по воле Божьей апостол Христа Иисуса, и брат Тимофей
2. пишут верным во Христе братьям, святой общине в городе Колоссы: благодать вам и мир от Бога, Отца нашего.
3. Мы всегда молимся за вас и благодарим Бога, Отца Господа нашего Иисуса Христа:
4. ведь мы слышали, как вы верите во Христа Иисуса и любите весь святой Божий народ,
5. как надеетесь на то, что ждёт нас на небесах. Об этом вам поведало слово евангельской истины —
6. оно достигло вас, как и во всём мире оно возрастает и приносит плоды. Так и у вас с того самого дня, как вы его услышали и познали истинную Божью благодать.
7. Вас этому научил любимый нами Эпафрас, такой же, как и мы, раб Христа, верно служащий Ему ради вас.
8. Он нам рассказал, какую любовь внушил вам Дух.
9. Потому и мы с того самого дня, как услышали это, не прекращаем о вас молиться. Мы просим Бога, чтобы Он дал вам сполна познать Свою волю, наделил всякой мудростью и духовным пониманием,
10. чтобы вы поступали достойно Господа, стремились во всём Ему угодить, приносили Ему как плоды всякие добрые дела и возрастали в познании Бога.
11. Пусть всецело укрепит вас могучая Его слава, чтобы вы были стойки и терпеливы. Радостно
12. благодарите Отца: Он удостоил вас доли в светлом наследии, предназначенном Его святому народу,
13. избавил вас от власти тьмы и ввёл в царство Своего возлюбленного Сына,
14. Который даровал нам искупление — отпустил наши грехи.
15. Он — образ незримого Бога, Первенец надо всем творениемПервенец надо всем творением — Это выражение вызывало много богословских споров, но в любом случае оно говорит о превосходстве и уникальной роли Христа, не вдаваясь в детали.,
16. ибо всё было сотворено через Него и на небесах, и на земле, и видимое, и незримое, будь то престолы или господства, будь то начала или властиПрестолы… власти — так называются здесь ангельские силы, которые были сотворены после предвечного рождения Христа и подчинены Ему., — всё сотворено через Него и ради Него.
17. Он — прежде всего сущего, и всё держится на Нём.
18. Он — глава церковного тела, Он — начало, Он первый воскрес из мёртвых, чтобы во всём первенство было за Ним.
19. Бог пожелал явить в Нём Свою полноту
20. и через Него примирить с Собой всё творение: Он пролил Свою кровь на кресте и ей был скреплён этот мирный договор. И всё, что на земле, — примирилось через Него, а также всё, что на небесах.
21. Когда-то и вы были чужаками, ваш рассудок был склонен к злым делам и враждебен Богу.
22. Но теперь, когда Христос телесно умер, Бог примирился с нами в Его смерти и принял нас как святых, непорочных и безупречных.
23. Лишь бы только вы оставались крепки и твёрды и не оставляли бы той надежды, которую вам внушило Евангелие — весть о нём открылась всему, что сотворено под небесами, и я, Павел, стал его служителем.
24. И теперь, когда страдаю ради вас, я радуюсь: Христос принял мучения ради церкви как собственного тела, и теперь в моём теле восполняется мера этих страданий.
25. Я стал служителем церкви — такого назначения удостоил меня Бог ради вас, чтобы исполнить слово Божье.
26. Это таинство было сокрыто прежде сотворения мира от всех поколений, а теперь оно стало известно Его святому народу.
27. Бог пожелал показать им всё славное величие этого таинства на благо язычникам: Христос даёт вам надежду на будущую славу!
28. Именно Его мы и возвещаем, и так вразумляем всякого человека, всякого человека обучаем всякой мудрости, чтобы всякий человек пришёл ко Христу совершенным.
29. Ради этого и я старательно участвую в состязании — так во мне проявляется действие Его силы.
Глава 2 (Кол. 2)
1. Хочу, чтобы вы знали, какой поединок мне приходится вести ради вас и верующих в ЛаодикееЛаодикея — город в Малой Азии (совр. Турция), где тоже была христианская община (ср. Откр 3:14)., да и всех, с кем я ещё не встречался лицом к лицу.
2. Хочу так придать бодрости сердцам верующих, чтобы все были едины в любви и сообща пришли к полному, глубокому пониманию и познанию тайны Божьей, Христовой тайны.
3. В Нём заключены все сокровища мудрости и познания.
4. Я говорю это, чтобы никто вас не переубедил своими рассуждениями.
5. Хотя меня сейчас нет среди вас, но духом я с вами и с радостью взираю на ваш слаженный строй и на твёрдость вашей веры во Христа.
6. Вы приняли Христа Иисуса как Господа — так следуйте за Ним!
7. Пусть Он станет для вас корнями и основанием, пусть силы вам придаст вера, которой вы были научены, и пусть вас переполняет благодарность.
8. Смотрите, как бы кто не пленил вас пустыми и лживыми умствованиями, основанными на человеческих преданиях, на элементарных и материальных правилахЗдесь, вероятно, имеются в виду ритуальные требования Моисеева закона, о которых подробнее пойдёт речь в ст. 16–23., а не на Христе,
9. в Чьём теле присутствует вся полнота Божества.
10. Он наполняет Собой и вас, Он — главнее всех начал и властей.
11. Ради Него и вы приняли обрезание, но не такое, какое совершается человеческими руками, — Христово обрезание освободило вас от телесных законов плотиОбрезание крайней плоти — главный признак принадлежности к иудаизму. Противники Павла стремились навязать христианам из язычников обрядовую сторону иудейской религии, для них было крайне важно заставить их сделать обрезание. Именно с этим здесь и спорит Павел: в единстве со Христом верующие избавляются не от маленького кусочка кожи, но от прежней жизни по законам плоти..
12. При крещении вы были похоронены вместе с Ним, с Ним и воскресли по своей вере — это действие совершил Бог, Который Его воскресил из мёртвых.
13. Вы были мертвы по своим преступлениям, на вас не было знака телесного обрезания, но Бог воскресил вас вместе с Ним и простил вам все преступления.
14. Он перечеркнул список обвинений против нас по каждому из предписаний закона, уничтожил его, пригвоздив ко крестуСмерть Христа на кресте послужила прощению всех грехов всех людей..
15. Так Он обезоружил начала и властиНачала и власти — так называются здесь ангельские силы. Крестная смерть и воскресение Христа сравниваются с триумфом римских императоров и полководцев, шествием, в котором проводили знатных пленников и вождей враждебных племён. Смерть и воскресение показали, что не ангелы властны над судьбой человека., выставил их на позор как пленников на Своём триумфе.
16. Пусть никто вас не осудит в связи с тем, что вы пьёте и едите, отмечаете ли праздники, новолуния и субботыСоблюдение ритуальных правил Моисеева закона не играет важной роли в жизни христиан, вопреки мнению противников Павла..
17. Всё это было лишь тенью будущего пришествия Христа во плоти.
18. Не имеет права вас за это укорять тот, кто выставляет своё смирение напоказ и почитает ангелов. Он озабочен своими видениями, которые заставляют его плотский ум воображать о себе слишком много.
19. Но они лишены Главы, которая придаёт единство всему телу, составленному из разных частей и связок, чтобы ему достигать того роста, которого желает Бог.
20. Вы умерли вместе со Христом и больше не подвластны элементарным и материальным правилам этого мира, так что же вам теперь следовать указаниям тех, кто живёт по ним?
21. «Не касайся, не пробуй, не трогай!»Речь идёт об ограничениях, налагаемых ветхозаветным законом.
22. Всё это человеческие установления и учения, они касаются вещей, которые портятся при употреблении.
23. Мудрёные слова о добровольном служении, показное смирение и телесное воздержание — всё это ни к чему, это жизнь исключительно по законам плотиНи к чему, это жизнь исключительно по законам плоти — или: не поможет в борьбе с греховными желаниями плоти..
Глава 3 (Кол. 3)
1. А если вы воскресли вместе со Христом, стремитесь ввысь, туда, где Христос восседает по правую руку от Бога, —
2. размышляйте о небесном, а не о земном.
3. Ведь вы умерли, теперь жизнь ваша протекает вместе со Христом, сокрытая в Боге.
4. Ваша жизнь — Христос, и, когда Он явится всем, вместе с Ним и вы явитесь в славе.
5. Умертвите всё, что есть в вас земного: разврат, нечистоту, страсти, дурные желания и жадность (она то же самое, что поклонение идолам) —
6. всё это наводит гнев Божий на непокорных.
7. Прежде вы жили среди таких людей и сами так себя вели,
8. но теперь откажитесь от всего этого: от ярости, гнева, злобы, воздерживайтесь от оскорбительныхОскорбительных — или: богохульных. и непристойных речей.
9. Не лгите друг другу, избавьтесь от прежней сущности со свойственными ей делами
10. и станьте новыми людьми: носите на себе образ Создателя и познавайте Его, постоянно обновляясь.
11. В новом человечестве нет ни эллина, ни иудея, ни обрезанного или необрезанного, ни варвара или скифа, ни раба или свободного, но всё, что есть в каждом, — Христос.
12. Это вас Бог избрал, освятил и возлюбил — пусть вашим одеянием станут милосердие, доброта, подлинное смирение, кротость и терпеливость.
13. Друг ко другу будьте снисходительны, а кто на кого в обиде — прощайте: как вас простил Господь, так и вы.
14. Но самое главное — чтобы меж вами был совершенный союз любвиСовершенный союз любви — или: любовь, ведущая всех вместе к совершенству; или: любовь, в которой всё приходит к совершенству..
15. И пусть в сердцах ваших царствует мир Христов, именно к нему вы призваны как части единого тела — и будьте благодарны!
16. Пусть слово Христа обитает среди вас во всём своём богатстве. Со всякой мудростью учите и наставляйте друг друга; воспевайте Бога псалмами, гимнами и духовными песнями, сердечно Его благодаря.
17. И всё, что вы говорите или делаете, пусть совершается во имя Господа Иисуса, и благодарите через Него Бога Отца.
18. Жёны, подчиняйтесь мужьям ради Господа, как и подобает.
19. Мужья, любите жён и не будьте к ним суровы.
20. Дети, слушайтесь во всём родителей, ибо это угодно Господу.
21. Отцы, не доводите придирками своих детей до отчаяния.
22. Рабы, слушайтесь во всём своих господ по плоти, не с показной угодливостью и желанием понравиться людям, но в простоте сердечной, страшась Господа.
23. Всё, что делаете, исполняйте от души, как для Господа, а не как для людей,
24. помня, что в награду Господь наделит вас благой участью. Вы служите Господу Христу,
25. а кто поступает нечестно, получит сполна за свою нечестность, и Он будет беспристрастен.
Глава 4 (Кол. 4)
1. Господа́, поступайте с рабами справедливо и честно, помня, что и у вас есть на небе Господин.
2. Будьте усердны в молитве, молитесь с бодростью и благодарностью.
3. Помолитесь и о нас, чтобы Бог распахнул врата нашей проповеди, чтобы нам рассказывать о таинстве Христовом — ради этого и я теперь в заключении —
4. и чтобы мои слова открывали его людям, как подобает.
5. Ведите себя мудро с теми, кто вне общины, пользуясь любым благоприятным случаемПользуясь любым благоприятным случаем — или: разумно распоряжаясь временем.:
6. пусть ваше слово всегда будет приятным и меткимМетким — или: искусным; или: чистым (букв. «приправленным солью»)., сумейте ответить каждому из них.
7. Что касается моих дел, о них вам расскажет ТихикТихик — спутник и помощник Павла с таким именем упомянут в Деян 20:4., возлюбленный брат и верный помощник, с которым мы вместе служим Господу.
8. Я затем его к вам и отправил, чтобы вы всё о нас узнали и чтобы он ободрил ваши сердца,
9. а с ним ОнисимаИстория Онисима рассказана в Послании Филимону: это беглый раб, он встретил Павла, обратился в христианство и стал помощником апостола, который отправил его к хозяину Филимону, чтобы тот простил Онисима и разрешил ему и дальше служить Павлу., верного и любимого брата. Он один из вас. Они вам расскажут обо всём, что здесь происходит.
10. Вас приветствует заключённый вместе со мной Аристарх, а также Марк, родственник ВарнавыМарк и Аристарх упомянуты в Флм 1:24 как спутники и помощники Павла. Варнава — спутник и помощник Павла (см. Деян 4:36–37, 13:1–3), Марк также некоторое время их сопровождал (Деян 15:37–39). Он был родственником Варнавы (вероятнее всего, двоюродным братом), Евангелие от Марка, судя по всему, написано именно им.. Это о нём вам было дано повеление: примите его, если придёт к вам.
11. Ещё Иисус, называемый Юстом; они с Марком единственные из обрезанных иудеев, кто трудился вместе со мной ради Божьего Царства, принося мне утешение.
12. Приветствует вас ЭпафрасЭпафрас также упомянут в Флм 1:23 как помощник Павла. — он раб Христа Иисуса, он один из вас и постоянно ведёт борьбу за вас в своих молитвах, чтобы вы твёрдо и неколебимо придерживались во всём Божьей воли.
13. Я свидетель тому, как много он трудится ради вас и верующих в Лаодикее и ИераполеЛаодикея (ср. Кол 2:1 и Откр 3:14) и Иераполь — города в Малой Азии (совр. Турция), где тоже были христианские общины..
14. Приветствуют вас Лука, возлюбленный врач, и ДемасЛука и Демас также упомянуты в Флм 1:24 как помощники Павла. Лука — самый известный его спутник, автор Евангелия и книги Деяний..
15. Приветствуйте братьев в Лаодикее и Нимфу с её домашней церковью.
16. Когда это письмо будет прочитано у вас, постарайтесь, чтобы его прочитали и в лаодикейской церкви, а то, что прислано в Лаодикею, прочитайте и вы у себяПослание Павла Лаодикейцам (Лаодикийцам) в канон НЗ не вошло. Под этим названием существует апокрифический текст, но едва ли можно считать его подлинным..
17. А Архиппу передайте: «Старайся исполнить служение, которое принял от Господа».
18. Приветствие моей собственной, Павла, рукой: помните о моих оковах! Благодать с вами.
Первое послание ФессалоникийцамГород Фессалоника (совр. Салоники в Греции) был центром провинции Македония и крупным транспортным узлом на Эгнатиевой дороге, пересекавшей Балканы. Он обладал самоуправлением, в нём была большая иудейская община. Христианство приняли как иудеи, так и язычники, в том числе «боящиеся Бога» — склонявшиеся к иудаизму неевреи.
Фессалоникийская церковь была основана апостолом Павлом во время второго миссионерского путешествия (ок. 50 г.). Некоторые из иудеев, а также многие эллины, почитавшие Бога, и в особенности женщины из знатных родов, присоединились к Павлу и Силе (Деян 17:1–4).
Большинство исследователей признаёт Павла автором 1 Фес, Послание могло быть написано в начале 50-х гг. В 1:1 вместе с Павлом упомянуты также Силуан и Тимофей, что может говорить об их косвенном или прямом участии в написании Послания. Посланный Павлом в Фессалонику Тимофей возвратился с хорошими новостями о том, что, несмотря на преследования, члены этой церкви оставались стойкими и твёрдо держались веры в Иисуса Христа. Их поведение сделалось примером для всех христиан Македонии и Ахайи (1 Фес 1:7). Из текста Послания видно, с какой любовью Павел относился к этой церкви, с какой нежностью он о них говорит (2:7–8). Первая часть Послания (гл. 1 – 3) — похвала общине.
Однако некоторые члены общины впали в блуд, что вызвало противодействие Павла (4:2–8). Грех внутри общины угрожал и братским отношениям среди фессалоникийцев (4:9). Серьёзный тон Павла показывает, что у него были веские основания для обличений. Вторая часть Послания (гл. 4 – 5) содержит обличения и наставление в христианском поведении.
Особая тема — нетерпение, с которым члены общины ждут Второго пришествия Христа. Ранняя христианская эсхатология была тесно связана с ожиданиями иудеев той эпохи. Настоящий век, который часто характеризовался как «век греховности», должен был смениться «веком грядущим», веком Воскресения. Для христиан Мессия уже пришёл, умер и воскрес из мёртвых. «Век грядущий», век Воскресения, уже присутствует в «веке сём», который идёт к концу. После смерти некоторых членов фессалоникийской церкви другие христиане задумались, какой будет их участь.
По мысли Павла, День Господень наступит неожиданно (1 Фес 5:2, ср. Мк 13:33–37), поэтому христиане должны быть постоянно готовы к его приходу. Другие люди могут ещё оставаться в темноте и спать, но верующие живут во свете и бодрствуют (1 Фес 5:1–11). Павел не одобряет нездоровой экзальтации по этому поводу, но призывает к моральной чистоте и трезвенности. Непосредственно за этим следуют наставления практического характера.
Глава 1 (1Фес. 1)
1. Павел, Силуан и Тимофей пишут церкви Бога Отца и Господа Иисуса Христа в городе Фессалоника: благодать вам и мир.
2. Мы постоянно благодарим Бога за всех вас и вспоминаем вас в своих молитвах. Мы всегда
3. помним о том, что вы делаете ради веры, как трудитесь ради любви и как терпеливо надеетесь на Господа нашего Иисуса Христа перед Богом и Отцом нашим.
4. Мы знаем, братья, что Бог возлюбил и избрал вас
5. и наше Евангелие вы приняли не только на словах: оно проявляется и в могучем действии Святого Духа, и в вашей полной уверенности.
Да и сами вы знаете, какими мы были, когда находились среди вас, —
6. а вы стали подражать нам и Господу. Среди множества страданий вы приняли наше слово с радостью, идущей от Святого Духа,
7. так что стали примером для всех верующих в провинциях Македония и Ахайя.
8. Слово Господне от вас прозвучало не только в Македонии и Ахайе, но и повсюду стала известна ваша вера в Бога — об этом уж и говорить нечего.
9. Мы сами теперь уже слышим рассказы, как мы пришли к вам и как вы тогда обратились от идолов к Богу живому и истинному и стали Ему служить,
10. ожидая пришествия с небес Иисуса — Его Сына, Которого Он воскресил из мёртвых и Который избавляет нас от будущего Божьего гнева.
Глава 2 (1Фес. 2)
1. Вы ведь сами знаете, братья, что не зря мы приходили к вам:
2. прежде в Филиппах, как вам известно, мы перенесли страдания и униженияВ Фессалонику Павел с Силуаном прибыли из города Филиппы, где им пришлось перенести побои и тюремное заключение (Деян 16:12–40). Но и проповедь в Фессалониках встретила сопротивление (Деян 17:5–8)., но, благодаря Богу, нашли в себе силы вступить в тяжёлую борьбу и обратились к вам с проповедью Божьего Евангелия.
3. Мы призвали вас безо всякого обмана, нечистоты или хитрости —
4. какое Евангелие доверено нам Богом после испытаний, о таком и говорим. Мы стремимся угодить не людям, но Богу, Который читает в наших сердцах.
5. Ни разу мы ни к кому из вас не обращались с льстивыми речами, как сами знаете, и корыстных побуждений у нас нет, Бог свидетель,
6. и не ищем мы славы ни от вас, ни от кого другого из людей.
7. Хотя мы могли бы держаться с важностью, как Христовы апостолы, но мы были среди вас младенцами. Как кормилица заботится о своих младенцах,
8. так и мы рады были по горячей привязанности передать вам не только Евангелие Божье, но и собственные души — вот как мы вас полюбили.
9. Вы же помните, братья, как мы трудились и как старались: днём и ночью мы работали, лишь бы не быть никому из вас в тягостьПавел говорит, что они сами зарабатывали себе на жизнь (ср. 1Кор 4:12 и Деян 20:33–34). Оставаясь материально независимыми от общины, апостолы были абсолютно свободны в своей проповеди., и при этом возвещали вам Евангелие Божье.
10. Свидетели и вы, и Бог, что мы с вами, верующими, вели себя благочестиво, праведно и безупречно.
11. Как сами знаете, мы, словно отец своих детей, каждого из вас по отдельности
12. призывали, уговаривая и приводя свидетельства, поступать достойно Божьего призвания — а призвал Он вас в Своё царство разделить Его славу.
13. Вот за что мы постоянно благодарим Бога: вы выслушали от нас слово Божье и приняли его не как человеческое, но как слово Божье. Поистине это оно, и оно действует в вас, верующих.
14. Так, братья, вы стали подражать церквям Божьим в Иудее: вы терпели от своих соплеменников такие же гонения, какие тамошние верующие во Христа Иисуса терпели от иудеев.
15. Те убили и Господа Иисуса, и пророков, а нас они преследовали, Богу они не угодны и всем людям враждебны.
16. И нам они препятствуют проповедовать язычникам возможность спасения. Так они постоянно дополняют меру своих грехов, и гнев Божий от них уже не отвратится.
17. А мы, братья, расстались с вами и словно осиротели на некоторое время: пусть не видимся лицом к лицу, но сердцем мы с вами и очень стараемся приблизить столь желанную личную встречу.
18. Собирались мы к вам прийти — я, Павел, даже не раз, — но воспрепятствовал нам сатана.
19. Какая же ещё остаётся у нас до дня пришествия Господа нашего Иисуса надежда, радость и победный венец, если не вы?
20. Да, вы и слава наша, и радость.
Глава 3 (1Фес. 3)
1. И хотя сами мы решили остаться в АфинахИз Фессалоники Павел отправился в Афины (Деян 17:14–15), возможно, в сопровождении некоторых своих помощников., но не могли вынести разлуки с вами
2. и отправили к вам Тимофея, нашего брата, с которым мы трудимся для Бога ради Христова Евангелия, чтобы он вас укрепил и придал сил вашей вере,
3. чтобы никого не заставили колебаться нынешние страдания — вы ведь сами знаете, что они для нас неизбежны.
4. Ещё когда были с вами, мы предупреждали о своих будущих страданиях, и, как вам известно, они пришли.
5. Так что я не вынес разлуки и послал к вам Тимофея, чтобы узнать о вашей вере: не совратил ли вас искуситель, не вышло ли, что потрудились мы впустую.
6. Теперь Тимофей к нам вернулся с благой вестью о вашей вере и любви, о том, как вы постоянно поминаете нас добром и стремитесь нас повидать, как и мы — вас.
7. Так, братья, вы нас утешили во всех наших нуждах и страданиях — утешили вашей верой.
8. Вы твёрдо стоите в Господе, а значит, и мы живы.
9. И как бы мы могли отблагодарить Бога за вас, за всю ту радость, которой вы одарили нас перед Богом нашим?
10. День и ночь мы усердно молимся о том, чтобы встретиться с вами лично и, если чего-то недостаёт вашей вере, всё восполнить.
11. Пусть же Сам Бог и Отец наш и Господь наш Иисус устроят наше путешествие к вам,
12. а вас Господь пусть с избытком наполнит любовью друг ко другу и ко всем — такой же, как наша любовь к вам.
13. Тогда ваши сердца будут твёрды в непорочности и святости перед Богом и Отцом нашим в день пришествия Господа нашего Иисуса со всем Его святым народом. Аминь.
Глава 4 (1Фес. 4)
1. Да и в целом, братья, просим вас и призываем ради Господа Иисуса: вы приняли наши наставления, как следует поступать и угождать Богу — так вы и поступаете, и ещё больше делайте.
2. Вы ведь знаете, какие мы вам дали указания ради Господа Иисуса.
3. Воля Божья и ваша святость состоит в том, чтобы воздерживаться от всякого разврата:
4. пусть каждый соблюдает сосуд своего телаCосуд своего тела — или: собственную супругу. в святости и чести,
5. а не в похотливой страсти, словно язычники, которым неведом Бог.
6. Пусть никто не переходит границ и не ищет себе выгоды за счёт брата, ведь Господь покарает за такое, как мы уже предупреждали вас со свидетельствами.
7. Бог призвал нас не к грязи, а к святости,
8. а значит, кто отвергает такой призыв — отвергает не человека, а Бога, Который наделяет нас Своим Святым Духом.
9. Что до братской любви — даже нужды нет вам об этом писать, Сам Бог научил вас любить друг друга,
10. и так вы поступаете со всеми братьями по всей Македонии. Призываем вас, братья, делать ещё больше
11. и стремиться к тихой жизни: занимайтесь собственными делами, зарабатывайте своими руками, как мы и прежде указывали вам,
12. чтобы вы поступали подобающим образом с теми, кто вне общины, и не имели ни в чём нужды.
13. Хотим, братья, чтобы вы поняли всё про умерших и не унывали, как прочие, кому не на что надеяться:
14. если мы верим, что Иисус умер и воскрес, то Бог вместе с Ним приведёт и тех из верующих в Него, кто уже умер.
15. Вот какое слово Господне мы объявляем вам: мы, кто останется в живых ко дню прихода Господа, встретим Его не прежде умерших.
16. Когда архангельский голос и труба Божья бросят клич и Сам Господь сойдёт с небес, сначала воскреснут те, кто умер во Христе,
17. а потом и мы, кто останется в живых, будем вместе с ними подняты в воздух на облаках навстречу Господу, и так навсегда соединимся с Господом.
18. Вот такими словами и ободряйте друг друга.
Глава 5 (1Фес. 5)
1. Что касается времён и сроков, братья, об этом и писать вам не нужно,
2. вы ведь сами точно знаете, что День Господень приходит неожиданно, как вор в ночи.
3. Будут говорить: «Мир и безопасность!» — вот тогда-то и постигнет их внезапная гибель, словно роженицу схватки, и некуда будет бежатьПересказ пророчеств Иер 6:14; Иез 13:10..
4. А вы, братья, не бро́дите во тьме, чтобы этот день застал вас врасплох, как вор:
5. все вы сыны света и сыны дня. Мы не причастны ночи и тьме,
6. так что не будем спать, как остальные, а будем бдительны и трезвы.
7. Ведь кто спит, те спят ночью, и кто пьянствует, те пьянствуют ночью.
8. А мы принадлежим дню, давайте же будем трезвы и облачимся в доспехи веры и любви, а шлемом нам будет надежда на спасение.
9. Ведь мы у Бога не для того, чтобы на нас пролился Его гнев, но чтобы нам обрести спасение благодаря Господу нашему Иисусу Христу.
10. Он умер за нас, чтобы мы жили вместе с Ним и сейчас, бодрствуя, и когда уснём.
11. Потому обращайтесь друг к другу и наставляйте один другого — да вы так и поступаете.
12. И просим вас, братья, с почтением относиться к тем, кто трудится ради вас, кто ведёт вас за собой в Господе и наставляет.
13. Воздавайте им величайшим уважением и любовью за то, что они делают. Меж собой храните мир.
14. Призываем вас, братья: наставляйте беспутных, ободряйте малодушных, поддерживайте слабых и ко всем будьте терпеливы.
15. Смотрите, чтобы никто не платил злом за зло, но в отношениях друг с другом и с остальными стремитесь к добру.
16. Постоянно радуйтесь,
17. непрерывно молитесь,
18. за всё благодарите — такова воля Божья о вас, благодаря Христу Иисусу.
19. Духа не угашайте,
20. пророчествами не пренебрегайте
21. — всё испытывайте и придерживайтесь доброго,
22. а зла в любом его виде сторонитесь.
23. Бог дарует мир, и пусть Он всецело освятит вас, чтобы и дух ваш, и душа, и тело целиком сохранялись непорочными до дня пришествия Господа нашего Иисуса Христа.
24. Бог призвал вас — Он верен Себе и всё исполнит!
25. Братья, молитесь и вы о нас!
26. Привет и святой поцелуй от нас всем братьям.
27. Заклинаю вас Господом: прочитайте это послание всем братьям!
28. Благодать Господа нашего Иисуса Христа с вами!
Второе послание ФессалоникийцамКакое из двух посланий в Фессалонику написано первым, неясно: их порядок в каноне может определяться размером (первое больше), а не хронологией. Если же предположить, что Второе послание Фессалоникийцам (2 Фес) было написано раньше, решится ряд проблем. Логично будет представить себе, что раздоры, описанные в 2 Фес, были уже преодолены к моменту написания 1 Фес и что Павел при сочинении Послания опирался на уже сказанные прежде слова. Действительно, 1 Фес 5:1 кажется более уместным после написания 2 Фес 2, к тому же формулировка «нет нужды писать» (1 Фес 4:9; 5:1) предполагает, по аналогии с 1 Кор, что в предыдущем послании эти вопросы уже обсуждались.
Наиболее разумным представляется предположение, что оба Послания Фессалоникийцам написаны Павлом в Коринфе примерно в одно и то же время, в начале 50-х гг., хотя относительно 2 Фес возникает больше сомнений в авторстве. Некоторые полагают, что автором его был человек из окружения Павла, использовавший подлинное послание в качестве образца. Иногда считается, что Послание писалось Тимофеем и Силуаном, а Павел лишь добавил свой автограф (ср. 2 Фес 3:17).
Дело в том, что в 2 Фес отсутствуют некоторые характерные черты других Павловых посланий. Здесь нет больших вводных предложений и созвучий в начале или конце строки. В отличие от 1 Фес, в Послании не используется в качестве иллюстраций большое количество примеров из повседневной жизни. Впрочем, в нём ничто и не противоречит тем посланиям, которые несомненно принадлежат Павлу.
Глава 1 (2Фес. 1)
1. Павел, Силуан и Тимофей пишут церкви Бога Отца и Господа Иисуса Христа в городе Фессалоника:
2. благодать вам и мир от Бога, Отца нашего, и Господа Иисуса Христа.
3. Нам следует постоянно благодарить Бога за вас, братья, по достоинству: ваша вера всё возрастает, и умножается любовь каждого из вас к остальным.
4. Мы и сами хвалимся вами в церквях Божьих, вашим терпением и верой во всех выпавших на вашу долю гонениях и страданиях.
5. Это пример справедливого Божьего суда: Он удостоит вас Божьего Царства, за которое вы теперь это претерпеваете.
6. Справедливо будет для Бога воздать страданием тем, кто вас заставил страдать,
7. а вас, страдающих, наградить вместе с нами покоем, когда явится с неба Господь Иисус со Своими ангельскими силами
8. в огненном пламени. Оно покарает тех, кто не знал Бога и не слушал Евангелия Господа нашего Иисуса,
9. карой им будет вечная гибель от Господа в славе Его и силе.
10. Он придёт, чтобы в тот день прославиться в святом Своём народе к восхищению всех, кто поверил в Него, — а ведь и вы приняли на веру наше свидетельство!
11. Об этом мы и просим постоянно, молясь о вас: пусть наш Бог сочтёт вас достойными того, к чему призвал вас. Пусть Он придаст силы всякому благому вашему желанию, когда ваша вера проявляет себя на деле.
12. Так вы прославите имя Господа нашего Иисуса и прославитесь сами действием благодати Бога нашего и Господа Иисуса Христа.
Глава 2 (2Фес. 2)
1. Мы просим вас, братья, ради дня, когда придёт Господь наш Иисус Христос, а мы будем Его встречать:
2. пусть ваш разум не спешит смущаться и тревожиться, веря каким бы то ни было духам, словам или посланиям якобы от нас: мол, настал уже День Господень.
3. Пусть никто никоим образом вас не обманывает! Прежде того люди отступят от Бога и явится беззаконный человек, порождение погибели:
4. он будет противиться Богу и смотреть свысока на всё, что считается божественным или чтимым. Он воссядет в Храме Божьем, выдавая себя за Бога.
5. Разве не помните, как я об этом говорил, ещё когда был с вами?
6. И вы знаете, что́ теперь не позволяет ему явиться в подходящее для него время.
7. Таинство беззакония уже начало действовать, но пока есть Тот, Кто препятствует емуПо-видимому, указание на Святого Духа, Который не даёт силам зла беспрепятственно действовать в этом мире. Впрочем, в последующие времена возникли и другие толкования, например, что это Римская империя., — а когда Он сойдёт с его пути,
8. то откроется этот беззаконник. Но Господь Иисус поразит его духом Своих уст, уничтожит, когда явится в Своём пришествии.
9. А приход того беззаконника будет действием сатаны со всей его силой, со знамениями и ложными чудесами,
10. со всяческим неправедным обманом для людей, которые погибают, потому что не приняли любви к истине, спасительной для них.
11. Потому и Бог позволяет заблуждению действовать в них, и они верят лжи, —
12. и так будут осуждены все, кто не поверил истине и выбрал сторону неправедности.
13. А нам следует постоянно благодарить Бога за вас, братья, возлюбленные Господом: Бог избрал вас как первые плодыПервые плоды нового урожая приносили Богу (Исх 23:19) — с ними сравниваются верующие, возможно, именно те, кто первыми пришёл к Богу. спасения; вас освящает Дух, и вы верите истине.
14. К этому Он и призвал вас Евангелием с нашей помощью, и так вы разделите славу Господа нашего Иисуса Христа.
15. Так что стойте твёрдо, братья, и держитесь преданий, которым мы вас научили, будь то устно или в своих посланиях.
16. Пусть Сам Господь наш Иисус Христос и Бог, Отец наш, Который нас возлюбил и благодатно даровал нам вечное утешение и благую надежду,
17. ободрит ваши сердца и укрепит во всяком благом деле и слове.
Глава 3 (2Фес. 3)
1. К тому же, братья, и вы моли́тесь о нас, чтобы нам распространять слово Господне к Его славе, как это было и с вами,
2. и чтобы нам избавиться от людей никчёмных и дурных — ведь вера есть не во всех.
3. Но верен Господь, Он сбережёт и защитит нас от зла!
4. И насчёт вас мы положились на Господа, ведь вы соблюдаете и будете дальше соблюдать то, что мы вам возвещаем,
5. а Господь направит ваши сердца к любви Божьей и к терпению Христову.
6. Объявляем вам, братья, во имя Господа нашего Иисуса Христа: сторонитесь всякого человека, который ведёт себя нагло, вопреки тому преданию, которое вы приняли от нас.
7. Вы ведь и сами знаете, что следует подражать нам, а мы не допускали никакой наглости:
8. ни у кого не ели мы дармового хлеба, днём и ночью трудились тяжело и усердно, лишь бы не быть кому-то из вас в тягость.
9. И это не оттого, что нет у нас таких прав, а чтобы дать вам пример для подражания.
10. Ещё когда мы были у вас, так и объявили вам: если кто не хочет трудиться, то пусть и не ест.
11. Мы слышим, что некоторые ведут себя с вами нагло: сами никак не трудятся, но во всё вмешиваются.
12. Таких мы призываем и убеждаем именем Господа Иисуса Христа успокоиться, заняться трудом и есть заработанный хлеб.
13. А вы, братья, неустанно творите добро!
14. Если же кто не послушает слов этого нашего послания, отделите его особо и не общайтесь с ним, пусть устыдится.
15. Но не относитесь к нему как к врагу, а вразумляйте как брата.
16. Сам Господь, дающий мир, пусть дарует вам всяческий мир во всём. Господь со всеми вами!
17. Я подписываю это послание собственной рукой: Павел. Это в любом послании означает, что оно написано мной самимОбычно послания записывались секретарём под диктовку, а это добавление сделал сам Павел собственной рукой в знак того, что послание подлинное (см. 2:2, где упомянуты подложные письма от его имени). В византийском варианте текста Послание к Римлянам заканчивается такими же словами, как и это Послание (Рим 16:24 = 1Фес 3:18)..
18. Благодать Господа нашего Иисуса Христа со всеми вами.
Первое послание ТимофеюПослание (1 Тим) адресовано Тимофею — уроженцу города Листра (Малая Азия), одному из ближайших сотрудников апостола Павла, которого сам Павел называл братом (1 Фес 3:2; 2 Кор 1:1; Флм 1:1) и сыном (2 Тим 2:1). Отец Тимофея был греком, мать — еврейкой. Павел совершил над ним обряд обрезания (Деян 16:1–3). Тимофей сопровождал Павла в его втором миссионерском путешествии (Деян 16:6 – 17:15; 18:5) и, отчасти, в третьем (Деян 19:22; 20:4). Возможно, Тимофей находился в Риме во время первого заключения Павла (Фил 2:19–23). Из 1 и 2 Тим следует, что теперь он находится в Эфесе (1 Тим 1:3–4; 2 Тим 1:18).
Можно также предположить, что Тимофей в этих посланиях представляет собирательный образ лидера христианской общины, нуждающегося в наставлении (ср. обращение к Феофилу, т.е. «боголюбцу», в Лк 1:3 и Деян 1:1). Хотя 1 и 2 Тим составлены в форме частных писем, это литературные тексты, рассчитанные на широкую аудиторию (к тому же жанру принадлежат, например, «Нравственные письма к Луцилию» Сенеки).
Автор Посланий Тимофею (1 и 2 Тим), равно как и автор Послания Титу (вместе их называют «Пастырскими»), представляется апостолом Павлом, но большинство современных учёных сомневается в его авторстве, опираясь на смысловые расхождения между ними и теми посланиями, в авторстве которых нет сомнений (Рим, 1 и 2 Кор, Гал). В таком случае автором 1 и 2 Тим может быть один из последователей Павла, хорошо знакомый с творчеством апостола.
Какие аргументы приводятся против авторства Павла? В 1 и 2 Тим описана церковная структура, которую возглавляют епископы; церкви, к которым обращался Павел в бесспорных своих посланиях, видимо, ещё не имели чёткой иерархии (см. 1 Кор 12). В 1 и 2 Тим образ Павла несколько идеализирован, а в других посланиях он не раз признаётся в своей немощи и недостатках (см., например, 2 Кор 11:6; 12:7–9; Гал 4:13–14; 6:17). Наконец, отношение к женщинам в 1 и 2 Тим не вполне совпадает с тем, что мы видим в 1 Кор 11:5, где допускается, что женщина может пророчествовать в церковном собрании.
Впрочем, все эти различия можно объяснить изменением ситуации или позиции самого Павла, а также тем, что он пишет по-разному, обращаясь к разным общинам и людям. Если автором 1 и 2 Тим был Павел, эти два послания должны быть написаны позже, чем все другие Павловы послания, — в середине 60-х гг. Если же автор другой, датировать эти послания невозможно.
Стиль 1 и 2 Тим ближе к греческому философскому языку, чем к библейскому. Многие выражения и идеи, характерные для Посланий Павла, или отсутствуют в Пастырских посланиях, или получают новое истолкование. Например, слово «вера» (πίστις), которое у Павла обычно следует понимать как «верность» и «доверие», в Пастырских посланиях часто означает «христианское вероучение» (см., например, 1 Тим 1:2; 3:9; 4:1).
Оба послания направлены против учений, распространённых в Малой Азии. Особого внимания заслуживает 1 Тим 3:16 — краткое поэтическое исповедание веры. Значительная часть 1 Тим посвящена вопросам церковной организации. В 1 Тим упомянуты три церковных служения: епископы, пресвитеры (старейшины) и диаконы. Скорее всего, разницы между служениями епископа и пресвитера в то время не было. Занятия диаконов в 1 Тим не перечислены, но, вероятно, они были помощниками епископов. Возможно, диаконами были и мужчины, и женщины (1 Тим 3:8–13). Вопрос о том, можно ли считать отдельным церковным служением «истинных вдовиц», о которых рассказано в 1 Тим 5:3–16, остаётся открытым.
Глава 1 (1Тим. 1)
1. Павел, апостол Христа Иисуса по велению Бога, Спасителя нашего, и Христа Иисуса, надежды нашей, —
2. Тимофею, истинному сыну по вере: благодать, милость и мир тебе от Бога Отца и Христа Иисуса, Господа нашего.
3. Когда я отправился в Македонию, то попросил тебя остаться в Эфесе, чтобы ты потребовал от некоторых людей не учить иначе, чем мы,
4. не обсуждать всякие сказания и бесконечные родословия — всё это ведёт скорее к спорам, чем к исполнению Божьего замысла о вере.
5. С какой целью я этого требую? Жду любви от чистого сердца, доброй совести и непритворной веры.
6. Но есть люди, которые от этого отвернулись и обратились к пустым разговорам:
7. они желают учить закону, а сами не понимают, что́ говорят и о чём так уверенно рассуждают.
8. Мы знаем, что закон прекрасен, если пользоваться им законно,
9. с ясным пониманием: закон дан не для праведника, но для людей беззаконных и непокорных, нечестивых и грешных. Такие чужды благочестию и святыне, губят мать и отца, совершают убийства,
10. предаются разврату и ложатся с мужчинами, торгуют людьми и лгут, нарушают клятву и совершают другие дела, противные здравому учению —
11. славному Евангелию блаженного Бога, и мне доверено его проповедовать.
12. Благодарю Того, Кто дал мне силу, — Христа Иисуса, Господа нашего. Он счёл меня верным и определил на служение,
13. хотя прежде я Его хулил, гнал и оскорблял, — я поступал так по незнанию и неверию, и Он помиловал меня.
14. Все пределы превзошла благодать Господа нашего вместе с верой и любовью — той, что во Христе Иисусе.
15. Достоверна эта весть и достойна быть принятой всеми: Христос Иисус пришёл в мир спасти грешников, и я — первый из них.
16. Для того и был я помилован, чтобы на моём примере, прежде других, Иисус Христос показал и как велико Его терпение, и что всех, кто доверится Ему, ожидает вечная жизнь.
17. Извечному Царю, нетленному, незримому Единому Богу честь и слава во веки веков. Аминь!
18. Вот чего я теперь требую от тебя, сын мой Тимофей: как и говорят давние пророчества о тебе, сражайся, как умелый воин, вдохновляясь ими!
19. У тебя есть вера и добрая совесть, а ведь некоторые их отвергли, потому и вера их потерпела крушение.
20. В их числе — Гименей и Александр, и я предал их сатанеКто такие Гименей и Александр и в чём заключался их конфликт с Павлом, неизвестно. Скорее всего, тот же Гименей упомянут в 2Тим 2:17. Противник Павла по имени Александр упомянут в Деян 19:33 и 2Тим 4:14. Предал их сатане — возможно, подверг наказанию, связанному с отлучением от общины (ср. 1Кор 5:5)., чтобы они отучились оскорблять Бога.
Глава 2 (1Тим. 2)
1. Прежде всего я призываю к молитве: просить, заступаться и благодарить за всех людей,
2. за царей и всех начальников, чтобы нам вести тихую и спокойную жизнь, во всём благочестивую и достойную.
3. Такая молитва хороша и угодна Спасителю нашему Богу,
4. ведь Он желает, чтобы все люди пришли к спасению и познали истину.
5. Бог Един, и Один есть Посредник между Богом и людьми — человек Христос Иисус.
6. Он отдал Себя в искупительную жертву за всех — это свидетельство нам в назначенное время!Это свидетельство нам — или: об этом мы и свидетельствуем.
7. И я был поставлен Его вестником и апостолом — я не лгу, но говорю истину, — чтобы научить все народы вере и истине.
8. Я хочу, чтобы мужчины повсюду молились, поднимая чистые руки, без гнева и споров.
9. И точно так же пусть женщины одеваются скромно, украшаются стыдливостью и благоразумием, а не причёсками, не золотом и жемчугами, не дорогими одеяниями.
10. Добрые дела — вот какое украшение подобает женщинам, которые стремятся к благочестию.
11. Женщина пусть молча внимает учению и всегда подчиняется,
12. а вот учить женщине я не позволяю, равно как и руководить мужчиной; ей следует молчать.
13. Прежде был создан Адам, и только затем Ева,
14. и обману поддался не Адам — это женщина обманулась и оказалась преступницейВ Эдемском саду именно Ева первой нарушила Божий запрет и вкусила от древа познания добра и зла (Быт 3:6)..
15. Но, рожая детей, она спасётсяНо, рожая детей, она спасётся — или: Но рождение детей не мешает ей спастись (в 4:3 отвергается мнение тех, кто считал брак чем-то нечистым и недостойным христианина)., если сохранит веру, любовь и святость с благоразумием, —
Глава 3 (1Тим. 3)
1. верно сказано!Верно сказано — обычно эти слова относят к последующему тексту (потому при разбивке на главы эти слова отнесли к следующей, третьей главе). Кто стремится стать епископом, желает доброго дела.
2. Но епископ должен быть безупречным, женатым на единственной женщинеМожно понять это как запрет на внебрачные связи или на повторную женитьбу (например, после смерти первой жены). В любом случае портрет идеального епископа начинается с его семейного положения: он верен своей семье, и эта семья у него одна. В ст. 4–5 кандидат в епископы оценивается по тому, насколько успешно он справляется со своей ролью главы семьи., мыслить трезво и здравоМыслить трезво и здраво — или: трезвый и здравомыслящий. Речь может идти как о ясном мышлении, так и о трезвом образе жизни в буквальном смысле слова (ср. упоминание пьянства на первом месте среди неприемлемых для епископа пороков в следующем стихе)., быть порядочным, гостеприимным, способным наставлять.
3. Им не может быть пьяница или драчун (пусть владеет собой!), любитель ссор или денег.
4. Пусть он хорошо справляется с собственным домом, чтобы дети слушались его с полным уважением, —
5. как же будет заботиться о церкви Божьей тот, кто не смог стать главой своей семьи?
6. Пусть он не будет из недавно принявших веру, не то может надуться от спеси и попасть под то же осуждение, что и дьяволЧеловек, не имеющий опыта христианской жизни, склонен к поиску простых решений и уверен в собственной значимости — если наделить его властью в церкви, он может совершить много ошибок. Но хуже всего, что он может возгордиться, как некогда возгордился дьявол и потому был осуждён..
7. И среди людей, не принадлежащих к церкви, он должен быть известен с хорошей стороны, не то станет лёгкой мишенью для их ругани и клеветнических измышленийСтанет лёгкой мишенью для их ругани и клеветнических измышлений — или: их ругань толкнёт его в ловушку дьявола. Слово «дьявол» буквально означает «клеветник» и может относиться не только к сатане, но и ко всякому клеветнику (в этом значении оно употреблено в ст. 11). Если у епископа изначально дурная репутация среди неверующих, будет использована любая возможность, чтобы опорочить его..
8. То же и с дьяконамиЗдесь мы видим церковную иерархию, состоящую из двух ступеней: епископы (букв. «надзиратели») и дьяконы (букв. «помощники»). По-видимому, в то время епископами называли руководителей местных общин, которые в других местах называются пресвитерами, букв. «старейшинами» (см. 5:19 и в особенности Тит 1:5–9, где «епископ» и «пресвитер» — синонимы). Впоследствии две эти ступени разделились: епископ стал возглавлять несколько общин, во главе которых стояли пресвитеры.: это должны быть люди почтенные, не двуличные, которые не злоупотребляют вином и не ищут наживы,
9. но хранят таинство верыТолько люди с чистой совестью могут сохранить в чистоте и передать другим христианскую веру, которая основана на открытой Богом тайне (ср. 3:16, а также 1Кор 2:1–8; Эф 3:3–9 и др.). с чистой совестью.
10. Сначала их следует подвергнуть испытанию, и, если полностью его выдержат, пусть служат дьяконами.
11. Такими пусть будут и дьякониссыДьякониссы — или: жёны дьяконов. Это служение тогда могли исполнять и женщины (ср. Рим 16:1).: почтенные, не сплетницы, мыслящие трезвоМыслящие трезво — или: трезвого образа жизни (ср. 3:2). и верные во всех отношениях.
12. Каждый дьякон должен быть мужем одной жены и хорошо справляться с собственными детьми и домом.
13. За своё доброе служение они получат высокое положение, а вера во Христа Иисуса придаст им великую смелость.
14. Всё это я пишу в надежде вскоре прийти к тебе,
15. но если и задержусь, ты будешь знать, как следует поступать в доме Божьем — то есть в церкви Бога Живого. Она — оплот и основание истины.
16. Велика, без сомнения, эта тайна благочестия: Он был нам явлен во плоти, праведность Его открытаПраведность Его открыта — или: и оправдан был. в Духе, ангелами был Он увиден, проповедан народам, в мире принимали Его верой, и вознесён Он во славе.
Глава 4 (1Тим. 4)
1. А Дух ясно говоритДух ясно говорит — в одном из пророчеств, но трудно точно сказать, какое имеется в виду., что в последние времена найдутся такие, кто отступят от веры и последуют за лживыми духами и бесовскими учениями.
2. Их будут лицемерно обманывать проповедники, чья совесть выжжена дотла:
3. они не дают заключать браки и заставляют воздерживаться от пищи, которую сотворил Бог, и те, кто верен и знает истину, могут есть эту пищу с благодарностью.
4. Всё, что сотворил Бог, хорошоВсё, что сотворил Бог, хорошо — ссылка на Быт 1:31., и любую пищу нужно не отвергать, а принимать с благодарностью —
5. она освящена Словом Божьим и молитвойСловом Божьим и молитвой — книга Бытия (Божье слово) в гл. 1 называет всё творение хорошим, а благодарственная молитва верующих при вкушении пищи подтверждает, что именно так они и относятся к этой еде..
6. Так наставляй братьев, и будешь прекрасным служителем Иисуса Христа! Ты воспитан рассказами о вере, ты последовал прекрасному учению —
7. так сторонись же негодных старушечьих россказней! Упражняйся в благочестии:
8. в некотором отношении полезно упражнять даже тело, а благочестие полезно во всех, за него обещана нам жизнь и нынешняя, и вечная.
9. Достоверна эта весть и должна быть принята всеми:
10. мы трудимся и боремся потому, что надежду возложили на Бога Живого. Он — Спаситель всех людей, а прежде всего тех, кто верен Ему.
11. Именно это возвещай, так и учи.
12. Пусть никто не презирает тебя за юный возраст, только будь образцом для верующих — в слове, в поведении, в любви, вере и чистоте.
13. В ожидании моего прихода занимайся чтением, проповедью и учением.
14. Не пренебрегай даром, который был дан тебе по пророчеству, когда пресвитеры возложили тебе на голову рукиОбряд посвящения на особые церковные служения заключался в том, что пресвитеры (старейшины, священники) возлагали руку на голову посвящаемого. Когда был посвящён Тимофей, в этом увидели исполнение некоего пророчества — мы не знаем, какого именно..
15. Вот о чём заботься, вот что помни, и пусть твой успех будет явным для всех.
16. Будь внимателен к себе самому и к учению, занимайся всем этим — поступая так, ты спасёшь и себя самого, и своих слушателей.
Глава 5 (1Тим. 5)
1. Кто старше тебя, того не попрекай, а уговаривай, как отца, а младших — как братьев.
2. К женщине старше тебя относись как к матери, а к младшей — как к сестре, всегда храня чистоту.
3. Вдов почитай — настоящих вдов!
4. Но если у какой вдовы есть дети или внуки, то пусть они прежде всего учатся благочестию в собственной семье и воздают должное предкам — это и угодно Богу.
5. Настоящая вдова — та, кто, оставшись одна, надеется на Бога, день и ночь проводит в прошениях и молитвах, —
6. а вдова, которая живёт ради удовольствий, уже умерла.
7. Вот что ты должен им внушать, чтобы они были безупречны!
8. Если же кто не заботится о родных, и прежде всего о своих домашних, тот отрёкся от веры и стал хуже неверного.
9. К числу вдов относи женщину в возрасте не менее шестидесяти лет, у которой был один муж
10. и о чьих добрых делах есть свидетельства. Воспитала ли она детей, принимала ли странников, омывала ли ногиОмывала ли ноги — знак гостеприимства, который обычно оказывал пришедшим гостям домашний раб. Здесь — знак не только гостеприимства, но и смиренной готовности послужить другим христианам (ср. 1Цар 25:41; Лк 7:44; Ин 13:5–15). святому Божьему народу, поддерживала ли несчастных, посвящала ли себя всяким добрым делам?
11. А молодых вдов избегай: когда желания отвлекут их от Христа, они захотят выйти замуж
12. и, если дадут обет, потом окажутся виновными в его нарушенииПо-видимому, вдовы занимали особое положение в общине, которое требовало от них обета безбрачия..
13. А так они от безделья приучаются ходить по домам, и уже не только бездельничают, но и сплетничают, вмешиваются в чужие дела и говорят, чего не следует.
14. Поэтому я хочу, чтобы молодые вдовы выходили замуж, рожали детей, вели хозяйство и не подавали нашим противникамНашим противникам — или: нашему врагу (намёк на сатану). никакого повода для злословия —
15. а то некоторые уже пошли вслед за сатаной.
16. Ты верна Христу и у тебя есть в доме вдовы? Позаботься о них сама и не обременяй церкви, чтобы она могла позаботиться об одиноких вдовах.
17. Если пресвитеры достойно возглавляют общину, а прежде всего усердно проповедуют и учат, они заслуживают особой честиОсобой чести — или: двойной платы..
18. Ведь Писание говорит: «не закрывай рта волу на молотьбе» и «работник достоин своей платы»См. Втор 25:4 и Лк 10:7. При молотьбе часто использовали волов, и животное могло спокойно есть зерно во время этой работы..
19. Обвинение против пресвитера принимай не иначе как от двух или трёх свидетелейСм. Втор 19:15; 2Кор 13:1..
20. А тех, кто грешит, обличи перед всеми, чтобы и другим было неповадно.
21. Перед Богом, и Христом Иисусом, и избранными ангелами заклинаю тебя исполнять всё это беспристрастно, никому не оказывая предпочтения.
22. Не спеши никого рукополагать, не то окажешься соучастником в грехах такого человека, и себя тоже храни в чистоте.
23. Пей не одну только воду, но и немного вина на пользу желудку, ведь ты часто бываешь нездоров.
24. Грехи одних людей видны уже сейчас и приведут их на суд, но и грехи других не останутся сокрыты.
25. Так же и с добрыми делами: лишь часть из них сейчас заметна, но и другая часть не может всегда оставаться неизвестной.
Глава 6 (1Тим. 6)
1. Все, кто несёт ярмо рабства, пусть относятся к своим господам со всевозможным почтением, чтобы никому не давать повода поносить имя Божие и наше учение.
2. Тот раб, у кого господа верующие, пусть не считает, что к ним как к братьям по вере можно относиться с меньшим почтением. Напротив, пусть проявит в своей службе ещё больше усердия, раз служит верующим, к кому относится с любовьюСлужит верующим, к кому относится с любовью — или: служат они как люди верные и любимые.. Именно так и учи, это возвещай.
3. А кто учит иначе, не придерживается здравых слов Господа нашего Иисуса Христа и по-настоящему благочестивого учения,
4. тот ничего не знает, но раздувается от болезненного пристрастия к спорам и словесным состязаниям. А от них родятся зависть, вражда, ругань, злобные подозрения,
5. препирательства — разум таких людей развращён, они лишены истины, а благочестие им нужно лишь для прибыли.
6. Да, благочестие с умеренностью сами по себе прибыль, и немалая:
7. ничего не принесли мы в этот мир и ничего не можем вынести из него.
8. Есть пища и одежда — будем же этим довольны!
9. А кто ищет богатства, поддаётся искушению, попадает в ловушку множества прихотей, безрассудных и вредных, — людей они разрушают и губят в пучине страстей.
10. Жадность к деньгам — вот корень всех зол! В погоне за прибытком некоторые отбились от веры и сами себя ввергли во множество страданий.
11. Но ты, Божий человек, избегай всего этого, ты стремись к праведности и благочестию, к вере и любви, к стойкости и кротости.
12. Как атлет, веди свою прекрасную борьбу ради веры, стремись к награде — к вечной жизни! Ведь ты и был к ней призван и исповедал как подобает свою веру при многих свидетеляхПо-видимому, речь идёт об исповедании веры при крещении..
13. Перед Богом, Который всё наделяет жизнью, и ради Христа Иисуса, Который исповедал Свою веру при Понтии ПилатеПонтий Пилат — римский наместник Иудеи, при котором состоялось распятие Иисуса Христа (Мф 27; Мк 15; Лк 23; Ин 19). Возможно, имеются в виду некоторые особые слова, которые Иисус сказал Пилату (Мк 15:2 и далее), но Его жертвенная смерть сама по себе была лучшим свидетельством Его веры., призываю тебя
14. соблюдать эту заповедь чисто и безупречно до явления Господа нашего Иисуса Христа.
15. Оно случится в надлежащее время, его откроет нам Блаженный Единый Владыка, Царь царствующих и Господь господствующих,
16. Единый, в чьей власти бессмертие. Он обитает во свете неприступном — никто из людей Его не видел и увидеть не может. Честь Ему и власть вовеки, аминь!
17. Тех, кто богат в нынешнем мире, наставляй: пусть не гордятся, пусть надеются не на богатство (оно ненадёжно), а на Бога: Он в изобилии одаряет нас всем, чтобы нам быть довольными.
18. Пусть творят добро и копят не деньги, а хорошие дела, пусть щедро делятся с другими —
19. так они заложат прекрасную основу на будущее, чтобы обрести настоящую жизнь.
20. Тимофей! Что тебе было доверено — храни, сторонясь никчёмной болтовни противников. Они говорят от имени якобы «знания»Знание — по-гречески γνῶσις. Так (гнозис) впоследствии называлось одно из околохристианских учений, воспринятых церковью как ересь. Речь, по-видимому, здесь идёт о некоем тайном знании, которым якобы обладают особые посвящённые люди и которое противоречит ясно выраженной проповеди Евангелия. Надёжных оснований отождествлять его с учением гностиков II в. н.э. нет.,
21. но те, кто сулил его, сбились с верного пути. Благодать с вами!
Второе послание ТимофеюЕсли считать автором Послания (2 Тим) Павла, приходится допустить, что после двухлетнего заключения (Деян 28:30–31) Павел был отпущен и затем вновь арестован. Второе заключение Павла должно было иметь место в середине 60-х гг., и именно тогда он пишет 2 Тим — вскоре после написания 1 Тим (1:8, 16–17; 2:9; 4:16–17). В Послании он особо спорит с доктриной Именея и Филита, учивших, что воскресение мёртвых уже произошло (2:17–18), но подробнее мы не можем ничего о них сказать. В остальном Послание продолжает мысли 1 Тим.
Глава 1 (2Тим. 1)
1. Павел, по воле Божьей ставший апостолом Христа Иисуса, чтобы возвещать о той жизни, которую Он нам обещал во Христе Иисусе, —
2. Тимофею, возлюбленному сыну. Благодать, милость и мир тебе от Бога Отца и Христа Иисуса, Господа нашего!
3. Продолжая дело моих предков, я добросовестно служу Богу и благодарю Его, когда днём и ночью непрестанно вспоминаю тебя в молитве.
4. Желанная встреча с тобой наполнила бы меня радостью. Я ведь помню о твоих слезах,
5. не забываю и о непритворной вере, которая есть у тебя: прежде жила она в бабушке твоей Лоиде и в матери ЭвникеО матери Тимофея рассказано в Деян 16:1 — она была христианкой из числа иудеев. — я уверен, что живёт она и в тебе.
6. Именно поэтому я напоминаю тебе: ты получил Божий дар, когда я возложил тебе на голову рукиИмеется в виду обряд посвящения на особое служение в церкви., — поддерживай этот огонь!
7. Ведь не духом страха наделил нас Бог, но духом силы, любви и благоразумия.
8. Так что не стыдись свидетельствовать ни о Господе нашем, ни обо мне, Его узнике. Раздели мои страдания за Евангелие — и Бог придаст тебе сил.
9. Он спас нас и обратил к нам Свой святой призыв, но не по нашим заслугам, а по Собственному замыслу и по благодати, которую даровал нам во Христе Иисусе прежде всех веков и времён,
10. а открыл только теперь, когда явился Спаситель наш Христос Иисус. Он уничтожил смерть и зажёг евангельский свет нескончаемой жизни —
11. и я поставлен вестником, апостолом и учителем, несущим эту весть.
12. Вот потому я и терплю такие страдания, но стыдиться мне нечего: знаю, Кому доверился. Я вручил Ему свой залогВручил Ему мой залог — или: принял от Него залог. В любом случае отношения апостола с Богом описываются здесь в терминах финансовых операций: по договору покупатель оставляет продавцу некоторый залог, который служит гарантией, что в своё время будет произведён полный расчёт. В конце земной истории будут подведены окончательные итоги, а теперь, с одной стороны, дарования, полученные верующими, а с другой — их собственные усилия в служении Евангелию выступают своего рода залогом для тех отношений Завета, в которые они вступили, причём его сохранность в любом случае зависит от Бога, а не от людей. и уверен, что Он способен его сохранить до Последнего дня.
13. С верой и любовью во Христе Иисусе я преподал тебе образец здравого учения —
14. сохраняй же этот благой залог силой Духа Святого, живущего в нас.
15. Ты знаешь, что все в провинции Асия от меня отвернулись, и Фигел с Гермогеном в том числе.
16. Да будет милостив Господь к дому ОнесифораО Фигеле, Гермогене и Онесифоре ничего достоверного нам не известно, но в апокрифических «Деяниях Павлы и Фёклы» двое последних упомянуты как сотрудники Павла., он часто ободрял меня, не стыдясь того, что я узник,
17. а когда он оказался в Риме, то спешно меня разыскал.
18. Пусть Господь будет к нему милостив в Последний день (а как он помог нам в Эфесе, ты знаешь лучше меня)!
Глава 2 (2Тим. 2)
1. А ты, сын мой, черпай силу в благодати Христа Иисуса.
2. Что ты слышал от меня при множестве свидетелей, то и передавай верным людям, которые способны научить и других.
3. Раздели с нами страдания, как добрый воин Христа Иисуса!
4. Ведь если воин в походе желает угодить военачальнику, он не связывает себя житейскими заботами.
5. И атлет на соревнованиях не получит победного венца, если будет нарушать правила.
6. А земледелец после полевых работ первым должен попробовать плоды нового урожая.
7. Вникни в то, о чём я говорю, — Господь наделит тебя способностью всё понимать.
8. Помни об Иисусе Христе: Он потомок царя Давида и был воскрешён из мёртвых! Такое Евангелие я проповедую
9. и терплю за него страдания вплоть до тюремного заключения, словно злодей, — но Слово Божие не заковать в цепи.
10. Для того я и терплю всё это, чтобы избранники Божьи обрели спасение во Христе Иисусе и с ним — вечную славу.
11. Достоверна эта весть: если вместе с Ним умираем, будем с Ним и жить;
12. если с Ним страдаем, будем и царствовать с Ним. А если отречёмся, то и Он отречётся от нас,
13. но если мы неверны, то Он останется верным — ведь от Себя Он отречься не может.
14. Напоминай это и свидетельствуй об этом перед Богом! И пусть они не вступают в споры, бесполезные и для слушателей губительные.
15. Старайся предстать перед Богом как угодный Ему работник, который верно правит словом истины, и стыдиться ему нечего.
16. А негодной болтовни сторонись: кто её разводит, тех она ведёт к ещё большему нечестию,
17. и слова их расползаются, как гангрена. Именно таковы Гименей и ФилетГименей — видимо, тот же, о котором говорилось в 1Тим 1:20. Филет более в НЗ не упоминается.:
18. они отрицают истину, говоря, что воскресение из мёртвых уже состоялосьНам не известны подробности их учения, но они, видимо, отрицали, что верующие воскреснут ради вечной жизни со Христом при Его Втором пришествии., и так уводят некоторых от веры.
19. Но Бог поставил твёрдое основание, и такая на нём печать: «кто Господень — того знает Он»Так в Чис 16:5 (по греч. версии) сказано о тех израильтянах, которые не пошли за Кореем, поднявшим мятеж против Моисея. Второе выражение — не точная цитата, а скорее пересказ основной мысли многих мест ВЗ. и «всякий, кто призывает имя Господне, пусть сторонится неправды».
20. Есть в большом домохозяйстве сосуды не только золотые и серебряные, но и деревянные и глиняные: одни для почтенных занятий, другие для неприличных.
21. И кто очистит себя от такой грязи, станет сосудом почтенным и освящённым, чтобы Хозяин мог его употребить на всякое доброе дело.
22. Избегай желаний, свойственных юности, но стремись к праведности, вере, любви и миру со всеми, кто призывает Господа от чистого сердца.
23. А глупых и невежественных споров избегай, зная, что они порождают распри.
24. Раб Господень должен не ссориться, а быть для всех учителем, вежливо, без злобы и
25. с кротостью исправляя тех, кто выступает против него. Может быть, Господь даст им покаяние, они познают истину,
26. отрезвеют и так освободятся из ловушки дьявола — ведь это он навязал им свою волю!
Глава 3 (2Тим. 3)
1. Знай: в конце настанут трудные времена.
2. Люди будут любить лишь себя да деньги — станут заносчиво ругаться, будут неверны даже родителям, неблагодарны, нечисты,
3. недружелюбны. Будут непримиримо клеветать, не будут знать ни меры, ни учтивости, ни доброты;
4. будут предавать безудержно и слепо, ведь им удовольствия будут желанней Бога!
5. Будут они сохранять благочестивый вид, но сами же и лишать своё благочестие силы. Держись от таких подальше!
6. Есть среди них такие, кто проникает в чужие дома, чтобы обольщать тёток, которые, следуя множеству прихотей, запутались в собственных грехах.
7. Вечно они чему-то «учатся», но никак не могут прийти к познанию истины.
8. Когда-то в Египте Моисею противостояли Ианний с ИамвриемИанний с Иамврием — в иудейской традиции имена египетских жрецов, состязавшихся с Моисеем и Аароном (см. Исх 7–9, где их имена не названы). Они упомянуты даже в «Естественной истории» Плиния Старшего (30.11)., таким же образом и эти люди противятся истине — сознание их развращено, вера им неведома!
9. Но многого они не добьются: их безумие станет для всех очевидным, как было и с теми.
10. А ты последовал за моим учением, подражал моему образу жизни и ставил себе те же цели с верой, стойкостью, любовью и терпением —
11. даже в пору гонений и страданий, которые мне достались в Антиохии, Иконии и ЛистреАнтиохия, Икония и Листра — города, в которых проповедовал Павел, нередко встречая яростное сопротивление (Деян 13:51; 14:6–8, 19, 21).. Сколько пришлось перенести мне гонений, и от всех избавил меня Господь!
12. Да и все, кто желает благочестиво жить со Христом, будут гонимы,
13. а негодяи и чародеи будут погружаться всё глубже в собственный обман и погружать других.
14. Но ты убедился, что наше учение достоверно, — держись его! Ты ведь помнишь, кто тебя научил,
15. ты с малых лет знаешь Священное Писание, оно может наделить тебя мудростью и привести к спасению по вере во Христа Иисуса.
16. Всё Писание вдохновлено Богом и приносит пользу: обучает, обличает, исправляет и наставляет в праведности.
17. Кто верен Богу, того Писание подготовит и снарядит для всякого доброго дела.
Глава 4 (2Тим. 4)
1. Перед Богом и Христом Иисусом, Который будет судить живых и мёртвых, когда явится установить Своё Царство, заклинаю тебя:
2. проповедуй это Слово настойчиво, при всяком удобном и неудобном случае, и будь терпеливым учителем: обличай, упрекай, призывай!
3. Ведь придёт время, когда здравого учения не станут держаться, а будут созывать каких попало учителей себе по вкусу, лишь бы услышать приятное.
4. Да, люди перестанут слушать истину и обратятся к басням.
5. Но ты всегда будь трезв и в страданиях терпелив, трудолюбиво возвещай Евангелие, исполняй своё служение.
6. А я уже возложенная на алтарь жертва, настал час моего ухода.
7. Я славно боролся, добежал до последней черты и сберёг веру.
8. Теперь готов для меня венец праведности, и в назначенный день вручит мне его Господь, праведный судья, — и не только мне, но и всем, кто любит Его и ждёт Его пришествия.
9. Постарайся прийти ко мне поскорей.
10. Ведь Демас меня оставил: он предпочёл нынешний мир и отправился в Фессалонику. Крес ушёл в Галатию, Тит — в ДалмациюДемас, Крес, Тит — сотрудники Павла. Демас, видимо, упомянут в Флм 1:24 и Кол 4:14; о Кресе (полное имя — Крескент) в НЗ более ничего не сказано, Тит, судя по всему, тот, к кому обращено Послание Титу. Фессалоника — совр. Салоники в Греции, Галатия и Далмация — римские провинции (части совр. Хорватии и Турции соответственно)..
11. Со мной один ЛукаЛука — сотрудник Павла (см. Флм 1:24 и Кол 4:14), автор Евангелия и Деяний.. Возьми с собой и приведи МаркаМарк — видимо, Иоанн Марк, сотрудник Павла и автор Евангелия. Он был с Павлом во время его первого миссионерского путешествия (Деян 12:12, 25; 13:5, 13; 15:37, 39; Флм 1:24)., он пригодится мне для служения.
12. А Тихика я отослал в ЭфесТихик — сотрудник Павла, видимо, о нём говорится в Деян 20:4; Эф 6: 21–22; Кол 4:7–9 и Тит 3:12. Эфес — большой город на западе совр. Турции, к его общине обращено Послание Эфесянам..
13. Когда придёшь, захвати с собой плащ, который я оставил в Троаде у КарпаТроада — город на западе совр. Турции, где Павел был во время второго и третьего миссионерских путешествий (Деян 16:8, 11; 20:5–6; 2Кор 2:12). Карп более в НЗ не упоминается., и книги, особенно те, что на пергаментеПергамент (приготовлялся из кожи и был достаточно дорог) был одним из основных материалов для письма, наряду с более дешёвым папирусом..
14. Медник АлександрАлександр — распространённое имя, но вполне может быть, что в Деян 19:33 и 1Тим 1:20 говорится именно о нём. причинил мне много вреда — воздаст ему Господь по его делам.
15. Остерегайся его и ты, он очень противился нашей проповеди.
16. Когда в суде я в первый раз говорил в свою защиту, со мной не было никого, все оставили меня — да не спросится с них за это!
17. Но со мной был Господь, Он придавал мне сил, чтобы Его весть прозвучала из моих уст и услышали её все народы, — и так я был вырван из львиной пастиИз львиной пасти — приговорённых к смерти преступников могли бросить на растерзание львам на арене цирка. С другой стороны, это аллюзия на историю Даниила, которого Бог сохранил невредимым во рве со львами (Дан 6)..
18. Господь избавит меня от всякого злодейства и спасёт для Своего царства на небесах — слава Ему во веки веков, аминь!
19. Приветствуй Приску, Акилу и домашних ОнесифораПриска (полное имя Прискилла) и Акила — супруги из Коринфа, сотрудники Павла (см. Деян 18:2–3, 18–21, 26; Рим 16:3–4; 1Кор 16:19), об Онесифоре см. 1:16..
20. Эраст остался в Коринфе, а ТрофимаЭраст — сотрудник Павла. Вероятно, именно он упоминается в Деян 19:22 и Рим 16:23, где сказано, что по профессии он был городским казначеем; Трофим — сотрудник Павла из Эфеса (см. Деян 20:4; 21:29). Коринф и Милет — крупные города, соответственно, в Греции и на западе совр. Турции. я оставил больного в Милете.
21. Постарайся прийти до зимы! Приветствуют тебя Эвбул, Пуд, Лин и КлавдияЭвбул, Пуд, Лин и Клавдия более нигде в НЗ не упоминаются. Раннехристианские источники (Ириней, Против ересей, 3.3.3 и Евсевий, Церковная история, 3.2; 3.4.8) называют Лина первым епископом Рима после Петра., и с ними все братья.
22. Господь да пребудет с духом твоим, благодать со всеми вами!
Послание ТитуНаряду с 1 и 2 Тим, Послание Титу (Тит) относят к числу «Пастырских», и возникает та же самая проблема с авторством: проблематика и стилистика Послания отличаются от тех, которые мы видим в посланиях, несомненно принадлежащих Павлу (Рим, 1 и 2 Кор, Гал). Об этом говорилось во введении к 1 Тим.
Если автором Послания всё же был Павел, то время написания Тит, как и 1 Тим, относится к первой половине 60-х гг., когда он, оправданный на императорском суде, мог отбыть из Рима в Грецию и Малую Азию. Тит, по-видимому, написано раньше 1 Тим. Все сотрудники Павла, которых он называет в Тит, связаны с Грецией и Малой Азией. Допуская, что 1 Тим было составлено после отбытия апостола из Эфеса в Македонию (1 Тим 1:3), можно предположить, что Павел написал Тит по пути с Крита в Македонию — может быть, в Эфесе. Если согласиться, что Тит принадлежит не Павлу, определить авторство, время и место его написания невозможно.
Сотрудник Павла Тит, согласно Гал 2:1–3, был обращён из язычников, возможно, самим Павлом (ср. Тит 1:4), был помощником апостола в миссионерской деятельности (2 Кор 2:13; 7:6–15; 8:6 и др.). В тексте ясно указывается, что Павел сам оставил Тита на Крите, большом острове в Восточном Средиземноморье, руководить местными христианами (Тит 1:5). Павел прежде ненадолго остановился на Крите из-за шторма (Деян 27:7–12), но в Деяниях речь не идёт о проповеди, да и едва ли она была возможна в той ситуации. Впрочем, можно допустить, что Павел побывал на Крите после того, как покинул Рим.
Автор наставляет и ободряет следующее поколение руководителей христианских общин, попутно он описывает идеальную картину жизни в христианской общине и порицает лжеучителей, но не излагает их учений сколько-нибудь конкретно. Кратко изложив основы веры, он напоминает, что она должна выражаться в соответствующем образе жизни (2:5–10).
Автор использует в богословских целях эллинистическую религиозную терминологию: «благочестие» (εὐσέβεια) и др. Здесь заметно сходство с литературой эллинистического иудаизма (например, с Четвёртой книгой Маккавеев, с Завещаниями двенадцати патриархов).
Глава 1 (Тит. 1)
1. Павел, раб Божий и апостол Иисуса Христа по вере тех, кто избран Богом, кто познал истину, ведущую к благочестию.
2. Они надеются на вечную жизнь, которую Бог без обмана обещал нам ещё прежде начала мироздания
3. и в должное время открыл нам — проповедь о ней Спаситель наш Бог доверил и поручил мне.
4. Титу, истинному своему сыну по общей нашей вере, желаю благодати и мира от Бога Отца и Христа Иисуса, Спасителя нашего.
5. Для того я и оставил тебя на Крите, чтобы ты завершил, что осталось сделать, и поставил в каждом городе пресвитера. О них я тебе повелел:
6. пресвитер должен быть безупречен, женат на единственной женщинеМожно понять это как запрет на внебрачные связи или на повторную женитьбу (например, после смерти первой жены). В любом случае портрет идеального пресвитера начинается с его семейного положения: он верен своей семье и справляется с ролью её главы., и дети должны быть у него верными, неповинными в распущенности или своеволии.
7. ЕпископЕпископ — здесь то же, что и пресвитер в ст. 5, т.е. руководитель местной христианской общины. управляет Божьим народом и должен быть безупречен: выбирай из тех, кому привычны не дерзость, гнев, пьянство, драки и бесчестная нажива —
8. а гостеприимство, доброжелательность, благоразумие, справедливость, чистота, умеренность.
9. Пусть он сохраняет то верное слово, которому был научен, и может наставить в здравом учении и обличить тех, кто ему противится.
10. Много ведь есть непокорных болтунов и обманщиков, особенно среди обрезанныхОбрезание крайней плоти — главный отличительный признак израильтян (евреев) как избранного Богом народа..
11. Нужно затыкать рот тем, кто сбивает с пути целые семьи, кто учит, чему не следует, — и всё ради бесчестной наживы.
12. Был среди них один пророк, сам из их числа, и он сказал: «Критяне лгут всегда, злые звери, лентяи, обжоры»Цитата из греческого поэта Эпименида Критского (VI-V вв. до н. э.), которого многие считали чудотворцем и пророком. Первая часть фразы встречается также у другого поэта Каллимаха (III в. до н. э.), видимо, это был распространённый стереотип..
13. Это пророчество истинно, и поэтому обличай их сурово, чтобы обратить к здравой вере.
14. Пусть они не обращают внимания на иудейские басни и на требования людей, которые отвернулись от истины.
15. Для чистых всё чистоИмеются в виду ритуальные ограничения Моисеева закона., а для осквернённых и неверных нет ничего чистого. У них осквернены и разум, и совесть:
16. они заявляют, что знают Бога, но на деле отрекаются от Него — гнусные, ненадёжные, ни к чему доброму не годные люди.
Глава 2 (Тит. 2)
1. А ты, как и следует, проповедуй здравое учение:
2. людям старшего возраста приличны умеренность, достоинство, благоразумие, здравая вера, любовь и терпение.
3. Также и женщинам в возрасте — пристойное поведение без лукавства и пристрастия к вину. Лучше пусть учат доброму
4. и наставляют молодых женщин любить своих мужей и детей,
5. быть благоразумными, чистыми, хозяйственными и слушаться мужей, чтобы никому не подавать повода поносить Божье Слово.
6. Так же и молодых мужчин призывай к благоразумию
7. во всём и сам будь примером в добрых делахК благоразумию во всём, а сам будь примером в добрых делах — или: к благоразумию. А сам во всех добрых делах будь примером.: учи правильно и с достоинством,
8. проповедуй здраво и безупречно, чтобы противники, себе на позор, не могли сказать о нас ничего дурного.
9. Рабы пусть во всём повинуются своим господам, пусть исполняют их волю без пререканий,
10. без утайки, с настоящей верностью во всём — и в глазах всех людей это возвысит учение нашего Спасителя Бога.
11. Явилась Божья благодать для спасения всех людей.
12. Она учит нас отказаться от нечестия и погони за удовольствиями этого мира, учит жить в нынешнем веке разумно, праведно, благочестиво,
13. с надеждой ожидать блаженного дня, когда явится во славе великий Бог и Спаситель наш Иисус ХристосЭто выражение можно понять двояко: явится великий Бог и с Ним вместе наш Спаситель Иисус Христос, или явится Иисус Христос, великий Бог и наш Спаситель..
14. Он отдал Себя в жертву за нас, чтобы избавить от всякого беззакония, очистить и сделать Своим собственным народом и чтобы мы охотно творили добрые дела.
15. Говори об этом, призывай, настоятельно обличай, и пусть никто не относится к тебе пренебрежительно.
Глава 3 (Тит. 3)
1. Напоминай им, чтобы подчинялись начальству и властям, были послушны и готовы ко всякому доброму делу,
2. избегали оскорблений и ссор, были доброжелательны и кротки со всеми людьми.
3. Ведь и мы когда-то были безрассудны и непокорны, блуждали как рабы своих желаний и всяческих наслаждений, вели себя злобно и завистливо, были отвратительны и друг друга ненавидели.
4. Но Спаситель наш Бог проявил Свою доброту и любовь к людям.
5. Не совершили мы праведных дел, и не по нашим заслугам, а лишь по собственной милости Он нас спас и в крещении возродил к новой жизни действием Духа Святого —
6. Его Он щедро излил на нас через Иисуса Христа, Спасителя нашего.
7. Его благодать и нас делает праведными наследниками, даёт нам надежду на вечную жизнь.
8. Достоверна эта весть, и я хочу, чтобы ты постоянно её подтверждал, а те, кто поверили Богу, стремились участвовать в добрых делах — это прекрасно и полезно людям.
9. А от глупых споров о родословиях, от раздоров и ссор по поводу толкований закона держись подальше — всё это пустое, не приносит пользы.
10. Человека, который затевает расколы, предупреди один раз и другой — а потом отвернись от него.
11. Тогда ты будешь знать, что он испорчен и собственными грехами подписал себе приговор.
12. Когда пошлю к тебе Артему или Тихика, постарайся прийти ко мне в Никополь, где я решил зимоватьАртема более нигде в НЗ не упоминается, а Тихик — в Кол 4:7–9; Эф 6:21–22; 2Тим 4:12. Оба они были спутниками Павла. Название Никополь носили разные города, вероятнее всего, здесь имеется в виду город в Эпире (западной Греции), но это может быть и город в Киликии (совр. Турция)..
13. Поскорее отправь в путь знатока законов Зену и АполлосаЗена более нигде в НЗ не упоминается, он мог быть знатоком Моисеева закона или же обычного светского права. Об известном проповеднике Аполлосе рассказано в Деян 18:24 – 19:1 и многократно в 1 Кор., постарайся, чтобы они ни в чём не нуждались.
14. Пусть и люди нашей общины учатся творить добрые дела, смотря по необходимости, а иначе окажется, что они не принесли добрых плодов.
15. Приветствуют тебя все, кто со мной. Приветствуй тех, кто верен и любит нас. Благодать со всеми вами!
Послание ФилимонуПослание Филимону (Флм) — единственное в Новом Завете, которое можно считать частным письмом, и в авторстве Павла обоснованных сомнений не возникает. Обстоятельства и имена, которые упоминает Павел, указывают на сходство с Кол, и логично предположить, что Послание написано в то же время и в том же месте (подробнее об этом сказано во введении к Кол).
Филимон — хозяин беглого раба Онисима, которого Павел обратил в христианство и теперь возвращает ему вместе с письмом. Согласно Кол, Онисим (Кол 4:9) и Архипп (Кол 4:17) принадлежали к колосской церкви, можно предположить, что Филимон, от которого в своё время сбежал Онисим, также жил в этом городе. Филимон, по-видимому, стал христианином после проповеди Павла (Флм 1:19); может быть, в Флм упомянуты и другие члены его семьи.
Онисим, возможно, содержался в той же тюрьме, что и Павел. Он был полезен Павлу в его служении (1:11, 13), но тот мог лишь уговаривать Филимона простить раба, который оставался его собственностью и должен был быть сурово наказан за побег. Павел относится к рабству как к данности, но стремится изменить характер отношений между хозяином и рабом: Онисим возвращается к Филимону уже не как раб, а как возлюбленный брат во Христе (1:16).
Послание — своего рода шедевр Павловой риторики: постепенно, шаг за шагом, он убеждает своего адресата принять нужное решение, так что окончательное слово остаётся всё-таки за Филимоном, но ответить отказом он наверняка не сможет. В тексте встречается много выражений, подчёркивающих личное и бережное отношение Павла к Филимону и Онисиму: например, «брат» (1:1, 7, 16, 20), «возлюбленный» (1:1, 16), «моё сердце» (1:12, 20) и др.
Глава 1 (Флм. 1)
1. Павел, который стал узником ради Христа Иисуса, и брат Тимофей — возлюбленному Филимону, который трудился с нами вместе,
2. и сестре Апфии, и соратнику нашему Архиппу, и всей церкви, собранной у вас дома:
3. благодать вам и мир от Бога, Отца нашего, и Господа Иисуса Христа.
4. Я постоянно поминаю тебя в своих молитвах и благодарю Бога,
5. ведь я слышал, какую любовь и верностьВерность — или: веру. Это слово означает не просто совокупность убеждений и верований, но и твёрдость, постоянство поведения, основанного на этих убеждениях. ты проявил к Господу Иисусу и ко всему святому Божьему народу!
6. Пусть общность в вере на деле приведёт тебя к познанию всякого блага, какое только дарует нам Христос.
7. Так сильно меня порадовала и утешила твоя любовь: благодаря тебе, брат, успокоены сердца святого народа.
8. Наше единство во Христе даёт мне полное право указывать тебе, как должно поступать,
9. но лучше я с любовью попрошу. Да, я, Павел, посланникПосланник — или: старейшина. Даже в заключении Павел сохраняет это почётное звание., а теперь и узник Христа Иисуса,
10. прошу тебя за сына, рождённого у меня здесь, в заключении, — за Онисима.
11. Пусть прежде он для тебя был негодным, но теперь пригодитсяНегодным… пригодится — игра слов. Имя Онисим означает «полезный», и Павел здесь обыгрывает его смысл. К тому же слово «полезный» (греч. εὔχρηστος) созвучно слову Христос. и тебе, и мне.
12. Посылаю его к тебе как своё сердце!
13. Хотел было я оставить его при себе, чтобы он вместо тебяВместо тебя — Павел, находясь в заключении ради Христа, мог ожидать помощи от самого Филимона, но тот находится далеко, и потому его раб Онисим может исполнить за него эту службу. послужил мне, пока я в заключении ради Евангелия.
14. Но я решил ничего не делать без твоего согласия, чтобы добрый твой поступок был не вынужденным, а добровольным.
15. Итак, он прежде ненадолго оставил тебя, чтобы ты снова принял его навеки,
16. уже не просто как раба, а много более того — как возлюбленного брата. Именно таков он для меня, тем более он станет близким для тебя и как человек, и как брат по вере в Господа.
17. Если я тебе не чужой — прими его, как принял бы меня!
18. А если он причинил тебе ущерб или задолжал, запиши это за мной.
19. Я, Павел, пишу собственной рукой: «я возмещу» — и даже не упоминаю, что ты и собственной жизнью мне обязанТы и собственной жизнью мне обязан — приход к вере и крещение — это новое рождение. Павел привёл Филимона к вере и тем самым даровал ему новую жизнь..
20. Да, брат, жду от тебя прибыткаЖду прибытка — игра слов, использован греч. глагол, однокоренной с именем Онисима., успокой же моё сердце во Христе.
21. Я написал тебе, потому что твёрдо знал заранее: ты послушаешь меня и сделаешь даже больше того, о чём прошу.
22. А заодно готовься к моему приходу — я верю, что по вашим молитвам вы получите этот дар.
23. Тебя приветствуют Эпафрас, с которым мы вместе заключены за Христа Иисуса,
24. Марк, Аристарх, Демас и ЛукаЭпафрас, Марк, Аристарх, Демас и Лука упомянуты также в Кол 4:10–14, где о них рассказано подробнее. Марк некоторое время сопровождал Павла в его путешествиях (Деян 15:37–39), Евангелие от Марка, судя по всему, написано именно им. Лука — самый известный спутник Павла, автор Евангелия и книги Деяний., с которыми мы трудимся вместе.
25. Да будет на вас благодать Господа Иисуса Христа!
Послание ЕвреямТрадиция называет автором Послания Евреям (Евр) апостола Павла, но уже в древности возникли серьёзные сомнения по поводу его авторства. Из всех новозаветных посланий только в Евр и 1 Ин автор ничего не сообщает о себе. Мнение, что автором Послания был Павел, сложилось в Александрии к середине II в. Климент Александрийский (кон. II в.) считал, что Павел написал его по-еврейски, а евангелист Лука перевёл на греческий. Ориген (III в.) отмечал, что, хотя стиль Евр разительно отличается от стиля Павла, основные идеи, несомненно, близки его богословию. При этом Ориген ссылался на предание, согласно которому Евр было написано Климентом Римским (к этому же склонялся впоследствии и Эразм Роттердамский). По свидетельству Тертуллиана (нач. III в.), многие считали автором Послания апостола Варнаву, в более позднее время в числе возможных авторов называли также Аполлоса и других исторических персонажей, но все эти предположения недоказуемы.
На западе христианского мира авторство Послания вызывало серьёзные сомнения, и в канон Нового Завета оно было окончательно включено только к рубежу IV-V вв. Однако на Востоке его стали включать в список новозаветных книг раньше и широко цитировать. Сомнения в авторстве и каноничности текста привели к тому, что, несмотря на большой объём, Евр занимает в корпусе Павловых посланий последнее место.
В настоящее время подавляющее большинство учёных считает, что Павел не был автором Евр, поскольку оно отличается от писаний Павла и лексикой, и стилем, и композицией. Так, в Евр богословские и назидательные мотивы переплетаются, образуя единое целое, тогда как Павел обычно располагал материал тематическими «блоками». Иначе, чем у Павла, вводятся цитаты. В целом можно сказать, что основные богословские идеи Евр очень близки Павловым посланиям, но по форме этот текст сильно от них отличается. В Евр часто встречается противопоставление вечного, непреходящего, небесного временному, недолговечному, земному. Это, возможно, свидетельствует, что автор, подобно Филону Александрийскому, был выходцем из эллинистической среды (Аполлос?) и испытал влияние учения платоников о «мире идей».
Мы не можем сказать, где именно было написано Евр. Приветствие «от италийских» (13:24) может подразумевать, что автор, находясь в Италии, пишет жителям другой страны (Палестины?) или, напротив, обращается к италийцам с приветом от их собратьев, находящихся вместе с ним далеко от Италии. Что касается времени написания, то Евр появилось не позже 96 г., когда Климент Римский написал своё 1-е Послание Коринфянам, где почти дословно цитирует Евр.
Логично предположить, что Евр написано до 70 г., т.е. до разрушения иерусалимского Храма римлянами. Автор ничего не говорит о разрушении Храма, которое могло бы стать сильнейшим аргументом в пользу превосходства жертвы Христа над ветхозаветными жертвами. Кроме того, описывая ветхозаветное богослужение, автор употребляет настоящее время (например, 9:6–9).
Евр могло быть адресовано конкретной общине, состоявшей из христиан преимущественно еврейского происхождения, которые испытывали искушение вернуться к иудейской религиозной практике. Впрочем, не исключено, что среди адресатов было много и христиан-неевреев, сочувственно относившихся к традиционной еврейской религии. При этом идеи, высказанные в Евр, были актуальны не только для одной общины, но и для всех тех христиан, которые живо ощущали свою связь с религией древнего Израиля и потому остро переживали уже состоявшийся разрыв между христианством и иудаизмом. Христианам было необходимо чётко обосновать, почему они отказались следовать религиозной практике иудаизма и что подразумевают, говоря о Новом Завете. Вместе с тем это надо было изложить языком, понятным для евреев.
Центральная тема Евр — христология. В первых главах автор вводит несколько центральных тем: Христос как Сын Божий и как человек, Христос как жертва и как священник — и в дальнейшем детально раскрывает каждую из них. Автор обильно цитирует Ветхий Завет и прибегает к характерным для иудейской традиции экзегетическим приёмам, в частности когда доказывает бессмертие Мелхиседека (7:8) лишь на том основании, что текст ничего не говорит о его смерти. Часто автор предлагает образное понимание ветхозаветного текста, явно отличающееся от изначального конкретно-исторического смысла (например, цитаты из Псалмов в 1:5–14).
Для автора подлинный смысл Ветхого Завета раскрывается только во Христе. Священный шатёр и связанное с ним богослужение служили образом небесного шатра и того великого и единственного жертвоприношения, которое совершил Христос. Из этого вытекает другая важнейшая тема: добровольное унижение Сына Божьего в земной жизни и смерти и прославление Его после воскресения. Все верующие приглашаются к соучастию в жертвенном служении Христа, как и Он стал человеком ради спасения людей (2:14).
Это одна из наиболее совершенных в литературном отношении книг Нового Завета: длинные и сложные фразы чередуются с короткими, ёмкими изречениями; от одной темы автор искусно переходит к другой, поддерживая логическую связь с помощью повторяющихся ключевых слов, перекликающихся образов, общих реминисценций.
Глава 1 (Евр. 1)
1. В прежние времена Бог многократно и разнообразно обращался к нашим отцам через пророков.
2. Настали последние времена, и Его слово донёс до нас Его Сын. Прежде Бог сотворил через Него миры, а теперь всё отдал Ему в наследие.
3. В Сыне нам открылось сияние Божьей славы и отпечаток Божественной сущности. Его могучее слово всё содержало в себе, Он совершил очищение грехов и воссел в выси по правую руку от Божьего Величия.
4. Сын принял в наследие имя более славное, чем у ангелов, — и настолько же Он превосходит ангелов.
5. Когда и кому из ангелов Бог говорил: «Ты Сын Мой, сегодня Я Тебя породил»? И ещё: «Я буду Ему Отцом, а Он Мне — Сыном»Здесь приведены цитаты из Пс 2:7 и 2Цар 7:14. В ВЗ они описывали восшествие на престол израильского царя из династии Давида, который символически усыновлялся Богом. Но эти тексты издавна понимались как пророчества о Мессии, который будет потомком Давида и Божьим Сыном. Здесь они отнесены к Иисусу Христу, как и следующие пророчества..
6. А когда Он вводит Первенца во вселенную, то говорит: «И пусть поклонятся ему все ангелы Божьи»Цитата из Пс 96:7 и, возможно, отсылка к греч. тексту Втор 32:43, где идёт речь о поклонении «сынов Божьих» Богу..
7. Об ангелах Он говорит: «Он делает ангелов Своих духами и служителей Своих — языками пламени»Ангелов Своих духами и служителей Своих — языками пламени — или: ангелами Своими духов и служителями Своими — языки пламени. Цитата из греч. текста Пс 103:4. В контексте ВЗ речь идёт скорее о том, что Бог ставит себе на службу духов и пламя. Но здесь в любом случае имеется в виду, что ангелы — не более чем духи или огненные языки..
8. А о Сыне: «Престол Твой, Боже, стоит во веки веков, и жезл Твой царский — жезл правоты,
9. праведность Ты возлюбил, беззаконие — возненавидел, потому и помазал Тебя Бог, Твой Бог, елеемПомазал… елеем — возлияние елея (оливкового масла) на голову человека было знаком его избрания свыше на особое служение, прежде всего царское (ср. 1Цар 10:1 и др.). радости обильнее, чем всех остальныхВсе остальные — В Пс 96 речь идёт о земных царях. Здесь речь идёт или об ангелах (ср. 1:4), или, вероятнее, о верующих во Христа (в 3:1,14; 6:4 они названы тем же словом μέτοχοι, букв. «причастные, сотоварищи»).»Цитата из Пс 44:7–8, который, по-видимому, изначально был гимном, исполнявшимся на свадьбе царя. Царя могли называть «богом» (ср. Пс 81), перенося на него качества, присущие Богу как Истинному Царю Израиля. Израильтяне ожидали приход Мессии, который установит на земле Царство Божие, и относили к нему эти слова в особенном смысле..
10. И ещё: «Изначально, Господи, Ты землю основал, и небеса — творения рук Твоих.
11. Ты останешься, когда и они погибнут, полностью, как старый плащ, обветшают, —
12. и Ты, как покрывало, их свернёшь, как плащ, переменишь. А Ты — всё Тот же, и годам Твоим не будет конца»Цитата из Пс 101:26–28, где псалмопевец обращается к Богу. Здесь это выглядит обращением ко Христу как к Творцу мира (ср. 1:2)..
13. Да и кому из ангелов Бог когда-нибудь говорил: «Сядь по правую руку от Меня, пока не брошу врагов Твоих к Твоему подножью»?Цитата из Пс 109:1 завершает этот ряд цитат, возвращаясь к мысли, высказанной в 1:3. Враги здесь — силы зла, над которыми восторжествовал Христос (ср. 2:14).
14. Да ведь все ангелы — служебные духи, они посланы служить людям, которым предстоит получить в удел спасениеАнгелы оказываются в подчинённом положении не только по отношению ко Христу, но даже и к верующим в Него (верующим надлежит унаследовать спасение, т.е. принять участие в Его конечном триумфе)..
Глава 2 (Евр. 2)
1. Потому нам следует ещё крепче держаться той вести, которую мы услышали, чтобы нас не унесло в сторону.
2. Прежнее слово людям возвестили ангелыВозвестили ангелы — Иудеи тогда верили, что ветхозаветный закон был дан при посредничестве ангелов (ср. Деян 7:53; Гал 3:19)., и оно было столь крепким, что всякое его нарушение или непослушание вело к справедливой каре.
3. Как же нам избежать этого, если мы пренебрежём гораздо более важным — спасением? Его изначально проповедовал Господь, а затем подтвердили для нас те, кто Его услышал.
4. Сам Бог подтвердил это знамениями и чудесами, Он проявлял по-разному Свою силу и по Своей воле наделял людей Духом Святым.
5. И не ангелам подчинил Бог будущую вселенную, о которой мы говорим!
6. Однажды некто дал такое свидетельство: «Что такое человек — а Ты помнишь о Нём! Что сын человеческий — а Ты смотришь на Него!
7. Немногим ниже ангелов Ты поставил Его, славой и честью Его увенчал
8. и всё поверг к Его ногам»Цитата из Пс 8:5–7, где речь идёт о человеке в сравнении с остальным миром, но здесь эти слова понимаются как указание на Христа..
Да, всё поверг перед Сыном и ничего не оставил вне Его власти! Впрочем, мы пока ещё не видим, чтобы всё Ему подчинилось.
9. И что Бог ненамного умалил Иисуса перед ангелами, чтобы по благодати Божьей Он умер за всех людей, — как мы видим, Он, пройдя через страдания и смерть, был увенчан славой и честью.
10. Весь мир произошёл от Бога, и весь мир — для Него, и множество Своих сынов Он приводит к славе. Христос выступает во главе них, так что нужно было Ему достигнуть совершенства через страданияНужно было Ему достигнуть совершенства через страдания — или: Бог совершил их спасение через страдания Христа, в Котором всё берёт начало..
11. И Он, Кто делает нас святыми, и мы, кто святыми становимся — все от Единого. Вот почему Христос без смущения зовёт нас братьями,
12. как сказано в Писании: «Возвещу имя Твоё братьям моим, посреди церкви воспою Тебя»Цитата из Пс 21:23 здесь говорит о прославлении Христа в собрании (церкви) верующих. Этот псалом издавна понимался как говорящий о Мессии и его страданиях (ср. цитаты из него в Мф 27:43, 46; Мк 15:34; Ин 19:24)..
13. И ещё: «Тверда моя уверенность в Боге»Цитата из Ис 8:17. Христос даёт пример упования на Бога.. И ещё: «Вот я и дети, которых дал мне Бог»Цитата из Ис 8:18 в греч. переводе. Люди как дети Божьи (или дети Адама, ср. 2:11) даны Христу и составляют одно целое с Ним..
14. У всех этих детей есть кровь и плоть, вот и Христос к ним приобщился во плоти и крови, чтобы Своей смертью уничтожить власть владыки смерти, то есть дьявола,
15. и освободить тех, кого всю жизнь держал в рабстве страх смерти.
16. Нет, не ангелам Он помогает, Он помогает потомству Авраама!
17. Вот для чего Ему надо было во всём уподобиться братьям — чтобы стать милостивым и верным первосвященником, приносящим Богу жертву ради прощения грехов всего народа.
18. Он был испытан в страданиях — а значит, может помочь и тем, кто проходит через испытания.
Глава 3 (Евр. 3)
1. Итак, святые братья, причастные небесному призыву, размышляйте об Иисусе как о посланнике и первосвященнике — кем мы Его и признаём.
2. Он был верен Создателю Своему, как Моисей «во всём доме Его»Цитата из Чис 12:7. Иисус был верен Моисееву закону, который определял жизнь «Божьего дома», т.е. народа Израиля..
3. И насколько архитектор почитается больше созданного им дома, настолько и Он удостоился славы большей, чем Моисей.
4. Ведь всякий дом кем-то построен, и всё устроено Богом.
5. Моисей как служитель был «верен во всём доме Его», свидетельствуя о том, что ещё предстояло сказать.
6. А Христос как Сын правит Божьим домом, и дом Его — мы сами, если, конечно, не теряем уверенности и той надежды, которой можем похвалиться.
7. А потому, как говорит Дух Святой,
«сегодня, если услышите голос Его,
8. не ожесточайте сердец ваших, не противьтесь,
как было в день искушения в пустыне!
9. Искушали Меня отцы ваши,
проверяли, наблюдали, что Я творю,
10. сорок лет —
за то прогневался Я на этот род и сказал:
“Вечно блуждают их сердца,
не познали они путей Моих”.
11. И поклялся Я тогда во гневе:
не войти им в страну Моего покоя!»Цитата из Пс 94:7–11, где пересказываются события Исхода: израильтяне постоянно ропщут на Бога и не доверяют Ему, а Бог в наказание за непокорность и нежелание войти в Обетованную землю заставляет израильтян сорок лет странствовать по пустыне, так что почти никто из вышедших из Египта не вошёл в эту землю (Чис 14:22–24). Далее эта цитата разбирается подробно, в сопоставлении с другими отрывками из ВЗ и описанными в нём событиями.
12. Смотрите, братья, чтобы у кого из вас сердце не оказалось лукавым и неверным — такое уведёт вас от Бога Живого.
13. Так что каждый день ободряйте друг друга, пока длится нынешний срокНынешний срок — период времени между первым и вторым Пришествиями Христа («последние времена»)., чтобы никто из вас не был обманут грехом и не ожесточился.
14. Мы ведь теперь причастны Христу, если только твёрдо сохраним до конца то, что приобрели изначально.
15. Как и сказано: «Сегодня, если услышите голос Его, не ожесточайте сердец ваших, не противьтесь».
16. Из тех, кто слышал, некоторые воспротивились — но не все, кто вышел с Моисеем из Египта.
17. На кого же тогда гневался Бог сорок лет? Конечно, на тех, кто согрешил, — и трупы их пали в пустыне.
18. И о ком поклялся, что не войти им в страну покоя? Конечно, о тех, кто был непокорен.
19. Итак, мы видим, что не позволила им туда войти именно их неверность.
Глава 4 (Евр. 4)
1. Обещание впустить нас в страну Божьего покоя остаётся в силе, но вот чего надо нам опасаться: как бы кому из нас его не утратить.
2. Нам тоже была возвещена эта благая весть, как и древним, — только тогда она не принесла пользы тем, кто её услышал, но веру к ней не прибавил.
3. В страну покоя нам открывает доступ только вера, как и сказано: «поклялся Я тогда во гневе: не войти им в страну Моего покоя!»
А ведь Божьи труды были завершены ещё при сотворении мира.
4. В другом месте сказано о седьмом дне: «и почил Бог в день седьмой от всех трудов своих»Цитата из Быт 2:2. Бог завершил Свои труды при сотворении мира, что же тогда может считаться Божьим покоем, который Он обещал верующим? Приводя далее ещё раз цитату из Пс 94:11, автор показывает, что «покой» здесь можно понимать только в духовном смысле..
5. Но вернёмся к словам: «не войдут в страну Моего покоя».
6. Итак, некоторым ещё только предстоит в неё войти, и те, кому это было прежде возвещено, не вошли из-за своего непокорства.
7. Но Бог назначает новый день — «сегодня» — и спустя столь долгое время говорит через Давида, как уже было сказано: «Сегодня, если услышите голос Его, не ожесточайте сердец ваших».
8. Если бы этот покой дал им Иисус Навин, после того уже не шла бы речь о другом дне.
9. И для народа Божьего сохраняется субботний покойКак можно понимать эти слова о Божьем покое? Он не относится к жизни в Обетованной земле, иначе всё закончилось бы с историей Иисуса Навина. В то же время о Божьем покое говорит заповедь о субботе, которая заставляет воздерживаться от всякого труда в этот день и посвящать его молитве и отдыху..
10. Кто вступает в Его покой, отдыхает от собственных трудов, как Бог — от Своих.
11. Так постараемся же войти в тот самый покой, чтобы по образцу предков не впасть в непокорство.
12. Слово Божье живо и действенно, оно острее меча с лезвием, заточенным по обоим краям: проникает туда, где душа разделяется с духом, а суставы — с костным мозгом, вскрывает сердечные стремления человека и его помыслы.
13. И ничто из сотворённого не тайна перед ним — всё обнажено и открыто его взору. Перед ним держать ответ и нам.
14. Есть у нас великий Первосвященник, прошедший небеса, — Иисус, Сын Божий. Будем же держаться нашего исповедания!
15. И не таков наш Первосвященник, чтобы не знать сочувствия к нашим слабостям, — Он подобен нам, Он искушён во всём, кроме греха.
16. Итак, приступим уверенно к престолу благодати, чтобы получить милость и обрести благодать себе в помощь в должный час.
Глава 5 (Евр. 5)
1. Всякий первосвященник, избранный из числа людей, заступается за них перед Богом, приносит Ему дары и жертвы за грехи.
2. Он может быть снисходительным к людям невежественным и заблудшим, ведь он и сам подвержен слабостям
3. и потому вынужден приносить жертвы не только за грехи народа, но и за собственные грехи.
4. И такой чести никто не добивается сам по себе, а лишь по Божьему призыву, как было и с Аароном.
5. Так было и со Христом — не Сам Себя Он прославил как первосвященника, а Тот, Кто сказал Ему: «Ты Сын Мой, сегодня Я Тебя породил»Цитата из Пс 2:7, которая уже приводилась в самом начале Послания (1:5)..
6. Так и в другом месте Он говорит: «Ты священник вовек по чину Мелхиседека»Цитата из Пс 109:4 вводит тему, которая будет подробно рассмотрена в гл. 7..
7. Когда Он жил во плоти, то с громким плачем и слезами вознёс молитвы и прошения к Тому, Кто мог избавить Его от смерти, и в смирении Своём был Он услышан.
8. Хоть и был Он Сыном, но принял страдания и так обрёл опыт покорности Богу.
9. Теперь Он, совершенный, сталОпыт покорности Богу. Теперь Он, совершенный, стал… — или: совершенный опыт покорности Богу. Теперь Он стал… В любом случае речь идёт о том, что Христос приобрёл совершенный опыт человеческой жизни и может потому быть совершенным источником спасения для людей. источником вечного спасения для тех, кто покорён Ему, —
10. таким «первосвященником по чину Мелхиседека» назвал его Бог!
11. Рассуждать об этом мы можем долго, но вам тяжело будет это понять — вы слишком ленивые слушатели.
12. С течением времени и вам следовало бы стать учителями, но у вас заново возникла потребность обучаться у кого-то самым основам — первому, что сказал Бог. Оказалось, что вам нужна не твёрдая пища, а молоко.
13. Всякий, кто питается молоком, — младенец, несведущий в праведном слове.
14. А твёрдая пища — для взрослых, ведь их чувства на опыте научились отличать добро от зла.
Глава 6 (Евр. 6)
1. Так что оставим самые начатки Христова учения и обратимся к его полноте. Зачем заново класть основание и говорить о покаянии в делах смерти, о вере в Бога,
2. зачем учить о крещении, возложении рук, воскресении из мёртвых и о вечном суде?
3. Впрочем, даже так поступим, если Бог пожелает.
4. Есть те, кто уже однажды был просвещён, кто вкусил небесного дара, кто стал причастен Духу Святому,
5. познал вкус благого Божьего слова и действие сил будущего века,
6. а затем отпал. Таких людей невозможно ещё раз обновить покаянием, ведь они сами в себе распинают и выставляют на позор Сына Божьего.
7. Если земля пьёт часто выпадающий дождь и рождает всходы, полезные для тех, кто её обрабатывает, — она принимает благословение Божье.
8. А если она приносит колючки и сорняки — она никчёмна и будет проклята, участь её — сгореть.
9. Возлюбленные! Хоть мы и говорим так, мы уверены, что у вас всё прекрасно и вы стоите на пути спасения.
10. Бог чужд неправде, Он не забудет вашего труда и той любви, которую вы проявили к Нему в прошлом и нынешнем вашем служении святому Его народу.
11. Но мы желаем, чтобы каждый из вас до конца проявлял такое же старание — тогда ваши надежды исполнятся;
12. так вы безо всякой лени будете подражать тем, кто по вере своей и терпению получил обещанную участь.
13. Бог дал это обещание Аврааму, и поскольку Он превыше всего, то поклялся Самим Собой
14. и сказал: «благословением тебя благословлю, множество потомков твоих умножу»Цитата из Быт 22:17..
15. Авраам проявил терпение и получил обещанное.
16. Люди ведь клянутся чем-то высшим, и клятва окончательно разрешает любые споры между ними.
17. Так и Бог прибег к клятве, чтобы заверить в неизменности Своего решения тех, кто унаследует обещанное.
18. Мы прибегли к Нему и твёрдо надеемся на будущее, так что это неизменное обещание с клятвой — а ни в том, ни в другом не может Бог солгать! — придаёт нам смелости.
19. Эта надежда — прочный и крепкий якорь для нашей души, она проникает за ту храмовую завесу,
20. за которую вошёл прежде нас Иисус. Навеки стал он первосвященником по чину Мелхиседека!
Глава 7 (Евр. 7)
1. Итак, «когда Мелхиседек, царь Салима, священник Бога Всевышнего, встретил Авраама, который возвращался после победы над царями, то благословил его»Сокращённая цитата из Быт 14:17–19. Салим — город, упомянутый в Быт 14:18, обычно его отождествляют с Иерусалимом, но это мог быть и другой город (в Ин 3:23 упоминается другое поселение под тем же названием). Его название созвучно евр. слову шалом («мир»); отсюда выражение «царь мира» в 7:2..
2. При этом Авраам «уделил ему десятину от всей добычи»Цитата из Быт 14:20.. Имя Мелхиседек переводится как «Царь правды»Царь правды — так расшифровывается имя Мелхиседека (евр. мелех «царь» и цедек — «правда, праведность»). Мессия должен был установить мир и правду (ср. Ис 9:7; 32:17 и др.), и Мелхиседек выступает здесь как прообраз Мессии-Христа., а «царь Салима» означает «царь мира».
3. Нет у него ни отца, ни матери, ни родословия, не указано ни начало его дней, ни завершение жизниВ книге Бытия ничего не сказано о происхождении Мелхиседека, о его рождении и смерти, тогда как про остальных главных героев это обязательно говорится. — и этим он подобен Сыну Божьему, и неизменно остаётся священником.
4. Посмотрите, сколь велик был Мелхиседек — ему «уделил десятину от всей добычи» прародитель наш Авраам!
5. Священниками служат потомки его сына Левия, им законом заповедано собирать десятину с народа, то есть со своих собратьев, — а ведь все они произошли от Авраама.
6. И вдруг тот, кто не принадлежал к их роду, взял десятину с Авраама и благословил его — а ведь тот получил обещание от Самого Бога.
7. Нет сомнений, что благословение получает низший от высшего.
8. И вот в одном случае десятину берут люди смертные, а в другом — Мелхиседек, и о нём есть свидетельство, что он ещё живСм. ст. 3 — о смерти Мелхиседека ничего не сказано, следовательно, можно предположить, что он не умирал..
9. Собственно говоря, через Авраама десятину дал и Левий — тот, кто теперь сам получает десятину.
10. Ведь он уже был в теле своего отцаЗдесь отражено представление древних о том, что в теле отца уже присутствуют зародыши его будущих детей., когда того встретил Мелхиседек.
11. Если бы к совершенству приводило левитское священство (ведь народ принял закон именно от потомков Левия), какая была бы нужда появляться другому священнику по чину Мелхиседека? Тогда он мог бы называться священником по чину Аарона.
12. Но если появилось новое священство, то и закон неизбежно должен измениться.
13. Тот, Кто был назван таким Первосвященником, принадлежал к племени не Левия, а ИудыКак потомок царя Давида Иисус происходил из колена Иуды, в котором не было левитов и священников. — никто из него не служил перед жертвенником.
14. Изменение закона видно из того, что наш Господь произошёл из племени Иуды, а Моисей ничего не говорил о священниках из этого племени.
15. Ещё более очевидное доказательство — что появился другой Священник, подобный Мелхиседеку;
16. притом Его сделал священником не закон, который смотрит только на происхождение, а сила неодолимой жизни.
17. Такое и дано свидетельство: «ты священник вовек по чину Мелхиседека».
18. Прежняя заповедь была отменена как утратившая силу и пользу,
19. ведь закон ничего не довёл до совершенства. А нам была дана лучшая надежда, которая позволяет приблизиться к Богу.
20. И тут не обошлось без клятвы. Прежде становились священниками без неё,
21. а Иисус — во исполнение клятвы, как Ему и было сказано: «поклялся Господь и не раздумает — ты священник вовек».
22. Насколько же больше завет, заключённый при посредничестве Иисуса!
23. Прежде священниками становились многие, потому что смерть не позволяла никому остаться священником навсегда, —
24. а Он пребывает вовеки, Его священство не прервётся никогда.
25. И Он может неизменно спасать тех, кто приходит через Него к Богу, — Он вечно живой заступник за них.
26. Такой и нужен нам первосвященник: чистый, непричастный злу и грязи, Который отделился от грешников и поднялся превыше небес.
27. Нет у Него нужды, как у тех первосвященников, ежедневно приносить жертвы сначала за собственные грехи, а затем и за грехи народа — Он это сделал единожды, принеся в жертву Себя Самого.
28. Закон ставит первосвященниками людей с их слабостями, а клятвенное слово Божье, данное уже после закона, навеки поставило первосвященником совершенного Сына.
Глава 8 (Евр. 8)
1. И вот что самое главное из сказанного: у нас есть Первосвященник, Который воссел по правую руку от Божьего великого престола на небесах.
2. Он совершает священное служение в истинном ШатреИстинный Шатёр — небесное святилище, по образцу которого израильтянами создан священный шатёр в пустыне под водительством Моисея (см. ст. 5)., который раскинул Бог, а не человек.
3. Назначение всякого первосвященника в том, чтобы приносить дары и жертвы, — так что и нашему нужно было иметь что принести.
4. Если бы Он был сейчас на земле, то не был бы священником — здесь уже есть те, кто приносят дары в соответствии с законом.
5. Но они служат лишь подобию и тени того, что на небесах. Об этом был предупреждён и Моисей прежде, чем приступил к сооружению шатра. «Смотри, — было сказано ему, — сделай всё по образцу, который тебе показан на горе»Цитата из Исх 25:40..
6. А теперь нашему Первосвященнику доверено иное служение — ведь при Его посредничестве был заключён новый завет. Он гораздо лучше, ведь он основан на обещаниях, а они лучше закона.
7. Будь первый завет безупречным, не нашлось бы места для иного.
8. Но ведь сказано было в укор древним:
«Наступают дни, говорит Господь,
и установлю с домом Израиля
и с домом Иуды новый завет:
9. не такой завет, как заключил Я с их отцами,
в день, когда взял Я их за руку
и вывел из египетской земли.
Ведь они не сохранили завета со Мной
и Я отвернулся от них, — говорит Господь. —
10. И вот какой завет я установлю с домом Израилевым
в будущие времена, — говорит Господь, —
наполню помышления их законами Моими,
и на их сердцах начертаю.
Буду Я им Богом,
а они будут Мне народом.
11. И никто не станет наставлять ближнего своего,
никто не скажет брату своему “познай Господа”,
потому что все будут знать Меня,
все из них — от мала до велика.
12. Буду милостив к беззакониям их
и грехов их впредь не помяну»Цитата из Иер 31:31–34..
13. Слово «новый» здесь означает, что старый завет обветшал — а что ветшает и устаревает, скоро должно исчезнуть.
Глава 9 (Евр. 9)
1. Итак, прежний завет содержал правила богослужения, у него было святилище в этом мире.
2. Шатёр был устроен так: во внешней части шатра светильник и стол с жертвенными хлебамиВнутри шатра слева от входа стоял золотой семисвечник, а справа на особом столе каждую субботу выкладывались двенадцать (по числу Израильских колен) освящённых хлебов, символизирующих совместную трапезу израильтян с Богом (Исх 25:23–30). Старые хлебы съедались священниками (Лев 24:9). — она называлась «Святым».
3. Вторая завеса отделяла внутреннюю часть шатра под названием «Святое Святых».
4. Там находился золотой жертвенник и Ковчег Завета, со всех сторон покрытый золотом, а в нём — золотой сосуд с манной, расцветший жезл Аарона и скрижали ЗаветаКовчег Завета — главная святыня израильтян. Это был ящик из акации, обитый золотом, в котором хранились скрижали с Десятью заповедями (Исх 25:16, 21). По указанию Моисея Аарон наполнил сосуд манной, которую Бог посылал израильтянам в пустыне, и поставил его «пред Господом» (Исх 16:33–34). Также упомянут жезл Аарона, который расцвёл, показав, что именно Аарон и его потомки избраны Богом в священники (Чис 17:1–11). Судя по Исх 16:33–34 и Чис 17:10, можно заключить, что сосуд и жезл находились перед Ковчегом, а в 3Цар 8:9 говорится, что уже во времена Соломона в Ковчеге не было ничего, кроме скрижалей Завета. Но здесь все эти предметы описаны как находящиеся внутри Ковчега..
5. Верхняя крышка Ковчега называлась «место умилостивления», и над ней — славным Божьим престолом — распростирали крылья херувимыКрышка Ковчега, увенчанная двумя золотыми статуями херувимов, символизировала престол, на котором восседает Господь (ср. выражение «сидящий на херувимах», 1Цар 4:4). Греч. название этой крышки ἱλαστήριον буквально означает «место умилостивления».. Впрочем, сейчас хватит об этом говорить.
6. Всё было устроено именно так, и во внешнюю часть шатра постоянно входили священники, чтобы совершать служение,
7. а во внутреннюю — только первосвященник раз в году. Он вносил кровь, принесённую в жертву за свои грехи и за грехи всего народа, не распознанные преждеВ День очищения первосвященник кропил её кровью жертвенного животного во искупление грехов своих и всего народа (Лев 23:26–32)..
8. Так Святой Дух показывал, что, пока стоит первый шатёр, доступ к святыне ещё не открыт.
9. Так обстоят дела в нынешнее время: приносятся дары и жертвы, но они не могут полностью очистить совесть самих служителей.
10. И правила для тела: что есть, что пить и как совершать различные омовения — сохраняются лишь до той поры, пока не выправится должный порядок.
11. Христос стал первосвященником, и свершилось великое благо, когда Он прошёл через иной шатёр — он больше и совершеннее, и сделан не человеческими руками, то есть принадлежит не к сотворённому миру.
12. Нет, не с кровью козлов и бычков вошёл Он раз и навсегда во святыню, а со Своей собственной кровью и так совершил вечное спасение.
13. Тела тех, кто осквернился, могут очиститься посредством кропления кровью козлов и быков и пепла телицы — это освящает тело.
14. Тем более очистит нашу совесть от дел смертных кровь Христова! Он принёс Себя Богу как безупречную жертву посредством вечного Духа, чтобы мы служили Богу Живому.
15. Так Он стал посредником в заключении нового завета. Его смерть искупила преступления тех, кто нарушил прежний завет, — и теперь те, кто откликнулся на призыв, получают вечность в обещанное наследство.
16. И если есть завет-завещание, тому, кто его составил, предстоит умереть —
17. ведь завещание вступает в силу только после смерти завещателя, а пока он жив, никак не действует.
18. Потому и прежний завет был утверждён не без пролития крови.
19. МоисейЗдесь с некоторыми добавлениями пересказывается история заключения ВЗ, изложенная в Исх 24:3–8., объявив каждую заповедь закона всему народу, взял кровь бычков и козлов, смешал с водой, при помощи красной шерстяной нити и ветви иссопа окропил и книгу Завета, и весь народ
20. со словами: «вот кровь завета, который заповедал вам Бог».
21. Подобным образом он окропил кровью шатёр и все богослужебные сосуды.
22. Ведь по закону почти всё освящается кровью, и нужно её пролить, чтобы были прощены грехиЛишь в отдельных случаях ВЗ предусматривал бескровные очищения и жертвы (например, в Лев 5:11–13 в жертву за грех позволяется приносить пшеничную муку)..
23. На земле есть лишь подобие того, что на небе. Если земное должно быть освящено такими жертвами, то небесное — жертвами куда лучшими.
24. Христос вошёл не в рукотворную святыню, та была всего лишь прообразом истинной. Он взошёл на само небо, чтобы ходатайствовать перед Богом за нас.
25. И Ему не нужно приносить Себя в жертву постоянно — как первосвященник ежегодно входит в святилище с чужой кровью.
26. Иначе Ему пришлось бы пострадать многократно от сотворения мира. Нет, Он явился единожды при скончании миров, чтобы Своей жертвой уничтожить грех.
27. Как человеку предстоит единожды умереть, а затем его ждёт суд,
28. так и Христос единожды был принесён в жертву и взял на Себя грехи множества людей. И во второй раз Он явится не из-за греха, а ради тех, кто ждёт Его себе во спасение.
Глава 10 (Евр. 10)
1. Закон содержал лишь тень того великого блага, которому предстояло прийти, но не раскрывал его образа в полноте. Потому тех, кто постоянно, из года в год приносит одни и те же жертвы, закон никак не может сделать совершенными —
2. а иначе служители очистились бы с первого раза и не стали бы приносить другие жертвы, поскольку не сознавали бы за собой никаких грехов.
3. Но жертвы ежегодно напоминают о грехах,
4. ведь кровь быков и козлов не может окончательно избавить от грехов.
5. Потому, входя в этот мир, Христос говорит:
«Не пожелал Ты ни жертвы, ни приношения,
но тело Мне предназначил.
6. Жертва всесожжения
и жертва за грех Тебе неугодны.
7. И тогда Я сказал: “Вот, Я прихожу,
как написано в книжном свитке обо Мне,
чтобы свершить, Боже, волю Твою”»Цитата из греч. версии Пс 39:7–9..
8. Итак, сначала Он сказал: «Не пожелал Ты ни жертвы, ни приношения, будь то всесожжение или жертва за грех, — неугодны они Тебе». Это о тех, которые приносятся по закону.
9. А затем добавил: «Я прихожу исполнить волю Твою», — то есть Он отменяет прежнее и устанавливает новое.
10. И по воле Его нас освятило тело Иисуса Христа, принесённое в жертву — единожды и навсегда.
11. Ежедневное служение, на которое поставлен всякий священник, состоит в том, чтобы многократно приносить одни и те же жертвы — они никак не могут удалить грехи.
12. А Христос навсегда принёс единую жертву за грехи и взошёлНавсегда принёс единую жертву за грехи и взошёл — или: принёс единую жертву за грехи и навсегда взошёл. на престол справа от Бога,
13. и теперь ждёт, пока враги не будут повергнуты под ноги Ему.
14. Единой жертвой Он освятил всех полностью и навсегда.
15. Об этом нам свидетельствует и Святой Дух, как уже было сказано:
16. «Вот какой завет завещаю Я им после тех дней, говорит Господь: законы Мои положу им на сердце и в сознание их запишу,
17. а грехов их и беззаконий впредь не помяну»Цитата из Иер 31:33–34; ср. 8:8–12, где цитируются предшествующие строки Иеремии..
18. Ведь если состоялось их прощение, жертва за грех более не нужна.
19. Смелей, братья: нам открыт доступ во святилище благодаря крови Иисуса —
20. Он открыл для нас новый и живительный путь за завесу, которой стало Его тело.
21. Есть у нас и Великий Священник над домом Божьим —
22. так устремимся к Нему с искренним сердцем и в полноте веры, кроплением очищая сердца от дурной совести и омывая тело чистой водойВнутреннее духовное очищение сравнивается с кроплением кровью жертвенного животного при заключении завета и с обрядом омовения, который по форме близок к христианскому крещению..
23. Будем единодушно и неизменно держаться нашей надежды, ибо Тот, Кто дал нам обещание, верен.
24. А друг друга будем рассудительно побуждать к любви и добрым делам,
25. не оставляя собраний общины, как это водится у некоторых. Лучше будем друг друга ободрять, и тем сильнее, чем ближе видится вам наступление дня, когда Он придёт.
26. Если же мы сознательно грешим после того, как познали и приняли истину, у нас не остаётся возможности принести жертву за грех —
27. мы можем лишь в страхе ожидать суда и огня, который яростно пожрёт противников Бога.
28. Кто, по свидетельству двух или трёх человек, нарушил Моисеев закон, карается смертьюТребование двух свидетелей изложено во Втор 17:2–7..
29. Как вы считаете, насколько худшей кары окажется достоин тот, кто отверг Сына Божьего, ни во что поставил кровь завета, которая его освятила, и презрительно отнёсся к благодатному Духу?
30. Мы же знаем, Кто сказал: «отмщение — за Мной, и Я отплачу». И ещё: «будет Господь судить народ Свой»Цитаты из Втор 32:35–36 (Пс 134:14)..
31. Страшно впасть в руки Бога Живого!
32. Вспомните прежние дни: вы были тогда озарены светом и в тяжёлой борьбе вытерпели все страдания.
33. Порой вас самих оскорбляли и притесняли у всех на виду, а порой вы проявляли участие к тем, кто подвергался тому же.
34. Вы сострадали заключённым и, когда грабили ваше имущество, воспринимали это с радостью, зная, что гораздо более ценного достояния у вас не отнять.
35. Так не оставляйте же своего мужества — велика будет за него награда!
36. Вам требуется терпение, чтобы исполнить волю Божью и получить обещанное.
37. «Осталось немного, совсем чуть-чуть, и придёт, кому должно, не замедлит.
38. И кто праведен у Меня — будет жить верой, а кто отступит — нет к тому Моего благоволения»Изменённая цитата из Авв 2:3–4..
39. Но отступничество и погибель — не для нас. Нам дана вера, чтобы сберечь душу!
Глава 11 (Евр. 11)
1. А вера кладёт твёрдым основанием надеждуКладёт твёрдым основанием надежду — или: осуществляет нашу надежду. и являет незримое.
2. И об этом свидетельствуют герои древности.
3. Вера даёт нам познать, как одним Божьим словом сотворены миры и всё наблюдаемое возникло из незримого.
4. Это вера позволила Авелю принести Богу жертву лучше, чем у Каина, — и вера свидетельствует о его праведности. Сам Бог дал это свидетельство, приняв его дары, — и благодаря вере Авель говорит даже после смертиОб Авеле см. Быт 4:2–10, притом «голос крови» Авеля звучит и после его смерти. Можно понять это и так, что пример Авеля остаётся значимым для всех верующих. Праведником он назван в НЗ (Мф 23:35; 1Ин 3:12)..
5. Это вера дала Еноху покинуть этот мир прежде, чем он встретил смерть, — его не стало, потому что его взял Бог. И ещё прежде того было дано свидетельство, что он угоден БогуСм. Быт 5:24, где не сказано напрямую, что Енох избежал смерти. Но в иудейской традиции сохранилось именно такое понимание этого места: Енох был живым вознесён на небо..
6. А без веры невозможно Ему угодить: кто прибегает к Нему, должен верить, что Он существует и вознаграждает тех, кто ищет Его.
7. Это вера позволила Ною получить предупреждение о том, что ещё не было видно, и потому он с благоговением приготовил ковчег для спасения всей своей семьи. Вера позволила ему осудить весь мир и унаследовать ту праведность, которая приходит от верыО Ное см. Быт 5:28–9:29. Мир был осуждён во времена Ноя за свои грехи, причём в 2Пет 2:5 упоминается, что Ной проповедовал своим современникам..
8. Это вера дала Аврааму послушаться Божьего призвания и отправиться туда, где он должен был получить удел в наследство, — и он вышел в путь, не зная, куда идётО странствиях Авраама см. Быт 12:1 и далее..
9. Благодаря вере он поселился в обещанной земле, тогда чужой для него, и жил в шатрах вместе с Исааком и Иаковом, наследниками того же обещания, —
10. он ожидал, когда Бог как создатель и архитектор построит на твёрдом основании город.
11. Это вера позволила принять его семя Сарре, которая прежде была бесплодна и вышла из детородного возраста, — ведь она знала, что обещание дал Тот, Кто верен Своему словуОб обещании и его исполнении см. Быт 17:16–18:15 и 21:1–7..
12. И потому от одного Авраама, хоть и умерла его мужская сила, произошло несчётное множество потомков, как звёзд на небе или песчинок на берегу морском.
13. Все они умерли, сохраняя веру, хотя сами ещё не получили обещанных благ. Они лишь смотрели на них издали и приветствовали, и так признавали, что по этой земле они странствуют, как бродяги.
14. Кто называет себя странником, показывает, что ищет родину.
15. И если бы они имели в виду страну, из которой вышли, то могли бы в неё вернуться.
16. Нет, они стремятся к лучшей, небесной родине. Потому Бог не стыдится их, а называет Себя их Богом — ведь Он приготовил для них ГородГород — небесный Иерусалим (ср. 12:22)..
17. Это вера позволила Аврааму, когда он проходил испытание, принести в жертву Исаака — да, он принёс единородногоЕдинородный — тот единственный, кто должен унаследовать блага, обещанные Богом. Помимо Исаака у Авраама были и другие сыновья, причём Измаил был старше Исаака. История жертвоприношения Исаака рассказана в Быт 22. сына, того самого, кто должен был унаследовать Божьи обещания.
18. Ведь это о нём было сказано: «потомством твоим будут называться дети Исаака».
19. Он считал, что Бог может и из мёртвых воскресить, — образно говоря, так оно и вышлоАвраам сказал слугам, что вернётся к ним вместе с Исааком (Быт 22:5). Он ещё не знал, что Исаак не будет принесён в жертву, следовательно, надеялся на его воскрешение..
20. Вера дала Исааку благословить Иакова и Исава и так предсказать будущееСм. Быт 27:27–40..
21. Вера позволила Иакову перед смертью благословить обоих сыновей Иосифа и «поклониться, опёршись на жезл»См. Быт 47:31; 48:8–22. Оба сына Иосифа — Ефрем и Манассия..
22. Вера позволила Иосифу в конце жизни рассказать сынам Израиля об Исходе и распорядиться, как поступить с его костямиСм. Быт 50:24–25. Распорядившись перенести свои останки из Египта, Иосиф тем самым предсказал события Исхода. В Исх 2:11–15 описывается, как Моисей вступился за угнетённых соплеменников, но в результате был вынужден бежать из Египта, спасаясь от преследования за убийство египтянина..
23. Вера заставила родителей Моисея скрывать его три месяца после рождения: они заметили его красоту и не испугались повеления фараонаСм. Исх 2:1–10. Родители Моисея нарушили указ фараона убивать новорождённых еврейских мальчиков..
24. Вера не позволила Моисею, когда он вырос, называться сыном фараоновой дочери:
25. он предпочёл страдать вместе с Божьим народом, а не наслаждаться греховной временной жизнью.
26. Быть униженным, как Христос, он считал бо́льшим богатством, чем все сокровища Египта, — ведь он смотрел на конечное воздаяние.
27. Вера дала ему оставить Египет, не боясь царского гнева, — он всё терпел, словно бы видя НезримогоВ Исх 2:11–15 описывается, как Моисей вступился за соплеменников и в результате должен был бежать из Египта. Это бегство здесь сопоставляется со страданиями Христа..
28. Вера позволила ему совершить ПасхуПасха — иудейский праздник в воспоминание об исходе израильтян из Египта. Здесь имеется в виду само это событие, описанное в книге Исход. и пролить кровь, чтобы ангел-губитель не коснулся израильских первенцевСм. Исх 12. Кровь пасхальной жертвы отвратила от израильских домов ангела, который губил египетских первенцев..
29. Вера дала им перейти Красное море словно посуху, а когда то же попытались сделать египтяне, они утонулиСм. Исх 14..
30. Вера призвала их семь дней обходить стены Иерихона — и стены рухнулиСм. Ис Нав 6..
31. Вера побудила блудницу Раав принять с миром лазутчиков — и поэтому она не погибла вместе с невернымиСм. Ис Нав 2..
32. Что мне к этому добавить? Не хватит времени рассказывать о Гедеоне, Вараке, Самсоне, Иеффае, Давиде и Самуиле, и о пророкахГедеон, Варак, Самсон, Иеффай — самые известные из судей (Суд 4–16); Самуил — последний судья, помазавший первого царя Саула (1Цар 1 и далее), Давид — избранный Богом царь, основатель династии (1Цар 16 и далее)..
33. Своей верой они покоряли царства, вершили справедливость, шли навстречу обещанному, закрывали пасти львамО победе над львами рассказано в историях Самсона (Суд 14:5–6), Давида (1Цар 17:34–37) и Даниила (Дан 6:16–23; 14:28–41).,
34. гасили мощное пламя, спасались от хищного меча, в слабости обретали силу, на войне становились крепки и обращали вражьи воинства вспять,
35. а женщины получали своих умерших близких воскресшимиПророки Илия (3Цар 17:17–24) и Елисей (4Цар 4:18–37) своей молитвой воскресили умерших детей по просьбе их матерей.. Некоторые из них не согласились на освобождение от плена и были замученыСм., напр., истории мученичества в 2Мак 6 – 7. — они предпочли земной жизни лучшую, после воскресения.
36. Другие испытали насмешки и побои, даже цепи и тюрьмы,
37. их побивали камнями, перепиливали или убивали мечом, они бродили в овечьих и козьих шкурах, среди лишений, бедствий и страданий.
38. Те, кого весь мир не был достоин, скитались по пустыням и горам, по пещерам и ущельям земным!
39. Да, есть свидетельство об их вере — но обещанного все они так и не получили.
40. Дело в том, что Бог и нам предназначил лучшую долю: они должны достигнуть вместе с нами совершенства!
Глава 12 (Евр. 12)
1. И раз уж нас окружает такая туча свидетелей, давайте сбросим с себя всю тяжесть и сети греха и будем стойко вести борьбу, которая нам предстоит.
2. Будем же взирать на Того, в Ком источник нашей веры и её завершениеВ Ком источник нашей веры и её завершение — или: Кто положил начало нашей вере и Кто в ней достиг совершенства., — на Иисуса. Вместо радости, которая Ему причиталась, Он претерпел смерть на кресте, невзирая на позор, и воссел справа от Божьего престола.
3. Чтобы не пасть духом в изнеможении — поразмыслите, сколько пришлось Ему вытерпеть от грешников, Его противников!
4. Вы вступили в борьбу с грехом — но пока ещё сражались не до кровиРечь, видимо, идёт о мученической смерти, которая может ожидать их в будущем..
5. Вы забыли, какими словами Бог ободряет вас как Своих сыновей: «Сын мой, не пренебрегай наказанием Господним! Не унывай, когда Он тебя обличает:
6. Господь наказывает всех, кого любит, и кого принимает как сына — тому наносит удары»Цитата из Притч 3:11–12..
7. Если вы терпите наказание — значит, Бог обращается с вами как с сыновьями. Что это за сын, которого не наказывает отец?
8. Если вдруг вас лишили общего для всех воспитания, вы не законные сыновья, а внебрачныеСогласно римскому праву, рождённые вне брака дети не были наследниками и на них не распространялась юридическая власть отца..
9. Если мы почтительно сносили наказания от земных наших родителей — тем более, чтобы обрести жизнь, должны покориться Отцу всего духовного!
10. Те воспитывали нас по собственному усмотрению ради кратковременной земной жизни, а Бог — ради действительной пользы, чтобы мы стали причастны Его святости.
11. Всякое наказание сначала доставляет не радость, а печаль. Но плод его мирен, оно закаляет людей, и наградой им служит праведность.
12. И даже если руки дрожат и подгибаются ноги — крепитесь!Цитата из Ис 35:3.
13. Ступайте по прямым путям, чтобы всякая хромая нога не вывихнулась, а исцелилась!
14. Ищите мира со всеми и себе освящения, ведь без этого никто не встретит Бога.
15. Смотрите, чтобы никто не отпал от Божьей благодати, «чтобы не пророс ядовитый корень вам на беду»Пересказ Втор 29:18 в греч. версии.. Такой может осквернить многих —
16. развратник или негодяй вроде Исава, который за миску еды продал собственное первородствоСм. Быт 25:29–34..
17. Вы же знаете, что потом он хотел получить в наследство благословение, но был отвергнут, хотя и слёзно о нём просил, — покаянию уже не нашлось местаПокаянию уже не нашлось места — или: отменить решение было уже невозможно..
18. Некогда израильтяне (а с вами всё иначе!) подошли к горе, осязаемой для человека, и она тогда пылала огнём во тьме, во мраке и в буре —
19. а люди, услышав трубный глас и звучание Божьих слов, просили не продолжать этой речиИменно на такой горе Моисей получил Закон (Исх 19:16–19; 20:18–21; Втор 4:11)..
20. И даже приказание: «если животное прикоснётся к горе, пусть будет побито камнями» — оказалось свыше их силПересказ Исх 19:12–13..
21. Настолько страшным было это явление, что и Моисей сказал: «я в страхе и трепете»Пересказ Втор 9:19 в греч. версии..
22. А вы теперь подошли к горе Сион и к Городу Бога Живого, небесному Иерусалиму, и к великому множеству ангелов, к церковному собранию
23. первенцев, чьи имена записаны на небесах, и к Богу, Судье всех, и к духам достигших совершенства праведников,
24. и к Иисусу, посреднику в заключении Нового Завета, — Его пролитая кровь говорит яснее, чем у АвеляО пролитии крови Иисуса см. 9:11–14, она сравнивается с кровью Авеля (Быт 4:10)..
25. Смотрите, не отвергните Того, Кто говорит с вами! Тогда израильтяне отвергли Того, Кто обратился к ним на земле, и не избегли возмездия — тем большее возмездие постигнет нас, если отвернёмся от небесного голоса.
26. Тогда этот голос потрясал землю, и теперь возвещает: «ещё единожды поколеблю землю, и не только её, но и небо»Цитата из Агг 2:6..
27. Слова «ещё единожды» указывают: что сотворено и может быть поколеблено, то исчезнет, и останется лишь непоколебимое.
28. Мы принимаем непоколебимое царство — будем же благодарно служить Богу, угождать Ему со смирением и страхом.
29. Бог наш — огонь пожирающий!
Глава 13 (Евр. 13)
1. Братолюбие — вот что должно быть у вас.
2. Не пренебрегайте гостями: у иных гостеприимных хозяев побывали, как оказалось, и ангелыТак было с Авраамом и Лотом (Быт 18, 19)..
3. Не забывайте заключённых, словно и вы с ними в заключении, и страдальцев, ведь и у вас есть тело.
4. Брак всегда достоин почёта, и ложе должно быть непорочно, а развратников и распутников судить будет Бог.
5. Не пристало вам любить деньги, довольствуйтесь тем, что есть. Ведь Сам Бог сказал: «Нет, не оставлю тебя и не покину!»См. Быт 28:15; Втор 31:6–8; Ис Нав 1:5; 1Пар 28:20.
6. Так что с уверенностью мы говорим: «Господь мне помощник, страшиться не стану — что сделает мне человек?»Цитата из Пс 117:6.
7. Помните наставников ваших, которые возвестили вам слово Божье. Подражайте их вере, вспоминая, как завершилась их жизньЗавершилась их жизнь — возможно, имеется в виду мученичество..
8. Иисус Христос вчера, сегодня и вовеки — Тот же!
9. Не увлекайтесь различными чужими учениями: сердце лучше укрепляется благодатью, нежели разборчивостью в еде — все старания о ней бесполезны.
10. У нас свой жертвенник, и есть пищу с него служители шатра не имеют права.
11. Когда приносят животных в жертву за грех, то кровь их вносится первосвященником в святилище, а тела сжигаются вне станаРечь идёт о жертвенных животных, тела которых в День очищения сжигались вне стана (Лев 16:27–28)..
12. Потому и Иисус, чтобы освятить Своей кровью народ, пострадал за стенами города.
13. Так выйдем же и мы к Нему за пределы стана, приняв на себя Его позор!
14. Нет у нас здесь своего города — мы ожидаем грядущего.
15. И будем через Иисуса постоянно приносить Богу жертву хвалы — если исповедуешь Его имя, именно она рождается на устах!
16. Не забывайте благотворительности и общения — именно такие жертвы угодны Богу.
17. Повинуйтесь и подчиняйтесь наставникам — они неусыпно несут Божье слово ради душ ваших. Пусть трудятся с радостью, а не со стонами — иначе их труд не пойдёт вам на пользу.
18. Молитесь о нас. Мы убеждены в чистоте нашей совести и стараемся вести себя во всех отношениях достойно.
19. В особенности же прошу вас молиться о том, чтобы мне поскорее было дано вернуться к вам.
20. Бог дарует нам мир, Он воскресил из мёртвых великого Пастыря овец, Который Своей кровью заключил завет вечный, — Господа нашего Иисуса Христа.
21. Пусть наделит Он вас всякими благами, чтобы вы творили Его волю, пусть совершит с нами, что Ему угодно, через Иисуса Христа — Ему слава во веки веков, аминь!
22. Прошу вас, братья, принять это моё краткое наставление, которое я отправил вам.
23. Знайте, что брат ваш ТимофейТимофей — видимо, тот сотрудник Павла, о котором рассказано в Деян 16:1–3 и который упомянут в 2Кор 1:1; Кол 1:1. освобождён, и, если он вскоре придёт, я повидаюсь и с ним, и с вами.
24. Приветствуйте всех ваших наставников и весь святой Божий народ. Приветствуют вас все, кто из Италии.
25. Благодать со всеми вами!
Книга ОткровенияКнига Откровения (или, как звучит это слово по-гречески, Апокалипсис) завершает Новый Завет, но она не обязательно была написана последней. Такое место в каноне она занимает потому, что повествует о последних временах, о конце мира и окончательной победе Иисуса Христа. Сегодня традиция отождествляет её автора с евангелистом Иоанном, но эти книги очень разные, так что это тождество издавна вызывало сомнения. Учёные склонны думать, что и авторы у них разные, тем более что имя Иоанн было широко распространено. Уже в античности авторство приписывалось некоему Иоанну Пресвитеру (Старейшине), которого упоминает Папий Иерапольский.
Эта книга единственная из всего новозаветного канона относится к жанру апокалиптической литературы, от которого до нас дошли и другие образцы (в частности, именно в этом жанре написана значительная часть книги пророка Даниила в Ветхом Завете). Речь в таких книгах идёт о конце земной истории и об окончательной победе добра над злом. Иоанн получает откровение от ангелов, чтобы передать его всем верующим, а ангелы, в свою очередь, получили его от Бога.
Тон этой книги грозный. Сначала Господь обращается к семи церквям, т.е. христианским общинам Малой Азии, и в этом обращении похвала сочетается с упрёками. Высокое звание христианина налагает на его носителей строгие требования. Иоанн в видении возносится к Божьему престолу, и всё дальнейшее действие разворачивается перед ним.
Далее книга переходит к описанию бедствий, которые обрушатся на мир перед тем, как будет завершена его история. Эти образы крайне трудно истолковать, в прошлом самые разные исторические события нередко трактовались как исполнение этих пророчеств. По-видимому, в них отражается опыт начавшихся гонений, когда этот мир не просто отвергал христиан, но подвергал их пыткам и казням. Особую роль в книге играет некая женщина, облечённая в солнце, которую преследует дракон, — это образ гонимой Церкви.
Центральная фигура книги — Ягнёнок (в традиционных переводах Агнец), принесённый в жертву и ставший победителем, то есть Иисус Христос. Образ жертвенного Ягнёнка действительно сближает книгу Откровения с Евангелием от Иоанна.
В завершающей части речь идёт о падении Вавилона, в котором нетрудно увидеть Римскую империю, о том, как на тысячу лет сатана будет связан, а на земле воцарится Христос вместе со Своими приверженцами (это пророчество вызывало и вызывает больше всего споров из всего, что содержится в книге). Наконец, нынешние небо и земля исчезнут, уступив место новому и вечному миру, в котором не будет места ни греху, ни страданию. Напряжение сменяется твёрдой уверенностью в окончательной победе добра.
Глава 1 (Откр. 1)
1. Откровение Иисуса Христа, которое передал Ему Бог, чтобы поделиться с Его слугами знанием, что должно вскоре произойти. Он послал ангела, чтобы объявить это слуге Своему ИоаннуТрадиция отождествляет этого Иоанна, автора книги Откровения, с апостолом Иоанном и автором Евангелия и трёх посланий из канона НЗ. В то же время имя Иоанн было широко распространено, а первые христиане помимо апостола Иоанна знали некоего пресвитера (старца) Иоанна..
2. Он и засвидетельствовал Слово Божье и свидетельство об Иисусе Христе — всё, что видел.
3. Благо тем, кто читает или слушает слова этого пророчества и соблюдает всё, что в нём записано. Час уже близок!
4. Иоанн обращается к семи церквям в АсииРимская провинция Асия (от которой берёт название Азия как часть света) расположена на западе совр. Турции. Далее будут упомянуты церкви в городах, расположенных в этой провинции.: благодать вам и мир от Того, Кто есть, Кто был и Кто грядёт, и от семи духов, стоящих перед Его престолом,
5. и от Иисуса Христа — Он свидетель верный, Он первенец воскресения мёртвых, Он владыка царей земных.
6. Нас Он сделал царственными священникамиВ ВЗ священство и царство были строго разделены, оба этих звания передавались по наследству. Но в Исх 19:6 говорится о том, что израильтяне будут народом царей и священников. В НЗ эти границы стираются: каждый христианин одновременно обладает царским и священническим достоинством. Бога, Своего Отца, — слава Ему и сила во веки веков, аминь!Слово «аминь» на евр. яз. означает «истинно», это слово подчёркивает, что всё сказанное — не просто точка зрения, но истина от Бога.
7. Вот Он, грядёт среди облаков,
и увидит Его всякое око —
даже те, кто Его пронзил,
и зарыдают перед ним все племена земные.
Именно так, аминь!
8. — Я Альфа, и Я ОмегаАльфа и омега — первая и последняя буквы греч. алфавита., — говорит Господь Бог, — Кто есть, Кто был и Кто грядёт. Я — Вседержитель!
9. Я Иоанн, ваш брат, сопричастный и вашим страданиям, и Божьему Царству, и стойкости Иисуса. За Слово Божье и за свидетельство об Иисусе я оказался на острове под названием ПатмосРечь идёт о том, что Иоанн был туда отправлен в ссылку. Патмос — остров в Эгейском море недалеко от Асии..
10. И вот в день ГосподеньДень Господень — воскресный день. меня охватил Дух и я услышал позади себя голос, который гремел, как труба:
11. — Что увидишь, всё запиши в свиток и разошли по церквям: в Эфес, в Смирну, в Пергам, в Тиатиру, в Сарды, в Филадельфию и в ЛаодикеюКрупнейшие города провинции Асия, которая была ближе всего к Патмосу, и её окрестностей..
12. Я обернулся, чтобы увидеть, кто это говорил со мной, и увидел семь золотых светильников,
13. а посреди светильников Того, Кто был подобен Сыну ЧеловеческомуВыражение «Сын Человеческий» встречается в пророчестве Дан 7:13, где оно относится к явлению Бога. В Евангелиях так нередко называл Себя Сам Иисус. в длинном облачении, а по груди Он опоясан золотой перевязью.
14. Волосы на Его голове белы, как белая шерсть или снег, а глаза у Него — как пылающий огонь;
15. ноги у Него как раскалённый в печи литой металлЛитой металл — греч. χαλκολίβανον, название ценного металлического сплава, точный состав которого сегодня неизвестен., а голос у Него — как шум великих вод.
16. В правой руке Он держал семь звёзд, а из уст у Него выходил обоюдоострый меч. Был Его облик подобен солнцу, что сияет во всей своей силе.
17. Когда я увидел его, то пал к Его ногам, словно мёртвый, а Он возложил на меня правую руку со словами:
— Не бойся! Я — первый, и Я — последний,
18. Я Жив! Был Я мёртв, и вот, снова жив вовеки, есть у меня ключ от смерти и ада.
19. Так запиши же всё, что увидел: что есть сейчас и что произойдёт после этого.
20. Семь звёзд, что ты видел в Моей руке, и семь золотых светильников — это тайна! Семь звёзд — это ангелы семи церквей, а семь светильников — эти самые семь церквей.
Глава 2 (Откр. 2)
1. Ангелу церкви в Эфесе напиши так:
«Вот что говорит Тот, Кто держит в правой руке семь звёзд и шествует среди семи золотых светильников:
2. Мне известны твои дела, твой труд и твоя стойкость, и как нетерпим ты к негодяям. Ты испытал тех, кто безосновательно называл себя апостолами, и ты обнаружил, что они лжецы.
3. У тебя есть стойкость, ты много перенёс ради Моего имени и не пал духом.
4. Но Мне есть в чём тебя упрекнуть: ты оставил свою первую любовь.
5. Вспомни, с какой высоты ты пал, раскайся и продолжи, что делал прежде, а не то Я приду к тебе и сдвину твой светильник со своего места — если ты не раскаешься!
6. Впрочем, вот что у тебя есть: ты ненавидишь дела николаитовНиколаиты — последователи некоего Николая, о котором мы ничего не знаем достоверно. Вероятно, речь идёт о какой-то околохристианской секте., а они ненавистны и Мне».
7. У кого есть уши, пусть услышит, что Дух говорит церквям: победителю я дам вкусить от древа жизни, что растёт в Божьем раю!
8. Ангелу церкви в Смирне напиши так:
«Вот что говорит Первый и Последний, Кто был мёртв и ожил:
9. известны мне твои мучения и нищета (но ты богат!), и злословие тех, кто называет себя иудеями, но на самом деле они — сатанинское сборищеСатанинское сборище — или: синагога сатаны..
10. Не бойся никаких будущих страданий! Некоторых из вас дьявол бросит в тюрьму, чтобы испытать, вам предстоит десятидневное мучение. Будь верен до смерти, и Я дам тебе венец жизни!»
11. У кого есть уши, пусть услышит, что Дух говорит церквям: не грозит победителю вторая смерть!Вторая смерть — окончательная гибель, которая ждёт грешников после физической смерти.
12. Ангелу церкви в Пергаме напиши так:
«Вот что говорит Тот, Кто держит обоюдоострый меч:
13. знаю, что живёшь ты там, где престол сатаныПергам был центром культа императора в Асии.. Но ты держишься Моего имени и не отрёкся от веры в МеняВеры в Меня — или: веры Моей. даже в те дни, когда Антипа, верный мой свидетельОб Антипе ничего не известно., был убит у вас, там, где обитает сатана.
14. Но кое за что тебя упрекну: есть там у тебя и те, кто держится учения ВалаамаВалаам — пророк, которого царь моавитян Валак призвал проклясть израильтян (Чис 22 – 24).. Он подучил Валака заманить сынов Израиля в западню, чтобы они ели мясо, принесённое в жертву идолам, и распутничали.
15. Так и у тебя есть те, кто держится учения николаитов.
16. Так раскайся же! А не то Я скоро приду к тебе и сражусь с ними мечом Моих уст».
17. У кого есть уши, пусть услышит, что Дух говорит церквям: дам победителю сокровенную маннуМанна — небесная пища, которой Бог питал израильтян во время перехода через пустыню (Исх 16)., дам ему белый камень — а на камне написано новое имя, и знает его лишь тот, кто его получил.
18. Ангелу церкви в Тиатире напиши так:
«Вот что говорит тебе Сын Божий (очи у Него словно пылающий огонь, ноги у Него подобны литому металлу):
19. Мне известны твои дела, и любовь, и вера, и служение, и стойкость, и последние твои дела значимее первых.
20. Но упрекну тебя за то, что ты терпишь ту женщину, ИезавельИезавель — жена израильского царя Ахава, ставшая символом разврата и идолопоклонства.: она называет себя пророчицей и учит людей, вводя в заблуждение Моих слуг, чтобы они распутничали и ели мясо, принесённое в жертву идолам.
21. Я дал ей время для покаяния, но она не хочет раскаиваться в своём распутстве.
22. Я повергну её на ложе болезни, а тех, кто с ней блудил, подвергну великому страданию, если не раскаются в том, что делали с ней.
23. Её детей Я предам смерти! Тогда поймут все церкви, что Мне открыто сокровенное в человекеСокровенное в человеке — букв.: почки. и его сердце и что я воздам каждому по его делам.
24. А остальным, кто ещё есть в Тиатире, кто непричастен этому учению и не познал так называемых сатанинских глубин, — вам Я скажу: не возложу на вас иного бремени,
25. только держитесь того, что имеете, пока Я не приду.
26. А победитель, который сохранит дела Мои до конца, — ему Я дам власть над народами,
27. и будет он их пасти железным посохом, разобьются они, как глиняные сосуды.
28. Эту власть Я Сам получил от Отца. Дам Я победителю и утреннюю звезду».
29. У кого есть уши, пусть услышит, что Дух говорит церквям!
Глава 3 (Откр. 3)
1. Ангелу церкви в Сардах напиши так:
«Вот что говорит тебе Тот, у Кого есть семь Божьих духов и семь звёзд: Мне известны твои дела и то, что по имени жив — но ты мёртв!
2. Пробудись и придай силы тому, что осталось у тебя на грани умирания, — а то Я не нашёл у тебя дел, совершенных перед Моим Богом.
3. Вспомни, что ты принял, что услышал, — сохраняй это, раскайся! А если ты не пробудишься, Я приду как вор, а ты и не будешь знать, в котором часу Я явлюсь к тебе.
4. Но есть у тебя в Сардах несколько человек, которые не запятнали своих одежд и будут ходить со Мной в белом, они этого достойны.
5. Да, победитель облечётся в белые одежды и Я не сотру его имени из книги жизни, Я назову его имя перед Отцом Моим и перед Его ангелами».
6. У кого есть уши, пусть услышит, что Дух говорит церквям!
7. Ангелу церкви в Филадельфии напиши так:
«Вот что говорит Святой и Истинный; у Него ключ Давида, что Он откроет — того не закроет никто, что Он закроет — никто не откроет!
8. Мне известны твои дела — и вот, Я распахнул перед тобой врата и никто не сможет их закрыть. У тебя мало сил, но ты сберёг Моё слово и не отрёкся от Моего имени.
9. Вот сатанинское сборищеСатанинское сборище — или: синагога сатаны. тех, кто называет себя иудеями, но они не таковы, они лгут — Я сделаю так, что из их числа придут и припадут к твоим стопам, и познают, что Я возлюбил тебя.
10. Ты соблюл Моё слово о стойкости, и Я сохраню тебя от испытания, которое грядёт для всего круга земель, чтобы испытать его обитателей.
11. Скоро Я приду: держись того, что у тебя есть, чтобы никто не отнял у тебя твоего венца.
12. Победителя Я сделаю столпом в храме Бога Моего, и он уже не покинет храма; Я напишу на нём имя Бога Моего и название города Моего Бога, нового Иерусалима (он сойдёт с небес от Моего Бога), и Моё собственное новое имя».
13. У кого есть уши, пусть услышит, что Дух говорит церквям!
14. Ангелу церкви в Лаодикее напиши так:
«Вот что говорит Аминь, свидетель верный и истинный, Источник Божьего творения:
15. Мне известны твои дела, ты не холоден и не горяч. Лучше бы тебе быть холодным или горячим!
16. Но поскольку ты тёплый, а не горячий и не холодный, я извергну тебя из Моих уст.
17. Ты говоришь: “Я богат, я всё приобрёл и ни в чём не нуждаюсь”, — но сам не знаешь, как ты несчастен, жалок, нищ, слеп и гол.
18. Вот тебе Мой совет: купи у Меня золота, очищенного огнём, чтобы разбогатеть, и белые одежды, чтобы нарядиться и не позориться своей наготой, и мазь, чтобы помазать глаза и прозреть.
19. Кого Я люблю, тех обличаю и наказываю, так что прояви усердие и покайся!
20. Я стою у двери и стучу: кто услышит Мой голос и отворит дверь, к тому Я войду и сяду с ним за трапезу, а он — со Мной.
21. Победителю дам воссесть со Мной на Моём престоле, как и Я победил и воссел с Отцом на Его престоле».
22. У кого есть ухо, пусть услышит, что Дух говорит церквям!
Глава 4 (Откр. 4)
1. После этого я увидел, как на небе отворилась дверь, и голос, что прежде говорил со мной (я слышал его как звук трубы), сказал:
— Взойди сюда, и Я покажу тебе, что случится после всего этого.
2. Тут же меня охватил Дух. И вот — на небе стоит престол, а на нём восседает Некто.
3. Сидящий на вид подобен камням яшме и сердоликуЯшма и сердолик — или: алмаз и рубин. Названия драгоценных камней в этой книге часто переводятся предположительно., а вокруг престола радуга, подобная изумруду.
4. Вокруг того престола ещё двадцать четыре престола, и на них восседают двадцать четыре старейшины, облечённых в белые одежды и с золотыми венцами на головах.
5. От престола исходят молнии, голоса и громы, перед престолом семь горящих светильников — это семь Божьих духов.
6. Ещё перед престолом — стеклянное море, подобное кристаллу.
Посреди престола и вокруг престола — четверо существ со множеством глаз и спереди, и сзади.
7. Первое из существ подобно льву, второе существо подобно тельцу, третье существо подобно человеку, и четвёртое существо подобно летящему орлу.
8. У каждого из четверых существ по шесть крыльев и повсюду множество глаз, даже под крыльямиПо шесть крыльев… под крыльями — или: по шесть крыльев, повсюду покрытых глазами, даже изнутри.. Беспрерывно, день и ночь они взывают:
— Свят, свят, свят Господь Бог Вседержитель — Он был, Он есть, и Он грядёт!
9. И когда существа воздадут славу, честь и благодарность Тому, Кто сидит на престоле, Кто жив во веки веков,
10. то двадцать четыре старейшины падут ниц перед престолом и поклонятся Тому, Кто жив во веки веков, и сложат свои венцы перед престолом со словами:
11. — Достоин Ты, Господь и Бог наш, принять славу, честь и силу, ибо Ты создал всё — по воле Твоей оно возникло и создалось!
Глава 5 (Откр. 5)
1. Я увидел у Того, Кто восседает на престоле, в правой руке свиток, исписанный с обеих сторон и запечатанный семью печатями.
2. Я увидел и могучего ангела, и он возвестил громким голосом:
— Кто достоин развернуть свиток, сняв с него печати?
3. Но никто не мог — ни на небе, ни на земле, ни под землёй — развернуть свиток и посмотреть, что в нём.
4. Я горько заплакал оттого, что не нашлось никого достойного развернуть свиток и посмотреть, что в нём.
5. Тут один из старейшин говорит мне:
— Не плачь! Смотри, лев из племени Иуды победил, он от корня ДавидоваСогласно пророчествам, Христос должен был быть потомком царя Давида. и может развернуть свиток с его семью печатями.
6. И я увидел, что между престолом, четырьмя существами и старейшинами стоит ЯгнёнокЯгнёнок — традиционный перевод: Агнец., и Он словно бы заклан. У него семь рогов и семь очей — то были семь духов Божьих, посланных ко всей земле.
7. Он подошёл и взял свиток из руки Того, Кто сидел на престоле.
8. Когда Он взял свиток, четверо существ и двадцать четыре старейшины пали ниц перед Ягнёнком. У каждого была в руках арфа и золотые сосуды, полные фимиама, — то были молитвы святого Божьего народа.
9. И они воспевают новую песнь:
— Достоин ты принять свиток
и снять с него печати —
Ты был заклан и Своей кровью
искупил для Бога людей
всякого рода, племени, языка и народа
10. и поставил их перед нашим Богом
царственными священниками,
и будут они царствовать на земле.
11. Я увидел множество ангелов вокруг престола, и были они неисчислимы: мириады мириадМириада — слово, обозначавшее самое большое мыслимое число, 10 000. и тысячи тысяч. И я услышал, как они вместе с существами и старейшинами
12. громким голосом возглашали:
— Закланный Ягнёнок достоин принять мощь, богатство, мудрость, силу, честь, славу и благословение!
13. И услышал я, как восклицает всякое создание на небе, на земле, под землёй и на море, все, кто только там ни есть:
— Тому, Кто восседает на престоле, и Ягнёнку — благословение, честь, слава и могущество во веки веков!
14. Четверо существ ответили «Аминь», а старейшины пали ниц и поклонились.
Глава 6 (Откр. 6)
1. Я увидел, как Ягнёнок снял одну из семи печатей, и услышал, как одно из четверых существ говорит громовым голосом:
— Выходи!
2. И вот что я увидел: белый конь, а у всадника на нём есть лук. На него был возложен венец, и он выехал как победитель, чтобы побеждать.
3. Когда Он снял вторую печать, я услышал, как второе существо говорит:
— Выходи!
4. Появился другой конь, огненной масти, а всаднику на нём было дано отнять у земли мир, чтобы люди убивали друг друга. Ему был вручён огромный меч.
5. Когда Он снял третью печать, я услышал, как третье существо говорит:
— Выходи!
И вот что я увидел: чёрный конь, а у всадника на нём в руке весы.
6. И я услышал, как голос со стороны четверых существ произнёс:
— Малая мераМалая мера — греч. χοῖνιξ, мера сыпучих тел, примерно 1 литр. пшеницы за один денарийДенарий — основная монета Римской империи, в то время он чеканился из серебра и весил около 4 граммов. 1 денарий в день получал римский легионер или наёмный работник. Указанная цена раз в десять выше обычной рыночной цены зерна., три малых меры ячменя за один денарий!
7. Когда Он снял четвёртую печать, я услышал, как четвёртое существо говорит:
— Выходи!
8. И вот что я увидел: белёсый конь, а всадник на нём зовётся Смертью, и за ним следует ад. Дана им власть над четвертью земли умерщвлять людей мечом, и голодом, и мором, и дикими зверями.
9. Когда Он снял пятую печать, я увидел под жертвенником души тех, кто был убит за Слово Божье и за принесённое ими свидетельство.
10. Они возопили громким голосом:
— До каких пор, Владыка святой и истинный, ты откладываешь суд над жителями земли и отмщение за нашу кровь?
11. Каждому из них была дана белая одежда, им было сказано, чтобы подождали ещё немного, пока не дополнится число их сослужителей и братьев, которым ещё предстоит быть убитыми, как и они.
12. Когда Он снял шестую печать, я увидел, как случилось великое землетрясение и солнце стало чёрным, как рубище, а луна вся стала как кровь,
13. и звёзды небесные попадали на землю, как недозрелые смоквы со смоковницы под порывом сильного ветра.
14. Небо свернулось, как свиток, и исчезло, а все горы и острова сдвинулись со своих мест.
15. Цари земные и вельможи, полководцы и богачи, и могучий, и раб, и свободный — все попрятались в пещерах и среди горных скал.
16. Просят они горы и скалы:
— Падите на нас, укройте нас от Того, Кто восседает на престоле и от гнева Ягнёнка,
17. потому что настал великий день Их гнева — кто может перед ним устоять?
Глава 7 (Откр. 7)
1. После этого я увидел четверых ангелов. Они стояли по четырём концам землиЗемля здесь представляется четырехугольной плоскостью. и удерживали четыре земных ветра, чтобы никакой ветер не дул ни на землю, ни на море, ни на какое дерево.
2. Я увидел ещё одного ангела: он поднимался с востока и у него была печать Живого Бога. Четверым ангелам было дано наносить ущерб земле и морю, а он возгласил к ним громким голосом:
3. — Не причиняйте вреда ни земле, ни морю, ни деревьям, пока мы не наложим печати на лоб каждого из слуг нашего Бога!
4. И я услышал, каково число запечатлённых: сто сорок четыре тысячи было отмечено печатью из всех племён Израиля:
5. из племени Иуды печатью отмечено двенадцать тысяч,
из племени Рувима двенадцать тысяч,
из племени Гада двенадцать тысяч,
6. из племени Асира двенадцать тысяч,
из племени Неффалима двенадцать тысяч,
из племени Манассии двенадцать тысяч,
7. из племени Симеона двенадцать тысяч,
из племени Левия двенадцать тысяч,
из племени Иссахара двенадцать тысяч,
8. из племени Завулона двенадцать тысяч,
из племени Иосифа двенадцать тысяч,
и из племени Вениамина печатью отмечено двенадцать тысяч.
9. После этого я увидел огромное множество людей (никто бы не смог их сосчитать) из всякого рода и племени, народа и языка — они стояли перед престолом и перед Ягнёнком, были облечены в белые одежды, а в руках держали пальмовые ветви.
10. Громким голосом они восклицали:
— Спасение у нашего Бога, что восседает на престоле, и у Ягнёнка!
11. Тогда все ангелы, что стояли вокруг престола, старейшин и четверых существ, пали ниц перед престолом и поклонились Богу
12. со словами:
— Аминь! Благословение, слава, премудрость, благодарение, честь, могущество и сила у нашего Бога во веки веков. Аминь!
13. Один из старейшин тогда задал мне вопрос:
— Кто они, облечённые в белые одежды, и откуда они пришли?
14. Я ответил ему:
— Мой господин, это знаешь ты!
Он на это сказал:
— Это те, кто прошёл через великие беды. Они добела отмыли свои одежды в крови Ягнёнка.
15. Потому они пребывают перед Божьим престолом и служат Ему день и ночь в Его храме, а Он, сидя на престоле, раскинет над ними Свой шатёр.
16. Не будет для них больше ни голода, ни жажды, ни палящего солнца и никакого зноя:
17. будет Ягнёнок со Своего престола их пасти и поведёт их к источникам животворных вод, и Бог сотрёт всякую слезинку с их лиц.
Глава 8 (Откр. 8)
1. Когда Ягнёнок снял седьмую печать, на небе всё смолкло на полчаса.
2. Я увидел, что перед Богом стоят семь ангелов, а им дано семь труб.
3. Пришёл ещё один ангел с золотой кадильницей и встал подле жертвенника, ему было дано множество благовоний, чтобы он возложил их вместе с молитвами святого Божьего народа на золотой жертвенник, что перед престолом.
4. И дым благовоний вместе с молитвами святого народа вознёсся от руки ангела к Богу.
5. Ангел взял кадильницу и наполнил её горящими углями с жертвенника, а потом опрокинул на землю — и раздались громы и крики, сверкнули молнии, земля сотряслась.
6. А семь ангелов, что держали семь труб, приготовились в них трубить.
7. Протрубил первый — и посыпались град и огонь, смешанные с кровью, пали они на землю. Третья часть деревьев сгорела, и вся зелёная трава тоже сгорела.
8. Протрубил второй ангел — и словно огромная огненная гора упала в море, и треть моря превратилась в кровь.
9. Умерла треть всех одушевлённых существ в море, и треть всех кораблей погибла.
10. Протрубил третий ангел — и упала с неба огромная звезда, горевшая как факел. Она накрыла треть всех рек и водных источников,
11. а имя той звезде — Полынь. Треть вод стала полынной, и много людей погибли от воды, что стала горькой.
12. Протрубил четвёртый ангел — и были поражены треть солнца, треть луны и треть звёзд — так, что они на треть помрачились и день потерял треть своего света, и точно так же ночь.
13. Я увидел и услышал, как парил в поднебесье орёл и возглашал громким голосом:
— Горе, горе, горе жителям земли! Осталось ещё протрубить в трубы трём другим ангелам — и вскоре они протрубят!
Глава 9 (Откр. 9)
1. Протрубил пятый ангел — и я увидел, как с неба на землю пала звезда, ей был дан ключ от бездонного колодца.
2. Она отворила бездонный колодец — и поднялся от бездны дым, словно дым огромной печи, так что затмилось солнце и воздух померк.
3. Из дыма на землю вышла саранча, и было ей дано делать то, что делают на земле скорпионы.
4. Саранче было сказано не вредить на земле никакой зелени — никакой траве и никаким деревьям, а только людям, у которых не было на лбу Божьей печати.
5. Но ей не было дано их убивать, а только мучить на протяжении пяти месяцев — это такое же мучение, как когда укусит человека скорпион.
6. В те дни люди станут искать смерти, но не смогут найти: будут желать умереть, но смерть будет от них ускользать.
7. На вид эта саранча подобна коням, снаряжённым на битву, а на головах у них венки как бы из золота, а лица у них подобны человеческим.
8. Волосы у них — как женские волосы, а зубы — как львиные зубы.
9. На них броня, похожая на железную, а шум от её крыльев — словно шум от множества колесниц, несущихся в битву.
10. Хвосты у них как у скорпионов, с жалами, а в тех хвостах заключена их власть вредить людям пять месяцев.
11. Царь над ними — ангел бездны; его еврейское имя — Аваддон, а греческое — АполлионАваддон, Аполлион — букв. «губитель». Греч. вариант имени также очень похож на имя языческого бога Аполлона, который тоже нередко выступал в роли губителя..
12. Таким оказалось первое горе — а за ним грядут два других!
13. Протрубил шестой ангел — и я услышал голос, что исходил от одного из четырёх рогов золотого жертвенникаПо углам жертвенника были возвышения в форме рогов, которые так и назывались., стоявшего перед Богом.
14. Он говорил шестому ангелу, у которого была труба:
— Освободи четверых ангелов, которые связаны у великой реки Евфрат!
15. И те четверо ангелов были освобождены. Они были приготовлены для этого самого часа, дня, месяца и года, чтобы убить треть всех людей.
16. Было там конное войско численностью двести миллионовДвести миллионов — букв.: дважды мириада мириад, т.е. огромное число (мириада — самое большое числительное, обозначавшее 10 000). — да, я услышал это число.
17. Тогда в видении я разглядел этих коней и их всадников: броня на них огненная, фиолетовая и жёлтаяФиолетовая и жёлтая — букв.: гиацинтовая и серная., головы коней подобны львиным головам, и из пасти у них вырываются огонь, дым и сера.
18. От этих трёх напастей — огня, дыма и серы, что вырывались из их пасти, — погибла треть людей.
19. Ведь власть этих коней заключается в их пастях и хвостах (а хвосты у них подобны змеям, на них головы, которыми они причиняют вред).
20. Остальные люди — те, кто не погиб от этих напастей, — так и не раскаялись в собственных злых делах: что поклонялись бесам и идолам золотым, серебряным, медным, каменным и деревянным, которые не могут ни смотреть, ни слушать, ни ходить.
21. Они так и не раскаялись ни в своих убийствах, ни в своём чародействе, ни в своём разврате, ни в своём воровстве.
Глава 10 (Откр. 10)
1. Я увидел, как с неба сходит ещё один могучий ангел, укутанный в облако: над головой у него радуга, лицо его подобно солнцу, а ноги — огненным столбам.
2. В руке у него был небольшой развёрнутый свиток. Он поставил правую ногу на море, а левую — на землю
3. и возгласил громким голосом, как будто лев прорычал. Когда он воскликнул, заговорили своими голосами и семеро громов,
4. и, когда прозвучали семеро громов, я собрался всё записать, но услышал, как голос с неба говорит:
— Наложи печать на сказанное семью громами, не записывай этого!
5. Ангел, которого я видел стоящим на море и на земле, воздел свою правую руку к небу
6. и поклялся Тем, Кто жив во веки веков, Кто сотворил небо и всё, что на нём, землю и что на ней, море и что в нём, — поклялся, что времени больше нет.
7. Но в те дни, когда прозвучит голос седьмого ангела, когда он протрубит, — свершится Божье таинство, о котором Бог заранее возвестил пророкам как Своим слугам.
8. Голос, который я прежде слышал с неба, снова стал со мной говорить. Он сказал:
— Ступай, возьми развёрнутый свиток из руки ангела, что стоит на море и на земле.
9. Я пошёл к ангелу и попросил его дать мне свиток, а он мне говорит:
— Возьми его и съешь: в животе у тебя он обернётся горечью, хотя во рту будет сладок, как мёд.
10. Я взял свиток из руки ангела и съел его. Во рту у меня он был сладок, как мёд, но, когда я его проглотил, в животе он отозвался горечью.
11. И тут мне говорят:
— Тебе нужно снова пророчествовать о множестве народов и племён, языков и царей!
Глава 11 (Откр. 11)
1. Дана была мне трость, похожая на посох, и было сказано:
— Поднимись и измерь Божий Храм с жертвенником и тех, кто там поклоняется.
2. Но внешний двор Храма исключи и не измеряй его, потому что он был отдан язычникам, они будут попирать святой городСвятой город — Иерусалим. сорок два месяца.
3. Я отправлю двух Моих свидетелей, чтобы они пророчествовали тысячу двести шестьдесят дней, облёкшись в рубище.
4. Они — две маслины, два светильника, стоящие перед Господом всей земли.
5. Когда кто-то хочет причинить им вред, у них изо рта выходит огонь и пожирает их врагов. Кто захочет причинить им вред, того ждёт погибель.
6. Есть у них власть затворить небо, чтобы дождь не шёл все те дни, пока они будут пророчествовать; есть у них власть превращать воду в кровь и поражать землю любой напастью, какой только пожелают.
7. А когда они закончат свидетельствовать, то из бездны выйдет зверь, начнёт с ними воевать, победит их и убьёт.
8. Их трупы — на площади великого города, которому духовное название Содом или Египет (там и Господа нашего распяли).
9. Люди всех народов и племён, языков и народностей смотрят на их трупы три с половиной дня и не позволяют их похоронить в могиле.
10. Обитатели земли по этому поводу радуются и веселятся, посылают друг другу подарки — ведь эти двое пророков измучили обитателей земли!
11. А через три с половиной дня вошёл в них животворящий Дух от Бога, они поднялись на ноги, и на всех, кто на них смотрел, напал великий страх.
12. Они услышали громкий голос с неба: «Поднимитесь сюда!» И они поднялись на облаке на небо на виду у своих врагов.
13. В тот час произошло сильное землетрясение и рухнула десятая часть города. При землетрясении погибло семь тысяч человек, а остальные испугались и воздали славу Богу небесному.
14. Таким оказалось второе горе — а вскоре за ним грядёт третье!
15. Протрубил седьмой ангел — и прозвучали с неба громкие голоса:
— Царство этого мира стало царством Господа нашего и Его Христа, и Он будет царствовать во веки веков!
16. И двадцать четыре старейшины, сидевшие на своих престолах перед Богом, пали ниц и поклонились Богу
17. со словами:
— Благодарим Тебя, Господь Бог Вседержитель! Ты есть, и Ты был, Ты принял Свою великую силу, Ты воцарился.
18. Рассвирепели язычники, но настал черёд Твоего гнева; пришёл срок суда над мёртвыми и срок вознаградить слуг Твоих пророков, святой Твой народ и тех, кто чтит Твоё имя, от мала до велика, и погубить тех, кто губит землю.
19. Тут отворился на небе Храм Божий и в Его Храме стал виден Ковчег Его Завета. Сверкнули молнии, прогремели голоса и громы, сотряслась земля, и пошёл огромный град.
Глава 12 (Откр. 12)
1. На небе явилось великое знамение: женщина, которая была облечена в солнце, и луна была у неё под ногами, а на голове у неё венец из двенадцати звёзд.
2. Она носит во чреве младенца, она кричит от боли, потому что начались родовые муки.
3. Явилось на небе и другое знамение: огромный дракон, огненно-красный, с семью головами, десятью рогами и семью коронами на головах.
4. Своим хвостом он смёл с неба треть звёзд и сбросил их на землю. Дракон встал напротив рожающей женщины, чтобы, едва ребёнок родится, его сожрать.
5. Она родила младенца мужского пола, которому предстоит пасти все народы железным жезлом. И младенец был принесён к Богу и Его престолу,
6. а женщина бежала в пустыню, где ей было Богом уготовано место. Там её будут содержать тысячу двести шестьдесят дней.
7. А в небе началась война: МихаилМихаил — ангел, который оберегал народ Израиля (см. Дан 10:13, 21; 12:1). вместе со своими ангелами сражался с драконом. На стороне дракона сражались его ангелы,
8. но они не устояли, на небе не нашлось для них места.
9. Был низвержен великий дракон, древний змей, что зовётся дьяволом и сатаной. Он прежде обольщал весь круг земель — а теперь низвержен на землю, и ангелы его низвержены вместе с ним.
10. Я услышал, как на небе говорит громкий голос:
— Ныне пришло спасение, сила и Царство нашего Бога, а Его Христу дана власть! Обвинитель наших братьев низвергнут — он обвинял их перед нашим Богом день и ночь!
11. Они победили обвинителя кровью Ягнёнка и словами собственного свидетельства — они не дорожили жизнью даже перед лицом смерти.
12. Ликуйте же, небеса и все, кто на них обитает! Горе вам, земля и море, к вам сошёл дьявол в великой ярости, зная, что немного ему осталось.
13. Когда дракон понял, что низвергнут на землю, то стал преследовать женщину, родившую младенца.
14. Женщине были даны два огромных орлиных крыла, чтобы она улетела в пустыню, в назначенное место. Там её будут содержать год, и два года, и ещё полгодаСроки, названные здесь, в 11:2–3 и в 12:6, совпадают. — где её не достанет змей.
15. Змей изверг из пасти вслед за женщиной поток воды, целую реку, чтобы её унесло этой рекой.
16. Но земля помогла женщине: раскрыла пасть и поглотила реку, которую дракон изверг из своей пасти.
17. Дракон прогневался на ту женщину и вступил в бой с остальными её порождениями — с теми, кто хранил заповеди Божьи и свидетельствовал об Иисусе.
18. И встал дракон на морском берегу.
Глава 13 (Откр. 13)
1. Я увидел, как из моря выходит зверь. У него десять рогов и семь голов; на рогах у него десять корон, а на головах — богохульные имена.
2. Зверь, которого я увидел, был похож на леопарда, но ноги у него медвежьи, а рот львиный. Дракон наделил его собственной силой, престолом и огромной властью.
3. Одна из голов его, как видно, получила смертельную рану, но она исцелилась. Вся земля в изумлении пошла за зверем,
4. люди поклонились дракону, потому что он дал власть зверю, и зверю поклонились со словами:
— Кто подобен этому зверю и кто может с ним сразиться?
5. Ему было дано говорить высокомерные и кощунственные речи. Власть ему была дана на сорок два месяцаСроки, названные здесь, в 11:2–3 и в 12:6,14 совпадают..
6. Он раскрыл пасть, чтобы кощунствовать против Бога — хулить Его имя, Его жилище и жителей неба.
7. Ему было дано сразиться со святым Божьим народом и победить его. Дана была ему власть над всяким племенем, народом, языком и родом.
8. Поклонятся ему все, кто только живёт на земле и чьё имя не написано в книге жизни у Ягнёнка, который был принесён в жертву от сотворения мира.
9. У кого есть уши, пусть услышит!
10. Кому в плен — тот отправится в плен. Кому пасть от меча — тот падёт от мечаВ рукописях встречается вариант: Кто уводит в плен — тот отправится в плен. Кто разит мечом — тот падёт от меча.. Здесь нужны терпение и вера святого Божьего народа!
11. Я увидел, как из земли выходит другой зверь. У него два рога, как у Ягнёнка, а говорит он как дракон.
12. Он перед первым зверем делает всё то же, что мог делать и тот, и принуждает землю и всех, кто на ней, поклониться первому зверю — тому, что исцелился от смертельной раны.
13. Он творит великие знамения, даже огонь низводит с неба на землю на глазах у людей,
14. и обманывает всех, кто обитает на земле, знамениями, которые ему было дано делать перед зверем. Он требует, чтобы все обитатели земли сделали образ зверя, который получил удар мечом и выжил.
15. Ему было дано придавать жизнь изображению зверя, чтобы этот образ говорил и действовал, а всех, кто не поклонится образу зверя, убивали.
16. Он делает так, чтобы все от мала до велика, богатые и бедные, свободные и рабы получили клеймо на правую руку или на лоб
17. и чтобы никто не мог ни покупать, ни продавать, если нет на нём клейма с именем зверя или числом этого имениПоскольку греч. буквы использовались также как цифры, любое имя могло также читаться как число..
18. Здесь нужна мудрость! У кого есть разум, пусть вычислит число зверя, ведь оно человеческое, и это число — шестьсот шестьдесят шесть.
Глава 14 (Откр. 14)
1. И вот что я увидел: на горе Сион стоит Ягнёнок и с ним сто сорок четыре тысячи тех, у кого на лбу написано Его имя и имя Его Отца.
2. Я услышал голос с неба — он был как шум множества вод и как раскаты мощного грома. Но голос, который я услышал, был подобен и игре на арфе, когда на ней играют арфисты.
3. Они словно поют новую песнь перед престолом и перед четверыми существами и старейшинами, и никто не может выучить эту песнь, кроме ста сорока четырёх тысяч тех, кто был искуплен и взят с земли.
4. Это те, кто не осквернился с женщинами, они девственники, и они следуют за Ягнёнком, куда бы Он ни пошёл. Они были искуплены и отделены от людей как начатокНачаток — первые плоды урожая, которые приносились в жертву Богу. для Бога и для Ягнёнка.
5. В их речах не обнаружилось лжи, они непорочны.
6. Я увидел, как другой ангел летит в поднебесье. У него вечное Евангелие, чтобы возвестить его всем, кто обитает на земле, всякому роду и племени, языку и народу.
7. Он громко возглашает:
— Побойтесь Бога и воздайте Ему славу, ибо настал час Его суда! Поклонитесь Тому, Кто сотворил небо и землю, море и источники вод!
8. А следом — ещё один ангел, и он возглашает:
— Пал, пал великий ВавилонВавилон — крупнейший город древнего Ближнего Востока, расположенный в Междуречье (совр. Ирак), столица огромной империи. В Вавилоне почиталось множество разных божеств. Вавилоняне в 587 г. до н.э. разрушили Иерусалим, после чего увели значительное число иудеев с собой в Междуречье. Ко временам НЗ город Вавилон уже был разрушен. Здесь так называется Рим — столица новой великой империи, центр языческих культов и многих пороков. — тот, что все народы опоил яростным вином своего разврата!
9. А следом за ними — ещё один, третий ангел громко возглашает:
— Кто поклоняется зверю и его образу, кто принял его клеймо на лоб или на руку —
10. тот будет пить вино Божьей ярости, налитое в чашу Его гнева и не разбавленное водой, того ждут мучения перед святыми ангелами и перед Ягнёнком.
11. Дым от их мучений будет восходить во веки веков, и не будет им покоя ни днём, ни ночью — тем, кто поклонился зверю и его образу или принял клеймо с его именем.
12. Здесь нужно терпение святого Божьего народа, хранящего заповеди Божьи и веру в ИисусаВеру в Иисуса — или: веру Иисуса..
13. Я услышал, как голос с неба говорит:
— Напиши: «Отныне благо тем, кто умирает с верой в Господа». Да, говорит Дух, так они получат покой от тяжких своих трудов, а что они совершили — то заберут с собой.
14. Я увидел белое облако, на котором сидит кто-то, подобный Сыну Человеческому. На голове у него золотой венец, а в руке — острый серп.
15. Из Храма вышел другой ангел, он кричал тому, кто сидел на облаке:
— Примени свой серп, начни жатву! Настало время жатвы, на земле созрел урожай.
16. Тот, кто сидел на облаке, бросил свой серп на землю — и собран был земной урожай.
17. Из Храма на небе вышел другой ангел, у него тоже был острый серп.
18. И ещё один ангел вышел из жертвенника (он был властен над огнём) и возгласил громким голосом ангелу, у которого был острый серп:
— Примени свой острый серп, обрежь на земле виноградные гроздья, потому что ягоды созрели!
19. Ангел бросил свой серп на землю, обрезал на земле виноград и бросил его в великую давильню Божьего гнева.
20. Виноград был растоптан в давильне вне города, кровь от него перелилась за края давильни, она дошла коням до уздечек и разлилась на тысячу шестьсот стадиевТысяча шестьсот стадиев — около 300 километров..
Глава 15 (Откр. 15)
1. Я увидел на небе другое знамение, великое и чудесное: семеро ангелов, у которых семь последних напастей — ими завершилась ярость Божья.
2. Я увидел море словно бы из стекла, смешанного с огнём, и тех, кто вышел победителем из битвы со зверем, его образом и числом его имени, — они стоят у стеклянного моря, и у них арфы Божьи.
3. Они поют песнь Моисея, Божьего слуги, и песнь Ягнёнка:
— Велики и чудесны Твои дела,
Господь Бог Вседержитель!
Праведны и истинны Твои пути,
Царь всех народов!
4. Кто не устрашится, Господи,
и не прославит имя Твоё?
Только Ты Один свят!
Все народы придут
и падут ниц перед Тобой,
ибо явилась праведность дел Твоих!
5. После этого я увидел, как на небе отворился Храм — Шатёр свидетельства,
6. а из Храма вышли семеро ангелов, облечённых в чистый сверкающий лён и опоясанных по груди золотыми поясами.
7. Одно из четверых существ дало семерым ангелам семь золотых чаш, наполненных гневом Бога, живущего во веки веков.
8. И Храм наполнился дымом от славы Божьей и от Его силы, так что никто не мог войти в Храм, пока не свершатся семь напастей от семерых ангелов.
Глава 16 (Откр. 16)
1. И я услышал, как громкий голос говорит из Храма ангелам:
— Ступайте и пролейте на землю семь чаш Божьего гнева!
2. Вышел первый ангел и вылил свою чашу на землю — и тяжёлые, страшные язвы выступили у людей, которые приняли клеймо зверя или поклонялись его образу.
3. Второй ангел вылил свою чашу на море — и оно стало как кровь мертвеца, и всё, что было живого в море, умерло.
4. Третий ангел вылил свою чашу на реки и источники вод — и они стали кровью.
5. И я услышал, как ангел вод говорит:
— Праведен Ты, Кто есть, Кто был и Кто свят, Ты так судил:
6. они пролили кровь святого народа и пророков — и Ты напоил их кровью, как они и заслужили!
7. И я услышал, как жертвенник говорит:
— Да, Господь Бог Вседержитель, истинны и праведны Твои приговоры!
8. Четвёртый ангел вылил свою чашу на солнце — и ему было дано жечь людей огнём.
9. Людей обжигал сильный жар, так что они поносили имя Бога, в чьей власти все эти напасти. Люди не раскаялись и не воздали Ему славу.
10. Пятый ангел вылил свою чашу на престол зверя — и его царство погрузилось во тьму. Люди от боли кусали свои языки
11. и поносили Бога небесного из-за своих страданий и язв. Они так и не раскаялись в своих делах.
12. Шестой ангел вылил свою чашу на великую реку Евфрат, и она пересохла, чтобы открыть путь для царей с Востока.
13. Я увидел, как из пасти дракона, из пасти зверя и из пасти лжепророка вышли, как жабы, три нечистых духа.
14. Эти духи — бесы, которые творят знамения. Они направляются к царям всего круга земель, чтобы собрать их на войну в великий день Бога Вседержителя.
15. «А Я приду внезапно, как вор! Благо тому, кто будет начеку и сбережёт свою одежду, чтобы не остаться голым и не позориться у всех на глазах».
16. Те духи собралиТе духи собрали — или: Тот ангел собрал. царей в место, которое по-еврейски называется АрмагеддонАрмагеддон — на евр. букв. «гора Мегиддо». Мегиддо — израильский город в Изреельской долине..
17. Седьмой ангел вылил свою чашу на воздух — и из Храма, от престола, раздался громкий голос:
— Свершилось!
18. Сверкнули молнии, раздались голоса и громы, и было великое землетрясение — такого ужасного землетрясения не бывало с тех пор, как появился на земле человек.
19. Великий город раскололся на три части, а города язычников рухнули: вспомнил Бог великий Вавилон и напоил его из чаши Своего гнева.
20. Бежали все острова, и не стало гор!
21. На людей с неба падали огромные градины весом в талантТалант — около 30 килограммов., и люди поносили Бога из-за ударов этого града — настолько тяжела им была эта напасть.
Глава 17 (Откр. 17)
1. Подошёл один из семерых ангелов, у которых семь чаш, и заговорил со мной:
— Смотри, я покажу тебе, как будет осуждена великая блудница, сидящая на водах многих.
2. С ней развратничали цари земные, вином её разврата упивались обитатели земли!
3. Я был охвачен Духом, и ангел отвёл меня в пустыню, и я увидел женщину, сидящую на красном звере. Он исписан кощунственными словами, у него семь голов и десять рогов.
4. Женщина облечена в пурпурное и алое одеяние, украшена золотом, драгоценными камнями и жемчугом. В руке у неё золотая чаша, полная мерзости и нечистот от её разврата.
5. На лбу у неё надпись (тут тайна!): «Великий Вавилон, мать всех блудниц и мерзостей земных».
6. Я увидел, что женщина опьянела от крови святого Божьего народа и крови свидетелей Иисуса. Я был совершенно поражён, когда её увидел.
7. Ангел сказал мне:
— Чему ты удивляешься? Я объясню тебе тайну женщины и зверя с семью головами и десятью рогами, который её носит.
8. Зверь, которого ты увидел, был прежде, а теперь его нет. Он выйдет из бездны, и его ждёт гибель. Обитатели земли, чьё имя не вписано в книгу жизни со дня сотворения мира, удивятся, когда увидят зверя: он был, теперь его нет, но он ещё будет.
9. Здесь тем, кто мудр, нужен разум! Семь голов — это семь холмовГород Рим расположен на семи холмах., на них и сидит эта женщина. И царей тоже семеро:
10. пятеро из них пали, один есть сейчас и ещё один пока не пришёл, а когда придёт, недолго ему оставаться.
11. А зверь, который был и которого сейчас нет, — он восьмой, но и один из семерых, и его ждёт гибель.
12. А десять рогов, которые ты видел, — это десять царей: они ещё не получили царство, но примут царскую власть на один час вместе со зверем.
13. У них общий замысел, так что свою силу и власть они отдадут зверю.
14. Они сразятся с Ягнёнком, и Ягнёнок их победит, потому что Он — Господь над всеми господами и Царь над всеми царями, а вместе с Ним — призванные, избранные и верные.
15. Ангел мне говорит:
— Ты видел воды, на которых сидит блудница, — это разные народы, сообщества, племена и языки.
16. Ты видел десять рогов — зверь вместе с рогами возненавидят блудницу, разорят её и оставят ни с чем, будут пожирать её плоть и жечь её огнём.
17. Бог вложил в их сердца желание исполнить Его замысел и единомысленно отдать свои царства зверю, чтобы исполнились Божьи слова.
18. Ты видел женщину — она есть великий город, который царствует над земными царствами.
Глава 18 (Откр. 18)
1. После этого я увидел ещё одного ангела. Он спускается с неба, и у него великая власть, а земля озарена его славой.
2. Он возгласил громким голосом:
— Пал, пал великий Вавилон! Стала столица прибежищем для бесов, укрытием для всякого нечистого духа, укрытием для всякой нечистой птицы, укрытием для нечистого и мерзкого зверя.
3. Все народы она прежде опоила яростным вином своего разврата, и цари земные с ней развратничали, а купцы земные обогащались от могучей её роскоши.
4. Я услышал другой голос с неба. Он говорил:
— Мой народ! Покиньте её, чтобы не соучаствовать в её грехах и не подвергнуться ждущим её напастям,
5. ведь грехи её достигли небес и Бог помнит о её преступлениях.
6. Воздайте ей тем, чем она воздавала другим, вдвойне отплатите ей за её дела, и в чашу, в которой она подавала вино, налейте вдвое больше!
7. Сколько было у неё славы и роскоши — столько же воздайте ей муки и горя! В сердце своём она говорит: «Я восседаю царицей, я вовсе не вдова, не увижу я горя!»
8. Потому в один день ждут её напасти: гибель, горе и голод, будет она сожжена огнём, потому что могуч Господь Бог, и Он осуждает её.
9. Заплачут и зарыдают о ней земные цари, которые предавались с ней разврату и роскоши, когда увидят дым от её пожара.
10. В страхе перед её мучениями они стоят вдали и говорят: «Горе, о горе! Великий город Вавилон, город могучий — в один час свершился над тобой суд!»
11. И земные купцы плачут и горюют о ней, потому что никто уже не покупает их товара:
12. золотого товара и серебряного, драгоценных камней и жемчужин, тонкого льна и пурпура, шёлка и алой ткани, благовонной древесины и изделий из слоновой кости, изделий из ценного дерева, бронзы, железа и мрамора,
13. корицы, пряностей и благовоний, умащений и ладана, вина и оливкового масла, отборной муки и зерна, скота крупного и мелкого, коней и колесниц, тел и душ человеческих.
14. Не стало у тебя плодов, которых так жаждала твоя душа; всё богатство твоё и блеск твой погибли, их уже не сыскать!
15. Купцы, которые обогатились от такой торговли с ней, будут стоять вдали в страхе перед её мучениями, с плачем и рыданиями
16. будут говорить: «Горе, о горе! Великая столица, облачённая в тонкий лён, в пурпурные и алые ткани, украшенная золотом, драгоценными камнями и жемчугом, —
17. и всё это богатство сгинуло в одночасье!»
И все кормчие, и все мореплаватели, и все моряки, и кто только связан с мореходством, встали поодаль,
18. смотрели на дым от её пожара и кричали: «Кто подобен великой столице?!»
19. Они посыпали пеплом головы, кричали, вопили и горевали: «Горе, о горе! Великая столица — все, у кого есть в море корабли, разбогатели на её достатке, но она опустошена в одночасье!»
20. А ты порадуйся этому, небо, и вы, святой народ, апостолы и пророки, — это ради вас Бог её осудил!
21. Могучий ангел поднял камень, огромный, как мельничный жёрнов, и забросил его в море со словами:
— Так же, с размаху, будет заброшен и Вавилон, великий город, и никто его не найдёт!
22. Не будет у тебя больше слышно ни арфистов, ни музыкантов, ни флейтистов, ни трубачей. Не сыщется у тебя впредь никаких ремесленников и ремёсел, и шума мельничных жерновов у тебя больше не будет.
23. Больше не будет у тебя заметен свет светильника, голос жениха и невесты больше у тебя не прозвучат — а ведь твои купцы были земными вельможами, а твоё колдовство сбивало с пути все народы.
24. Найдена в этом городе кровь пророков и святого Божьего народа, да и кровь всех, кто на земле был погублен!
Глава 19 (Откр. 19)
1. После этого я услышал с неба громкий голос, как будто говорило великое множество:
— Аллилуйя! Спасение, слава и сила — у нашего Бога!
2. Истинно и праведно Он судит: Он осудил великую блудницу, которая растлевала землю своим развратом, Он взыскал с неё за кровь своих слуг!
3. И снова все воскликнули:
— Аллилуйя! Дым от неё восходит во веки веков!
4. Двадцать четыре старейшины и четверо существ со словами «Аминь! Аллилуйя!» пали ниц, поклоняясь Богу, Который сидел на престоле.
5. От престола раздался голос, он произнёс:
— Хвалите Бога нашего, все Его слуги и все, кто Его чтит, от мала до велика!
6. И я услышал голос словно бы великого множества, или как шум от многих вод, или раскаты могучего грома:
— Аллилуйя! Воцарился Господь, Бог наш, Вседержитель!
7. С радостью и ликованием воздадим Ему славу, ибо настало время свадьбы Ягнёнка и Его невеста уже готова;
8. было ей дано облечься в тонкий лён, чистый и сверкающий. Это одеяние — праведные дела святого Божьего народа.
9. Сказал мне ангел:
— Запиши: «Благо тем, кто приглашён на свадебный пир Ягнёнка».
И добавил:
— Это истинные Божьи слова!
10. Я поклонился ему, пал ниц к его ногам, но он мне сказал:
— Смотри, не делай так! Я лишь один из слуг, как ты и твои братья — те, кто свидетельствует об Иисусе. Поклонись Богу! Свидетельство Иисуса — это дух пророчества.
11. Я увидел, как раскрылось небо, а там на белом коне Всадник, и Его зовут верным и истинным, праведно Он судит и воинствует.
12. Глаза у Него — огненный пламень, на голове у Него множество корон. Было на Нём начертано имя, не известное никому, кроме Него Самого.
13. На Нём — плащ, обагрённый кровью, и названо Ему имя: «Слово Божье».
14. За Ним следовало на белых конях небесное воинство, облечённое в тонкий лён, белый и чистый.
15. Из уст Его исходит острый меч, чтобы им поражать народы, чтобы Он их пас железным жезлом. А Сам Он топчет виноград в давильне — таков гнев Бога Вседержителя!
16. На плаще и на бедре у него написано: «Царь царей и Господь господ».
17. Я увидел, как один ангел стоял на солнце, он призывал громким голосом всех птиц, что летают в поднебесье:
— Сюда, собирайтесь на великий Божий пир!
18. Будете пожирать мясо царей и мясо полководцев, мясо богатырей, мясо коней и их всадников, мясо всех свободных и рабов от мала до велика!
19. Я увидел, как зверь вместе с земными царями и всеми их войсками выступили на войну со Всадником на коне и Его войском.
20. Зверь был схвачен, а вместе с ним — лжепророк, который творил перед ним знамения и вводил в заблуждение тех, кто принял клеймо зверя и поклонялся его образу. Оба они были брошены живьём в озеро горящей серы.
21. Остальные были убиты мечом, который выходил из уст Всадника на коне, и мясом их насытились все птицы.
Глава 20 (Откр. 20)
1. Я увидел, как с неба сходит ангел, а у него ключ от бездны и огромная цепь в руке.
2. Он взял дракона (это древний змей, он же дьявол и сатана) и сковал его на тысячу лет.
3. Он бросил его в бездну, запер на ключ и наложил сверху печать, чтобы он не вводил в заблуждение народы, пока не пройдёт тысяча лет. После этого ему предстоит провести некоторое время на свободе.
4. Я увидел, как на престолы сели те, кому было доверено судить, — кто был обезглавлен за свидетельство об Иисусе и за Слово Божье, кто не поклонился зверю или его образу, кто не принял клейма на лоб или руку. Они ожили и воцарились вместе со Христом на тысячу лет.
5. Остальные умершие не ожили до тех пор, пока не прошла тысяча лет. Таково первое воскресение.
6. Блажен и свят, кто участвует в первом воскресении! Над ними не имеет власти вторая смертьВторая смерть — окончательная гибель грешников уже после физической смерти тела., они будут священниками у Бога и у Христа и будут царствовать вместе с ним тысячу лет.
7. Когда пройдёт тысяча лет, сатана будет освобождён из своего заключения
8. и отправится ко всем четырём концам земли вводить в заблуждение народы, Гога и Магога, чтобы собрать их для войны, а числом они — как песок морской.
9. Они заполонили всю землю и окружили стан святого Божьего народа и возлюбленный город, но с неба сошёл огонь и спалил их.
10. А дьявол, который вводил их в заблуждение, был брошен в озеро горящей серы, где зверь и лжепророк, их ждут мучения день и ночь во веки веков.
11. Я увидел огромный белый престол и Того, Кто сидит на нём. От Его вида земля и небо обратились в бегство, и места им не нашлось!
12. Я увидел, как умершие, великие и малые, стоят перед престолом. Открыты были книгиКниги, в которых были записаны добрые и дурные дела умерших., и ещё одна книга была открыта — это книга жизни. Умершие были судимы по своим делам согласно тому, что было записано в книгах.
13. Море отдало мертвецов, что были в нём, смерть и ад отдали мертвецов, что были у них, и каждый был судим по своим делам.
14. Смерть и ад были брошены в огненное озеро. Такова вторая смерть — огненное озеро.
15. И если кто не записан в книге жизни, тот будет брошен в огненное озеро.
Глава 21 (Откр. 21)
1. Я увидел новое небо и новую землю, а прежнее небо и прежняя земля миновали, и моря уже не было.
2. И святой город, новый Иерусалим, я тоже увидел: он сходил с неба, украшенный Богом, как невеста, приготовленная ко встрече с женихом.
3. Я услышал, как громкий голос говорит с престола:
— Это жилище Бога среди людей: Он будет обитать с ними, они станут Его народами, а Бог Сам будет с ними и будет их Богом.
4. Бог сотрёт всякую слезу с их очей. Смерти больше не будет, и страдания, и вопля, и боли больше не будет, потому что прежнее миновало.
5. Тот, Кто сидит на престоле, сказал:
— Теперь Я творю всё заново!
Он говорит:
— Запиши: «слова эти верны и истинны».
6. Он сказал мне:
— Свершилось! Я Альфа и Омега, начало и конец. Того, кто жаждет, я даром напою из источника воды жизни.
7. Победитель получит в удел всё, Я буду ему Богом, и он будет Мне сыном.
8. А трусы, и кто был неверен и осквернился, и убийцы, и развратники, и чародеи, и идолослужители и все лжецы — их участь гореть в озере огня и серы. Такова вторая смерть!
9. Пришёл один из тех семерых ангелов, у которых были чаши, наполненные семью последними напастями, и заговорил со мной:
— Подойди, я покажу тебе невесту, на которой женится Ягнёнок!
10. Я был охвачен Духом, и ангел перенёс меня на огромную и высокую гору. Он показал мне, как спускается с неба от Бога святой город Иерусалим,
11. а в нём Божья слава, и она сияет как драгоценный камень, как кристаллическая яшмаЯшма — или: алмаз. Названия драгоценных камней в этой книге часто переводятся предположительно..
12. У города есть большая, высокая стена, в ней двенадцать ворот, и при них двенадцать ангелов. На воротах написаны имена — это имена двенадцати израильских племён;
13. трое ворот с востока, трое ворот с севера, трое ворот с юга и трое ворот с запада.
14. Стена города стоит на двенадцати основаниях, на которых — имена двенадцати апостолов Ягнёнка.
15. У ангела, который говорил со мной, был золотой измерительный шест, чтобы измерить город, его ворота и стену.
16. Город этот четырёхугольный, и его длина равняется его ширине. Ангел измерил город шестом: двенадцать тысяч стадиевДвенадцать тысяч стадиев — более 2000 километров. в длину, в ширину и в высоту (все размеры одинаковы).
17. Он измерил и городскую стену: сто сорок четыре локтяСто сорок четыре локтя — более 60 метров., меряя по-человечески, как делал и ангел.
18. Стена построена из яшмы, а город — из чистого золота, похожего на чистое стекло.
19. Основания городской стены украшены разными драгоценными камнями: первое основание — яшмой, второе — сапфирами, третье — халцедонами, четвёртое — изумрудами,
20. пятое — сардониксами, шестое — сердоликами, седьмое — хризолитами, восьмое — бериллами, девятое — топазами, десятое — хризопразами, одиннадцатое — гиацинтами, двенадцатое — аметистамиЗдесь даны дословные переводы названий драгоценных камней, но нет уверенности, что сегодня эти же названия носят те же самые камни..
21. А двенадцать ворот — это двенадцать жемчужин, каждые ворота — из отдельной жемчужины. Главная улица города — чистое золото, прозрачное, как стекло.
22. А Храма в городе я не увидел, потому что его Храм — это Господь Бог Вседержитель и Ягнёнок.
23. Не нужно городу, чтобы его освещали солнце или луна, потому что осияла его слава Божья, а Ягнёнок — его светило.
24. В его свете и будут ходить народы, а цари земные понесут в этот город свою славу.
25. Ворота его не будут запираться днём, а ночи там и не будет.
26. Понесут в него славу и честь всех народов.
27. Не войдёт в него ничто нечистое, никто из творящих мерзости и ложь — а только те, кто записаны в книге жизни у Ягнёнка.
Глава 22 (Откр. 22)
1. Ангел показал мне реку воды жизни: она сияет, как кристалл, вытекает от престола Бога и Ягнёнка
2. и течёт по главной улице. По обе стороны реки растёт дерево жизни, оно плодоносит двенадцать раз, давая урожай каждый месяц, а листья этого дерева служат для исцеления народов.
3. Ничего проклятого уже не будет. В городе будет престол Бога и Ягнёнка, и Ему будут служить Его слуги.
4. Они будут видеть Его лицо, а Его имя будет начертано у них на лбу.
5. Ночи больше не будет, не нужен будет свет от светильника или от солнца, потому что Сам Бог будет им светить, а они будут царствовать во веки веков.
6. Ангел сказал мне:
— Эти слова верны и истинны. Господь Бог наделяет пророков духами, Он отправил своего ангела показать своим слугам, чему надлежит вскоре случиться.
7. — Уже скоро Я приду! Благо тому, кто соблюдает пророческие слова этой книги.
8. А я, Иоанн, слышал и видел это. И когда услышал и увидел, то пал ниц к ногам ангела, который мне всё это показал, чтобы поклониться ему.
9. А он мне говорит:
— Смотри, не делай так! Я лишь один из слуг, как ты и твои братья — пророки и те, кто соблюдает слова этой книги. Поклонись Богу!
10. Ещё он говорит мне:
— Не скрывай слов этой пророческой книги, ведь час уже близок!
11. Кто вредит — пусть продолжает вредить дальше, кто осквернился — пусть оскверняется дальше, кто праведен — пусть поступает праведно дальше, кто свят — пусть освящается дальше.
12. — Уже скоро Я приду, и плата Моя со Мной, чтобы каждому воздать по его делам.
13. Я — Альфа и Омега, первый и последний, начало и конец.
14. Благо тем, кто омывает свои одежды: у них есть право на дерево жизни и на проход через ворота в город.
15. Вне города — псы, чародеи, развратники, убийцы, кто поклоняется идолам, кто любит ложь и её творит.
16. Я, Иисус, послал ангела Моего свидетельствовать вам об этом по церквям. Я от корня и рода Давида сияющая утренняя звезда!
17. Дух и невеста говорят:
— Приди!
И кто слышит, пусть скажет:
— Приди!
Кто жаждет, пусть приходит — тот, кто хочет даром зачерпнуть воды жизни.
18. Я свидетельствую всем, кто слышит пророческие слова этой книги: если кто-то что-то к ним прибавит, тому и Бог прибавит напастей, как описано в этой книге.
19. А если кто-то что-то отнимет от слов этой пророческой книги, у того Бог отнимет долю от древа жизни и удел в святом городе, как описано в этой книге.
20. Тот, Кто свидетельствует об этом, говорит:
— Да, скоро Я приду!
Аминь! Приди, Господь Иисус!
21. Благодать Господа Иисуса — со всеми!
Приложение
Словарь ключевых терминов Нового Завета
Авва — на арам. языке — «отец, папа»; ласковое обращение детей к отцу. Так к Богу Отцу иногда обращался Иисус, а вслед за ним — первые христиане.
Аллилуйя — на евр. яз. означает «хвалите Господа». Этот возглас часто встречался в молитвах и гимнах древних евреев.
Аминь — евр. слово, которое означает «воистину». Оно торжественно подтверждает всё сказанное не просто как верную точку зрения на тот или иной вопрос, но как божественное откровение. Во многих рукописях это слово добавлялось в конце посланий.
Антихрист — букв. «противник Христа». Антихрист — олицетворение зла. Он появится на земле, чтобы воевать против Христа, но в конце концов будет Им побеждён. 1 Ин 2:18 также называет антихристами тех, кто ложно учит о Христе.
Апостол — так (греч. ἀπόστολος, букв. «посланник») в древней Греции назывался полномочный представитель царя или правителя, призванный передать какое-либо сообщение. В древности, как и сегодня, послы обладали неприкосновенностью, а оскорбление или насилие, причинённое послу, воспринималось как оскорбление пославшему его правителю. В Новом Завете так называется человек, избранный Христом, чтобы нести миру Его Благую Весть о спасении. Изначально к числу апостолов принадлежали лишь ближайшие ученики, которые сопровождали Христа во время Его земного служения, но впоследствии так стали называться и другие Его последователи — в том числе Павел, призванный уже после смерти и воскресения Христа.
Благая весть — см. Евангелие.
Благодать — греч. χάρις обозначает дар, который Бог даёт людям по Своей благой воле, а не в награду за что-либо и не в силу обязательств или необходимости. Это одно из ключевых понятий в богословии Павла. Всё то, что есть у человека хорошего, в конечном счёте есть незаслуженный дар ему от Бога, а в особенности это относится к спасению. Человек, оставаясь грешником, не может спастись по закону Моисея, который он не в состоянии исполнить безупречно. В то же время благодатный дар спасения подразумевает, что христианин будет стремиться жить достойно того дара, который получил.
Ближний — букв. «тот, кто рядом». В Ветхом Завете так назывался житель того же селения, член общины, соплеменник, в отношении которых следовало исполнять определённые правила. В Новом Завете Иисус расширяет это понятие, показывая, что даже незнакомый человек может оказаться ближним.
Братья и сёстры Иисуса — Библейский текст не уточняет, кто это были. Католики и православные традиционно понимают «братьев и сестёр Иисуса» как детей Иосифа от предшествующего брака или же как двоюродных братьев и сестёр. Протестанты обычно видят в них детей, родившихся у Иосифа и Марии после Иисуса.
Веельзевул — одно из имён сатаны (также называемого дьяволом), противника Бога и предводителя злых духов. Это имя, видимо, связано с названием верховного божества Ваала, которое встречалось у языческих народов.
Венец — В древности цари носили венцы или короны. Кроме того, венком как символом славы награждали отличившихся в сражении солдат и победителей спортивных соревнований.
Вера — В Библии, и особенно в Посланиях, этим словом называется не рациональное принятие определённой системы взглядов и практик, но личное отношение и доверие человека к Богу как к Благому Отцу. Для Павла ключевой элемент такой веры — принятие крестной жертвы Христа, которое даёт человеку, христианину надежду на спасение и открывает для него возможность обновления, жизни в Церкви как в общине верующих (святых).
Вечеря — Первые христиане, повинуясь словам Иисуса Христа, часто собирались вместе, чтобы преломить хлеб и разлить вино в воспоминание о том, как Христос Сам сделал это на Тайной Вечери накануне Своего распятия, назвав хлеб и вино Своей плотью и кровью. Так христиане подтверждали свою причастность жертве, которую принёс Христос.
Власти — Греч. ἐξουσίαι в Посланиях обозначает как земные власти (римских императоров, подвластных им царей и чиновников высших рангов), так и некоторые ангельские силы, а в Эф 6:12 так называются ангелы, отпавшие от Бога (т.е. демоны). Поскольку слово ἐξουσία имеет и другие значения, «властью» может называться также набор полномочий или прав, присущих человеку в том или ином положении (например, апостолу).
Возложение рук — символическое действие: лидер общины возлагал руки на голову человека и молил Бога об особом благословении. Таким образом Бога просили даровать этому человеку Святого Духа, исцеление от болезней или особые духовные дары. Так в раннехристианских общинах людей назначали (рукополагали) на особые служения (епископов, пресвитеров, диаконов).
Воскресение — возвращение к жизни в физическом теле. Во времена Нового Завета многие евреи (прежде всего фарисеи) верили, что все люди воскреснут в конце времён, чтобы предстать перед Божьим судом. Евангелия повествуют, как Иисус воскрешал умерших людей, а потом воскрес Сам, что означало Его победу над смертью.
Второе пришествие — обещанное Христом в Евангелии возвращение Его на землю во славе, когда Он как Господь окончательно уничтожит зло, воскресит людей, произведёт суд над всеми и установит Своё царство в этом мире. Именно этого пришествия христиане ожидают как своей окончательной победы и конца земной истории. К этому событию относятся многие ветхозаветные пророчества, там оно названо «День Господень» (Иоил 1:15, Ам 5:18–20 и др.).
Галилейское озеро (море) — большое пресноводное озеро в Галилее, из которого вытекает Иордан. В нём водится много рыбы, на нём бывают настоящие бури, поэтому часто это озеро называли морем. Другие названия: Тивериадское/Генисаретское озеро/море.
Галилея — северная часть Святой Земли. В течение многих веков эта область была под властью иноземцев, поэтому среди её населения было немало язычников. Жители Иудеи нередко относились к галилеянам с высокомерием. В галилейском городке Назарет прошли детство и юность Иисуса, а также значительная часть Его служения.
Гнев Божий — Это выражение выглядит так, будто Бог испытывает те же чувства, что и человек. Но в символическом языке Библии речь идёт о наказании за грехи людей, цель которого — восстановить справедливость и заставить грешников одуматься. Согласно Павлу, поскольку всякий человек грешит, то он неизбежно навлекает на себя гнев Божий, однако он может примириться с Богом во Христе.
Господь — Греч. κύριος («господин») могло употребляться как почтительное именование высокопоставленного человека. Именно этим словом в греч. переводе Ветхого Завета передаётся четырехбуквенное Имя Божие, открытое некогда Моисею (Исх 3:14–15). Такой перевод следует евр. традиции заменять это Имя при чтении текста вслух словом адона́й («мой Господин»). Многие люди называли Иисуса «Господом», но бывает трудно сказать наверняка, где это означает просто почтение к Иисусу как к Учителю, а где — исповедание веры в божественность Иисуса.
Грех — нарушение человеком Божьей воли. Первым грехом было непослушание Адама и Евы, когда они преступили заповедь Творца в Эдемском саду. Согласно Павлу, начиная с этого момента, человечество попадает во власть смерти и наследует из поколения в поколение первородный грех (то есть склонность человеческой природы ко греху). Грех навлекает на человека гнев Божий, а Моисеев закон, ясно называя тот или иной грех, указывает на границы, которые человек не должен переступать. Чтобы примириться с Богом, человек нуждается в прощении грехов и обретении праведности.
Денарий (динарий) — римская серебряная монета, обычный дневной заработок наёмного работника. На ней было изображение императора, который к тому же назывался «божественным», что должно было смущать благочестивых иудеев.
День Господень — см. Второе пришествие.
День очищения (искупления, умилостивления) — один из наиболее значительных еврейских праздников (евр. «йом хaккипури́м», «йом киппу́р»), единственный день в году, когда первосвященник входил в Святое Святых (Лев 16). Отмечается осенью. Во время богослужения в Храме первосвященник приносил жертвы за свои грехи и грехи всего народа, после чего входил в Святое Святых и кропил кровью Ковчег Завета и жертвенник. Затем первосвященник брал жертвенного козла и возлагал руки на его голову, перенося этим символическим жестом грехи народа на животное. После этого «козла отпущения» изгоняли в пустыню, что знаменовало удаление грехов от народа.
Диакон — в переводе с греч. «служитель». В раннехристианской общине диаконы занимались преимущественно хозяйственными вопросами, в частности, распределяли пищу или деньги между нуждающимися. Женщины также могли быть диакониссами.
Дьявол — в переводе с греч. «лукавый, обманщик». Глава злых духов и противник Бога. Другие его имена в Новом Завете — сатана, Вельзевул, лукавый.
Евангелие — Греч. εὐαγγέλιον означает «Благая Весть». Так могло называться известие о победе над врагами, о рождении или начале правления нового царя. Надежда на приход Мессии и Спасителя появляется уже в Ветхом Завете. Она была возвещена людям с приходом на землю Иисуса Христа: Бог любит людей и ради них послал на землю Своего Сына; в Его крестной смерти и воскресении для всех людей открылся путь спасения от грехов и вечной смерти. Эта весть с самого начала стала основанием христианской веры. Позднее словом «Евангелие» стали называть книги, содержащие повествование об Иисусе Христе.
Евнух — кастрированный мужчина. В древности у многих народов именно евнухи обслуживали и охраняли царские гаремы (у евреев, впрочем, такое было не принято). Нередко они добивались значительного влияния при царском дворе, занимали высокое положение при дворе, поэтому слово «евнух» нередко становилось синонимом слова «придворный чиновник».
Епископ — в переводе с греч. «блюститель, надзиратель». В раннехристианской общине примерно то же, что и пресвитер — руководитель местной общины.
Жертва — Принесение животного в жертву — первая упомянутая в Библии и установленная Самим Богом форма Его почитания (Быт 4:3–4). Жертвоприношение, позволявшее человеку приблизиться к Богу, было центральным элементом ветхозаветного культа. Проливая кровь животного, человек искупал собственный грех; сжигая тушу или её часть, он передавал Богу долю своего достояния. При некоторых видах жертвоприношений священники и жертвователь сами съедали оставшуюся часть мяса, символически участвуя в совместной трапезе с Богом (о видах жертв см. книгу Левит). Жертва, приносимая раз в году в День очищения во искупление грехов всего народа, имела в ветхозаветном культе особое значение. Вместе с тем, ветхозаветные жертвы не могли очистить от грехов раз и навсегда и должны были постоянно повторяться. Жертва, принесённая Христом, дала людям возможность окончательного примирения и соединения с Богом (Евр 9–10).
Жертвенник — возвышение, на котором сжигали принесённых в жертву животных или их части. Жертвенник обычно строился из камней, но при скинии был переносной жертвенник из дерева, обшитый металлом. Существовали также особые небольшие жертвенники из металла, на которых воскурялись благовония.
Завет — торжественный договор, заключённый между Богом и людьми. При составлении договора каждая сторона, взяв на себя определённые обязательства, даёт обещания. На горе Синай Бог через Моисея заключил договор со всем израильским народом: Бог обещал благословения и требовал от народа верности, т.е. исполнения Его воли, записанной в законе. Этот договор, как и сборник книг, в котором рассказывается о его заключении и исполнении, называют «Ветхим Заветом». Новый Завет был предсказан пророками и заключён через смерть и воскресение Иисуса Христа. О нём рассказывает сборник книг, который христиане называют Новым Заветом. Теперь Божий народ — все те, кто уверовал во Христа и живёт согласно Его учению, вне зависимости от происхождения.
Закваска — дрожжи, которые сквашивают тесто. В те времена кусочек сквашенного теста отделялся и затем добавлялся в следующий замес, он назывался закваской. Перед праздником Пасхи у иудеев было принято уничтожать всю старую закваску, поскольку на этот праздник они пекли хлеб без дрожжей. В переносном смысле закваска может обозначать некое учение, которое изменяет человека или общество людей.
Закон — Израильтяне вышли из Египта как беглые рабы. Народом они стали после того, как получили от Бога при посредничестве Моисея Закон. Он давал израильтянам подробные наставления, регулируя их религиозную и общественную жизнь, устанавливая высокие идеалы добра и справедливости. В Ветхом Завете это учение и история его дарования изложены в книгах Исход, Левит, Числа и Второзаконие, поэтому всё Пятикнижие (включая Бытие) иногда тоже называется «Закон». В Законе людям открывается Божья воля, он ясно определяет каждый грех, делая его очевидным для людей и не оставляя им никаких оправданий. Павел подчёркивает, что Закон сам по себе не избавит от наказания за грехи людей, которые так или иначе его нарушают. В Новом Завете Закон противопоставляется благодати как свободному дару Бога всем, кто готов его принять.
Знамение — чудо, которое совершается как знак, обычно в доказательство или подтверждение чего-то. Евангелия рассказывают о знамениях, которые подтверждали проповедь Иисуса Христа. Знамения могут совершать и силы, противящиеся Богу (Откр 16:14).
Избрание — Согласно Ветхому Завету, Господь избрал Израиль из всех народов земли, чтобы сделать его Своим народом, объектом Своей неотступной любви и попечения. В Новом Завете границы избранничества расширились: теперь Господь призывает к Себе людей вне зависимости от их происхождения. Если они отвечают на этот призыв и становятся верующими, то принимают на себя высокое звание Божьих избранников со всеми вытекающими отсюда обязанностями; отныне они могут относить к себе те обещания (обетования), которые Господь дал Своему народу.
Имя — Именам в Библии придаётся особое значение, так как имя, по ветхозаветному учению, определяет не просто положение или внешние качества, но саму природу того, кто носит это имя. Знание подлинного имени Бога, ангела или человека означает познание его сути и установление тесного и непосредственного контакта с ним.
Ирод — Это имя в Новом Завете носят несколько правителей из одной династии. 1. Ирод Великий; иудейский царь и основатель династии, правил всей Палестиной примерно в 40–4 гг. до н. э. Прославился крайней жестокостью. 2. Ирод Антипа, сын Ирода Великого; правил Галилеей с 4 г. до н. э. до 39 г. н. э. Он отдал приказ об аресте и казни Иоанна Крестителя, обличавшего его за незаконный брак. Иисуса во время суда над Ним привели к нему. 3. Ирод Агриппа I, внук Ирода Великого и племянник Ирода Антипы; правил Палестиной в 41–44 гг. н. э. и преследовал христиан. 4. Ирод Агриппа II, сын Ирода Агриппы I, перед которым выступал апостол Павел; он правил разными частями Палестины до 70 г., после чего уехал в Рим.
Искупление — Греч. ἀπολύτρωσις в букв. смысле означает выкуп раба: за него уплачивалась определённая цена, после чего он становился свободным. В Ветхом Завете говорится об искуплении израильтян Господом из египетского рабства и об искупительных жертвах, приносимых людьми за свои грехи. В Новом Завете на первое место выдвигается идея искупления человечества из-под власти греха и смерти. Смерть и воскресение Иисуса Христа и стали таким искуплением. Поскольку естественное следствие греха — смерть, искупление могло совершиться только через пролитие крови: в Ветхом Завете это кровь пасхального агнца и других жертвенных животных (для христиан эти жертвоприношения служат прообразом жертвы Христа), а по Новому Завету грехи искуплены единожды и навсегда Кровью Христовой. Христианин, исповедуя свою греховность и принимая верой эту жертву, получает благодатный дар оправдания и спасения — возможность жить в Царстве Божьем.
Иссоп — зонтичное растение, используемое в религиозных обрядах иудеев. Его лист или ветвь священники макали в жидкость (например, в кровь жертвенного животного) и ею окропляли человека или предмет для его очищения и освящения.
Иудей — Изначально это слово означало людей, принадлежавших к племени Иуды — потомков одного из сыновей Иакова. Однако ко времени Нового Завета так часто стали называть всех евреев. В Евангелии от Иоанна словом «иудеи» часто называются вожди еврейского народа.
Ковчег Завета — главная святыня израильтян, священный ларец, сделанный из дерева и покрытый золотом. В нём лежали каменные скрижали с 10 заповедями, которые Бог дал Моисею на горе Синай, когда заключил Завет с еврейским народом. Ковчег находился в самой священной части Шатра, а затем Храма. Израильтяне воспринимали его как царский престол, на котором символически восседает Господь.
Крещение — один из важнейших обрядов: погружение в воду, которое означало очищение человека и его посвящение Богу. В Новом Завете говорится о двух видах крещения или омовения. Сначала Иоанн Креститель погружал в воду людей, решивших покаяться в грехах и исполнять Божью волю. После смерти и воскресения Иисуса Христа обряд приобрёл более глубокий смысл: человек отказывается от прежней греховной жизни, словно бы умирает, но воскресает к новой жизни в единении со Христом. За таким крещением обязательно следовало принятие Святого Духа. В переносном смысле Новый Завет говорит о «крещении, которым крестился Иисус» как о причастности к страданиям Иисуса, или о «крещении Духом» как о нисхождении Святого Духа на человека.
Ладан — высушенная смола экзотического растения, при сжигании которой образуется благовонный дым. Воскурение ладана было одной из форм жертвоприношения.
Левиты — одно из племён Израиля, ведущее свой род от Левия, сына Иакова, и избранное Богом для служения Ему. Потомки Аарона (тоже происходящего от Левия) становились священниками, которые совершали жертвоприношения, а прочие левиты помогали священникам и выполняли другие богослужебные обязанности.
Мессия — см. Христос.
Мир — греч. εἰρήνη, которым в Новом Завете часто переводится евр. шало́м, обычное приветствие среди евреев. Это слово означает не просто спокойствие и отсутствие вражды, но ещё и благополучие, счастье, безопасность и изобилие.
Новый Завет — договор, заключённый Богом с людьми через Иисуса. Это название указывает на преемственность с Заветом, который Бог заключил при посредничестве Моисея с народом Израиля (христиане называют его Ветхим). Новый Завет заключён со всем человечеством, и всякий, кто уверовал в Иисуса Христа, может войти в него. Также так называется сборник книг, в котором рассказывается об этом договоре, Иисусе и Его первых последователях.
Обрезание — отсечение крайней плоти (кожи на головке мужского полового члена). По заповеди, которую Бог дал Аврааму, каждый еврейский мальчик на восьмой день подвергался обрезанию. Во времена Иисуса имя давалось ребёнку в этот же день. Обрезание было знаком принадлежности к еврейскому народу, евреи часто именовались «обрезанными», а все остальные народы, не знавшие Бога, т.е. язычники — «необрезанными». Павел подчёркивает, что в Новом Завете человека спасает вера в Иисуса Христа, а не принадлежность какому-то народу, поэтому обряд обрезания уже не имеет прежнего значения.
Омовение — см. Крещение.
Осанна — букв. «спаси, молю!» (евр.); в Новом Завете — радостное и торжественное приветствие во славу Бога.
Отец — Уже в Ветхом Завете пророки иногда называли Бога Отцом. В Евангелиях именно так Иисус говорит о Боге. Иногда, как и в Ветхом Завете, Он говорит о Его отцовстве применительно ко всем верующим (Мф 5:48, Мк 11:25–26 и др.), а иногда — о Своих особых отношениях с Отцом (Лк 22:29, Ин 5:17–18 и др.). Вера в Иисуса как Сына Божьего, а не просто ещё одного пророка, мудреца и учителя, — одно из основных положений христианской веры. В то же время каждый верующий обращается к Богу как к Отцу (Мф 6:9) и ждёт усыновления в Царствии Божьем, где отношения с Богом будут подобны для него отношениям с любящим отцом.
Пасха — один из главных иудейских праздников, отмечается весной в память о том, как некогда евреи были освобождены из египетского рабства. В древности евреи со всего Израиля и из других стран приходили на Пасху в Иерусалим, чтобы поклониться Богу. Сразу за Пасхой начинается Праздник опресноков и продолжается семь дней. В течение недели евреям положено есть только хлеб без дрожжей. В Новом Завете Пасха и Праздник опресноков считаются единым праздником. Словом «пасха» также называют пасхальную трапезу — жертвенного ягнёнка. Именно в эти дни был распят и воскрес Иисус Христос, совершив искупление грехов всех людей, и так Пасха стала праздноваться христианами в память о Его воскресении, а Сам Христос стал вечной пасхальной жертвой.
Первосвященник — см. священники.
Писание, Писания, Священное Писание — так в Новом Завете называется сборник священных книг, повествующих о народе Израиля и его отношениях с Богом (христиане называют его «Ветхий Завет»). Иногда Писание определяется как «Закон и пророки» (две основные группы входящих в него книг).
Племена Израиля — У прародителя израильского народа Иакова-Израиля было двенадцать сыновей, от которых произошли двенадцать племён (колен) Израиля, у каждого из них была собственная территория. К новозаветным временам деление народа на племена перестало быть таким актуальным, но выражение «двенадцать племён Израиля» сохранило символическое значение: это полнота избранного народа.
Помазание — В знак избрания на особое служение (царя, священника и, в некоторых случаях, пророка) голову человека мазали или обливали благовонным маслом. Слово «Христос» буквально переводится с греч. именно как «помазанный». В переносном смысле слово «помазание» может означать избрание и благословение свыше на служение Богу; всякий верующий, вступая в Церковь, получает такое помазание от Бога.
Последние дни (времена) — Это выражение в Ветхом Завете обозначает конечный этап земной истории, когда могущество Божие будет явлено всему миру. Искупительная жертва Христа уже открыла этот период истории, который продолжается до настоящего времени и завершится Вторым пришествием (на языке Ветхого Завета — Днём Господним).
Пост — В библейские времена это слово означало полное воздержание от пищи, а обычно даже и от питья в течение некоторого времени (как правило, одного дня). Таким образом человек вверял себя Богу, показывал свою преданность Ему, просил Его о прощении и помощи. В некоторые дни пост был обязателен для всех иудеев, например, в ежегодный День очищения, когда все иудеи просили у Бога прощения за свои грехи. Некоторые иудеи, прежде всего фарисеи, брали на себя дополнительные посты. Поститься также могла и отдельная община верующих в дни, когда они желали усиленно помолиться вместе по какому-то особому поводу.
Потомок (сын) Давида — прямой потомок царя Давида. Так, в частности, называли Христа (Мессию), поскольку, как верили евреи, Он должен быть прямым потомком царя Давида.
Праведность — одно из неотъемлемых свойств Бога. Он праведен, то есть все Его действия основаны на истине и справедливости, и Он верен Своим обещаниям. Это свойство доступно и человеку, но после грехопадения было утрачено, поскольку праведность несовместима с грехом. Впрочем, уже в ветхозаветной истории человек мог достигать праведности, как показывает Павел на примере Авраама, благодаря деятельной вере в Бога — готовности отозваться на Его призыв и исполнить Его волю. Согласно Новому Завету, человек может быть по-настоящему праведен, только если Бог простит ему грехи. Искупительная жертва Христа открывает для верующих возможность оправдания, т.е. обретения праведности: принимая верой эту жертву, человек получает отпущение грехов, примиряется с Богом и обретает спасение как жизнь в вечности с Богом, своим Отцом. Эта праведность полностью проявится только в вечности, но уже здесь и сейчас должна определять поступки и слова каждого христианина.
Пресвитер — в переводе с греч. «старейшина». В раннехристианской общине примерно то же, что и епископ — руководитель местной общины. Пресвитеров рукополагали: апостолы (или их преемники) с молитвой возлагали на посвящаемых руки, передавая им благодать Святого Духа для служения.
Призвание — см. Избрание.
Проказа — В Библии так называется любая заразная кожная болезнь. Согласно требованиям Ветхого Завета, больные проказой были нечисты; их изгоняли из общества и могли принять обратно только в случае полного исцеления, которое должен был засвидетельствовать священник. Исцеление прокажённых возвращало им не только здоровье, но и возможность общения с другими людьми.
Пророк — человек, провозглашающий людям волю Божью. В Библии так называются не только авторы книг, которые сегодня относят к пророческим, но и такие люди, как Моисей, Самуил и Илия. Роль пророков заключалась прежде всего в том, чтобы наставлять и обличать избранный народ, Израиль, но многое из сказанного и сделанного ими имеет прямое отношение и к судьбам всего человечества. Согласно Новому Завету, у Церкви были свои пророки, хотя точно мы ничего об их служении не знаем. Возможно, они не столько предсказывали будущее, сколько наставляли и обличали верующих и проповедовали Евангелие.
Пятидесятница — один из основных религиозных праздников иудеев, который празднуется на пятидесятый день после праздника Пасхи, как раз после сбора урожая. В день этого праздника на учеников Христа сошёл Святой Дух.
Равви, раввуни — букв. «мой великий» (евр.). Почтительное обращение к религиозному учителю у иудеев.
Саддукеи — одна из двух (вместе с фарисеями) основных религиозных групп у евреев во времена Нового Завета. Большинство членов Синедриона, первосвященники и близкие к ним люди были саддукеями. В отличие от другой группы, фарисеев, они признавали авторитет только Священного Писания и не верили в устные предания. В частности, они отрицали, что в Судный день все умершие воскреснут, чтобы предстать перед Богом.
Самаряне — народ, живший во времена Иисуса к северу от Иудеи, в области, называемой Самария. Самаряне, как и иудеи, почитали Закон Моисея, но многое понимали иначе, в частности, поклонялись Богу не в Иерусалиме, а на горе Гаризим, на месте их главного святилища. Иудеи и самаряне считали друг друга отступниками от истинной веры и потому старались даже не разговаривать друг с другом.
Сатана — противник Бога, глава злых духов (слово «сата́н» на евр. означает «противник»). Он и подчинённые ему духи обманывают людей, мешают им прийти к Богу и стремятся привести их к вечной гибели. Орудиями сатаны могут выступать и люди. Другие его имена в Библии — дьявол, лукавый, Вельзевул.
Сборщик налогов (мытарь) — чиновник из числа местного населения, собиравший налоги в казну Римской империи. Их презирали за то, что они сотрудничали с языческой римской властью (такое сотрудничество противоречило Закону). Кроме того, они регулярно присваивали часть собранных денег.
Святой народ — В Ветхом Завете слово «кадо́ш» («святой») означает «избранный, отделённый от всех прочих для служения Богу». Новый Завет называет святыми всех членов Церкви, единого и святого Тела Христова, которых Бог избрал из этого мира на служение Себе и которые теперь должны принадлежать исключительно Ему. Верующие святы не в силу своих личных качеств или заслуг, а исключительно по причине своего избранничества.
Священники — священнослужители из числа потомков Аарона, которые приносили в Скинии и Храме жертвы и исполняли другие религиозные обязанности. Им помогали левиты, а во главе стоял первосвященник. Христос, принеся жертву за грехи всего человечества на кресте, Сам стал вечным Первосвященником, творящим служение Отцу ради всех людей.
Сера — жёлтое вещество, которое легко воспламеняется и горит ярким огнём с характерным запахом. На Содом и Гоморру некогда пролился дождь из горящей серы, поэтому она символизирует наказание за грехи и вечную гибель.
Синагога — собрание евреев для совместной молитвы, чтения Писания и изучения религиозных традиций; также дом для таких собраний. Во время собрания в синагоге любой мужчина мог прочитать отрывок из Писания, а затем обратиться к собравшимся с толкованием прочитанного отрывка или поучением. В отличие от Храма, в синагогах не приносились жертвы. В каждом городе, где жили иудеи, была по меньшей мере одна синагога.
Синедрион — верховный совет у иудеев. Он состоял из семидесяти человек: священников, законников и других важных лиц. В Синедрионе рассматривались не только религиозные, но и другие вопросы; этот совет представлял иудейский народ перед римлянами и играл роль верховного суда. Во времена Нового Завета важнейшие решения синедриона должны были утверждаться римской властью.
Сион — холм, на котором располагался Храм в Иерусалиме. Поэтому это название часто обозначает сам Иерусалим, а символически — и небесный Иерусалим, город, в котором праведники будут вечно жить с Богом.
Слава Божья (Господня) — Это выражение обозначает величие Бога, проявляющееся в Его действиях в этом мире. Как видно из Библии, в некоторых случаях слава Божья являлась израильтянам непосредственно, в виде яркого света или облака. Однако слава Божья проявляется и в жизни Его праведников, прежде всего, в жизни Иисуса Христа, совершённых им чудесах и особенно в Его крестной смерти и воскресении.
Слово Божие — Евр. «дава́р», которое обычно переводится как «слово», имеет несколько значений: «слово, вещь, дело». В греч. переводе Ветхого Завета это понятие обычно передаётся как λόγος, т.е. «слово, предмет, замысел, смысл, порядок». В Библии «Словом Господним» может называться всякое сообщение, наставление или указание, обращённое Богом к людям или к отдельному человеку. В Новом Завете нередко это выражение также обозначает и Христа (Ин 1:1; Откр 19:13), указывая, что именно в Нём Бог дарует людям полноту Своего Откровения.
Совершенство — греч. τελειότης означает не только «совершенство» как высшую степень положительных качеств, но и «завершённость, исполнение». Совершенная жертва Христа, раз и навсегда искупившая грехи людей, открывает верующим путь к духовному совершенству.
Спасение — В Библии это слово часто обозначает Божью помощь человеку или целому народу, избавление от врагов и опасностей. Но в высшем смысле спасение означает вечное избавление верующих от власти греха, возможность войти в общение с Богом и получить вечную жизнь. Согласно Новому Завету, эта возможность открыта крестной смертью и воскресением Иисуса Христа как Спасителя. Павел подчёркивает, что человек принимает спасение через веру во Христа.
Страх перед Богом — Это выражение и ему подобные означают не собственно страх перед чем-то ужасным, а прежде всего трепетное отношение человека к Богу, откуда следует полное послушание Его воле.
Суббота — священный день у евреев, который, согласно Моисееву Закону, следовало полностью посвящать Богу и в который поэтому запрещалось работать. По субботам евреи всегда собирались в синагоге для молитвы и чтения Священных Книг. Новый день недели у евреев начинался с захода солнца, поэтому запрещалось работать с захода солнца в пятницу до захода солнца в субботу. К новозаветным временам фарисеи составили подробный список тех дел, которые запрещалось делать в субботу, и тщательно следили за исполнением этих правил.
Сын Божий — В Ветхом Завете «сынами Божьими» иногда именуются духовные существа, сотворённые Богом и подчинённые Ему (ангелы, см. Иов 1:6 и др.). Кроме того, так иногда называется народ Израиля (Втор 32:5, Иер 3:4,19; 31:9) и некоторые его цари (2 Цар 7:14; 1 Пар 22:10). Однако в Евангелиях так называется Иисус Христос; на основании Мф 16:16 можно сделать вывод, что именно так евреи могли называть ожидаемого ими Мессию. Вместе с тем такое наименование указывает на Его особое происхождение от Бога Отца, на непосредственную и живую связь с Ним. Христианское богословие первых веков, опираясь на это именование, разработало догмат о единстве Бога в трёх Лицах — Отца, Сына и Святого Духа. Верующие во Христа приобщаются к Его сыновству, становясь усыновлёнными детьми Божьими. Новый Завет также называет Христа Сыном Человеческим, подчёркивая Его единство с человечеством (Мф 8:20, Мк 2:10, Деян 7:56 и др.).
Сын Человеческий — По-еврейски это выражение первоначально означало просто «человек». Пророк Даниил так называет грядущего Царя, Которому Бог даст вечную власть над всеми народами (Дан 7:13–14), поэтому это наименование стало одним из обозначений Христа (Мессии). Так Иисус нередко именовал Сам Себя.
Тетрарх (четверовластник) — Первоначально это слово означало «правитель четвёртой части страны»; позднее оно стало обозначать вообще местного правителя. В новозаветные времена Палестина была разделена римлянами на несколько областей, каждая из которых управлялась по-своему.
Удел — греч. κληρονομία, от κλῆρος («жребий, удел») и νόμος («закон»), традиционный перевод «наследие». Бог избирает Свой народ (в Ветхом Завете это Израиль, в Новом Завете — Церковь), который в результате становится Его уделом. Благодаря избранию этот народ получает от Бога предназначенные ему дары, свой удел, который отчасти даётся верующим уже здесь и сейчас, а полностью будет принят ими при наступлении Царства Божьего.
Фарисеи — одна из двух (вместе с саддукеями) основных религиозных групп у евреев во времена Нового Завета. В отличие от другой группы, саддукеев, они старались тщательно исполнять требования не только Священного Писания, но и многочисленных устных преданий. Среди прочего, они полагали, что в Судный день все умершие воскреснут, чтобы предстать перед Богом. Они тщательно следили за ритуальной чистотой, пользовались большим уважением в народе и сами очень гордились своей религиозностью и строгостью нравов. К людям, не так строго соблюдавшим религиозные правила, они часто относились с пренебрежением.
Хананеи — так в Библии называются народы, жившие в Палестине (Ханаане) до прихода туда израильтян. Эти народы исповедовали безнравственные и жестокие языческие культы, и поэтому израильтяне истребили большинство из них, став по отношению к ним орудиями Божьего наказания. Тем не менее, часть хананеев осталась в Палестине, они постоянно служили для евреев источником соблазна. Иногда хананеями называли и родственные хананеям окрестные племена, например, финикийцев. Среди апостолов был Симон хананей (он же Симон зилот) — по-видимому, это прозвище было дано ему как горячему патриоту своей страны.
Храм — комплекс священных зданий, построенный в Иеруcалиме, столице Израиля, царём Соломоном вместо Шатра, перед которым евреи поклонялись Богу со времён Моисея. В 586 г. до н.э. Храм Соломона был разрушен вавилонянами, но восстановлен через несколько десятилетий. Затем этот новый Храм был перестроен и существенно расширен Иродом Великим. Храм был центром всей жизни Израиля: только здесь можно было совершать жертвоприношения, сюда со всей страны и из-за границы приходили евреи отмечать важнейшие религиозные праздники (Пасху, Пятидесятницу, Праздник Кущей). Главное помещение храмового комплекса называлось Святое Святых, и туда мог заходить только первосвященник, один раз в год для совершения специального богослужения. Это помещение было отделено большой завесой от Святого, куда заходили только священники. Эти части Храма считались дворцом Бога, куда не могли входить простые люди, они поклонялись Богу во дворах Храма. В галереях, окружавших дворы, собиралось много народа, занятого разными делами. Иисус, как и Его ученики, нередко посещал Храм, участвовал в храмовых богослужениях и беседовал там с народом. Как и предсказал Иисус Христос, в 70 г. н.э. Храм был полностью разрушен римлянами и с тех пор не восстанавливался.
Христос (Помазанник, Мессия) — Греч. Χριστός означает «Помазанник»; так переводится в Ветхом Завете евр. «Маши́ах» (отсюда рус. «Мессия»). Так назывались люди, избранные для особого служения, — цари из рода Давида, а также священники и пророки; помазание елеем (оливковым маслом) служило знаком такого избранничества. Однако уже в ветхозаветные времена это слово связывалось с представлениями о грядущем великом Царе (см. Дан 9:25–26 и др.). К новозаветным временам эти представления сложились в стройную систему взглядов: иудеи ожидали прихода величайшего царя, пророка и священника — Мессии, который будет совершенно по-особому связан с Богом и установит на земле Царство Божие. Называя Иисуса Христом (как Пётр в Мф 16:16), люди признавали, что именно в Нём исполняются эти надежды. Для христиан главное в служении Христа — искупление, которое совершилось в Его смерти и воскресении.
Царство Божие, Царство Небесное — Это выражение обозначает не некую особую область или историческую эпоху, а мистическую реальность, которая реализуется в мире уже сейчас и будет полностью явлена в эсхатологическом будущем. Бог как Творец этого мира есть и его истинный Царь, однако в мире, искажённом грехопадением, эта абсолютная власть Бога не проявляется в должной мере. Пришествие Христа стало началом восстановления исконного порядка вещей, и в жизни истинно верующих Христос уже сейчас занимает главное, царское место. С завершением земной истории такой порядок установится во всём мире: Бог будет царствовать, а верующие получат предназначенные дары и займут обещанные им места.
Цезарь — это слово (изначально личное имя) использовалось как титул римского императора.
Церковь — Греч. ἐκκλησία изначально означало «народное собрание». Так называется община верующих, призванных Богом (однокоренное слово καλέω — «звать, призывать»), живущих в одном месте и регулярно собирающихся для поклонения Ему, изучения Писания и общения. Это слово может обозначать как местную общину (с мал. буквы), так и единство всех верующих в Иисуса Христа во всём мире (с бол. буквы).
Часы — Древние евреи считали, что сутки начинаются с заката солнца. Но световой день они делили на 12 часов, отсчитывая их от восхода. Соответственно, если солнце вставало в 6 часов по нашему исчислению, то третий час приблизительно соответствует 9 часам утра, шестой — полудню, девятый — 3 часам дня. Ночь обычно делили на четыре стражи по 3 часа каждая.
Чистота — Согласно Моисееву Закону, израильтяне должны были тщательно различать чистое и нечистое. Нечистыми считались определённые животные, птицы и рыбы, предметы и виды пищи. Нечистым мог быть и человек, если он болел проказой, прикасался к трупу, а также женщина во время месячных или сразу после родов. Нечистые люди не могли принимать участие в религиозных обрядах и даже прикасаться к чистым. Когда причина нечистоты была устранена, человек должен был пройти через определённые обряды, чтобы снова стать чистым.
Шалашей праздник — иудейский праздник, во время которого евреи оставляли свои дома и в течение недели жили в сделанных из веток шалашах (традиционный перевод — кущах) в память о том, как их предки жили в пустыне после исхода из Египта. Отмечается осенью.
Шатёр — в традиционных переводах Скиния. До строительства Храма израильтяне совершали служение Богу в особом священном шатре, который был сделан в пустыне по образцу, показанному Богом Моисею. Построенный позднее каменный Храм в основных чертах копировал его устройство.
Ягнёнок (Агнец) — Согласно Закону, данному Богом израильтянам через Моисея, каждое утро и каждый вечер в Храме священники приносили Богу в жертву молодого барашка (ягнёнка, агнца). Кровь жертвенного барашка примиряла Бога с людьми; в этом обряде совершалось прощение грехов израильтян. Называя Иисуса Ягнёнком Божьим, Новый Завет подчёркивает, что Он принесён в жертву за весь мир.
Это же слово применяется и к книгам, в которых всё это описано, четыре из них упоминаются с самого начала вместе как достоверные и принятые в христианских общинах, при том что позднее появились и другие книги под названием «Евангелие». Однако, насколько мы можем судить, ни одна из них никогда не обладала в христианских общинах тем же статусом, что и Евангелия, авторами которых называют Матфея, Марка, Луку и Иоанна. Т. н. «Мураториев канон», самый ранний известный нам список священных христианских книг, составленный в середине II в., дошёл до нас не целиком, фрагмент, где названы первые два Евангелия, утрачен, но третьим и четвёртым названы тексты Луки и Иоанна. Нет никаких оснований сомневаться, что на первых двух местах стояли Матфей и Марк, как и в позднее возникшем каноне Нового Завета.
Эти книги создавались не как личные воспоминания разных учеников об Учителе (Платон и Ксенофонт так писали о Сократе), но скорее как письменная фиксация коллективной памяти общины о том, что составляет самую основу её веры. Общины были разные, поэтому и Евангелий больше одного, они находились в тесной связи друг с другом, поэтому при всех различиях они так похожи и явно имеют общие источники, особенно первые три, которые принято называть «синоптическими».
Ириней Лионский описывал в своём трактате «Против ересей» (конец II в.) это так: «Матфей издал у евреев на их собственном языке писание Евангелия в то время, как Пётр и Павел в Риме благовествовали и основали Церковь. После их отшествия Марк, ученик и истолкователь Петра, предал нам письменно то, что было проповедано Петром. И Лука, спутник Павла, изложил в книге проповеданное им Евангелие. Потом Иоанн, ученик Господа, возлежавший на Его груди, также издал Евангелие во время пребывания своего в Эфесе Азийском» (3.1).
Можно сомневаться в точности деталей, как их передаёт Ириней, но в любом случае мы видим здесь сразу несколько очень важных деталей. По крайней мере некоторые тексты писались для конкретных аудиторий (Матфей писал для евреев), в их основе были предшествующие прототексты, письменные (не дошедший до нас еврейский текст прото-Матфея) и устные (проповеди Петра), авторы работали в контексте своих общин. Можно предположить, что окончательный вид тексты приобрели как раз в ходе редакции и рецепции текстов этими самыми общинами. К примеру, нынешняя концовка Евангелия от Марка и рассказ в 8-й главе Евангелия от Иоанна о женщине, которая изменила мужу, скорее всего, отсутствовали в изначальном авторском тексте. Но они вполне могли быть добавлены в ходе редакторской работы, и теперь они считаются неотъемлемыми частями евангельского текста.
Очень важно, что у евангелистов не вполне совпадают интересы и точки зрения. Поразительно, но история Рождества рассказана только в двух Евангелиях: у Матфея и у Луки, — притом это две достаточно разные истории. Матфей уделяет много внимания буквальному исполнению пророчеств и трагическому противостоянию могущественного царя Ирода и вообще жестокого мира и беспомощного Младенца. Матфей пишет для христиан из числа евреев, ему крайне важно связать происходящее с пророчествами Ветхого Завета и показать, что Иисус действительно был долгожданным Мессией. Он пользовался, судя по всему, уже написанным Евангелием от Марка и другими источниками (иногда их обозначают буквой Q), но более точно описать возникновение этого текста мы не можем.
В любом случае авторство здесь не вполне индивидуально, этот текст порождён общиной, которая сохраняла устные рассказы и в какой-то момент решила их записать. Традиция называет автором Левия Матфея, сборщика податей (9:9), но проверить, насколько персонаж тождествен автору, мы не можем.
Одна из самых значимых особенностей этого Евангелия — Нагорная проповедь, в которой в самом начале служения Иисуса изложено самое главное в Его учении, а это, прежде всего, весть о том, что наступает Божье Царство и что людям теперь предлагается жить по его законам.
Об авторе мы знаем мало. Вероятно, он — тот самый робкий юноша, который бежал в момент ареста Иисуса (14:51–52), — во всяком случае, только так можно объяснить появление этого незначительного эпизода в тексте. Но если он действительно позднее стал спутником и секретарём Петра, то он мог опираться на его рассказы. Впрочем, однозначно доказать или опровергнуть его авторство мы сегодня не можем.
Марк — самый краткий и энергичный из евангелистов, он сообщает только главное, действие у него развивается стремительно, его язык далёк от литературных изысков. Одна из его главных тем — постоянное непонимание апостолов.
Удивительно, но до нас, судя по всему, не дошла изначальная концовка этого Евангелия. Повествование резко обрывается на 16:8 (женщины слышат от ангела весть о Воскресении Христа). Далее следует краткий пересказ событий, описанных намного подробнее в других Евангелиях, стилистически он резко отличается от повествования Марка. Вполне вероятно, что изначальная концовка была утрачена и впоследствии некий редактор завершил это повествование. Можно сказать, что и этот текст обрёл свой окончательный вид как результат общинного, а не личного творчества.
Однако Лука не присутствовал лично при большинстве описываемых им событий. В самом начале своего повествования он говорит о себе как об историке, который тщательно собрал и оценил истории очевидцев и уже по ним составил своё повествование, постаравшись точно датировать и локализовать все события. Ещё Лука великолепный стилист, он сочетает в своём тексте изысканные эллинистические обороты речи с нарочито архаичными и непривычными для эллинистического читателя поэтическими отрывками в духе Ветхого Завета.
Лука гораздо более оптимистичен, чем Марк и Матфей. Его рассказ о Рождестве лишён трагичности, в нём очень много нежности и тепла. В этом Евангелии как ни в одном другом подробно рассказано о Марии, матери Иисуса, и только Лука приводит эпизод из Его детства, когда Он вместе с семьёй отправился на праздник в Иерусалим и остался в доме Своего Отца (то есть в Храме).
Но самая главная особенность этого Евангелия — центральное место в нём занимают притчи Иисуса. Многие из них рассказаны только у Луки. По этой причине перевод Евангелий на новые языки часто начинается именно с этого — в нём в наиболее ёмкой и доступной форме изложено самое главное в учении Иисуса.
Иоанна прежде всего интересует богословие. Вместо истории о рождении Иисуса он рассказывает о Нём как о предвечно существующем Слове. Вместе с тем он подчёркивает, как легко и естественно входит Иисус в человеческую повседневность: Его первым чудом стало превращение воды в вино на свадьбе в Кане (гл. 2), Он легко и просто общался с незнакомой самарянкой у колодца (гл. 4), а после Воскресения явился ученикам на рыбалке и разделил с ними простой завтрак (гл. 21).
Но в центре внимания Иоанна прежде всего речи Иисуса — сложные, наполненные богатыми образами и парадоксальными, на первый взгляд, формулировками. Иоанн ярче прочих евангелистов рассказывает о трагедии непринятия Иисуса Его собственным народом и о том противодействии, которое Ему оказывали духовные вожди иудеев.
Однако их община с самого начала встречает противодействие со стороны иудейских лидеров, которые видят в Пути угрозу своей монополии на власть. Далее начинается рассказ об одном горячем противнике раннехристианской общины по имени Савл, который скоро становится таким же горячим её сторонником и проповедником. Он даже меняет себе имя и становится Павлом.
Начиная с 13-й главы книга, по сути, повествует о его миссионерских путешествиях в Малой Азии и Греции и о его поездке в Рим. Притом в 16:10 Лука впервые говорит о Павле и его спутниках «мы», ясно указывая, что был не только свидетелем, но и соучастником этих событий. Строго говоря, Павел не относился к числу апостолов, лично странствовавших с Иисусом, но он сделал для распространения христианства, пожалуй, больше любого из них.
Основной сюжет книги — рассказ о том, как большинство иудеев отвергли весть об Иисусе и апостолы (сначала Пётр, а затем, разумеется, Павел) стали обращаться к язычникам, прежде всего к «боящимся Бога» — тем, кто, формально не становясь иудеем, интересовался Писанием и верой в Единого, посещал синагогу и участвовал в жизни общины. Для иудеев, особенно фарисеев, проповедь об Иисусе казалась слишком революционной: человека, согласно ней, спасает не строгое исполнение закона, а вера в одного-единственного Человека по имени Иисус, Которого к тому же называют Сыном Божьим. В то же время «боящимся Бога» такой подход нравился гораздо больше: вероятно, они не спешили принять на себя все требования закона, а теперь оказывалось, что этого и не требуется.
Книга заканчивается несколько неожиданно: Павел прибывает в Рим, чтобы предстать перед судом императора после того, как иудеи обвинили его в богохульстве. Отметим, что Павел не стесняется использовать свои привилегии римского гражданина. По сути, этот суд для него становится удобным способом попасть в Рим и жить там два года, проповедуя учение об Иисусе.
Казалось бы, Лука обрывает повествование на полуслове: проповедь в Риме только началась. Но с точки зрения сюжета этой книги финал логичен: христианство активно проповедуется в столице империи, весть обращена теперь в основном не к иудеям, а к язычникам.
Имя Иаков было очень распространено среди евреев того времени, высказывались разные предположения об авторстве. Традиционно считается, что текст написан Иаковом, «братом Господним» (т.е. близким родственником Иисуса Христа), который достаточно быстро занял лидирующее положение в иерусалимской общине и погиб мученической смертью в 62 г. н.э. Он многократно упоминается в Деян (12:17; 15:13–21; 21:18) и в Гал (1:19; 2:9).
Послание написано хорошим греческим языком, что не имело бы большого смысла, если бы Иаков обращался исключительно к своей общине. Можно предположить, что он наставительно говорит со всеми христианами Римской империи, передавая им веру в том виде, в каком она сложилась и существует на родине христианства. Он сосредоточивает внимание на практике христианской жизни, в тексте мало чистого богословия.
Послание известно прежде всего фразой «вера без дел мертва» (2:26), которая выглядит как яркая полемика с тезисом Павла об оправдании исключительно верой. Однако нет необходимости видеть в этом спор или даже противоречие, учитывая, что и Павел, и Иаков писали не курс догматического богословия, а практические наставления для верующих. Каждый из них подчёркивает одну из сторон христианского благовестия, и возможно, Иаков оспаривает не столько Павла, сколько примитивное понимание, которое предполагает некий автоматизм в деле спасения человека.
Основная тема Иак — жизнь общины в условиях искушений, под которыми, очевидно, следует понимать гонения на христиан. Внешнему давлению следует противопоставить внутреннее единство, которое немыслимо без заботливого отношения к каждому члену общины вне зависимости от его богатства и общественного положения.
В Иак сложно выделить составные части — темы плавно перетекают одна в другую, автор словно уговаривает свою аудиторию, задавая тему в самом начале и постоянно возвращаясь к ней. При этом в Послании чётко прослеживаются сквозные идеи: польза испытаний, превосходство Божьей мудрости над земной, соблюдение заповедей, необходимость гармонии внутри общины и заботы о бедных и др.
Впрочем, автор сам указывает, что воспользовался помощью секретаря Силуана (5:12), — можно предположить, что Силуан, следуя указаниям Петра, и составил этот текст, который затем был авторизован Петром. Если принять авторство Петра, он пишет этот текст из Рима, который называет «Вавилоном» (5:13), указывая на другую языческую империю, завоевавшую в своё время Израиль. Послание могло быть составлено в начале 60-х гг., накануне гонений, предпринятых императором Нероном.
В то же время существует распространённая среди учёных точка зрения, что эти послания (особенно 2 Пет) были составлены в более позднее время другими людьми, которые приписали их апостолу Петру, чтобы придать им больше авторитета. Тогда время написания можно привязать к одному из последующих периодов массовых гонений (например, при Домициане в 80-е гг. или даже при Траяне в 110-е гг.). Это могли быть ученики Петра, которые развили и систематически изложили его идеи.
В пользу этой гипотезы говорит достаточно развитое и своеобразное богословие, которое, как предполагают её сторонники, было в таком виде разработано уже после смерти Петра. В особенности это касается развёрнутого учения о спасении, которое излагается в 3:15–22. Но поскольку у нас нет никаких независимых от Нового Завета источников по христианству этого периода, мы не можем судить, насколько сложным или, наоборот, примитивным могло быть богословие апостола Петра. Во всяком случае, мы не видим в тексте ничего такого, чего исторический Пётр явно не мог бы сказать.
Основная тема 1 Пет — страдание и его роль в спасении человека. Автор подчёркивает, что оно для верующих не только неизбежно, но и благотворно, если они страдают невинно, а не в наказание за собственные преступления. Одновременно он провозглашает принципы полной лояльности по отношению к государственной власти (2:13–14) и подчинения рабов хозяевам, какими бы они ни были (2:18). В этом и будет состоять подражание Христу, Который пострадал безвинно и никак не противился страданиям (2:21).
Основная тема Послания — борьба со лжеучителями. Оно во многом сходно с Иуд, и многие считали, что 2 Пет — своего рода пересказ этого другого послания с упором на некоторые особые идеи, прежде всего на отсроченное Второе пришествие Христа (3:3–9). Сам факт, что автор так подробно и эмоционально об этом рассуждает, считают доказательством поздней датировки: в середине I в., с точки зрения этих исследователей, ещё не имело смысла говорить об «отсроченном» Пришествии. В 3:4 автор, по-видимому, утверждает, что первое поколение христиан уже умерло. Однако и эта гипотеза опирается исключительно на наши предположения.
Если считать автором Петра, Послание, видимо, было написано в Риме в начале 60-х гг. вскоре после 1 Пет. Исследователи, которые считают текст псевдоэпиграфом (т.е. полагают, что имя Петра было добавлено для придания тексту авторитета), предлагают разные датировки и локализации. Наиболее разумным в этом случае выглядит предположение, что послание было написано в первой половине II в. в Риме или Малой Азии.
Одна из самых необычных для всей Библии черт Послания (которую тоже часто приводят как доказательство поздней датировки) — указание на неверное прочтение посланий Павла (3:15–16). С одной стороны, это подразумевает, что по меньшей мере некоторые из Павловых посланий в это время уже широко известны и по-разному интерпретируются. С другой — они могли широко разойтись по разным общинам всего за десяток лет.
Поскольку автор настаивает на том, что он и есть апостол Пётр и лично присутствовал при событии Преображения (1:16–18), вопрос об авторстве 2 Пет часто становится ключевым в дебатах о достоверности Нового Завета в целом.
Стиль 2 Пет настолько же изыскан, как и стиль 1 Пет (что тоже может объясняться помощью некоего образованного помощника, который составил окончательный текст Послания, как Силуан в 1 Пет 5:12), но есть и отличия. Так, это Послание обращает большое внимание на небиблейские источники, особенно в том, что касается судьбы падших ангелов (2:4). Впрочем, вполне вероятно, что именно об этом говорится и в 1 Пет 3:19. Иными словами, находить ли в этих двух книгах различия или сходства — зависит от общих установок исследователя.
При отсутствии внешних свидетельств трудно сказать однозначно, принадлежат ли все эти тексты или некоторая их часть апостолу и какой могла быть история их написания, — возможно, некоторые из них прошли редакцию или были записаны учениками апостола уже после его смерти. Их можно приблизительно датировать концом I в., а местом написания предположить западную часть Малой Азии, но возможны и другие варианты.
Если говорить о свойствах самого текста, то 1 Ин, безусловно, очень похоже на Ин, хотя есть и незначительные отличия в стилистике. Вполне разумно будет предположить, что у них один и тот же автор. Особенность (в отличие от 2 Ин и 3 Ин) прежде всего в том, что у него нет ни введения, ни заключения, ни сколь-нибудь явной структуры — оно состоит из плавно перетекающих друг в друга утверждений, несколько основных идей повторяются на протяжении всего Послания. 1 Ин можно назвать одним из самых, если не самым лиричным текстом Нового Завета — это касается не только развёрнутого обращения к отцам и детям (2:12–14), но и всего текста. Вообще оно выглядит скорее как записанная проповедь (может быть, соединение нескольких проповедей, произнесённых в разное время), нежели как письмо от конкретного автора конкретному адресату.
Вероятно, автор 1 Ин спорит с учением, которое позднее назовут докетизмом: оно принижает значение воплощения, земной жизни, смерти и воскресения Иисуса, считая их чем-то вроде иллюзии. Но точное содержание тех лжеучений, с которыми спорит автор, мы не можем установить. В любом случае он говорит о реальности евангельской истории и причисляет себя к её очевидцам.
В 1 Ин содержится (5:7), пожалуй, самое значительное текстологическое разночтение во всём Новом Завете — знаменитое упоминание Троицы, которое появилось только в поздних рукописях и не содержалось, насколько мы можем судить, в изначальном тексте (подробнее см. примечание к этому стиху).
2 Ин и 3 Ин достаточно поздно вошли в канон Нового Завета и долго не цитировались, что нетрудно объяснить их краткостью и относительной вторичностью по сравнению с 1 Ин.
Время и место написания остаются неизвестными, особенно в связи с проблемой авторства. Если признать автора братом руководителя иерусалимской общины, можно предположить Иерусалим и середину I в., но некоторые исследователи датируют Иуд достаточно поздним временем, иногда даже началом II в.
Основная идея Иуд — борьба со лжеучителями. Судя по тому, как их характеризует автор, речь идёт о проповеди распущенности и вседозволенности, но что-то более конкретное сказать трудно.
Иуд написано изящным и образным языком. Оно в большей степени, чем прочие книги Нового Завета, связано с апокрифическими текстами. В ст. 9 пересказывается апокриф «Вознесение Моисея», а в ст. 14–15 цитируется книга Еноха — автор, по сути, относится к ним с таким же почтением, как авторы других посланий относятся к каноническим книгам. Их, кстати, Иуд напрямую не цитирует. Послание также вошло в канон среди последних, и нередко статус его вызывал споры.
Община христиан в столице империи к тому моменту существовала уже порядка десяти лет (ср. Рим 15:22–23), а возможно, и дольше, и была основана не Павлом. Её часто связывают с апостолом Петром, но достоверных сведений о его проповеди в Риме нет, а весть о христианстве могла быть принесена в Рим самыми разными людьми.
Основы этой общины, возможно, заложили христиане из иудеев — именно им адресуются многочисленные ссылки на Ветхий Завет в Послании (например, 1:17; 3:1–21; 4:3; 7:7; 8:36; 13:9; 15:3, 9–12, 21), мессианские толкования происхождения Иисуса от Давида (15:12, ср. 1:3), учение об искупительной жертве (3:25), рассуждение об авторитете Авраама (гл. 4) и обсуждение будущего Израиля (гл. 9–11). Впрочем, большинство христиан Рима составляли бывшие язычники, особенно после изгнания иудеев при Клавдии на рубеже 40–50-х гг. К ним обращено сравнение с дикой маслиной в 11:13, 17–24. Смешанный характер общины виден и по обращениям в 1:5–7, 13–15; 15:7–9.
Ко времени написания Послания Павел уже завершил миссионерские путешествия в восточном Средиземноморье и планировал отправиться в Испанию (15:23–24). Кроме того, христианская община в столице империи имела особое значение: Павел стремился объяснить римской общине самые главные положения своей веры и внутреннего устройства общины, а заодно и суть своего апостольства. Павел явно добивался единства римских христиан — о некоторых проблемах он мог узнать, в частности, от Акилы и Прискиллы (16:3). Не исключено, что он стремился привести свои взгляды в систему перед поездкой в Иерусалим (15:25), где ему предстоял спор с враждебно настроенными иудеями (ср. Деян 21:20–21, 27–28) и общиной под руководством Иакова.
Павел приводит основной тезис (1:16–17): праведность Божья выражается в оправдании Им грешных людей, прежде всего иудеев, но также и язычников, через веру в Иисуса Христа. Тезис подкрепляется словами Писания о том, что праведник спасается верой (1:16–17, ср. Быт 15:6 и Авв 2:4). В качестве доказательства от обратного он также приводит положение, что ни один человек не может быть оправдан через дела закона, поскольку грешен и виновен перед Богом (1:18–32), и даже иудеи не могут исполнять закон в совершенстве (гл. 2).
Оправдание, которое люди получают во Христе, дарует им мир с Богом, надежду увидеть Его славу и излияние Его любви через спасительную жертву Христа (5:1–11). Павел проводит аналогию между Христом и Адамом: когда Адам преступил заповедь, в мир пришла смерть как следствие греха и обрела силу надо всем человечеством; послушание Христа, в свою очередь, привело «многих» ко спасению (5:12–21). Далее апостол рассуждает о крещении, в котором человек освобождается от рабства греху: поскольку наше «я» распято со Христом и погребено вместе с Ним через крещение в Его смерть — как Он воскрешён из мёртвых, так и наша жизнь обновляется (6:1–11). Несмотря на то, что грех ещё действует в этой жизни, верующие должны не становиться его рабами, а вести новую жизнь, достойную полученного от Бога оправдания (6:12–23).
В Послании Павел часто использует риторические вопросы (например, 2:3–4; 3:1–9; 4:1; 6:1–3, 15–16; 8:31–35; 11:1), приёмы судебной риторики (например, 1:18–3:20), положения семейного права (7:1–6), а также увещания и советы практического характера (12:1–15:7). Он использует слова и обороты из области социальных и деловых отношений (например, термины для выкупа пленника или раба: «искупление» в 3:24 и 8:23) и иудейского культового языка (3:25, 15:16). Одна из ключевых идей — сопоставление Адама и Христа, а также роли, которую они сыграли в духовной истории человечества (5:12–21).
Торжественное заключение в конце главы 15 (15:33) как бы отделяет главу 16 от остального Послания. Можно предположить, что 16-я глава изначально не входила в состав Послания, но надёжных аргументов для этого нет.
Нет сомнений, что Послание писал Павел, но нет уверенности, был ли текст изначально единым. Возможно, в его состав входят два или три письма, написанных Павлом христианам Коринфа. Скорее всего, Послание написано в Эфесе (пусть даже не за один приём), где Павел прожил около трёх лет в середине 50-х гг. В Послании он чаще обсуждает проблемы, характерные для языческой среды: идолопоклонство (1 Кор 6:9; 8:7; 12:2), участие в языческих праздниках (гл. 8–10), обращение в светские суды (6:1–7), блуд (6:13–20) и брак как средство избежать блуда (гл. 7).
Наиболее важными он считает вопросы отношений между полами (гл. 7) и пищи, символически пожертвованной идолам (гл. 8). В том и другом случае он убеждает умерить экстремизм и перед лицом скорого Второго пришествия Христа убеждает всех людей оставаться в том состоянии, в котором они были призваны. В 10:2, 16–21 он говорит о крещении и Евхаристии — самое раннее свидетельство об этом таинстве.
Также Павел обсуждает духовные дары. По-видимому, дар овладения незнакомыми языками (который мы сегодня не можем себе представить в точности) считался у коринфян наиболее важным и приводил к разделениям (14:1–33). Павел достаточно мягко критикует этот подход и уводит обсуждение в другую сторону.
Особое беспокойство Павла вызывало, видимо, нежелание части общины принимать его авторитет. После того как в 52 г. апостол покинул Коринф, туда пришли другие миссионеры (например, Аполлос). В результате их деятельности община разделилась на фракции (1:12). Их проповедь опиралась, вероятно, на обычное для эллинистической культуры противопоставление духовного и материального начал. Такой дуализм мог вести к двум крайностям: или аморальному поведению, или чрезмерному аскетизму. Кроме того, коринфяне чрезвычайно высоко ценили различные мистические переживания и некое духовное знание, доступное лишь избранным (ср. 1:5; 8:1, 7, 10–11; 12:8; 13:2).
По-видимому, около 56 г. Павел, находясь в Эфесе, получил тревожные новости из Коринфа, которые могли прийти через «домашних Хлои» (1:11). Эти известия были затем подтверждены письмом от самих коринфян (7:1) и сообщениями Стефана, Фортуната и Ахаика (16:17). После этого апостол написал Послание (или письма, вошедшие в его состав) как отклик на возникшие проблемы. Поэтому, в отличие от Гал и Рим, которые выстроены вокруг одной темы, основная часть 1 Кор состоит из ответов на волновавшие коринфян вопросы, изложенных без строгой системы.
Помимо обычных риторических приёмов, таких как риторические вопросы (4:7; 9:1), антистрофа (13:11), параллелизм (1:25–28; 7:29–31; 15:47–49); хиазм (5:2–5), Павел использует метафоры из области атлетических игр (9:24, 26) и примеры из повседневной жизни (9:7). Толкуя Ветхий Завет, Павел использует приёмы, характерные для иудейской традиции (ссылка на события Исхода в 10:1–11, ср. 2 Кор 3:7–18), и даёт своеобразное толкование на библейский рассказ о творении (15:38–39).
Как и 1 Кор, Послание не вызывало серьёзных разногласий относительно авторства, но его целостность под вопросом: возможно, оно составлено из нескольких разных текстов. Впрочем, оно дошло до нас именно в этой форме и его можно рассматривать как единый, хоть и сложно организованный текст.
Скорее всего, Послание тоже написано в Эфесе, возможно, в 57 г. О характеристике коринфской общины см. введение к предыдущему посланию. После его написания до Павла через Тимофея, побывавшего в Коринфе, дошли новости о том, что ситуация в коринфской общине остаётся неблагоприятной, возможно, из-за действовавших в ней проповедников, настроенных к нему враждебно (11:12–15). Павел отправился из Эфеса в Коринф, однако этот визит — второй из трёх — оказался неудачным. Вернувшись в Эфес, Павел написал коринфянам суровое письмо (2:3–4; 7:8), не дошедшее до нас. Впрочем, оно могло быть включено в одно из двух Посланий Коринфянам.
Послание было написано в ответ на их реакцию в 57-м г. Павел, видимо, посетил Коринф в третий раз следующей зимой, перед тем как идти в Иерусалим через Македонию, Филиппы и Троаду (см. Деян 20:2–6). В частности, коринфяне приглашались к участию в сборе пожертвований для иерусалимских христиан.
Павел использует много риторических приёмов, характерных для судебных речей: похвалу (1:12–15), рассказ о невзгодах и успехах (4:8–10; 6:3–10; 11:22–32; 12:7–10). Он охотно пускает в ход сарказм и иронию, прежде всего в «похвале неразумного» (11:16–12:10). Кроме того, Павел применяет и методы, характерные для иудейской традиции: мидраш в гл. 3, апокалиптический мотив в 12:1–4 и др.
Согласно 4:13, к моменту написания Павел уже посетил своих адресатов не менее двух раз, но не вполне ясно, кого именно Павел называет галатами (3:1). С одной стороны, речь могла идти об индоевропейском народе (родственном кельтам или галлам), с конца III в. до н.э. населявшем Галатию — географическую область в центре Малой Азии, севернее Ликаонии. Главным городом Галатии была Анкира (совр. Анкара, столица Турции). Однако Галатией называлась также и гораздо более обширная область — римская провинция, куда входила не только собственно Галатия, но и Фригия, Писидия, Ликаония. В «Галатийской стране» Павел побывал во время своего второго путешествия в 50 г. (Деян 16:6). По-видимому, именно тогда Павел и основал галатийские церкви. В начале третьего путешествия (54 г.) он, пробыв некоторое время в Антиохии, снова посетил эти места (Деян 18:23). Споры о том, какая именно часть Галатии имеется в виду, не находят однозначного решения.
Намного яснее то, чем вызвано написание Послания. После отъезда Павла в Галатию приехали другие миссионеры с иной проповедью, расходящейся с учением Павла (1:7). Суть разногласий — в вопросе о необходимости соблюдать Моисеев закон христианам нееврейского происхождения. Поскольку закон не может помочь в борьбе с делами плоти, обрезание не имеет силы во Христе и не может принести язычникам оправдания (5:6). Вера во Христа должна выразиться не в делах закона, но в любви, проявляющейся в жизни верующего. Сам же закон — лишь временное средство, имевшее значение только до прихода Христа, страж и «детоводитель» ко Христу (3:23–25).
Кроме того, Павел был вынужден высказаться и в защиту своего достоинства, поскольку противники старались его дискредитировать лично. Послание по жанру — апология (защитная речь на суде), в которой также присутствуют элементы автобиографии и пастырского наставления. Павел пишет в страстной манере, сводит к минимуму приветствия и благословения, часто допускает резкость по отношению к оппонентам (1:9). При этом Павел чередует жёсткие (3:1) и мягкие (1:11; 3:15; 4:15–16, 19–20) выражения, нарочитое изумление (1:6), иронию и сарказм (2:6), а также угрозы (1:8–9; 5:10, 15) и обвинения (5:4; 6:12–13), увещания и вразумляющие советы (6:1–10).
Именно в Послании Галатам (4:21–31) яснее, чем во всех прочих книгах Нового Завета, приводится аллегорический метод толкования Ветхого Завета: наложница Авраама Агарь как земной Иерусалим и гора Синай, на которой был дан закон, а его жена Сарра — как небесный Иерусалим и матерь всем детям обетования.
Впрочем, город в Послании к Эфесянам (Эф) упоминается только один раз (1:1), причём далеко не во всех рукописях присутствует его название; ни разу не говорится о положении дел в эфесской общине. Можно предположить, что Эф, подобно Соборным посланиям, обращено не только к этой общине, а сразу к нескольким. Если же Послание действительно вначале было адресовано только жителям этого крупнейшего города, вполне вероятно, что впоследствии оно должно широко разойтись и по окрестным городам.
Среди учёных Нового времени нередко возникали сомнения относительно авторства Эф, поскольку в нём не упоминаются ни какие-либо обстоятельства жизни, ни проблемы церковной общины, к которой обращается автор, оно отличается своеобразием стиля и лексики. Мысль о схождении Христа во ад (4:9) отсутствует в других Посланиях апостола и могла быть заимствована из 1 Пет. Говоря о спасении через благодать, автор указывает на уже совершившееся искупление (2:5–8), о чём Павел ранее не говорил. Кроме того, Эф в богословском и литературном отношении тесно связано с Кол, аутентичность которого также подвергалась сомнению.
Были выдвинуты различные предположения о том, кто мог написать Эф. Существует гипотеза, что оно написано одним из учеников Павла, своими словами изложившим его идеи. Есть и теория, согласно которой Эф было составлено одновременно с Кол кем-то из помощников Павла под его непосредственным руководством. Наиболее радикальные критики полагают, что Эф могло быть написано учениками Павла уже после его смерти. Впрочем, в любом случае в Эф ничто не вступает в непримиримое противоречие с теми посланиями, которые несомненно принадлежат Павлу.
Одна из основных тем Эф — единство нового человечества во Христе и вытекающее из него учение о Церкви (экклезиология), которое изложено в этом послании полнее и чётче, чем во всех остальных. Прежнее человечество было разделено, новое призвано к единству и полноте. Границы ветхозаветного Израиля — избранного народа, с которым Бог заключил договор (Завет) — раздвигаются до границ всего человечества: отныне всякий уверовавший может стать полноправным членом народа Божьего, т.е. Церкви, которая есть Тело Христово. Церковь описывается в Послании как вселенский организм: его глава — Христос, его члены — верующие. Уже сейчас они освобождены от абсолютной власти зла, но окончательное искупление ещё ожидает их: когда земная история завершится, зло будет окончательно побеждено, и наступит Царство Божье.
Основная часть Послания выглядит скорее как стройный богословский трактат, нежели как личное письмо. В Эф довольно много повторов и параллельных конструкций, что, с одной стороны, составляет характерную черту эллинистической эпидейктической риторики (восхваление великих деяний божества или героя), а с другой — напоминает ветхозаветный поэтический язык. Первая часть — молитвы и благословения — особенно пышна и цветиста, в ней употребляются самые разнообразные стилистические приёмы. Здесь есть и некоторые элементы ветхозаветных молитв, и разветвлённые построения в духе эллинистической риторики, с множеством повторов и параллельных элементов. Вторая часть Эф в стилистическом отношении несколько проще: она состоит по преимуществу из прямых наставлений и повелений, выраженных достаточно простым и однозначным языком.
Несмотря на гонения и даже тюремное заключение, Павлу удалось основать в Филиппах небольшую церковь (Деян 16:14–40) из бывших язычников, этой общине он и адресует дружеское послание. Одна тема легко сменяется другой, как в непринуждённой дружеской беседе. Большая часть Послания посвящена практическим аспектам христианской жизни, а не богословским вопросам. Автор делится с читателями своими внутренними переживаниями (1:18–24), описывает свою жизнь (3:5–6) и обстоятельства, в которых он теперь находится (1:12–13), называет своих друзей и сотрудников (2:19, 25; 4:2–3), рассказывает о помощи, оказанной ему общиной филиппийцев (4:15–16, ср. Деян 17:1–9; 2 Кор 8:1–5).
Особое место занимает так называемый «христологический гимн» (2:6–11) — один из важнейших богословских текстов Нового Завета. В нём Павел подробно говорит о воплощении и страдании Христа, а также о прославлении Его как Сына Божьего. Поэтому часть современных исследователей, признавая автором Павла, считает, что Флп составлено из нескольких отдельных частей, написанных Павлом в разное время и искусственно объединённых.
Согласно 1:7, 13, 14, 16, в момент написания Послания Павел находился в заключении, поэтому традиционно Флп вместе с Эф, Кол и Флм относят к т.н. «посланиям из уз». Церковное предание утверждает, что Флп было отправлено из Рима. Действительно, согласно Деян 28:30, Павел провёл в Риме под домашним арестом не менее двух лет. Он содержался под охраной воинов (Деян 28:16), но имел возможность общаться с местными иудеями и с теми, кто искал встречи с ним, а также переписываться с церквями, проповедовать и учить о Христе (Деян 28:17, 30–31). Впрочем, в 1:26 и 2:12 Павел имеет в виду, что со времени основания церкви в Филиппах не возвращался туда, хотя из Деян 16:12 и 20:1–6 следует, что он дважды посещал этот город в период между основанием общины и путешествием в Рим.
Итак, местом написания Флп мог быть не Рим, а Кесария (где, согласно Деян 23:35, Павел содержался в претории Ирода) или Эфес. Датировка Послания зависит от того, какую из этих теорий принять. Если Павел написал Флп в Риме, то Послание следует датировать началом 60-х гг., если в Эфесе или Коринфе — соответственно серединой или концом 50-х гг.
Христиане Филипп сохраняли тесную связь с Павлом и не раз поддерживали его материально (Флп 4:15–16). Можно сказать, что это была его любимая община, с которой он поддерживал тесные личные отношения. Кроме того, Павел стремился оградить филиппийцев от различных опасностей (1:28 и далее; 3:2; 18–19) и уберечь от тех проповедников, которые настаивали на соблюдении Моисеева закона (3:2–21).
Послание Колоссянам (Кол) наряду с Эф, Флп и Флм традиционно считается «посланием из уз», однако существуют разные точки зрения на то, где именно оно написано. По церковному преданию, Павел отправил его из Рима в самом начале 60-х гг., где провёл в заключении около двух лет (см. Деян 28:30); однако существует мнение, что оно было написано в Эфесе или Кесарии в середине или конце 50-х гг. Как и в случае с Флп, формально Кол написано от имени Павла и Тимофея (Кол 1:1), но фактически автором мог быть только Павел. Высказывались также сомнения в авторстве Павла, а некоторые считают, что только часть Послания принадлежит апостолу, а остальное написано кем-то из его учеников около 80 г. Есть также мнение, что Кол написано одним из ближайших последователей апостола, изложившим своё понимание идей Павла, — например, Тимофеем или Эпафраcом.
Существуют сильные аргументы и в пользу аутентичности Кол: оно входило в ранние сборники и списки новозаветных текстов, на него ссылались раннехристианские авторы. Лжеучение, с которым боролся автор Послания, могло быть одним из ранних проявлений гностицизма, зародившегося ещё во времена апостола. Самым сильным аргументом в пользу авторства Павла служит тесная связь Кол с Флм, достоверность которого практически не опровергается (подробнее см. введение к Флм).
Эпафрас (глава колосской общины?) посетил находившегося в заключении Павла (ср. Флм 23) и принёс ему новости о ликийских церквях, в том числе сообщил, что в Колоссах появилось опасное лжеучение. Судя по всему, в этом учении умалялось значение личности Христа (ср. Кол 1:15–19). Апостол предостерегает колосских христиан «от умствований (философии) и пустого обольщения» (Кол 2:8). Мы не знаем точно, в чём заключались эти лжеучения, но по тексту можно судить, что колоссяне уделяли особое внимание соблюдению ветхозаветных праздников, а также пищевых запретов и обрезания (Кол 2:11, 16, 21).
Особое место занимает в Кол «христологический гимн» (1:15–20). В нём говорится о личности Христа до воплощения, описывается Его роль в сотворении мира, в примирении Бога и человека. Не исключено, что Павел использовал уже известный колоссянам поэтический текст, несколько дополнив его.
Христологическое учение апостол согласует с повседневным христианским поведением. Жизнь верующих сокрыта со Христом, и все их помышления должны сосредоточиться на небесном, а не на земном (3:1–3). Необходимо отвергнуть прежний образ жизни с её пагубными страстями (3:5–9), а образцом и целью новой жизни служит Христос (3:10–11). Христианское поведение проявляется в милосердии, любви, мире и благодарности, познании Слова Божьего и других добродетелях (3:12–17). Павел даёт наставления жёнам и мужьям (3:18–19), детям и родителям, рабам и господам (3:20–4:1), а также общие наставления для христиан (4:2–6).
Стилистика Кол близка к Эф и сильно отличается от других Павловых текстов. Язык Послания несколько тяжеловесен, в Кол используется немало слов, характерных не столько для Павла, сколько для гностических и философских текстов.
Фессалоникийская церковь была основана апостолом Павлом во время второго миссионерского путешествия (ок. 50 г.). Некоторые из иудеев, а также многие эллины, почитавшие Бога, и в особенности женщины из знатных родов, присоединились к Павлу и Силе (Деян 17:1–4).
Большинство исследователей признаёт Павла автором 1 Фес, Послание могло быть написано в начале 50-х гг. В 1:1 вместе с Павлом упомянуты также Силуан и Тимофей, что может говорить об их косвенном или прямом участии в написании Послания. Посланный Павлом в Фессалонику Тимофей возвратился с хорошими новостями о том, что, несмотря на преследования, члены этой церкви оставались стойкими и твёрдо держались веры в Иисуса Христа. Их поведение сделалось примером для всех христиан Македонии и Ахайи (1 Фес 1:7). Из текста Послания видно, с какой любовью Павел относился к этой церкви, с какой нежностью он о них говорит (2:7–8). Первая часть Послания (гл. 1 – 3) — похвала общине.
Однако некоторые члены общины впали в блуд, что вызвало противодействие Павла (4:2–8). Грех внутри общины угрожал и братским отношениям среди фессалоникийцев (4:9). Серьёзный тон Павла показывает, что у него были веские основания для обличений. Вторая часть Послания (гл. 4 – 5) содержит обличения и наставление в христианском поведении.
Особая тема — нетерпение, с которым члены общины ждут Второго пришествия Христа. Ранняя христианская эсхатология была тесно связана с ожиданиями иудеев той эпохи. Настоящий век, который часто характеризовался как «век греховности», должен был смениться «веком грядущим», веком Воскресения. Для христиан Мессия уже пришёл, умер и воскрес из мёртвых. «Век грядущий», век Воскресения, уже присутствует в «веке сём», который идёт к концу. После смерти некоторых членов фессалоникийской церкви другие христиане задумались, какой будет их участь.
По мысли Павла, День Господень наступит неожиданно (1 Фес 5:2, ср. Мк 13:33–37), поэтому христиане должны быть постоянно готовы к его приходу. Другие люди могут ещё оставаться в темноте и спать, но верующие живут во свете и бодрствуют (1 Фес 5:1–11). Павел не одобряет нездоровой экзальтации по этому поводу, но призывает к моральной чистоте и трезвенности. Непосредственно за этим следуют наставления практического характера.
Наиболее разумным представляется предположение, что оба Послания Фессалоникийцам написаны Павлом в Коринфе примерно в одно и то же время, в начале 50-х гг., хотя относительно 2 Фес возникает больше сомнений в авторстве. Некоторые полагают, что автором его был человек из окружения Павла, использовавший подлинное послание в качестве образца. Иногда считается, что Послание писалось Тимофеем и Силуаном, а Павел лишь добавил свой автограф (ср. 2 Фес 3:17).
Дело в том, что в 2 Фес отсутствуют некоторые характерные черты других Павловых посланий. Здесь нет больших вводных предложений и созвучий в начале или конце строки. В отличие от 1 Фес, в Послании не используется в качестве иллюстраций большое количество примеров из повседневной жизни. Впрочем, в нём ничто и не противоречит тем посланиям, которые несомненно принадлежат Павлу.
Можно также предположить, что Тимофей в этих посланиях представляет собирательный образ лидера христианской общины, нуждающегося в наставлении (ср. обращение к Феофилу, т.е. «боголюбцу», в Лк 1:3 и Деян 1:1). Хотя 1 и 2 Тим составлены в форме частных писем, это литературные тексты, рассчитанные на широкую аудиторию (к тому же жанру принадлежат, например, «Нравственные письма к Луцилию» Сенеки).
Автор Посланий Тимофею (1 и 2 Тим), равно как и автор Послания Титу (вместе их называют «Пастырскими»), представляется апостолом Павлом, но большинство современных учёных сомневается в его авторстве, опираясь на смысловые расхождения между ними и теми посланиями, в авторстве которых нет сомнений (Рим, 1 и 2 Кор, Гал). В таком случае автором 1 и 2 Тим может быть один из последователей Павла, хорошо знакомый с творчеством апостола.
Какие аргументы приводятся против авторства Павла? В 1 и 2 Тим описана церковная структура, которую возглавляют епископы; церкви, к которым обращался Павел в бесспорных своих посланиях, видимо, ещё не имели чёткой иерархии (см. 1 Кор 12). В 1 и 2 Тим образ Павла несколько идеализирован, а в других посланиях он не раз признаётся в своей немощи и недостатках (см., например, 2 Кор 11:6; 12:7–9; Гал 4:13–14; 6:17). Наконец, отношение к женщинам в 1 и 2 Тим не вполне совпадает с тем, что мы видим в 1 Кор 11:5, где допускается, что женщина может пророчествовать в церковном собрании.
Впрочем, все эти различия можно объяснить изменением ситуации или позиции самого Павла, а также тем, что он пишет по-разному, обращаясь к разным общинам и людям. Если автором 1 и 2 Тим был Павел, эти два послания должны быть написаны позже, чем все другие Павловы послания, — в середине 60-х гг. Если же автор другой, датировать эти послания невозможно.
Стиль 1 и 2 Тим ближе к греческому философскому языку, чем к библейскому. Многие выражения и идеи, характерные для Посланий Павла, или отсутствуют в Пастырских посланиях, или получают новое истолкование. Например, слово «вера» (πίστις), которое у Павла обычно следует понимать как «верность» и «доверие», в Пастырских посланиях часто означает «христианское вероучение» (см., например, 1 Тим 1:2; 3:9; 4:1).
Оба послания направлены против учений, распространённых в Малой Азии. Особого внимания заслуживает 1 Тим 3:16 — краткое поэтическое исповедание веры. Значительная часть 1 Тим посвящена вопросам церковной организации. В 1 Тим упомянуты три церковных служения: епископы, пресвитеры (старейшины) и диаконы. Скорее всего, разницы между служениями епископа и пресвитера в то время не было. Занятия диаконов в 1 Тим не перечислены, но, вероятно, они были помощниками епископов. Возможно, диаконами были и мужчины, и женщины (1 Тим 3:8–13). Вопрос о том, можно ли считать отдельным церковным служением «истинных вдовиц», о которых рассказано в 1 Тим 5:3–16, остаётся открытым.
Если автором Послания всё же был Павел, то время написания Тит, как и 1 Тим, относится к первой половине 60-х гг., когда он, оправданный на императорском суде, мог отбыть из Рима в Грецию и Малую Азию. Тит, по-видимому, написано раньше 1 Тим. Все сотрудники Павла, которых он называет в Тит, связаны с Грецией и Малой Азией. Допуская, что 1 Тим было составлено после отбытия апостола из Эфеса в Македонию (1 Тим 1:3), можно предположить, что Павел написал Тит по пути с Крита в Македонию — может быть, в Эфесе. Если согласиться, что Тит принадлежит не Павлу, определить авторство, время и место его написания невозможно.
Сотрудник Павла Тит, согласно Гал 2:1–3, был обращён из язычников, возможно, самим Павлом (ср. Тит 1:4), был помощником апостола в миссионерской деятельности (2 Кор 2:13; 7:6–15; 8:6 и др.). В тексте ясно указывается, что Павел сам оставил Тита на Крите, большом острове в Восточном Средиземноморье, руководить местными христианами (Тит 1:5). Павел прежде ненадолго остановился на Крите из-за шторма (Деян 27:7–12), но в Деяниях речь не идёт о проповеди, да и едва ли она была возможна в той ситуации. Впрочем, можно допустить, что Павел побывал на Крите после того, как покинул Рим.
Автор наставляет и ободряет следующее поколение руководителей христианских общин, попутно он описывает идеальную картину жизни в христианской общине и порицает лжеучителей, но не излагает их учений сколько-нибудь конкретно. Кратко изложив основы веры, он напоминает, что она должна выражаться в соответствующем образе жизни (2:5–10).
Автор использует в богословских целях эллинистическую религиозную терминологию: «благочестие» (εὐσέβεια) и др. Здесь заметно сходство с литературой эллинистического иудаизма (например, с Четвёртой книгой Маккавеев, с Завещаниями двенадцати патриархов).
Филимон — хозяин беглого раба Онисима, которого Павел обратил в христианство и теперь возвращает ему вместе с письмом. Согласно Кол, Онисим (Кол 4:9) и Архипп (Кол 4:17) принадлежали к колосской церкви, можно предположить, что Филимон, от которого в своё время сбежал Онисим, также жил в этом городе. Филимон, по-видимому, стал христианином после проповеди Павла (Флм 1:19); может быть, в Флм упомянуты и другие члены его семьи.
Онисим, возможно, содержался в той же тюрьме, что и Павел. Он был полезен Павлу в его служении (1:11, 13), но тот мог лишь уговаривать Филимона простить раба, который оставался его собственностью и должен был быть сурово наказан за побег. Павел относится к рабству как к данности, но стремится изменить характер отношений между хозяином и рабом: Онисим возвращается к Филимону уже не как раб, а как возлюбленный брат во Христе (1:16).
Послание — своего рода шедевр Павловой риторики: постепенно, шаг за шагом, он убеждает своего адресата принять нужное решение, так что окончательное слово остаётся всё-таки за Филимоном, но ответить отказом он наверняка не сможет. В тексте встречается много выражений, подчёркивающих личное и бережное отношение Павла к Филимону и Онисиму: например, «брат» (1:1, 7, 16, 20), «возлюбленный» (1:1, 16), «моё сердце» (1:12, 20) и др.
На западе христианского мира авторство Послания вызывало серьёзные сомнения, и в канон Нового Завета оно было окончательно включено только к рубежу IV-V вв. Однако на Востоке его стали включать в список новозаветных книг раньше и широко цитировать. Сомнения в авторстве и каноничности текста привели к тому, что, несмотря на большой объём, Евр занимает в корпусе Павловых посланий последнее место.
В настоящее время подавляющее большинство учёных считает, что Павел не был автором Евр, поскольку оно отличается от писаний Павла и лексикой, и стилем, и композицией. Так, в Евр богословские и назидательные мотивы переплетаются, образуя единое целое, тогда как Павел обычно располагал материал тематическими «блоками». Иначе, чем у Павла, вводятся цитаты. В целом можно сказать, что основные богословские идеи Евр очень близки Павловым посланиям, но по форме этот текст сильно от них отличается. В Евр часто встречается противопоставление вечного, непреходящего, небесного временному, недолговечному, земному. Это, возможно, свидетельствует, что автор, подобно Филону Александрийскому, был выходцем из эллинистической среды (Аполлос?) и испытал влияние учения платоников о «мире идей».
Мы не можем сказать, где именно было написано Евр. Приветствие «от италийских» (13:24) может подразумевать, что автор, находясь в Италии, пишет жителям другой страны (Палестины?) или, напротив, обращается к италийцам с приветом от их собратьев, находящихся вместе с ним далеко от Италии. Что касается времени написания, то Евр появилось не позже 96 г., когда Климент Римский написал своё 1-е Послание Коринфянам, где почти дословно цитирует Евр.
Логично предположить, что Евр написано до 70 г., т.е. до разрушения иерусалимского Храма римлянами. Автор ничего не говорит о разрушении Храма, которое могло бы стать сильнейшим аргументом в пользу превосходства жертвы Христа над ветхозаветными жертвами. Кроме того, описывая ветхозаветное богослужение, автор употребляет настоящее время (например, 9:6–9).
Евр могло быть адресовано конкретной общине, состоявшей из христиан преимущественно еврейского происхождения, которые испытывали искушение вернуться к иудейской религиозной практике. Впрочем, не исключено, что среди адресатов было много и христиан-неевреев, сочувственно относившихся к традиционной еврейской религии. При этом идеи, высказанные в Евр, были актуальны не только для одной общины, но и для всех тех христиан, которые живо ощущали свою связь с религией древнего Израиля и потому остро переживали уже состоявшийся разрыв между христианством и иудаизмом. Христианам было необходимо чётко обосновать, почему они отказались следовать религиозной практике иудаизма и что подразумевают, говоря о Новом Завете. Вместе с тем это надо было изложить языком, понятным для евреев.
Центральная тема Евр — христология. В первых главах автор вводит несколько центральных тем: Христос как Сын Божий и как человек, Христос как жертва и как священник — и в дальнейшем детально раскрывает каждую из них. Автор обильно цитирует Ветхий Завет и прибегает к характерным для иудейской традиции экзегетическим приёмам, в частности когда доказывает бессмертие Мелхиседека (7:8) лишь на том основании, что текст ничего не говорит о его смерти. Часто автор предлагает образное понимание ветхозаветного текста, явно отличающееся от изначального конкретно-исторического смысла (например, цитаты из Псалмов в 1:5–14).
Для автора подлинный смысл Ветхого Завета раскрывается только во Христе. Священный шатёр и связанное с ним богослужение служили образом небесного шатра и того великого и единственного жертвоприношения, которое совершил Христос. Из этого вытекает другая важнейшая тема: добровольное унижение Сына Божьего в земной жизни и смерти и прославление Его после воскресения. Все верующие приглашаются к соучастию в жертвенном служении Христа, как и Он стал человеком ради спасения людей (2:14).
Это одна из наиболее совершенных в литературном отношении книг Нового Завета: длинные и сложные фразы чередуются с короткими, ёмкими изречениями; от одной темы автор искусно переходит к другой, поддерживая логическую связь с помощью повторяющихся ключевых слов, перекликающихся образов, общих реминисценций.
Эта книга единственная из всего новозаветного канона относится к жанру апокалиптической литературы, от которого до нас дошли и другие образцы (в частности, именно в этом жанре написана значительная часть книги пророка Даниила в Ветхом Завете). Речь в таких книгах идёт о конце земной истории и об окончательной победе добра над злом. Иоанн получает откровение от ангелов, чтобы передать его всем верующим, а ангелы, в свою очередь, получили его от Бога.
Тон этой книги грозный. Сначала Господь обращается к семи церквям, т.е. христианским общинам Малой Азии, и в этом обращении похвала сочетается с упрёками. Высокое звание христианина налагает на его носителей строгие требования. Иоанн в видении возносится к Божьему престолу, и всё дальнейшее действие разворачивается перед ним.
Далее книга переходит к описанию бедствий, которые обрушатся на мир перед тем, как будет завершена его история. Эти образы крайне трудно истолковать, в прошлом самые разные исторические события нередко трактовались как исполнение этих пророчеств. По-видимому, в них отражается опыт начавшихся гонений, когда этот мир не просто отвергал христиан, но подвергал их пыткам и казням. Особую роль в книге играет некая женщина, облечённая в солнце, которую преследует дракон, — это образ гонимой Церкви.
Центральная фигура книги — Ягнёнок (в традиционных переводах Агнец), принесённый в жертву и ставший победителем, то есть Иисус Христос. Образ жертвенного Ягнёнка действительно сближает книгу Откровения с Евангелием от Иоанна.
В завершающей части речь идёт о падении Вавилона, в котором нетрудно увидеть Римскую империю, о том, как на тысячу лет сатана будет связан, а на земле воцарится Христос вместе со Своими приверженцами (это пророчество вызывало и вызывает больше всего споров из всего, что содержится в книге). Наконец, нынешние небо и земля исчезнут, уступив место новому и вечному миру, в котором не будет места ни греху, ни страданию. Напряжение сменяется твёрдой уверенностью в окончательной победе добра.